Шоал – су астындағы құмды төбе, кеме жүзуге қауіпті. Геоморфология, геодезия, океанографияда маңызы зор. Төңкеріштер мен су асты пішіндері туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Су бетіне жақын немесе одан жоғары көтерілетін табиғи су асты құмды төбе. Су асты жер бедері
Natural submerged sandbank that rises from a body of water to near the surface
underwater landforms
Океанография, геоморфология және геоғылым салаларында жағалау – құмнан немесе басқа да біріктірілмеген материалдан тұратын, су қоймасының төбінен көтеріліп, бетке жақын немесе одан жоғары орналасқан табиғи су асты қыртысы, жағалауы немесе тізбегі. Бұл кеме жүруге қауіпті. Жағалаулар құмдықтар, құмды тізбектер немесе қиыршық тасты жағалаулар деп те аталады. Екі немесе одан көп жағалаулар, ортақ ойыстармен бөлінген немесе өткен немесе қазіргі шөгінді және гидрографиялық процестер арқылы байланысқан жағалау кешені деп аталады. Жағалау термині геологиялық, геоморфологиялық және океанографиялық әдебиеттерде қолданылуымен ұқсас немесе мүлдем өзгеше болуы мүмкін. Кейде бұл термин өзен, көл, теңіз немесе басқа су қоймасындағы салыстырмалы түрде жай жерді, теңіз түбіндегі тасты аймақты (навигациялық карталарда белгіленген аймақта) немесе терең көлдің түбіндегі өсімдіктердің өсуін (кез келген тереңдікте) білдіреді. Сондай-ақ, судың тереңдігі азаятын процесті білдіретін етістік ретінде де қолданылуы мүмкін. Басқа жағалау тізбектері жағадан алыс орналасқан болуы мүмкін, олар ірі толқындардың сыну нүктесін немесе төмен су кезіндегі сыну нүктесін көрсетеді.
In oceanography, geomorphology, and geoscience, a shoal is a natural submerged ridge, bank, or bar that consists of, or is covered by, sand or other unconsolidated material, and rises from the bed of a body of water close to the surface or above it, which poses a danger to navigation. Shoals are also known as sandbanks, sandbars, or gravelbars. Two or more shoals that are either separated by shared troughs or interconnected by past or present sedimentary and hydrographic processes are referred to as a shoal complex. The term shoal is also used in a number of ways that can be either similar to, or quite different from, how it is used in geologic, geomorphic, and oceanographic literature. Sometimes, the term refers to either any relatively shallow place in a stream, lake, sea, or other body of water; a rocky area on the seafloor within an area mapped for navigation purposes; or, a growth of vegetation on the bottom of a deep lake, that occurs at any depth, or is used as a verb for the process of proceeding from a greater to a lesser depth of water. Other longshore bars may lie further offshore, representing the break point of even larger waves, or the break point at low tide.
Пересип
Ресей геоморфологиясының дәстүрінде пересип – су деңгейінен жоғары көтерілген (сыпыра сияқты) құмды тілше, ол лиманды немесе лагунаны теңізден бөліп тұрады. Томболодан айырмашылығы, пересип көбінесе үздіріссіз жолақ түзбейді және әдетте лиман мен теңізді байланыстыратын бір немесе бірнеше арнаға ие болады.
In Russian tradition of geomorphology, a peresyp is a sandbar that rises above the water level (like a spit) and separates a liman or a lagoon from the sea. Unlike tombolo bars, a peresyp seldom forms a contiguous strip and usually has one or several channels that connect the liman and the sea.
Теңіз кемесі
Теңіздік мағынада, бар – риф сияқты, жағалаудың дененің бөлігі: көбінесе құмнан тұратын, тереңдігі шамалы түзілім, кеме жүргізуге немесе жерге отыруға қауіпті, су тереңдігі белгілі бір деңгейден кем. Сондықтан, бұл өзеннің немесе саланың кіреберісін немесе арнасын жағалауға түсіретін шөгінділердің жиналуына да қатысты. Бар, жаман ауа райында немесе толық су кезінде өзенге немесе портына кіруге кедергі келтіретін, кеме қатынасына қауіпті кедергі болуы мүмкін.
In a nautical sense, a bar is a shoal, similar to a reef: a shallow formation of (usually) sand that is a navigation or grounding hazard, with a depth of water of or less. It therefore applies to a silt accumulation that shallows the entrance to or course of a river, or creek. A bar can form a dangerous obstacle to shipping, preventing access to the river or harbor in poor weather conditions or at some states of the tide.
Геологиялық бірліктер
Жоғарыда талқыланған жағалаудағы тақталардан өзге, жағалаудың салыстырмалы түрде кішкентай ерекшеліктері ретінде, "шаға" термині жағалау эрозиясы процесінің бөлігі ретінде жағалау сызығынан қалыптасатын үлкен геологиялық құрылымдарға да қолданылады, мысалы, томашалар мен шығанақтардың алдындағы тақталар, риалар сияқты. Томболо – арал немесе теңіз жартасы мен материктік жағалау арасындағы тар жолақ. Жағалау бойындағы шұңқырларда (мысалы, шығанақтар, ойыстар, риалар және бұхталар) жағалау ағынымен әкелінген шөгінділер ағын әлсірейтін жерге түсіп, томаша құрайды. Үлкен тақтаның артындағы су алабы лагуна деп аталады. Лагуналар уақыт өте келе шөгіндіге толып, тұзды батпақтарға айналуы мүмкін. Кейбір жағдайларда, шағалар жағажайдың кеңеюіне және құмды төбелердің пайда болуына көмектеседі, сондай-ақ осы жағажайлар мен құмды төбелердің жер бедерін кеңейту үшін желмен көтерілген шөгінділердің көзі болып табылады.
In addition to longshore bars discussed above that are relatively small features of a beach, the term shoal can be applied to larger geological units that form off a coastline as part of the process of coastal erosion, such as spits and baymouth bars that form across the front of embayments and rias. A tombolo is a bar that forms an isthmus between an island or offshore rock and a mainland shore. In places of reentrance along a coastline (such as inlets, coves, rias, and bays), sediments carried by a longshore current will fall out where the current dissipates, forming a spit. An area of water isolated behind a large bar is called a lagoon. Over time, lagoons may silt up, becoming salt marshes. In some cases, shoals may be precursors to beach expansion and dunes formation, providing a source of windblown sediment to augment such beach or dunes landforms.
Адамның мекендеуі
Адамдар тас дәуірінен бері кейбір сайларды тұруға арналған жер ретінде таңдап келген. Алғашқы кездерде бұл жерлер теңіз ресурстарын игеруге оңай қол жеткізуді қамтамасыз еткен. Қазіргі заманда бұл орындар кейде судың әдемілігі немесе көрінісі үшін таңдалады, бірақ мұндай жерлердің көпшілігі дауылдарға бейім. Солтүстік-батыс Алабамадағы аймақты жергілікті тұрғындар көбінесе "Шоалс" деп атайды, ал қалалардың бірі, Muscle Shoals, осындай жер бедері және оның шамалы молдығымен байланысты осылай аталған.
Since prehistoric times, humans have chosen some shoals as a site of habitation. In some early cases, the locations provided easy access to exploit marine resources. In modern times, these sites are sometimes chosen for the water amenity or view, but many such locations are prone to storm damage. An area in Northwest Alabama is commonly referred to as “The Shoals” by local inhabitants, and one of the cities, Muscle Shoals, is named for such landform and its abundance of Mussels.