Кіріспе

Жапон актері (1905–1982)

Такаси Шимура (志村 喬) – 1934 және 1981 жылдар аралығында 200-ден астам фильмде ойнаған жапон актері. Ол Акира Куросаваның 30 фильмінің 21-інде (кез келген басқа актерден көп) ойнады, соның ішінде "Мас періште" (1948), "Рашомон" (1950), "Тірілген" (1952) және "Жеті самурай" (1954) фильмдерінде басты рөлдерді сомдады. Иширо Хонданың түпнұсқа "Годзилла" (1954) фильмінде және оның алғашқы жалғасы "Годзилла тағы да шабуылдайды" (1955) фильмінде профессор Кёхей Яманэ рөлін ойнады. Өнер саласына қосқан үлесі үшін Жапония үкіметі Шимураны 1974 жылы "Көгілдір лента орденімен" және 1980 жылы "Күннің алтын сәулесімен 4-дәрежелі орденімен" марапаттады.

Ерте өмір

Шимура Жапонияның Хёго префектурасының Икуно қаласында Шоджи Шимазаки (島崎 捷爾) болып дүниеге келді. Оның ата-тегі самурайлар руынан шыққан: 1868 жылы оның әкесінің әкесі Бошин соғысы барысында Тоба-Фушими шайқасына қатысты. Шимура 1911 жылы Икуно бастауыш мектебіне, ал 1917 жылы Кобе бірінші орта мектебіне қабылданды. Жеңіл түрдегі туберкулезге шалдыққандықтан екі жыл оқудан қалып қойды, сосын әкесі Mitsubishi Mining компаниясы тарапынан ауыстырылған Миядзаки префектурасының Нобеока қаласындағы префектуралық орта мектепке көшті. Нобеока орта мектебінде ағылшын тілін жақсы меңгеріп, әдеби үйірме журналына өлеңдер жазып белсенді қатысты. Сондай-ақ, ол қайық спорты клубының жұлдызына айналды. 1923 жылы Кансай университетіне түсті, бірақ әкесі зейнеткерлікке шыққаннан кейін отбасы толық оқуға төлем жасау мүмкіншілігінен айырылып, ағылшын әдебиеті бойынша кешкі бөлімге ауысты, Осака қалалық су тасқалағында жұмыс істеп өзін асырады. Ағылшын әдебиеті кафедрасының оқытушыларының арасында драматург Тоёо Ока Са Ичиро (豊岡佐一郎) және Шекспирді зерттеуші Цубучи Шико (坪内士行) болды. Осы екеуі Шимурада драмаға деген ынтаны оятып, университеттің Театр зерттеулер клубына қосылуына ықпал етті. 1928 жылы Тоёо Ока режиссерлігімен "Шичигацу за" (七月座) атты әуесқой театрлық труппа құрды. Театрлық шараларға көп уақыт кеткендіктен жұмысынан қол үзді, соңында жұмысын жоғалтты. Одан кейін университетті тастап, театр өнері арқылы күнкөріс табуға тырысты. "Shichigatsu za" кәсіби театрға айналып, гастрольдік сапарларға шықты, бірақ қаржылық қиындықтарға тап болып, жабылды.

Мансап

Шичигацу за-ның сәтсіздігінен кейін Шимура Осакаға оралды, онда ол радиоспекльдерде рөлдерді ойнай бастады. 1930 жылы ол «Киндайза» (近代座) театр труппасына қосылып, кәсіби актер ретінде жұмыс істеуге кірісті. Ол «Киндайза» труппасымен Қытай мен Жапонияны аралап гастрольдік сапарлар жасады, бірақ 1932 жылы труппадан шығып, қайта Осакаға оралды. Сол кезде дыбысты фильмдер пайда бола бастады және Шимура олардың сахнада тәжірибесі бар актерлерге мүмкіндік беретінін түсінді. 1932 жылы ол Киотодағы «Шинко Кинема» киностудиясына жұмысқа орналасты. Ол 1934 жылы «Ренай гаи итчоме» (恋愛街一丁目: Number One, Love Street) атты үнсіз фильмінде кинода дебют жасады. Оның алғашқы сөйлейтін рөлі 1935 жылы Мансаку Итами режиссерлік еткен «Чужи уридасу» (忠次売出す) фильмінде болды. Оның кинодағы тұңғыш маңызды рөлі 1936 жылы Мизогучи Кенджинің «Осака элегиясы» (Naniwa erejii; 浪華悲歌) фильмінде детектив рөлінде болды. 1945 жылдың тамызында Тынық мұхиты соғысы аяқталуға бірнеше апта қалғанда Шимураның ағасы Оңтүстік-Шығыс Азияда қаза тапты. 1943 жылы Шимура Куросаваның дебюттік фильмі «Санширо Сугата» фильмінде тарихи Хансуке Накамураның прототипі болған ескі джуджитсу шебері Мурай Хансуке рөлінде ойнады. Тоширо Мифунэмен бірге Шимура Куросавамен ең тығыз байланысты актер болып саналады: ол Куросаваның 30 фильмінің 21-інде ойнады. Шындығында, Куросаваның 1943 жылғы «Санширо Сугата» фильмінен бастап 1980 жылғы «Кагемуша» фильміне дейінгі Шимурамен кинематографиялық ынтымақтастығы Мифунемен (1948–65) жұмысынан ертерек басталып, ұзаққа созылды. Шимураның Куросава үшін ойнаған рөлдері: «Мас періштедегі» (1948) дәрігер, «Алаңдаған иттің» (1949) тәжірибелі детектив, «Скандалдағы» (1950) кемшіліктері бар адвокат, «Рашомондағы» (1950) ағаш кесуші, «Тірілгендегі» (1952) өлімге душар бюрократ және «Жеті самурайдағы» (1954) жетекші самурай Камбэй. Куросава «Кагемушадағы» рөлді Шимура үшін жазған, бірақ Батыс нұсқасынан кейбір сахналар алынып тасталғандықтан, Батыстағы көптеген адамдар оның фильмде ойнағанын білмеді. «The Criterion Collection» компаниясы фильмнің DVD нұсқасында Шимураның кадрларын қалпына келтірді. Шимура көптеген «Тохо» кайдзю (ұлыстар) және токусацу (арнайы эффекттер) фильмдерінде ойнады, олардың көпшілігін Куросаваның жақын досы және әріптесі Иширо Хонда режиссерлік етті. Шимураның рөлдеріне алғашқы «Годзилладағы» (1954) профессор Кёхей Ямане кіреді, ол кейіпкерді «Годзилла қайтадан шабуылда» (1955) қысқаша қайта ойнады.

Өлім

Шимура 1982 жылдың 11 ақпанында Токиода, Жапонияда 76 жасында өкпе эмфиземасынан қайтыс болды. Оның мүліктері Токиодағы Ұлттық заманауи өнер мұражайының Кино орталығына тапсырылды.