Соңғы күндіктер қозғалысының «Ақыл сөзі» және денсаулық кодексі

Кіріспе

Соңғы күндердің қасиеттілері қозғалысының денсаулық кодексі, осы терминнің Пентикосталдық қолданылуы. "Даналық сөзі" – 1833 жылғы "Ділімдер мен Келісімдер" кітабының бір бөлімінің жалпы атауы. Көптеген шіркеулер, Соңғы күндердің қасиеттілері қозғалысының ішінде, осы кітапты қасиетті мәтін деп санайды. Бұл бөлімде белгілі бір дәрі-дәрмектерге, жалпы алғанда, пайдалы тағамдарға қатысты нанымдар мен етті азырақ жеу туралы кеңес берілген. Сондай-ақ, "Даналық сөзінің" нұсқауларын орындағандарға уәделер берілген. Соңғы күндердің қасиеттілер шіркеуі (LDS Church), Соңғы күндердің қасиеттілерінің ең ірі конфессиясы ретінде, "Даналық сөзі" алкоголь, темекі, шай және кофе (шай мен кофе "ыстық сусындар" деп аталады) ішуге, сондай-ақ есірткі қолдануға тыйым салады. Бұған қоса, пайдалы тамақтану, етті азырақ пайдалану, үнемі жаттығу, дұрыс гигиена сақтау және жеткілікті демалу сияқты денсаулықты нығайтуға бағытталған әдеттерге шақырады.

Жозеф Смит тұсында басталған

Жозеф Смит, соңғы күндердің қасиеттілері қозғалысының негізін қалаушы, даналық сөзін христиан Құдайынан келген аян ретінде 1833 жылдың 27 ақпанында жаздырған. Бұл аян «Уағыздар мен өсиеттер» кітабының бірінші басылымында жарияланды. Жозеф Смит қайтыс болғаннан кейін Бригам Янг былай деді: Аян Пайғамбардың үйінде өткізілген жиналыстарда туындаған мәселелерге жауап ретінде берілді.

– Олар таңғы ас ішкеннен кейін бұл бөлмеге жиналғанда, бірінші істегендері темекі жағып, темекі шегіп тұрып, патшалықтың үлкен істері туралы әңгімелесу еді. Содан кейін бөлмені түкіріп, темекінің қалдықтарын тастап, темекі біткен соң аузына үлкен мөлшерде темекі салып алатын. Пайғамбар [Жозеф Смит] мектеп оқушыларына нұсқау беру үшін бөлмеге кіргенде, көбінесе темекі түтінінің арасында қалатын. Бұл және оның әйелінің осындай лас еденді тазалауға шағымдануы Пайғамбарды ойландырды. Ол Иемізден ақсақалдардың темекі қолдануы туралы сұрады, ал «Даналық сөзі» деп аталатын аян оның сұрауының нәтижесі болды.

1834 жылдың ақпанында Жозеф Смит шіркеудің жоғарғы кеңесіне мынадай қаулы ұсынды: «Бұл шіркеудегі ешбір лауазымды мүше, даналық сөзі оған тиісінше үйретілгеннен кейін, оны сақтауға лайық емес. Егер лауазымды мүше оған сәйкес келмесе және мойынсұнбаса, ол лауазымын сақтауға лайық емес». Кеңес бұл қаулыны бірауыздан қабылдады. Алайда, Жозеф Смит түрлі уақытта шарап, сыра және шай ішіп, темекі шеггені туралы мәліметтер бар. Смит тұсында Бірінші президенттікте қызмет еткен Амаса Лайманның баяндамасында Смит бірде «Даналық сөзі» туралы уағыз айтып бітірген соң, бірден жол бойына сигараға толы атпен аттанған екен. Алмон У. Баббит 1835 жылдың 19 тамызында «Даналық сөзін сақтамағаны» айыбымен шіркеудің жоғары кеңесіне әкелінгенде, «Президент Жозеф Смит, кіші, және басқалардың мысалымен, Даналық сөзін бұзуға рұқсат алғанын, бірақ бұл дұрыс емес екенін мойындады» деді. 1838 жылы Жозеф Смит Миссури штатының Фар-Вест қаласында қонақ үй/мейрамхана ашты. Сол жылдың маусым айында Фар-Весттің жоғары кеңесі Смит отбасына «күшті спирттік ішімдіктерді» сату мен тұтынуға тыйым салынғанын еске салды.

