Кіріспе

W және Z бозондары массаға ие болатын гипотетикалық модель
фильм процесі және тауарлық белгі

Technicolor теориялары – электроәлсіз өлшеу симметриясының бұзылуын, W және Z бозондарының масса алу механизмін қарастыратын Стандартты модельден тыс физика модельдері. Алғашқы Technicolor теориялары кванттық хромодинамикаға (QCD) негізделген, бұл олардың атын берген күшті ядролық күштің «түс» теориясы. Байқалған құбылыстарды түсіндіру үшін элементарлық Хиггс бозондарын енгізудің орнына, Technicolor модельдері W және Z бозондарының массаларын жаңа өлшеу өзара әрекеттесулері арқылы динамикалық түрде тудыру үшін ұсынылды. Өте жоғары энергияда асимптотикалық түрде еркін болғанымен, бұл өзара әрекеттесулер эксперименттік зерттеулерге ұшыраған төменгі энергияда күшті және шектеулі (сонымен қатар байқауға келмейтін) болуы керек. Бұл динамикалық тәсіл табиғи және кванттық тривиальдық мәселесінен және Стандартты модельдің иерархиялық мәселесінен сақтайды. Алайда, 2012 жылы CERN LHC-де Хиггс бозонының табылуынан кейін бастапқы модельдер көбінесе жоққа шығарылды. Дегенмен, Хиггс бозонының күрделі күйде болу мүмкіндігі сақталады. Кварк және лептон массаларын тудыру үшін Technicolor немесе күрделі Хиггс модельдерін қосымша өлшеу өзара әрекеттесулерімен «кеңейту» қажет. Әсіресе QCD-де модельделгенде, кеңейтілген Technicolor дәмді өзгертетін бейтарап ток және электроәлсіз өлшемдердің жоғары дәлдігі бойынша эксперименттік шектеулерге тап болды. Technicolor немесе күрделі Хиггс бозондары үшін бөлшектер динамикасының нақты кеңейтімдері белгісіз. Technicolor зерттеулерінің көп бөлігі осы қиындықтардың кейбіреулерін болдырмау үшін QCD-ден өзге күшті өзара әрекеттесетін өлшеу теорияларын зерттеуге бағытталған. Әсіресе белсенді құрылым – «серуендейтін» Technicolor, ол инфрақызыл тұрақты нүктесінен туындаған дерлік конформдық мінез-құлық көрсетеді, оның күші спонтанды хиральдық симметрияның бұзылуы үшін қажетті күштен сәл жоғары. «Серуендеудің» болуы және электроәлсіз өлшемдердің жоғары дәлдігімен сәйкестікке әкелуі мүмкін бе, бұл тоқыма симуляциялары арқылы зерттеледі. Үлкен адрондық коллайдердегі эксперименттер электроәлсіз симметрияны бұзуға жауапты механизмді, яғни шамамен 125 массасы бар Хиггс бозонын тапты; мұндай бөлшек Technicolor модельдерімен жалпылай болжалмайды. Алайда, Хиггс бозоны күрделі күйде болуы мүмкін, мысалы, Бардин-Хилл-Линднер теориясындағыдай, топ және антитоп кварктарынан құралған. Күрделі Хиггс модельдері әдетте жоғарғы кварк инфрақызыл тұрақты нүктесімен шешіледі және жоғарғы түс сияқты өте жоғары энергияларда жаңа динамика қажет болуы мүмкін.

