Кёркби қаласы: тарихы мен географиясы

Кіріспе

Мерсисайдтағы қала, Англия.

Киркби (/audio=En uk Kirkby. KURbee) – Англияның Мерсисайд графтығындағы Ноусли қалалық ауданындағы қала. Тарихи тұрғыдан Ланкаширге қарасты қала, Уайтоннан солтүстікке қарай 5 миль (8 км), ал Ливерпульден солтүстік-шығысқа қарай 6 миль (10 км) қашықтықта орналасқан. 2016 жылғы халық санауы бойынша 41 495 адам тұрады, бұл Ноуслидегі ең ірі және Мерсисайдтағы тоғызыншы ірі елді мекен. Қола дәуіріне қатысты іздер табылды, бірақ алғашқы қоныс туралы нақты мәліметтер 1086 жылғы "Қиямет кітабында" жазылған. Қаланың көп бөлігі 20 ғасырдың ортасына дейін ауыл шаруашылығы жерлері болып келді, бірақ ROF Kirkby (Royal Ordnance Factory) – ең ірі артиллериялық қару-жарақ толтыру зауытының салынуынан қала дамыды. 2020 жылдың қараша айында «Ливерпуль» футбол клубы жаттығу орталығын Вест-Дербидегі Мелвудтан осы қалаға, жаңа AXA Training Centre аяқталып пайдалануға берілген соң, көшірді.

Тарих

Археологиялық зерттеулер Бронз дәуіріндегі қоныс іздерін көрсетіп, Киркбинің шамамен 870 жылы құрылғандығын айғақтайды. Тарихи тұрғыдан алғанда, ол Ланкаширдің құрамына кірген. "Kirkby" атауы ежелгі ағылшын тіліндегі "kirk" ("шіркеу") және "by" (елді мекен немесе ауыл; ескі норвег тіліндегі "byr" сөзімен байланысты) сөздерінің солтүстік диалектісінен шыққан. 900 жыл шамасында Ирландия арқылы қоныс аударушылар келді. Елді мекенге қатысты алғашқы тікелей мәліметтер 1086 жылға, "Соңғы сот кітабына" ("Domesday Book") жазылған, онда "Черчеби" деп тілге алынған (халық саны 70 адам). Қазіргі Киркбиге (11 ғасырда Батыс Дерби жүзі ретінде құрылған) меншік құқығы 1596 жылға дейін бірнеше қоғамдастықтардан өтті, содан кейін Молино әулеті жүзді сатып алды. 1737 жылы қамқорлықтан уақытша айырылғаннан кейін (әулет басшысы діни қызметке кірген кезде), 1771 жылы Чарльз Молино Сефтонның бірінші графы атанды және жерді қайта иеленді. 20 ғасырдың ортасына дейін көбінесе ауыл шаруашылығы жері болып келгенімен, 1848 жылы Киркби арқылы Ливерпуль және Бьюри темір жолы салынғаннан бастап аймаққа көлік байланысы жақсарды. 1935 жылы A580 тас жолы (Шығыс Ланкашир жолы) салынды, ал екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын өнеркәсіптік даму мәселесі қарастырылды. 1939 жылы ROF Kirkby (Корольдік қару-жарақ фабрикасы) құрылып, 1941 жылы аяқталды. Фабриканың өндірістік қуаты ең жоғары шағында 20 000-нан астам жұмысшыны жұмысқа алды. Соғыс аяқталған кезде Ливерпуль көп зардап шекті, ал қалған тұрғын үй қорының көп бөлігі қираған еді. Ливерпуль қалалық әкімдігі айналасындағы аумақтарда жер сатып алып, өнеркәсіпті (және халықты) жаңа құрылысқа ие болған "артық қоныстану" аймақтарына көшіру саясатын бастады. Бұл процестің нәтижесінде 1947 жылы Сефтон графынан Киркбиді қоса алғандағы жерлер 375 000 фунт стерлингке (инфляцияға байланысты түзетілген) сатып алынды. Киркби Мерсисайдтағы ең ірі артық қоныстану аймағына айналды. 1949 жылы Ливерпульдің Киркбиді жаңа қала деп жариялау туралы ұсынысы қабылданбады. Ірі құрылыс жұмыстары 1950 жылдың ақпанында Саутдин ауданының құрылысымен басталды; алғашқы үйлер 1952 жылы, 5000-і 1956 жылы, ал 10 000-і 1961 жылы аяқталды. 1951 жылы 3000 адамды құраған халқы 1961 жылы 52 000-нан асты. 1958 жылы Киркби қалалық округі құрылды. 1950-1970 жылдар аралығында Ливерпуль үшін артық қоныстануға байланысты халық саны өсті. Өсімнің салдарынан бірқатар мәселелер туды, соның ішінде жергілікті инфрақұрылымның жетіспеушілігі. Саутдиндегі кеңес үйлері 1952 жылы салынып біткенімен, алғашқы дүкендер 1955 жылға дейін, ал алғашқы паб 1959 жылға дейін ашылмады. Осы кезеңде Киркбиге көшірілген адамдар Ливерпульдің ең кедей аудандарынан келді. Киркби өнеркәсіптік аймағы кеңейіп, Англиядағы ең ірілерінің біріне айналды; 1971 жылы ең жоғары деңгейінде аймақта 26 000-нан астам адам жұмыс істеді. Киркби 1958 жылы қалалық округ мәртебесін алды. Бұл мәртебе кейіннен жойылды, ал 1974 жылдың 1 сәуірінде Киркби Хьютонмен, Роби және Прескот қалалық округінің және Уистон мен Батыс Ланкашир ауылдық округтерінің бөліктерімен біріктіріліп, Ноусли қалалық округі құрылды.