ЛДС шіркеуінде

Смит қайтыс болғаннан кейін, Соңғы күнгі қасиеттілер қозғалысынан бірнеше бағыт пайда болды. Осы топтардың ең ірісі – ЛДС шіркеуі, оны Бригам Янг басқарды. 1851 жылдың 9 қыркүйегінде өткен шіркеудің бас конференциясында Янг қатысушыларды «Даналық сөзінде» аталған заттарды «қолдануды тоқтатуға» шақырды:

«Патриарх [Джон Смит] тағы да Даналық сөзі туралы сөйлеуге көтерілді және бауырластарды темекі тартуды тоқтатуға шақырды, т.б.».

Президент Янг ұсынысты жақтады және барлық әйелдерді шай, кофе және т.б. қолдануды тоқтатуға дайын екендерін оң қолын көтеру арқылы көрсетуге шақырды; ұсыныс қолдау тауып, қабылданды. Содан кейін ол мынадай ұсыныс жасады: тоқсан жасқа дейінгі барлық жігіттерді темекі, виски және Даналық сөзінде айтылған барлық нәрсені тастауға келісетіндерін сол тәсілмен көрсетуге шақырды, ол да бірауыздан қабылданды». Патриарх содан кейін: «Раббың сендерді игілікке бөлеп, барлық уәделеріңді орындауға көмектесін», деді. Амин. Президент Янг басқалармен қатар, халықтың жақсылығын білетінін және Раббымыз біздің кемшіліктерімізге төзімді екенін айтты; біз Раббымызға қызмет етуіміз керек, ал менімен бірге жүретіндер Даналық сөзін сақтайды. Егер Бас діни қызметкерлер, Жетімишшілер, Ақсақалдар және басқалар Раббымызға қызмет етпесе, біз оларды шіркеуден ажыратамыз. Мен кімнің Раббыма адал екенін және кімнің емес екенін білемін, ал Даналық сөзінен бас тартқандарды қауымнан шығарып тастаймын. Мен барлық ер және әйел адамдарға үндеу жасап отырмын. Янг мормондарды Даналық сөзінің қағидаларын ұстануға шақырса да, шіркеу оны ұстанбағандарға төзімділік танытты. 1860 жылы Янг шіркеу жиналыстарында темекі тартатындарға ақылмен және шамадан тыс емес болуға кеңес берді, бірақ оларды күнәға батырмады. 1870 жылы ол Солтүстік-Лейк табанағында темекі тартуды тоқтатты. Янг темекі қолданудың (мүмкіндігінше болмауы керек) және оны мормон емес адамдарға сатудың (қолдау көрсетілген) арасындағы айырмашылықты мойындады. Ол сондай-ақ Солтүстік-Лейк қаласында мормон емес саяхатшыларға алкогольді сусындар сататын бардың иесі болды және оны басқарды, себебі мұндай мекемелерді шіркеу басшыларының басқаруы сырттан келгендерге қарағанда жақсы деп ойлады. Қазіргі заманғы ЛДС Даналық сөзінің қолданылуының бастауы 1901 жылы, тіпті көрнекті шіркеу басшылары алкоголь мен кофе ішкен кезде ЛДС шіркеуінің президенті болған Джозеф Ф. Смит президенттігінде болды. Мысалы, апостол және кейіннен шіркеу президенті болған Джордж Альберт Смит «дәрілік мақсатта бренди ішті», Бірінші президенттіктегі бірінші кеңесші Антон Х. Лунд «даниялық сыра мен жүзім шарабынан ләззат алды», Бірінші президенттіктегі екінші кеңесші Чарльз В. Пенроуз «кейде шарап берді», апостол Маттиас Ф. Коули «даниялық сыра мен жүзім шарабынан ләззат алды», апостолдар Бригам Янг кіші және Джон Генри Смит 1901 жылы «шіркеу сыраны, немесе кем дегенде даниялық сыраны тыйым салуға тиіс емес» деп талас жүргізді, ал Көмек көрсету қоғамының президенті (кейін Көмек көрсету қоғамының президенті болған) Эмелин Б. Уэллс «кейде бір келі кофе ішті». Шіркеу президенті ретінде Джозеф Ф. Смит алкоголь, темекі, шай және кофеге тыйым салуды баса айтты. Алайда, ғибадатханаға кіру үшін осы талаптарды орындау міндетті емес еді, және 1902 жылы Смит діңгек президенттерін темекі тартатын қарттар мен шай ішетін қарт әйелдерге ғибадатханаға ұсынымдар беру кезінде кеңпейілді болуға шақырды. Аянды бұзғандардың арасында ғибадатханаға кіргізілмегендер негізінен әдеттегі маскүнемдер болды. Алайда, Даналық сөзін бұзу қазіргі уақытта (егер болмаса) шіркеудің тәртіптік жазасына себеп болмайды және шіркеуде қатысу (ғибадатханаға кіру, толық уақытты миссионерлік қызмет және шіркеу мектептеріне бару) мүмкіндігін шектемейді, бірақ шіркеу басшыларына Даналық сөзін бұзу әдетте шіркеу мүшелік кеңесін шақыруға себеп болмайды және шіркеу тәртібі «Даналық сөзін орындамайтын мүшелерді тәртіпке келтіру немесе қорқыту үшін қолданылмауы керек» деп нұсқау береді. ЛДС шіркеуінің басшылары шіркеу мүшелеріне Даналық сөзін жеке түсіндіруге немесе оны ұстануда шектен тыс болуға кеңес бермейді. Бір шіркеу басшысы арнайы ескертті: «Қосымша талаптарды қою, оны тым ынтамен баса көрсету немесе оны «жиынтық хоббиге» айналдыру – рухани жетілмегендіктің және кейде жолдан тайғандықтың белгісі».

