Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Орыс романисі және шенеунік (1812–1891)
Russian novelist and official (1812–1891)
Иван Александрович Гончаров (18 маусым 1812 [ескі стиль бойынша 6 маусым 1812] – 27 қыркүйек 1891 [ескі стиль бойынша 15 қыркүйек 1891]) – орыс романисі, ең белгілі туындылары – «Тағы да сол оқиға» (1847, сондай-ақ «Жалпы оқиға» деп аударылған), «Обломов» (1859) және «Құрдым» (1869, сондай-ақ «Малиновка биіктігі» деп аударылған) романдары. Ол цензор лауазымында және басқа да көптеген ресми қызметтерде жұмыс істеді. Гончаров Симбирск қаласында бай саудагер отбасында дүниеге келді. Әкесінің әскери қызметі үшін олар орыс дворяндығына көтерілді. Ол алдымен интернатта, содан кейін Мәскеу сауда колледжінде, ал түйінде Мәскеу мемлекеттік университетінде білім алды. Бітірген соң, ол қысқа мерзімге Симбирск губернаторының кеңсесінде қызмет етті, кейін Санкт-Петербургке көшіп, үкіметтік аудармашы және жеке репетитор болып жұмыс істеді, сонымен қатар жеке жинақтарда өлеңдер мен әңгімелер жариялады. Гончаровтың алғашқы романы «Тағы да сол оқиға» 1847 жылы «Современник» журналында жарық көрді. Оның екінші және ең танымал романы «Обломов» 1859 жылы «Отечественные записки» журналында жарық көрді. Үшінші және соңғы романы «Құрдым» 1869 жылы «Vestnik Evropy» журналында жарық көрді. Ол сонымен қатар әдебиет және театр сыншысы ретінде де жұмыс істеді. Өмірінің соңында Гончаров «Жалпыға жат оқиға» атты мемуар жазды, онда Иван Тургеневті бастап, әдеби қарсыластарын өзінің туындыларын ұрлап алды деп айыптады және оның еуропалық атаққа ие болуына кедергі келтірді. Бұл мемуар 1924 жылы жарық көрді. Федор Достоевский Гончаровты жоғары деңгейдегі автор деп есептеді. Антон Чехов Гончаровтың «маған қарағанда он есе талантты» екенін айтқан.
Ivan Aleksandrovich Goncharov ('/ɡ//ɒ//n//tʃ//ə//r//ɒ//f/,also /US// //r//ɔː//f/; ; 18 June 1812 [O. S. 6 June 1812] – 27 September 1891 [O. S. 15 September 1891]) was a Russian novelist best known for his novels The Same Old Story (1847, also translated as A Common Story), Oblomov (1859), and The Precipice (1869, also translated as Malinovka Heights). He also served in many official capacities, including the position of censor. Goncharov was born in Simbirsk into the family of a wealthy merchant; as a reward for his grandfather's military service, they were elevated to Russian nobility status. He was educated at a boarding school, then the Moscow College of Commerce, and finally at Moscow State University. After graduating, he served for a short time in the office of the Governor of Simbirsk, before moving to Saint Petersburg where he worked as government translator and private tutor, while publishing poetry and fiction in private almanacs. Goncharov's first novel, The Same Old Story, was published in Sovremennik in 1847. Goncharov's second and best known novel, Oblomov, was published in 1859 in Otechestvennye zapiski. His third and final novel, The Precipice, was published in Vestnik Evropy in 1869. He also worked as a literary and theatre critic. Towards the end of his life Goncharov wrote a memoir called An Uncommon Story, in which he accused his literary rivals, first and foremost Ivan Turgenev, of having plagiarized his works and prevented him from achieving European fame. The memoir was published in 1924. Fyodor Dostoevsky, among others, considered Goncharov an author of high stature. Anton Chekhov is quoted as stating that Goncharov was " ten heads above me in talent."
Ерте өмір
Гончаров Симбирск (қазіргі Ульяновск) қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Александр Иванович Гончаров – Симбирск қаласының бірнеше рет әкімі болған мемлекеттік қызметкер және бай астық саудагері. Отбасының қала орталығындағы үлкен тас үйі кең аумақты алып жатты және ауылдық үйдің барлық белгілеріне ие болды: бидай мен ұнмен толы үлкен амбарлар мен көптеген жылқы қоралары. Александр Иванович Иван жеті жасқа келгенде қайтыс болды. Оны алдымен анасы Авдотия Матвеевна, содан кейін крест әкесі Николай Николаевич Трегубов, дворян және бұрынғы орыс теңіз флоты офицері тәрбиеледі. Трегубовтың көмегімен Гончаровтың анасы үй шаруашылығына толыққанды көңіл бөле алды. "Оның қызметшілері, колыскерлер, бүкіл үй біздің үйімізбен бірігіп кетті, бір отбасы болдық. Барлық тұрмыстық мәселелер енді анама жүктелді, ол керемет үй шаруасы шебері болды, ал барлық ресми міндеттер оның үлесіне тиді", – деп еске алды Иван Гончаров. Александр Герцен, Виссарион Белинский немесе Николай Огарев сияқты Мәскеу университетінің студенттерінен өзгеше, Гончаров сол кезде танымал бола бастаған саяси және әлеуметтік өзгерістерге немқұрайлы қарады. Оның басты қызметі – оқу және аударма жасау. 1832 жылы «Телескоп» журналында Евгений Сюдің «Атар Гулл» романынан (1831) Гончаров аударған екі тарау жарияланды. Бұл оның тұңғыш жарияланымы болды. Алайда, романның өзі он жылдан кейін ғана жарық көрді, оған дейін Гончаровтың өмірінде бірқатар ерекше оқиғалар орын алды. Гончаровты плагиаттауда айыптағаннан кейін онымен арасы суыған Тургенев (әсіресе, 1855 жылы Гончаровқа ашқан «Артықтар үйі» мен «Кеш» шығармаларында кейіпкерлер мен жағдайларды пайдаланғаны үшін) былай деді: «Ресейде бір тірі жан болғанша, Облемов есімді ешкім ұмытпайды!»