Кіріспе

Электр әлсіз гаджет симметриясының стандартты модельдегі элементар бөлшектердің өзара әрекеттесу механизмі әлі күнге дейін белгісіз. Бұзу спонтанды болуы керек, яғни негізгі теория симметрияны дәл көрсетеді (гаузерлік бозондық өрістер қозғалыс теңдеулерінде массасыз), бірақ шешімдер (негізгі күй және қозу күйлері) жоқ. Әсіресе, физикалық W және Z гаузерлік бозондары массалы болады. Бұл құбылыс, W және Z бозондары қосымша поляризациялық күйге ие болған кезде, «Хиггс механизмі» деп аталады. Электр әлсіз теорияның осы уақытқа дейін қолжетімді энергиядағы экспериментпен дәл келісуіне қарамастан, симметрияны бұзу үшін қажетті ингредиенттер жасырын күйде қалады, бірақ жоғары энергияда ашылуы мүмкін. Электр әлсіз симметрияны бұзудың ең қарапайым механизмі бір кешенді өрісті енгізеді және Хиггс бозонының бар екенін болжайды. Әдетте, Хиггс бозоны кванттық механикалық флуктуациялар оның массасына түзетулер енгізеді, оны осылай жоғары мәндерге көтереді, сондықтан ол енгізілген рөлді атқара алмайды. Егер Стандартты модель бірнеше ТэВ-тан төмен энергияда бұзылмаса, Хиггс массасын кішірек ұстау үшін параметрлерді нәзік реттеу қажет. Техникалы бояулар бұл мәселені жаңа массасыз фермиондармен байланысты жаңа гаджеттік өзара әрекеттесуді болжау арқылы шешеді. Бұл өзара әрекеттесу өте жоғары энергияда асимптотикалық түрде еркін болады және энергия 246 ГэВ электр әлсіз шкаласына дейін төмендегенде күшті болып, шектеледі. Бұл күшті күштер массасыз фермиондардың хиральдық симметриясын спонтанды түрде бұзады, олардың кейбіреулері Стандартты модельдің бөлігі ретінде әлсіз өлшенеді. Бұл Хиггс механизмінің динамикалық нұсқасы. Осылайша, электр әлсіз гаджет симметриясы бұзылып, W және Z бозондарының массасы пайда болады. Жаңа күшті өзара әрекеттесу үлкен адрондық коллайдерде (LHC) қолжетімді энергияда жаңа құрама, қысқа өмір сүретін бөлшектердің қатарына әкеледі. Бұл жүйе табиғи, өйткені элементар Хиггс бозондары жоқ, сондықтан параметрлерді нәзік реттеудің қажеті жоқ. Кварктар мен лептондардың массалары да электрозәлсіз гаджет симметриясын бұзады, сондықтан олар да спонтанды түрде пайда болуы керек. Бұл ерекшелікті енгізу механизмі кеңейтілген техника деп аталады. Техникалы бояулар мен кеңейтілген техникалы бояулар бірқатар феноменологиялық қиындықтарға тап болады, әсіресе, дәмді өзгертетін бейтарап токтар, дәлдікті электрозәлсіз тесттер және жоғарғы кварк массасы. Техникалы модельдер де әдетте 125 сияқты жеңіл Higgs-ге ұқсас бозондарды болжамайды; мұндай бөлшек 2012 жылы Үлкен адрондық коллайдердегі эксперименттер арқылы ашылды. Корнуолл мен Нортон фермиондардың (векторлық емес) гаджеттік өзара әрекеттесуі өзін-өзі бұза алу мүмкіндігін зерттеді; яғни, гаджеттік токпен байланысты Голдстоун бозонын қалыптастыруға жеткілікті күшті. Абельдік гаджеттік модельдерді пайдаланып, олар осындай Голдстоун бозоны пайда болса, оны Хиггс механизмі «жеп», қазірдің өзінде ірі гаджеттік бозонның бойлық компонентіне айналатындығын көрсетті. Техникалық тұрғыдан алғанда, гаджеттік бозон таратушысында пайда болатын поляризациялық функция Π(p) F қалдықпен полюсін қалыптастырады, Голдстоун бозонының ыдырау константасының квадраты, ал гаджеттік бозон массаға ие болады. 1973 жылы Вайнштейн құрамына кіретін фермиондары SU(2) ⊗ U(1) астында «стандартты» жолмен өзгеріп тұратын композиттік Голдстоун бозондары әлсіз бозон массаларын тудырады. Бұл стандартты модель қатынасы элементарлық Хиггс бозондарымен электрозәлсіз қос тораптарда жүзеге асырылады; ол эксперименталды түрде 1%-дан артық екендігі тексерілді. Мұнда g және g – SU(2) және U(1) гаджеттік ілесулер және әлсіз араластыру бұрышын анықтайды. Электр әлсіз F шкаласындағы массасыз фермиондардың жаңа күшті гаджеттік өзара әрекеттесуінің маңызды идеясы, оның жалпы хиральдық симметриясының спонтанды түрде бұзылуы, оның SU(2) ⊗ U(1) кіші тобы әлсіз өлшенгені, алғаш рет 1979 жылы Вайнберг ұсынды. Бұл «техникалы бояулар» механизмі табиғи, өйткені параметрлерді нәзік реттеудің қажеті жоқ.