President Young rose to put the motion and called on all the sisters who will leave off the use of tea, coffee, &c., to manifest it by raising the right hand; seconded and carried. And then put the following motion; calling on all the boys who were under ninety years of age who would covenant to leave off the use of tobacco, whisky, and all things mentioned in the Word of Wisdom, to manifest it in the same manner, which was carried unanimously." The Patriarch then said, may the Lord bless you and help you to keep all your covenants. Amen. President Young amongst other things said he knew the goodness of the people, and the Lord bears with our weakness; we must serve the Lord, and those who go with me will keep the Word of Wisdom, and if the High Priests, the Seventies, the Elders, and others will not serve the Lord, we will sever them from the Church. I will draw the line, and know who is for the Lord and who is not, and those who will not keep the Word of Wisdom, I will cut off from the Church; I throw out a challenge to all men and women. Though Young encouraged Mormons to follow the Word of Wisdom code, the church was tolerant of those who did not follow it. In 1860, Young counseled those chewing tobacco in church meetings to at least be discreet and not excessive, but did not charge users with sin. By 1870, he ended the practice of chewing and spitting tobacco in the Salt Lake Tabernacle. Young also recognized a separation between using tobacco (which was discouraged), and selling it to non Mormons as a business (which was encouraged). He also owned and maintained a bar in Salt Lake City for the sale of alcoholic beverages to non Mormon travelers, on the theory that it was better for LDS Church authorities to run such establishments than for outsiders. The modern LDS application of the Word of Wisdom has its beginnings in the presidency of Joseph F. Smith, who became LDS Church president in 1901 at a time when even notable church leaders drank alcohol and coffee. For example, George Albert Smith, apostle and later church president, "took brandy for medicinal reasons", Anthon H. Lund, First Counselor in the First Presidency, "enjoyed Danish beer and currant wine", Charles W. Penrose, Second Counselor in the First Presidency, "occasionally served wine", Matthias F. Cowley, apostle, "enjoyed Danish beer and currant wine", Brigham Young, Jr. and John Henry Smith, both apostles, argued in 1901 "that the Church ought not interdict beer, or at least not Danish beer", and Emmeline B. Wells, of the Relief Society presidency (and who was later president of the Relief Society), "drank an occasional cup of coffee". As church president, Joseph F. Smith emphasized the proscriptions on alcohol, tobacco, tea, and coffee. Adherence was still however not a prerequisite for entry into the temple, and in 1902 Smith encouraged stake presidents to be liberal when issuing temple recommends with old men who used tobacco and old ladies who drank tea. Of those who violated the revelation, it was mainly habitual drunkards that were excluded from the temple. Violation of the Word of Wisdom is however not currently (no longer) cause for church discipline. and participation in the church (such as entry into the temple, full time missionary service, and attendance at church schools), however the church instructs its leaders that violation of the Word of Wisdom is not normally cause for a church membership council and that church discipline "should not be [used] to discipline or threaten members who do not comply with the Word of Wisdom". and LDS Church leaders have counseled church members that they should not have personal interpretations of, or become extreme in their observance of the Word of Wisdom. One church leader specifically warned that adding additional unauthorized requirements, emphasizing it with excess zeal, or making it a "gospel hobby" is a sign of spiritual immaturity and sometimes apostasy.

Алкоголь

ЛДС шіркеуінің басшылары алкогольдің кез келген түрін ішу, оның ішінде сыраны да, даналық сөзін бұзу деп үйретеді. Дегенмен, шарап қасиетті тағамда қолданылды, ал бастапқыда "жеңіл сусындар" (сыралар) рұқсат етілген болатын.

