Кіріспе

1962 жылғы Киелі Офис құжаты

Crimen sollicitationis (лат. – «Құпия сұраныс қылмысы туралы іс жүргізу тәртібі») – бұл Киелі Офистің 1962 жылғы құжатының («нұсқау») атауы, ол католик шіркеуінің дін қызметкерлері немесе епископтары күнә жасаған жағдайда, яғни, қайырымдылық құрметті (сияқты) пайдаланып, жыныстық қатынасқа ұсыныс жасағандары үшін қандай рәсімдерді орындау керектігін регламенттейді. Бұл 1922 жылы осы кеңсе шығарған, аты бірдей нұсқаудың мазмұнын толықтырулармен қайталап берді. 1962 жылғы құжатты Папа Иоанн XXIII бекітіп, Киелі Офистің хатшысы кардинал Альфредо Оттавиани қол қойды. Ол «барлық патриархтарға, архиепископтарға, епископтарға және басқа да жергілікті билеушілерге, соның ішінде Шығыс обрядының өкілдеріне» жолданды. Бұл Курияның ішкі құжаты болды, онда Канондық құқық кодексіндегі осы мәселелерді реттейтін ережелерді қалай іске асыру керектігі сипатталды, сондай-ақ дін қызметкерлерінің гомосексуализм, педофилия немесе зоофилиялық мінез-құлқы туралы шағымдарды қарау кезінде де осы рәсімдерді қолдану керектігі айтылды. Епархиялар осы нұсқауды өздеріне басшылық ретінде пайдалануға және құпия құжаттар тізімінде сақтауға тиіс еді; оны жариялауға немесе түсіндірмелер беруге рұқсат етілмеді. Crimen sollicitationis 2001 жылдың 18 мамырына дейін күшінде болды, содан кейін ол сол жылдың 30 сәуірінде жарияланған Sacramentorum sanctitatis tutela паптық motu proprio арқылы жаңа нормалармен алмастырылды. Әдетте, ол 1983 жылғы Канондық құқық кодексі күшке енген кезде күшін жоятын еді, себебі 1962 жылғы құжат 1917 жылғы Кодекс негізінде жасалған, бірақ оны қарау жұмыстары аяқталғанша, қажетті өзгерістермен қолдану жалғасты.

Қолданылу мүмкіндігі мен қолданылу аясы

Құжаттың кіріспе сөздеріне сәйкес, оның құрамындағы 74 абзацтың 70-і Күнә тату рәсімі кезінде жасалған жыныстық ұсыныстарға қатысты жағдайларды қарастырды, шағымданушы немесе зардап шеккен тарапқа "күнәсін мойындаушы" (күнәсін айтушы) деп бірнеше рет сілтеме жасады; соңғы төрт абзац құжаттың мазмұны crimen pessimum (ең ауыр қылмыс) – яғни гомосексуалдық актіге де қатысты екенін, сондай-ақ, жасөспірімдерге дейінгі балалармен немесе жануарлармен жасалған немесе жасауға талпынылған кез келген сыртқы ұятсыз әрекеттерге де қатысты екенін, қылмыстық жазалау үшін оларды теңестірді. Осы қылмыстарға қатысты шағымдар, тіпті олар Күнә тату рәсімімен байланысты болмаса да, құжатта белгіленген нормаларға сәйкес қарастырылуы керек еді. Бұқаралық ақпарат құралдары кейде бұл нұсқаулықтың негізгі назары Күнә татудағы жыныстық ұсыныстарға емес, педофилияны айыптауға арналғанын көрсетті. Шындығында, мұндай әрекеттер Crimen sollicitationis қылмысына жататындықтан, канондық құқықтанушылар бұл құжаттың құпиялылық ережелері "епископқа немесе басқа біреуге дін қызметкері жасаған қылмысты полицияға хабарлауға кедергі келтірмейді" деп мәлімдеді.

Киелі орынның қатысуы

2010 жылдың 1 шілдесінде жарияланған «Нью-Йорк таймс» газетінің мақаласында 1962 жылғы нұсқаулық 1922 жылғы нұсқаулықты қайталау арқылы, Киелі Офис Киелі қауымына сексуалдық зорлыққа қатысты айыпталған дін қызметкерлерін соттау өкілеттігін бергені айтылды. Канон заң сарапшысы Николас П. Кафардидің сөзіне қарағанда, ХДҚ Ратцингердің кезінде өзінің мұндай өкілеттікке ие екенін 2001 жылға дейін білмеген. «Жарнамаланған мәліметтерге сүйенсек, дін қызметкерлері жөніндегі қауымның префекті кардинал Дарио Кастрильон Хойос пен кәмелетке толмағандарды сексуалдық зорлыққа ұшыратқан дін қызметкерлерінің мәселесін қарауға құзыретті ХДҚ-дегі Ратцингер арасында билік үшін күрес болған сияқты». 2000 жылы Римде өткен кездесуде Аделаида архиепискобы Филип Вильсон Ватикан шенеуніктерінің назарын ұзақ уақыттан бері ұмытылған Crimen sollicitationis-ке аударды, ол ХДҚ-ға құзыреттілік берді. Папа Иоанн Павел II кейіннен Sacramentorum Sanctitatis Tutela жарлығын шығарды, онда дін қызметкерлері жасаған сексуалдық зорлықтың барлық жағдайларын ХДҚ қарауы тиіс делінген. Айыпталу фактісін бірінші деңгейде (in prima instantia) тергеу тұрғылықты жерінің ординариіне жүктеледі; ал Киелі Тақ өзіне осы деңгейде тек «ерекше және ауыр себептермен» араласу құқығын қалдырды. Айыпталушының шіркеудің барлық мүшелері сияқты, өзінің ісін кез келген деңгейде Киелі Таққа беруге құқығы бар; бірақ сот басталғаннан кейін, мұндай шағым жергілікті судьяның құзыреттілігін тоқтатпайды, егер ол Киелі Тақ шағымды қабылдағандығын білмесе. Бұл, бірінші деңгейдегі үкімге шағымдану әдеттегі процедурасынан – яғни, шағымды екінші деңгейдегі тағайындалған сотқа жіберуден және егер бірінші екі сот қарама-қайшы үкім шығарса ғана Римге жіберуден – туындайтын ерекшелік болып табылады.