Кіріспе
Автомобиль өндіруші. The British Motor Corporation Limited (BMC) – 1952 жылдың басында Morris және Austin компанияларының келісіммен бірігуі нәтижесінде құрылған, Ұлыбританиядағы көлік өндіруші. BMC, Morris Motors және Austin Motor Company компанияларының акцияларын сатып алды. Нюфилд ұйымының өндірістік кәсіпорындарының бас компаниясы Morris Motors-қа MG, Riley және Wolseley маркалары тиесілі болды. 1965 жылдың қыркүйегінде BMC өзінің негізгі кузов жеткізушісі Pressed Steel компаниясын бақылауға алды, осы процесте Jaguar компаниясының кузов жеткізушісін де сатып алды. 1966 жылдың қыркүйегінде BMC, Jaguar Cars компаниясымен бірікті. 1966 жылдың желтоқсанында BMC өзінің атауын British Motor Holdings Limited (BMH) деп өзгертті. 1968 жылдың мамырында BMH, жүк және автобустар өндіретін Leyland Motor Corporation Limited компаниясымен бірігіп, Standard Triumph International Limited және Rover Company компанияларына да ие болды, осылайша British Leyland құрылды.
The British Motor Corporation Limited (BMC) was a UK based vehicle manufacturer, formed in early 1952 to give effect to an agreed merger of the Morris and Austin businesses. BMC acquired the shares in Morris Motors and the Austin Motor Company. Morris Motors, the holding company of the productive businesses of the Nuffield Organization, owned MG, Riley, and Wolseley. In September 1965, BMC took control of its major supplier of bodies, Pressed Steel, acquiring Jaguar's body supplier in the process. In September 1966, BMC merged with Jaguar Cars. In December 1966, BMC changed its name to British Motor Holdings Limited (BMH). BMH merged, in May 1968, with Leyland Motor Corporation Limited, which made trucks and buses and owned both Standard Triumph International Limited and the Rover Company to become British Leyland.
Ұйым
BMC сол кездегі ең ірі британдық автомобиль компаниясы болды, оның (1952 жылы) британдық өнімнің 39% құрады, және ол Austin, Morris, MG, Austin Healey, Riley және Wolseley брендтерімен, сондай-ақ коммерциялық көліктер мен ауыл шаруашылығы тракторларын шығарды. Бірінші төраға – лорд Наффилд (Уильям Моррис) болды, бірақ 1952 жылдың соңында оны Austin-нің Леонард Лорды алмастырды. Лорд 1961 жылы 65 жасқа толғанға дейін осы қызметте болды, бірақ кемінде теория бойынша, 1956 жылы басқарушы директордың міндеттерін өзінің орынбасары Джордж Харриманға жүктеді. BMC штаб-пәтері Бирмингем қаласына жақын орналасқан Austin Longbridge зауытында болды, ал Austin төрағаның ықпалымен топтағы басты серіктес еді. Morris қозғалтқыштарының дизайндарын қолдану үш жыл ішінде тоқтатылып, барлық жаңа автомобиль дизайндары "Amalgamated Drawing Office" деген сөздердің бас әріптерінен алынған ADO кодымен белгіленді. Longbridge зауыты 1951 жылы жаңғыртылып, қазіргі заманға сай келді, және Мидлендс аймағында шашырап жатқан 16 түрлі, көбінесе ескірген зауыттармен салыстырғанда, әлдеқайда жақсы жағдайға ие болды. Алайда, Austin-нің басқару жүйелері, әсіресе шығындарды бақылау және маркетинг салалары, Nuffield-тің деңгейіне жетпеді, және нарық автомобиль тапшылығынан бәсекеге толы күйге ауысқанда бұл айқын болды. Ең көп сатылған Mini автокөлігі Ford Motor Company тарапынан талданып, BMC әрбір сатылған көліктен 30 фунт стерлинг шығынға ұшыраған болуы мүмкін деген қорытындыға келді. Осының нәтижесінде, BMC дәуірінде сатылым көлемі жақсы деңгейде сақталғанымен, нарық үлесі және табыстылық төмендеді, соның салдарынан жаңа үлгілерге инвестициялар азайды, бұл 1966 жылы Jaguar Cars компаниясымен бірігуге алып келді. Бірігу кезінде әрбір бренд үшін жақсы дамыған дилерлік желі құрылды. Британдық автокөлік сатып алушыларының арасында белгілі бір брендке адалдық таныту қалыптасқан еді, және әртүрлі брендтер нарықтың әртүрлі сегменттеріне тартылған. Бұл брендтердің кейбір аймақтарда бір-бірімен бәсекелесетінін білдірді, бірақ кейбір брендтердің ассортименті басқаларына қарағанда кеңірек болды. Riley және Wolseley үлгілері өте аз сатылды. Дизайн да көнеріп қалғандықтан, Леонард Лорд өзіне тән емес қадам ретінде, сыртқы дизайнердің қызметін пайдалануға бел буды. Автокөлік өндірісінен басқа, компания Morris Motors тобынан мұрагерлік еткен Nuffield Press атты жеке баспа және шығару фирмасына да ие болды.