Темекі

ЛДС шіркеуінде темекінің ешқандай түріне, оның ішінде темекі шегуге, шайнауға немесе вейп тартуға рұқсат етілмейді. Әдетте, шөп шайы, кофеге орнына Перо және Постум сияқты баламалы сусындар, ыстық шоколад, Овальтин және Майло сияқты дәнді сусындар, мате немесе ыстық су ішуге тыйым салынбауы қабылданған.

"Жылы сусындар" терминінің анықтамасы

"Жылы сусындар" LDS Church нұсқаулығында нақтыланды: "Жылы сусындар" (Құдай Сөзі 89:9) терминіне берілген жалғыз ресми түсіндірме – ертедегі шіркеу басшыларының "жылы сусындар" дегені шай мен кофе дегені туралы мәлімдемесі. 1842 жылы Смиттың інісі Хайрум, шіркеудің көмекші президенті және бас патриархы, "ақыл-парасат сөзіндегі" "жылы сусындар" тыйымына түсіндірме берді:

"Жылы сусындар денеге немесе қарнына жарамайды"; оның не екенін білгісі келетіндер көп, ол шайды немесе кофеді білдіре ме, жоқ па? Мен оның шай мен кофеге қатысты екенін айтамын. 1881 жылы ЛДС миссионері және ән жазушысы Джоэл Х. Джонсон жазған кітапқа сәйкес, Джозеф Смит Хайрумның түсіндірмесімен бөлісті:

Мен кейбір адамдардың шай мен кофе ішуді өзін-өзі ақтауына түсіністімін, себебі Иеміз "ақыл-парасат сөзі" аятында тек "жылы сусындар" деді. Шай мен кофе – Иеміз "жылы сусындар" дегенде назарда ұстаған нәрсе."

Ет

Даналық сөзі былай дейді: "Аңдардың және ауадағы құстардың етін де аз қолдану керек", және "Оларды тек қыс, суық немесе ашаршылық уақытында ғана қолдану [Құдайға] ұнайды". Көптеген ӘҚТШ басшылары ет тақырыбы бойынша өз пікірлерін білдірді. 1868 жылы шіркеу президенті Бригам Янг: "Ет аштық пен суықта аз қолданылуы керек" деп кеңес берді. 1868 жылы елші Джордж К. Кэннон: "Жаз уақытында еттің ешқандай түрі адамға жарамайды және қыста оны аз жеу керек" деді. 1897 жылдан 1901 жылға дейін елші, содан кейін шіркеу президенті Лоренцо Сноу ет жеудің маңыздылығын қайта-қайта атап өтті, шіркеу мүшелері тек өте қажет болған жағдайда ғана ет жеуден аулақ болуы керек екенін үйретті, және бұл Смиттің жануарлардың рухы бар деген іліміне сәйкес қаралуы керек екенін айтты. Елші Джордж Тисдейл де осыны үйретті және шошқа етін жеудің Даналық сөзін бұзудың шай немесе кофе ішуден де ауыррақ екенін есептеді. "Даналық сөзіне" көбірек назар аудару Хебер Дж. Гранттың президенттігі кезінде болды, ол "Даналық сөзін" ұзақ жылдар бойы ынталы түрде насихаттаған адам еді. Грант ет тұтынуды шектеуді баса айтпаса да, оны Даналық сөзіндегі кеңестің бір бөлігі ретінде түсіндірді. 1937 жылғы Бас конференцияда 80 жасында Грант ұзақ сағаттар бойы "ешқандай шаршаусыз және ешқандай зақым сезінбей" жұмыс істегенін айтты. Ол өзінің тамаша денсаулығын, ішінара, өте аз ет жеуімен байланыстырды. 1948 жылғы ӘҚТШ жалпы конференциясында елші Жозеф Ф. Мерилл "көптеген американдықтар сияқты еркін ет жемеудің маңыздылығын" атап өтті. 1950 жылы елші және өсімдіктер ғалымы Джон А. Видтсо ет тұтыну туралы былай деп жазды: "Денсаулықты сақтап, Даналық сөзінде айтылған уәде етілген сыйлықты алуды қалағандар заңның барлық ережелеріне де, тек қана қалауынша немесе тәбетіне қарай бір бөлігіне ғана емес, мойынсұнуы керек". Соңғы уақытта 2012 жылы шіркеудің ресми өкілі Майкл Оттерсон "шіркеу сондай-ақ дәнді дақылдар, жемістер мен көкөністердің пайдасына ет тұтынуды шектеуді ұсынды". Бүгінгі күнге дейін ӘҚТШ шіркеуінің ән кітабында мынадай сөздері бар ән кіреді: Балалар ұзақ өмір сүрсін / Және әдемі де күшті болсын, / Шай, кофе және темекіні жек көреді, / Ішімдік ішпейді, олар жейді / Бірақ өте аз ет; / Олар ұлы, жақсы және дана болуға тырысады. Шіркеу жариялаған оқулықта ет тұтынуын қыс мезгілімен шектеу Смиттің "Даналық сөзін" айтқан уақытына сәйкес болуы мүмкін екендігі айтылған: Бұл тармақ кейбіреулерді жаз айында ет жеу керек пе деген сұраққа түрткі болды. Ет жемістер мен көкөністерге қарағанда көбірек калорияға ие, ал кейбір адамдарға жазда қысқа қарағанда одан аз қажет болуы мүмкін. Жемістер мен көкөністерді сақтаудың алдында адамдар қыста жейтін басқа тағамдары болмады. Бұрынғы заманда ет жазда қысқа қарағанда тез бұзылатын. Қазіргі заманғы салқындату әдістері етті кез келген мезгілде сақтауға мүмкіндік береді. Етті қолданудың басты сөзі – аз мөлшерде.

