Кіріспе
Ормаскирк – Англияның Ланкашир графтығындағы базарлық қала. Ол Ливерпульдің солтүстігіне 13 миль (21 км), Сент-Хеленстің солтүстік-батысына 11 миль (18 км), Саутпорттың оңтүстік-шығысына 9 миль (14 км) және Престонның оңтүстік-батысына 18 миль (29 км) қашықтықта орналасқан. Ормаскирк имбирлі печеньесімен (зеңбірек пісіруімен) танымал. 2011 жылы оның халқы 24 073 адамды құрады.
Ormskirk is a market town in the West Lancashire district of Lancashire, England. It is located 13 mile (21 km) north of Liverpool, 11 mile (18 km) northwest of St Helens, 9 mile (14 km) southeast of Southport and 18 mile (29 km) southwest of Preston. Ormskirk is known for its gingerbread. In 2011 it had a population of 24,073.
География және әкімшілік
Ормскирк батыс Ланкашир жазығының орталығында, ең биік нүктесі теңіз деңгейінен жоғарырақ болатын қырқаның еңісінде орналасқан және 13-шы ғасырда жоспарланған қалашық ретінде сипатталған. Ормскирк шіркеулік аудандарға бөлінбеген аймақ, және Бикерстафф, Огтон, Скарисбрик, Берскоу, Лэтом және Лэтом Саут шіркеулік аудандарымен шектеседі. Қала Батыс Ланкашир ауданында орналасқан және Батыс Ланкашир аудандық кеңесінің кеңсесі осы қалада. Ормскиркте шіркеу кеңесі болмағандықтан, 2009 жылы Батыс Ланкашир аудандық кеңесінің қолдауымен Ормскирк қауымдастығы ерікті бірлестігі құрылды, ол Ормскирк тұрғындарының мүдделерін білдіру үшін құрылған. Ормскиркте Эдж Хилл университеті орналасқан.
Тарих
Атауы көне скандинав тілінен шыққан, Ormres kirkja деген сөзден туындаған, онда Ormr жеке есімі ("жылан" немесе "дракон" мағынасында) және көне скандинав тіліндегі kirkja сөзі ("шіркеу") бар. Шамамен 1189 жылы Латхомның иелері Ормскирк шіркеуін Бёрскоу монастырына сыйға берді, бұл Ормскирк осы күнге дейін Латхомға бағынышты болғанын көрсетеді. Апталық базарларымен қала жергілікті шаруалар мен олардың ауыл шаруашылығы жұмысшылары, шағын фермерлер, малшылар және т.б. үшін тауарларын саудалауға және нарықтардан, сондай-ақ қонақүйлер мен таверналармен бірге ашылған бөлшек сауда орындарынан қажетті заттар алуға ыңғайлы орталыққа айналды. Ауыл шаруашылығы машиналарын жасау және жөндеуге негізделген инженерлік өнеркәсіп те дамыды. Қала жылдар бойы жергілікті әйелдер үйлерінде қызылша пісіріп, оны жолаушыларға сату үшін мейрамханаларға апарып сатқандықтан, қызылшасымен танымал болды. 19 ғасырдың ортасында теміржол келген кезде, жергілікті қызылша сатушылар жаңа нарық тапты. Олар өз өнімдерін теміржол станциясы арқылы өтетін жолаушыларға сатуға рұқсат алды. Бір әйгілі клиент, Уэльс принці Эдуард, кейіннен Эдуард VII, жергілікті қызылшадан қатты ләззат алып, қалаға тапсырыс жіберді. Қызылша пісіру қаланың сауда тарихының бір бөлігіне айналды, бірнеше жергілікті нан пісірушілер қызылшаның түпнұсқа рецептіне ие екенін мәлімдеді. Белгілі жергілікті әйел Салли Вудс нарықта қызылшасын сатумен танымал болды.