BMC Farina компаниясы
1958 жылы BMC компаниясы автомобильдерінің барлық желісін қайта жобалау үшін Батиста Фаринаны шақырды. Бұл үш «Фарина» седанының жасалуына әкелді, олардың әрқайсысы әртүрлі BMC автомобильдеріне сәйкес келетін маркамен жабдықталған. 1958 жылы Austin A40 Farina моделімен дебют жасаған шағын Farina моделі көптегендер тарапынан алғашқы жаппай өндірілген хэтчбек деп есептеледі: көлденең бөлінген арқа есігі бар шағын универсал нұсқасы жасалды, оның көлемі мен конфигурациясы бүгінде шағын хэтчбек саналар еді. 1961 жылы Mark II A40 Farina пайда болды және 1967 жылға дейін өндірілді. Бұл шағын автомобильдер A сериялы қозғалтқышты пайдаланды. Орта өлшемді Farina автомобильдері 1958 жылы Wolseley 15/60 моделімен нарыққа шықты. Топтың басқа мүшелері Riley 4/68, Austin A55 Cambridge Mk. II, MG Magnette Mk. III және Morris Oxford V болды. Кейіннен дизайн Аргентинада лицензияланып, Siam Di Tella 1500, Traveller универсал және Argenta пикаптары ретінде өндірілді. Орта өлшемді автомобильдер B сериялы, тік 4 цилиндрлі қозғалтқышты пайдаланды. Бұл автомобильдердің көпшілігі 1961 жылға дейін сатылымда болды, бірақ Di Tella 1966 жылға дейін өндірісте қалды. Олар жаңа Farina кузов стилімен алмастырылды және көпшілігі қайта аталды. Бұл Austin A60 Cambridge, MG Magnette Mk. IV, Morris Oxford VI, Riley 4/72 және Wolseley 16/60 болды, ал 1964 жылы Аргентинадағы Siam Di Tellaмен бірге Siam Magnette 1622 де пайда болды. Бұлардың көпшілігі 1968 жылға дейін өндірісте болды, артқы жетекпен жаңа модель шығарылмады. Фарина сонымен қатар үлкен автомобильдің дизайнын жасады. 1959 жылы Austin A99 Westminster, Vanden Plas Princess 3 Litre және Wolseley 6/99 ретінде ұсынылған бұл модель үлкен C сериялы, тік 6 цилиндрлі қозғалтқышты пайдаланды. Үлкен Farina автомобильдері 1961 жылы Austin A110 Westminster, Vanden Plas Princess 3 Litre Mk. II және Wolseley 6/110 ретінде жаңартылды. Бұл модельдер 1968 жылға дейін өндірісте болды.
BMC жобаларының нөмірлері
BMC жобаларының көпшілігі бұрынғы Остин тәжірибесін ұстанды, көліктерді "ADO" нөмірімен сипаттады (ол бастапқыда "Austin Design Office" дегенді білдірген, бірақ бірігуден кейін "Amalgamated Drawing Office" деп аталды). Сондықтан, бірнеше марка аты бар автомобильдер (мысалы, Morris Mini Minor және Austin Mini) бірдей ADO нөміріне ие болды. BMC жүзеге асырған жиі күрделі дизайндық өзгертулерді ескере отырып, бір модельді білдіретін көліктерді талқылау кезінде әуесқойлар арасында ADO нөмірін қолдану кең таралған (мысалы, "ADO15 1959 жылы өндіріске түсті" деу, бұл ADO15 алғашқыда Morris Mini Minor ретінде, кейін Austin Seven және одан кейін Austin Mini деп сатылғанын білдіреді). ADO нөмірлеу жүйесі British Leyland құрылғаннан кейін де біраз уақыт сақталды – оның ішінде Austin Allegro (ADO67) және Austin Metro прототипі (ADO88) сияқты атақты модельдер болды.