The Word of Wisdom states that "flesh also of beasts and of the fowls of the air are to be used sparingly", and that "it is pleasing unto [God] that they should not be used, only in times of winter, or of cold, or famine." Many LDS Church leaders have expressed their views on the subject of meat. In 1868, church president Brigham Young counseled, "Flesh should be used sparingly, in famine and in cold." In 1868, apostle George Q. Cannon said, "We are told that flesh of any kind is not suitable to man in the summer time, and ought to be eaten sparingly in the winter." From 1897 to 1901, apostle and then church president Lorenzo Snow repeatedly emphasized the importance of eating meat sparingly, teaching that church members should refrain from eating meat except in case of dire necessity, and that this should be seen in light of Smith's teaching that animals have spirits. Apostle George Teasdale taught the same thing, and held that eating pork was a more serious breach of the Word of Wisdom than drinking tea or coffee. Despite these statements, restricting meat consumption was not given an explicit mention for worthiness in the LDS Church as the standards for obedience to the Word of Wisdom were made increasingly central to LDS Church doctrine and practice in the early 20th century. The increased emphasis on the Word of Wisdom took place during the presidency of Heber J. Grant, a long time enthusiastic promoter of the Word of Wisdom. Although Grant did not emphasize restricting meat consumption, he continued to interpret it as part of the counsel in the Word of Wisdom. In the 1937 General Conference, at 80 years old, Grant said he worked long hours "without fatigue and without feeling the least injury". He attributed his excellent health, in part, to eating very little meat. In a 1948 LDS general conference address, apostle Joseph F. Merrill emphasized the importance of not eating meat as "freely as many Americans are doing". In 1950, apostle and plant scientist John A. Widtsoe wrote, in relation to meat consumption, "they who wish to be well and gain the promised reward stated in the Word of Wisdom must obey all of the law, not just part of it as suits their whim or their appetite, or their notion of its meaning." As recently as 2012, official church spokesperson Michael Otterson stated "the church has also encouraged limiting meat consumption in favor of grains, fruits and vegetables. To this day, the LDS Church's hymnal includes a hymn with the following lyrics:That the children may live long / And be beautiful and strong, / Tea and coffee and tobacco they despise, / Drink no liquor, and they eat / But a very little meat; / They are seeking to be great and good and wise. A student manual published by the church has suggested that limiting the consumption of meat to the wintertime may be to some degree of the time in which the "Word of Wisdom" was delivered by Smith:This verse has caused some to ask if meat should be eaten in the summer. Meat has more calories than fruits and vegetables, which some individuals may need fewer of in summer than winter. Also, before fruits and vegetables could be preserved, people often did not have enough other food to eat in winter. Spoiled meat can be fatal if eaten, and in former times meat spoiled more readily in summer than winter. Modern methods of refrigeration now make it possible to preserve meat in any season. The key word with respect to the use of meat is sparingly.

Тазартылған дәнді өнімдер

1930 жылы "Даналық сөзі" атты кітапшада ЛДС шіркеуінің апостолы Джон А. Видтсой тазартылған ұнның "Даналық сөзіне" қарсы келетінін үйретті. 2019 жылы шіркеу New Era басылымында медициналық марихуана тек "білікті дәрігердің бақылауында" қолданылуы керек екенін нақтылады. <blockquote>Мүшелер заңсыз есірткілер қамтитын ешқандай затты қолданбауы керек. Сондай-ақ, мүшелер зиянды немесе тәуелділік тудыратын заттарды білікті дәрігердің бақылауында болмаса қолдануға болмайды.