Қасиетті Петір және Пауыл шіркеуі
Қасиетті Петір мен Пауыл шіркеуі алғашқы шіркеу орнында, құмтас тіктеп тұрған жерде салынған деп есептеледі және қаладағы ең көне ғимарат болып табылады. Оның нақты жасы белгісіз; алайда ғимаратта нормандық сәулет үлгісінің фрагменттері сақталған. Қауымдық шіркеудің Дерби графымен және Стэнли әулетімен тығыз байланысы бар. Көптеген әулет мүшелері шіркеудегі Дерби капелласында жерленген, соның ішінде 1485 жылы Босворт шайқасында жақтан жаққа өтіп, Ричард III-нің тәжін жоғалтқан Томас Стэнли, бірінші граф, және Азамат соғысынан кейін 1651 жылы Болтон қаласында басы кесілген Роялист Джеймс Стэнли, жетінші граф. Оның денесі бір табытқа, ал басы бөлек жәшікшеге қойылған. Бұл Англиядағы мұнарасы мен жеке шпилі бар үш қауымдық шіркеудің бірі және екеуі де ғимараттың бір жағында орналасқандықтан ерекше. (Қалған екеуі – Пуртон қаласындағы Сент-Мэри шіркеуі және Уанборо қаласындағы Сент-Эндрю шіркеуі, екеуі де Уилтширдегі Суиндонға жақын орналасқан). Аңыз бойынша, Ормедің екі қарындасы болған, біреуі мұнара, екіншісі шпиль салғысы келген, ал Орме екеуін де қуанту үшін екеуін де салған. Шындығында, «мұнара» 15 ғасырдың басында салынған, бірақ бастапқысы 1731 жылы қирап, 1790 мен 1832 жылдар аралығында қайта жаңартылған. Монастырлар таратылғаннан кейін, жақын орналасқан Бурскуу монастырының қоңырауларын орналастыру үшін 1548 жылы шіркеуге үлкен батыс мұнара салынған. Осы қоңыраулардың біреуін әлі де шіркеуде көруге болады.
Көлік
A59 – басты жол, солтүстігінде Престон, оңтүстігінде Ливерпуль орналасқан. Саутпорттан A570 тас жолы қаладан батыстан шығысқа қарай өтеді және қала орталығынан шамамен үш миль қашықтықтағы M58 автожолының 3-тоғысы арқылы ұлттық автожол желісімен байланыс құрады. Содан кейін ол Сент-Хеленске дейін жалғасады, ал M62 автожолының 7-тоғысы, Rainhill Stoops-қа жетеді. Қаланың жеке автобус станциясы бар, ол – Ормскирк автобус станциясы. 2009 жылы 1 миллион фунт стерлингке қайта жаңартылған қаланың теміржол станциясы Merseyrail желісінің солтүстік терминалы болып табылады. 1970 жылы тікелей қатынас тоқтатылғаннан кейін, желі электрлі локомотивтерден дизельді локомотивтерге ауысып, Престонға дейін жалғасады. Бұл желі 1846 жылдың тамызында Ливерпуль, Ормскирк және Престон темір жолы компаниясы тарапынан бастама көтерілді, бірақ құрылысын Шығыс Ланкашир темір жолы аяқтады. Бағыт және Ормскирк станциясы 1849 жылдың 2 сәуірінде ашылды, ал кәсіпорын 1859 жылдың 13 мамырында Ланкашир және Йоркшир темір жолына қосылды. Ланкашир және Йоркшир темір жолы Скельмерсдейл тармағын Скельмерсдейл және Рейнфорд тоғысына дейін салды, ол 1858 жылдың 1 наурызында пайдалануға берілді. Жолаушылар тасымалы 1956 жылдың 5 қарашасында тоқтатылды, Рейнфорд тоғысына жүк тасымалы 1961 жылдың 16 қарашасында, ал Скельмерсдейлге 1963 жылдың 4 қарашасында аяқталды.
Жергілікті экономика
Парк-роудта «Моррисонс» дүкені бар, ол 2005 жылы «Сафвей» дүкенінен айналдырылды. Бұл ғимарат бұрын жергілікті газ зауыты мен «Rover/Morris» автосалонына (Балмфортс) тиесілі болған. «The Two Saints» – 2000 жылы ашылған шағын сауда орталығы, онда «McDonald's», «Argos», «Mobility Store», «Poundland», «Aldi» және спорт залы орналасқан. 2013 жылдың желтоқсанында «Blockbuster» компаниясы банкротқа ұшырағанда, «Two Saints» сауда орталығындағы дүкені жабылды. Ормскиркте Мургейтте жабық базар болған, бірақ ол 2021 жылы жабылып, 2022 жылы тағамдық және сусындық өнімдер сататын базар ретінде қайта ашылды. «Tesco Metro» дүкені Шіркеу көшесінде орналасқан, бірақ ол 2015 жылдың сәуірінде жабылды. Қала сыртындағы бизнес-парк – «The Hattersley Centre» 2008 жылдың ақпан айында ашылды, онда «Home Bargains», «Howdens», «Tile Giant», «Magnet», «Jewson», «Halfords» (2020 жылы жабылды) және «Plumbase» дүкендері бар. «Focus DIY» компаниясы банкротқа ұшырағаннан кейін, «Hattersley Centre» сауда орталығындағы дүкені жабылды. Ол орналасқан орын үш бөлікке бөлінді, екеуін «Home Bargains» және «The Food Warehouse by Iceland» иеленді. «Asda» дүкенін ашуға берілген өтінім 2011 жылдың ақпанында қабылданбады, себебі өтінім 2009 жылдың тамызында ұсынылған болатын. Орталық толыққанды пайдаланылмады және құрылысы аяқталғаннан бері қиындыққа тап болып келеді. «Netto» компаниясы 2016 жылдың тамызында Ұлыбританиядан шыққаннан кейін жабылды. Дүкен 2014 жылдың қараша айында ашылған. 2019 жылы «Hattersley Centre» кеңейтілді, жаңа бөлімдер жақын маңдағы бос жерге салынды және «Lidl» мен «Toolstation» дүкендері орналасты. Бұл кеңейтуге Шотландия Корольдік банкінен 6,2 миллион фунт стерлинг қаржы тартылып, жақын маңдағы жерлер тазартылып, жаңа бөлімдер салынды. 2019 жылы «Magnet» дүкені бір бөлімнен шығып кетті, бірақ оның орнын «Screwfix» тез басып алды. Ормскирктегі соңғы маңызды өндіріс кәсіпорындарының бірі – «Atkinson & Kirby» компаниясы, олар қатты ағаш едендерін жасап, 80 адамды жұмыспен қамтыды. Олар 100 жылдан астам уақыт бойы Ормскиркте жұмыс істегеннен кейін 2015 жылдың қыркүйегінде басқа жерге көшірілді. Қаладағы кәсіпорындар негізінен кәсіби және қаржылық қызметтермен айналысады, мысалы, заңгерлер, жылжымайтын мүлік агенттері және бухгалтерлер.