Goncharov was born in Simbirsk (now Ulyanovsk). His father Aleksander Ivanovich Goncharov was a wealthy grain merchant and a state official who served several terms as mayor of Simbirsk. The family's big stone manor in the town center occupied a large area and had all the characteristics of a rural manor, with huge barns (packed with wheat and flour) and numerous stables. Alexander Ivanovich died when Ivan was seven years old. He was educated first by his mother, Avdotya Matveevna, and then his godfather Nikolay Nikolayevich Tregubov, a nobleman and a former Russian Navy officer. With Tregubov around, Goncharov's mother could focus on domestic affairs. "His servants, cabmen, the whole household merged with ours; it was a single family. All the practical issues were now mother's, and she proved to be an excellent housewife; all the official duties were his," Ivan Goncharov remembered. Unlike Alexander Herzen, Vissarion Belinsky, or Nikolay Ogaryov, his fellow Moscow University students, Goncharov remained indifferent to the ideas of political and social change that were gaining popularity at the time. Reading and translating were his main occupations. In 1832, the Telescope magazine published two chapters of Eugene Sue's novel Atar Gull (1831), translated by Goncharov. This was his debut publication. The novel itself, though, appeared only ten years later, preceded by some extraordinary events in Goncharov's life. Turgenev, who fell out with Goncharov after the latter accused him of plagiarism (specifically of having used some of the characters and situations from The Precipice, whose plan Goncharov had disclosed to him in 1855, in Home of the Gentry and On the Eve), nevertheless declared: "As long as there is even one Russian alive, Oblomov will be remembered!"
Қиыршық
Жүрегінде орташа консерватор болған Гончаров 1861 жылғы Эмансипация реформасын құптады, үкіметтің "әлеуметтік прогрестің рулінде болуға" дайын екендігі туралы кеңінен жарияланған пікірді қабылдады және өзін революциялық демократтарға қарсы оппозицияда тапты. 1862 жылдың жазында ол Ішкі істер министрлігінің ресми газеті – "Северная почта" газетінің редакторы болды, ал бір жылдан кейін цензура комитетіне қайта оралды. Солшыл сыншылардың пікірінше, даулы Марк Волохов кейіпкері тағы да "нигилизмді" айыптау үшін жасалған, соның салдарынан романның бәрі "талапқа бағындырылған" болып шықты. Дегенмен, Владимир Короленко кейінірек жазғандай, "Волохов және оған қатысты барлық нәрсе Гогольдің хаттары сияқты ұмытыла жатар, ал Гончаровтың ұлы кейіпкерлері тарихқа кіріп, барлық ескі ашу-ызалы даулардан биік тұрар". Ал басқалары оны көзге жақын, бірақ даулы туынды деп бағалады. Ол 1924 жылға дейін жарияланбады. Ешқашан үйленбеген Гончаров өмірінің соңғы күндерін кейбір туындыларына жасалған теріс сынға байланысты жалғыздық пен ашу-ызамен өткізді. Ол 27 қыркүйекте 1891 жылы Санкт-Петербургте пневмониядан қайтыс болды. Александр Невский лаврасының Новое Никольское зиратына жерленді. 1956 жылы оның күлі Ленинградтағы Волково зиратына көшірілді.
A moderate conservative at heart, Goncharov greeted the Emancipation reform of 1861, embraced the well publicized notion of the government's readiness to "be at the helm of [social] progress", and found himself in opposition to the revolutionary democrats. In the summer of 1862 he became an editor of Severnaya Potchta (The Northern Post), an official newspaper of the Interior Ministry, and a year later returned to the censorship committee. The controversial character Mark Volokhov, as leftist critics saw it, had been concocted to condemn 'nihilism' again, thus making the whole novel 'tendentious'. Yet, as Vladimir Korolenko later wrote, "Volokhov and all things related to him will be forgotten, as Gogol's Correspondence has been forgotten, while Goncharov's huge characters will remain in history, towering over all of those spiteful disputes of old." while others praised it as an eye opening, if controversial piece of writing. It wasn't published until 1924. Goncharov, who never married, spent his last days absorbed in lonely and bitter recriminations because of the negative criticism some of his work had received. He died in Saint Petersburg on 27 September 1891, of pneumonia. He was buried at the Novoye Nikolskoe Cemetery of the Alexander Nevsky Lavra. In 1956 his ashes were moved to the Volkovo Cemetery in Leningrad.