Жатырдағы техника түстері

Торлы өлшегіш теориясы – қатты өзара әрекеттесетін техникалық теорияларға қолданылатын, жүріс және конформдық динамиканы алғашқы қағидалар бойынша зерттеуге мүмкіндік беретін, бұрмалаусыз әдіс. 2007 жылы Кэттералл мен Саннино симметриялық өкілдіктегі екі дәмі бар Дирак фермиондарымен SU(2) өлшегіш теорияларын зерттеу үшін торлы өлшегіш теориясын қолданды, нәтижесінде кейінірек зерттеулерде расталған конформдыққа дәлелдер табылды. 2010 жылғы мәліметтер бойынша, фундаментальді өкілдіктегі фермиондармен SU(3) өлшегіш теориясының жағдайы осылай айқын емес. 2007 жылы Аппелквист, Флеминг және Нил он екі дәм болғанда, бірақ сегіз болғанда мұндай теорияларда тривиальды емес инфрақызыл тұрақты нүкте пайда болатынын көрсетті. Кейбір келесі зерттеулер осы нәтижелерді растаса, басқалары қолданылған тор әдістеріне байланысты әртүрлі қорытындыларға келді және әлі де бірлігі жоқ. Бұл мәселелерді зерттеу және осы теориялардың электроәлсіз өлшемдерге тигізетін әсерін қарастыру мақсатында бірнеше зерттеу тобы қосымша торлы зерттеулер жүргізіп жатыр.

Техникалық бояу феноменологиясы

Стандартты модельден тыс физиканың кез келген аясы электрәлсіз параметрлердің жоғары дәлдіктегі өлшемдерімен сәйкес келуі керек. Оның қазіргі және болашақ жоғары энергиялы адрондық коллайдерлердегі физикаға, сондай-ақ ғаламның қара материясына әсері де зерттелуі тиіс.

Электр әлсіз тоқ сынақтары

1990 жылы Пескин мен Такеучи стандартты модельден тыс физиканың электроәлсіз сәулелену түзетулеріне қосқан үлесін сандық бағалау үшін S, T және U феноменологиялық параметрлерін енгізді. Олар электроәлсіз хиральды Лагранж параметрлерімен тікелей байланысты. Пескин-Такеучи талдауы Кеннеди, Линн, Пескин және Стюарт әзірлеген әлсіз сәулелену түзетулерінің жалпы формализміне негізделген, сондай-ақ баламалы формулировкалар да бар. S, T және U параметрлері стандартты модельден тыс физикадан туындаған электроәлсіз гаузерлік бозон таратушыларына енгізілген түзетулерді сипаттайды. Оларды электроәлсіз токтардың поляризациялық функциялары және олардың спектральдік көрсетілімі арқылы былай жазуға болады:

мұнда тек стандартты модельден тыс жаңа физика ғана ескеріледі. Бұл шамалар минималды стандартты модельге қатысты есептеледі, онда Хиггс бозонының массасы 117 ГеВ-тан (эксперименттік төменгі шегі) 1000 ГеВ-қа дейін өзгереді, оның ені бұл мәнге жеткенде өте үлкен болады. Осы параметрлер стандартты модельге енгізілген басты түзетулерді сипаттау үшін, жаңа физиканың массалық шкаласы MW және MZ-ден әлдеқайда жоғары болуы керек, сондай-ақ кварктар мен лептондардың жаңа бөлшектермен байланысы гаузерлік бозондармен байланысына қарағанда әлсіз болуы керек. Бұл, ең жеңіл техникалық векторлық мезондар ρT және aT 200-300 ГеВ-тан ауыр болған жағдайда, техникалық түспен байланысты. S параметрі TeV шкаласындағы барлық жаңа физикаға сезімтал, ал T параметрі – әлсіз изотоптық симметрияның бұзылуын сипаттайды. U параметрі көбінесе пайдалы емес, көптеген жаңа физика теориялары, техникалық түс теориялары да оған елеусіз үлес қосады. S және T параметрлері CERN-дегі LEP-тен алынған Z полюсі деректері, Фермилабтағы топ кваркінің және W массасының өлшемдері, сондай-ақ атомдық паритет бұзу деңгейлері сияқты тәжірибелік деректерге сәйкес жаһандық сәйкестік арқылы анықталады. Бұл параметрлерге қойылған шектеулер Бөлшектердің қасиеттері туралы шолуда келтірілген. Жоғары энергиядағы үлес ρT және aT күйлерінің тізімінен тұра ма, әлде тегіс континуумды құрай ма, әлі белгісіз. Жүріс теорияларында (шамамен симметрияны екі еселеу) ρT және aT серіктестері бір-біріне жақын болуы мүмкін, бұл олардың S параметріне қосқан үлесін азайтады. Бұл идеяларды тексеру және жүріс теорияларында S параметрінің сенімді бағаларын алу үшін торлық есептеулер жүргізілуде немесе жоспарлануда. T параметріне қойылған шектеулер ETC шеңберінде топ кваркінің массасын жасау мәселесін тудырады. Жүрістен туындаған күшею ETC шкаласының бірнеше TeV-қа дейін үлкен болуына мүмкіндік береді, сондай-ақ ыдырау жылдамдығы тым жоғары болуы мүмкін.