Білім
Ормскирк мектебі (11–18 жас) қаланың шығысындағы Уиган жолында, бұрын бұзылған Крос Холл орта мектебі орналасқан жерде жайғасқан. Мектеп қазір Endeavour Learning Trust сенім қорының құрамына кіреді. Ормскирк мектебі – Ормскирк гимназиясы мен Крос Холл орта мектебінің бірігуі нәтижесінде құрылған. Сент-Беда католиктік орта мектебі (11–16 жас) Сент-Анн жолында, A59 және Прескот жолының жанында, сондай-ақ Сент-Анн шіркеуінің қарсы бетінде орналасқан. Эдж Хилл университеті А570 Сент-Хеленс жолымен шығысқа қарай бара жатқанда кездеседі. Батыс Ланкашир колледжі, жоғары білім беретін колледж, бұрын қала орталығындағы Хантс-Лейн көшесінде орналасқан, бірақ қазір студенттері Скельмерсдейлге баруға мәжбүр. Ормскиркте сондай-ақ қоғамдық кітапхана бар.
Медиа
Ormskirk Advertiser, Reach plc басылымы, жергілікті газет; ол Liverpool Echo газетімен бір веб-сайтты пайдаланады. Бұрын қалаға Champion газеті де қызмет көрсеткен, ол 2022 жылы жабылды. Sandgrounder Radio және Radio Heartbeat радиостанциялары Ormskirk аудандық қабылдау бөліміндегі науқастарға хабар таратуда.
Парктер мен ашық кеңістіктер
Қалада үш негізгі саябақ және көптеген кішкентай ойын алаңдары мен ашық кеңістіктер бар. Негізгі саябақтар: Виктория паркі, королева Викторияның құрметіне аталған, Ормскирк қаласының ең көне паркі, ол 19 ғасырдың соңында салынған. Онда Бур соғысы мен Қырым соғысының жергілікті қаһармандарына арналған ескерткіш орналасқан. Ол Ноусли жолы, Сент-Хеленс жолы және Рафф-Лейн арасындағы үшбұрыш тәрізді жерде жайғасқан. Коронация паркі – қала орталығында, Парк-роудта орналасқан үлкен саябақ. Онда балалар ойын алаңдары, скейтборд алаңы, футбол және баскетбол ойнауға арналған алаң, фитнес құралдары, үйректерге арналған көл, боулинг алаңы, музыкалық сахна және жабайы табиғат мекендейтін жай бар. Бұл парк 1905 жылы бұрынғы Ормскирк қалалық округі король Эдуард VII-нің тәж киюіне орай құрылған. 2012 жылы Ормскирк соғыс ескерткіші Саутпорт жолындағы бұрынғы серіктес клубының алдындағы бастапқы орнынан мұнда көшірілді. Рафф Вуд – қала шетінде, Рафф-Лейнде орналасқан ауылдық саябақ.
Victoria Park, named after Queen Victoria, is Ormskirk's oldest park, established towards the end of the 19th century. It contains a monument to local heroes of the Boer War and Crimean War. It is located on the triangle of land between Knowsley Road, St Helens Road and Ruff Lane. Coronation Park, a large park in the town centre on Park Road, which has children's play areas, skateboard area, games area for football and basketball, fitness equipment, duck pond, bowling green, bandstand and wildlife meadow. The Park was established in about 1905 by the former Ormskirk Urban District to commemorate the coronation of King Edward VII. In 2012 the Ormskirk War Memorial was relocated here from its original site in front of the former Comrades' Club on Southport Road. Ruff Wood, a countryside park on the edge of the town, on Ruff Lane.