Коммерциялық көліктер
BMC дәуіріндегі көптеген коммерциялық көліктер Morris деп сатылды, бірақ кейде Austin-мен теңдес көліктер де болды. Ірі көліктердің радиаторларында көбінесе BMC белгісі болды.
BMC ауыл шаруашылығы көліктері
Nuffield және Austin компанияларының бірігуі нәтижесінде Nuffield Ұйымының Nuffield Universal тракторлары BMC құрамына енді.
BMC шетелде
1950-1960 жылдары BMC өзінің көліктерін құрастыру үшін 21 зауытты шетелде ашты, олардың кейбіреуі еншілес компаниялар, ал кейбіреуі бірлескен кәсіпорындар ретінде жұмыс істеді. Олардың бірі – 1953 жылы Австралиядағы Нуффилд қаласында, Сиднейдегі бұрынғы Виктория Парк жарыс жолында құрылған «Британдық мотор корпорациясы (Австралия)». Бұл нысан толық импортталған Morris автомобильдерін (ал Остин сол кезге дейін Мельбурндағы бұрынғы Austin Motors мекемесінде құрастырылып келген) жинау алаңынан CKD автомобильдерін жасауға, содан кейін көліктердің, қозғалтқыштардың және механикалық бөліктердің толық жергілікті өндірісі мен құрылысына дейін жетті. Дания Еуропада BMC өнімдері үшін ең маңызды нарықтардың бірі болды. Соғыстан кейінгі кезеңде Дания үкіметі елдің сауда балансын сақтау үшін экспорт пен импортты қатаң реттеді. Автомобиль сияқты жоғары құнды импортқа ауыр салық салынды. 1963-1975 жылдары Испанияда BMC автомобильдерін лицензия бойынша өндіру үшін «AUTHI» – «Automoviles de Turismo Hispano Ingleses» – «Испан-Ағылшыс туристік автомобильдері» компаниясы құрылды. Зауыт Испанияның Наварра провинциясындағы Памплона қаласында орналасқан. Остин және Мини автомобильдерін шығару тоқтатылғаннан кейін, мемлекетке және бірқатар банктер мен өнеркәсіптік инвесторларға тиесілі «Sociedad Española de Automóviles de Turismo (SEAT)» зауытты сатып алды. «SEAT» компаниясын «Volkswagen» сатып алғаннан кейін, «SEAT» бұрын «Authi» деп аталған Памплона зауытын «Volkswagen» компаниясына «ішкі» сауда арқылы сатты, ол жақын арада «Polo» моделін шығара бастады. 1964 жылы «BMC Turkey» компаниясы «British Motor Corporation» компаниясымен бірлесіп құрылды. Түрік серіктестері капиталдың 74% үлесін сақтап қалды, ал қалған 26% Ұлыбританиядағы «British Motor Corporation» компаниясына тиесілі болды.
Үкімет билікті өз қолына алады
Уилсонның лейбористік үкіметі (1964–1970) британдық өндіріс өнеркәсібінің төмендеу кезеңінде билікке келді және осы мәселенің шешімі автомобиль өнеркәсібінде, әсіресе, бірігуді қолдау деп салды. Chrysler Rootes Group компаниясын сатып алуда болды, Leyland Motors 1961 жылы Standard Triumph-ты (ал 1967 жылы Rover-ты) сатып алып, маңызды автомобиль өндірушісіне айналды. BMC компаниясы ішкі нарықтағы үлесінің күрт төмендеуіне тап болды. 1966 жылдың шілдесінде технология министрі болып тағайындалған Тони Бенн өнеркәсіпке ықпал етуге тырысты.
British Motor Holdings Limited компаниясы
1965 жылдың ортасында BMC өзінің ірі жеткізушісі Pressed Steel компаниясын сатып алуды ұсынды және қыркүйек айында 27 000 қызметкерімен бірге бақылауға алды. Он екі айдан кейін BMC, Jaguar Cars компаниясымен бірігіп, тағы 7 000 қызметкерді қосты. 1966 жылдың 14 желтоқсанында BMC акционерлері компания атауын British Motor Holdings (BMH) деп өзгертуге келісіп, ол сол күнден бастап күшіне енді. BMC Ltd (бұрынғы British Motor Corporation компаниясының көп бөлігін қамтитын) бірігуден кейін BLMC-нің еншілес компаниясы болып қала берді, бірақ кейін оның атауы "Austin Morris Ltd" деп өзгертілді, бұл BLMC-нің жаңа Austin Morris бөлімшесін көрсетеді, ал BMC атауы кейіннен көпшілік назарынан мүлдем жоғалып кетті. Жаңа конгломерат ішіндегі әртүрлі тауарлық маркалар негізінен BMC және LMC бизнесіне сүйене отырып, екі негізгі бөлімге топтастырылды; бұрынғы жаппай нарыққа бағытталған BMC маркалары BLMC-нің Austin Morris бөлімшесінің құрамына кірді, ал LMC компанияларының Rover және Triumph маркалары Jaguar-мен бірге «Мамандық бөліміне» қосылды. Бұл негізгі құрылым 1980-жылдардың басында Austin Rover Group құрылғанға дейін сақталды, сол кезде BLMC мемлекеттік меншікке алынып, British Leyland Limited (кейін BL plc) деп аталды, бірақ осы уақытқа дейін Jaguar және Land Rover бұрынғы BMC/LMC бөлімдерінен бөлек, өздерінің тәуелсіз еншілес компанияларына орналастырылды.