Адрондық коллайдер феноменологиясы

Алғашқы зерттеулер әдетте тек бір электроәлсіз техникфермиондық дублет немесе түсті триплет техникварктары мен түсті синглет техниклептоннан тұратын бір техник отбасының бар екенін болжады (барлығы төрт электроәлсіз дублет). Электроәлсіз дублеттердің ND саны дұрыс электроәлсіз шкаласын жасау үшін қажетті ыдырау тұрақты F-ті анықтайды, себебі F = = Минималды, бір дублеттік модельде үш Голдстоун бозоны (техникпион, πT) F = FEW = 246 ГэВ ыдырау тұрақтылығына ие және электроәлсіз өлшегіш бозондары оларды жұтады. Ең оңай анықталатын коллайдер сигналы – спин-бірлік бөлшегінің адрондық коллайдердегі аннигиляция арқылы тууы және одан кейін оның бойлық поляризацияланған әлсіз бозондар жұбына ыдырауы. Егер күтілетін массасы 1.5–2.0 ТэВ және ені 300–400 ГэВ болса, мұндай ρT бөлшегін LHC-де табу қиын болады. Бір отбасылық модельде көптеген физикалық техникпиондар бар, F = = 123 ГэВ. Техникпион жұптарына ыдырайтын сәйкесінше төмен массалы түсті синглеттік және октеттік техниквекторлар жиынтығы бар. πT бөлшектері ең ауыр кварк және лептон жұптарына ыдырауы күтілуде. Олардың массасы төмен болғанымен, ρT бөлшектері минималды модельге қарағанда кеңірек, ал адрондық коллайдерде πT ыдырауының фондық шуы басылмайтын болуы мүмкін. Бұл картина «жүретін» техникалық түс пайда болуымен өзгерді. «Жүретін» габариттік байланыс αχSB ИЖ тұрақты нүктесінің αIR-ден төмен болған жағдайда пайда болады, бұл габариттік топтың негізгі өкілдігінде, мысалы, көптеген электроәлсіз дублеттерді немесе жоғары өлшемді ТК өкілдіктерінде бірнеше дублеттерді талап етеді. Соңғы жағдайда ETC өкілдігіне қойылатын шектеулер әдетте негізгі өкілдікте басқа техникфермиондардың да болуын білдіреді. «Жүретін» техникалық түстің екінші салдары – спин-бірлік техникгадронның ыдырауы. Техникпион массалары (қ. (4) теңдеуін), «жүретін» жүріс оларды басқа техникгадрон массаларына қарағанда күшейтеді. Осылайша, ең жеңіл MρT < 2MπT және жарық техниквекторлардың екі және үш πT ыдырау арналары жабық болуы мүмкін. Осылайша, олардың барлық ыдырау жылдамдықтары ұсақ құрылым тұрақтысының күшімен басылады, бұл ρT үшін бірнеше ГэВ, ал ωT және T үшін бірнеше оннан бір ГэВ жалпы енін береді. «Жүретін» техникалық түстің тағы бір болжамды салдары оның S параметріне үлесін қарастырумен байланысты. Жоғарыда айтылғандай, STC бағалау үшін жасалған әдеттегі болжамдар «жүретін» теорияда жарамсыз. Атап айтқанда, STC бағалау үшін пайдаланылатын спектрлік интегралдарға тек ең төменгі ρT және aT басымдық бере алмайды, және егер STC кішкентай болса, ρT және aT массалары мен әлсіз ток байланыстары QCD-ге қарағанда жақын болуы мүмкін. Төмен масштабты техникалық түс феноменологиясы, соның ішінде спектрдің көбірек парлық симметрияға ие болу мүмкіндігі, ережелер мен ыдырау амплитудалары жиынтығына айналды. Эйхтен, Лейн және Мартин бұл төмен масштабты техникалық түстің ыдырауының ықтимал сигналы ретінде қарастырды. Төмен масштабты техникалық түстің жалпы схемасы, егер шектеу 700 ГэВ-тан асып кетсе, мағынасыз болады. LHC оны анықтап немесе жоққа шығаруы керек. Техникпиондарға және одан ауыр кварктарға ыдырауды қамтитын іздеулер өндіріс фонымен қиындыққа тап болады; оның жылдамдығы Теватроннан 100 есе жоғары. Осылайша, LHC-де төмен масштабты техникалық түстің ашылуы, жақсы сигнал-фон қатынасына ие барлық лептоникалық соңғы күй арналарына: , және .

Қара зат

Техникалық бояу теорияларында қара материя кандидаттары табиғи түрде кездеседі. Әлдебір модельдер құруға болады, онда ең төменгі орналасқан техникбарионы – техникфермиондардың байланысқан, біртекті күйі – ғаламның эволюциясынан аман қалуға жеткілікті тұрақты болады. Егер техникалық бояу теориясы төмен масштабты болса, барионың массасы 1–2 ТэВ-тан аспауы керек. Әйтпесе, ол әлдеқайда ауыр болуы мүмкін. Техникбарионы электрлік бейтарап болуы керек және оның санына қатысты шектеулерді орындауы тиіс. Қара материя іздеу эксперименттерінен алынған спинге тәуелді қара материяның ядролық қималарының шектерін (қызығушылық тудыратын массалар үшін) ескере отырып, ол электроәлсіз бейтарап болуы да мүмкін (әлсіз изоспин T = 0). Бұл факторлар "ескі" техникалық бояу қара материя кандидаттарын Жоғары Энергиялық Физикалық Зерттеулер Орталығында (LHC) өндірудің қиын болуы мүмкін екенін көрсетеді. Франческо Саннино және оның әріптестері LHC-де табуға жеңіл, қара материя кандидаттарының басқа класын енгізді. Бұл күйлер – жалған Гольдстоун бозондары, олардың ыдырауға қарсы тұрақтылығын қамтамасыз ететін жаһандық заряды бар.