Кіріспе

Чикано субмәдениетінің әр түрлі мағыналары бар бос анықталған испан термині – Cholo (ˈtʃolo). Бұл әр түрлі мағыналары бар бос анықталған испан термині. Оның шығу тегі Латын Америкасындағы испан империясындағы және оның мұрагер мемлекеттеріндегі аралас қанды адамдарға қатысты біршама қарапайымдау айтылатын сөз болған. Бұл термин қазіргі таңда этникалық тегін ғана білдірмейді және әрқашан теріс мағынада қолданылмайды. Cholo бастапқы мағынасында – бір ата-анасы үнді, екіншісі метис болған адамды, Мексикада – «бандитті», кейбір Оңтүстік Америка елдерінде – қорлау мағынасында (Испаниядағы chulo сөзіне ұқсас), ал АҚШ-та – «белгілі бір субмәдениет киімін киген адамды» білдіруі мүмкін. Бұл термин кастаны сипаттау үшін алғаш рет 1609 және 1616 жылдары жарық көрген перулік кітапта, Инка Гарсиласо де ла Веганың «Корольдік Инкалар туралы ескертпелер» атты еңбегінде кездеседі. Ол (испан тілінде) былай деп жазады: «Қара еркек пен үнді әйелдің немесе үнді еркек пен қара әйелдің баласын мулат және мулата дейді. Олардың балаларын – холо деп атайды. «Чоло» сөзі Барловенто аралдарынан (кейіннен Желді аралдар деп аталды) шыққан, ол таза тұқымды емес, тегі жағынан нашар ит дегенді білдіреді, ал испандықтар оны қорлау үшін қолданады». Қызығы, мексикалық түксіз итті науатль тілінде «xoloitzcuintli» немесе «xolo» деп атайды. Эквадорда жергілікті киім киген метис әйелдерін «чола» деп атаған. «Чола көбінесе әйелдерге қатысты атау болған сияқты, ал Жак Полони Симардың сөзіне сүйенсек, ол еркектерге қол жеткізе алмайтын испандық мәдениет деңгейіне жеткен метис әйелдерін көрсету үшін қолданылған, олар туған қауымдастықтарына салық міндеттемелерімен байланысты болған». Императорлық Мексикада cholo және coyote терминдері қатар қолданылып, аралас метис және үнді тегін білдірген. Колониялық Мексиканың касталық жүйесінде бұл термин сирек кездеседі, алайда XVIII ғасырдағы Игнасио Мария Барреданың салған суретінде испан, үнді және олардың ұрпақтары – метис немесе cholo бейнеленген. Cholo термині ағылшын тілінде кем дегенде 1851 жылдан бері қолданылып келеді, Герман Мелвиллдің «Моби Дик» романында испан тілінде сөйлейтін теңізшіге қатысты айтылған, бұл жоғарыда аталған Желді аралдармен байланысты болуы мүмкін. Берклидегі Калифорния университетінің Исела Александра Гарсия бұл терминнің Мексикаға қатысы бар екенін жазады, онда өткен ғасырдың басында ол «мәдени жағынан шеттетілген» метистер мен үндістерге қатысты қолданылған. Тынық мұхиты соғысы (1879–1883) кезінде чилилік офицерлер перуандықтарды «холо» деп қорлаған. 1907 жылғы 2 сәуірде «Лос-Анджелес экспресс» газетінде жарияланған «Лас Cholo соттарын тазалау жұмысы басталды» деген мақалада cholo және мексикалықтар терминдері бір-бірімен алмастырылып қолданылған. «The Journal of San Diego History» журналында «cholo соттары» термині «кейде шатырлардан құралған қарапайым шалаптар, қала жерлеріне кездейсоқ орналасқан арзан пәтерлер» деп сипатталған.

Америка Құрама Штаттары

Чолос, чола және чолиталар АҚШ-тың кейбір аймақтарында перулік, боливиялық, мексикалық және тағы да басқа шыққан текті адамдарды атау үшін бейресми сленг ретінде қолданылады. Бұл адамдар көбінесе төмен кірісті және "қатал" мінезді болып сипатталады, сондай-ақ стереотиптік киімдер киюі мүмкін. Әдетте, бұл термин әртүрлі жерде туған адамдарға қатысты қолданылады. Боливияда "чолита" термині бұрынғы кемсітушілік пен дискриминацияны жеңіп, қазір чолиталар сән иконасы ретінде қарастырылады. Дегенмен, кейбір жергілікті тұрғындар әлі де "чоло" сөзін қарапайымдау мағынада қолданады.

Эквадор

Cholos pescadores – Эквадордың жағалауларында дәстүрлі балықшылықпен айналысатын адамдардың тобы.

Перу

Перуде тегі жергілікті халыққа жақын метистердің саны 27,7% құрайды: бұл топтың тегінің 60%-дан 75%-ы жергілікті халықтан тұрады, олардың терісінің түсі қызғылт қоңыр, қоңыр және күрең болып келеді, сонымен қатар жергілікті этностардың айқын белгілері байқалады. Олардың көп бөлігі – кечуа халқының ұрпақтары, шамамен 23,7%; тағы 2% – жағалауда қоныстанған басқа этностар; 1,5% – аймаралар; ал 0,5% – джунглидегі жергілікті этностар. Осы топтың шамамен жартысы тауларда, көші-қон арқасында осы сегменттің маңызды бөлігі жағалауда, әсіресе Лима және басқа ірі қалалық орталықтарда, ал төрттен бірі (1/4) джунглиде қоныстанған. Оларды "холостар" деп те атайды.

Мексика

Чоло бандалары 1920 жылдардың ортасынан соңына қарай АҚШ-та пайда болды. Мексикадағы чоло топтары кем дегенде 1970 жылдардың ортасынан бастап АҚШ-Мексика шекарасы бойында және Орталық Мексикада жақсы қалыптасқан. Олар "баррио", "клика" және "ганга" сияқты түрлі атаулармен белгілі болды. Киімдері мен сыртқы түрінің мексикалықтардың дәстүрлі киімінен өзгеше болғандықтан, олар көбінесе мексикалықтар емес, америкалық испандар ретінде қарастырылды. Осы топтардың көпшілігі АҚШ-та біраз уақыт өткізген және АҚШ көшелеріндегі өмір салтынан әсер алған жастардан құрылған. Бұл топтар Америка Құрама Штаттарындағы, әсіресе Калифорния, Техас және Чикагодағы бандалардың ұйымдасқан құрылымын үлгі етті. Чололардың киім және сөйлеу стильдері ерекше. Олар қол сигналдары, татуировкалар және граффити арқылы танымал. Чололардың топтары қаланың әртүрлі аумақтарын бақылайды. Осы топтар арасындағы зорлық-зомбылықтың көп бөлігі аумақ үшін күрестен туындайды. АҚШ-тың белгілі латындық бандалары (Norteños, Sureños, Latin Kings, 18th Street Gang және MS 13) Мексикадағы жергілікті есірткі картельдерімен одақ құру арқылы, әсіресе белгілі бір аймақтар мен қалаларда күшті ықпалға ие болды.