Өлімнен кейін
Leyland компаниясымен бірігуден кейін жаңа басқарманың қолдауымен жүргізілген компанияның жазбаларын қарап шығу кезінде автор Грэм Тернер бірігу кезінде Mini-нің 16 нұсқасы өндірілгенін, орташа есеппен бір машинаға 16 фунт стерлинг пайда әкелгенін, ал әрбір Morris Minor сатылғанда топ 9 фунт стерлинг, ал әрбір Austin Westminster сатылғанда 17 фунт стерлинг зиянға ұшырағандығын мәлімдеді. Бұл Вестминстер мен Минордың бірігудің алғашқы құрбандарының қатарында болуын, сондай-ақ стандартты Mini-ден арзанрақ өндіріліп, бірақ қымбатқа сатылатын Mini Clubman-ның енгізілуін түсіндіруге көмектеседі, себебі оның алдыңғы панельдері ("жаңартылған") қарапайымдатылған. Тіпті Ұлыбританиядағы ең көп сатылатын Austin/Morris 1100 машинасына да шұғыл түрде шығындарды қысқарту бағдарламасы жүргізілді, ол әр машинаның құнынан шамамен 10 фунт стерлингті алып тастады, бұл өзгерістерге кузов буындарының қорғасынмен тығыздалуын (2,40 фунт стерлинг), қосымша артқы шамдарды алып тастауды (0,10 фунт стерлинг) және "кузов жабынының өзгеруін" (0,75 фунт стерлинг) қамтыды. Коули зауытын "жаңа автоматтандырылған кузов құрастыру жабдықтарымен" қайта жабдықтау корпорацияның Суиндон зауытынан тасымалдау қажеттігін жойды, нәтижесінде әр машинаға 2,00 фунт стерлинг көлік шығыны үнемделді, ал модельді құрастыруды бір зауытта шоғырландыру арқылы ұзақ мерзімді перспективада тасымалдау шығындары одан әрі азайтылды, Коули мен Лонгбридж зауыттары арасында бөлудің орнына. Автоөндірістің жоғары үлесін құрайтын тұрақты шығындардың жоспарланған өндіріс көлеміне бөліну қажеттігі, сондай-ақ 1960 жылдардағы көлемдік ауытқуларды ескере алмайтын инвестицияларды бағалау критерийлерінің қолданылуы және 1960 жылдардағы Ұлыбритания валютасының құнының тез өзгеруі салдарынан нақты көрсетілген сандар күмәнді болуы мүмкін, бірақ жаңа басшылықтың BMC-нің кірістілігі қолдауды және әртүрлі брендтері мен модельдерін қамту үшін жаңа модельдік инвестицияларды қаржыландыруға жеткіліксіз екендігі туралы қорытындысын жоққа шығару қиын болды. 1960 жылдары Ұлыбританияның Еуропалық экономикалық қауымдастыққа қосылмауы компанияға жоғары импорттық тарифтерге байланысты пайдалы еуропалық нарықтарды пайдалана алмауын білдірді, ал BMC-нің басты бәсекелестері Ford және General Motors-тың қауымдастықта өндіріс және сату бойынша неміс еншілес компаниялары болды, сондықтан олар осы импорттық тарифтерден қорғалды.
Мұра
2002 жылы BMC (Түркия) түрік коммерциялық көлік құрастырушы компаниясы, 1950 жылдары британдық мотор корпорациясы лицензия бойынша өз үлгілерін құрастыру үшін құрған, өз көліктерін Ұлыбританияға экспорттауды бастады. Осылайша, BMC бренді 40 жылдан астам үзілістен кейін алғаш рет британдық жолдарға оралды.