Archaeological evidence of Bronze Age settlement indicates that Kirkby was founded around 870 AD. Historically, it has been part of Lancashire. Kirk by derives from the Northern dialect of Old English word Kirk ('church') and by (settlement or village; cognate with Old Norse byr). Settlers arrived via Ireland around 900. The first direct evidence of a settlement dates from 1086 and the Domesday Book, with a reference to "Cherchebi" (population 70). Ownership of present day Kirkby (established as the West Derby hundred in the 11th century) passed through a number of hands until 1596, when the Molyneux family purchased the hundred. After a brief loss of patronage in 1737 (when the head of the family took holy orders), in 1771, Charles Molyneux became the 1st Earl of Sefton and regained the land. Although it remained largely farmland until the mid 20th century, transport links to the region began in 1848 with the building of the Liverpool and Bury Railway through Kirkby. The East Lancashire Road (the A580) added a road connection in 1935, and industrial development was considered before the Second World War. ROF Kirkby, a Royal Ordnance Factory, was established in 1939 and completed in 1941. At its peak, the factory employed over 20,000 workers. Liverpool had received much damage by the end of the war, and much of the remaining housing stock were slums. The Liverpool Corporation began a policy of buying land in surrounding areas and moving industry (and people) to newly developed "overspill" estates. This process culminated with the purchase of of land, including Kirkby, from the Earl of Sefton in 1947 for £375,000 (£ adjusted for inflation). Kirkby became Merseyside's largest over spill estates. A 1949 Liverpool proposal to have Kirkby designated a new town was rejected. Large scale development began in February 1950 with the construction of the Southdene neighbourhood; the first houses were finished in 1952, the 5,000th in 1956, and the 10,000th in 1961. A population of 3,000 in 1951 grew to over 52,000 by 1961. The Kirkby Urban District was created in 1958. Its population grew between the 1950s and the 1970s due to over spill housing for Liverpool. Growth caused a number of problems, including a lack of local amenities. Although occupation of Southdene's council estates had begun in 1952, its first shops were not completed until 1955 and its first pub did not open until 1959. The people who were being moved into Kirkby during this period came from Liverpool's poorest areas. Kirkby Industrial Estate expanded to become one of England's largest; at its peak in 1971, the estate employed over 26,000 people. Kirkby became an Urban District in 1958. This status was later abolished, and on 1 April 1974 Kirkby was combined with Huyton with Roby and Prescot Urban District and parts of Whiston and West Lancashire Rural Districts to form the Metropolitan Borough of Knowsley.

Үкімет

Киркби 1986 жылдан бері парламентте Джордж Ховартпен өкілдік етіліп келеді. Алғаш Ноусли Солтүстік сайлау округінің құрамында, кейін Ноусли Солтүстік және Сефтон Шығыс сайлау округінің құрамында, ал 2010 жылдан бері Ноусли сайлау округінің құрамында. Ховарт 42 214 дауыспен көп дауысқа ие, бұл оның мандатын Еңбек партиясының екінші ең сенімді орны етеді. Одан бұрын Роберт Килрой Силк (Лейборист, 1974–1986), Гарольд Сореф (Консерватор, 1970–1974) және Гарольд Уилсон (Лейборист, 1950–1970) өкілдік еткен. Киркби төрт ауданға бөлінген: Саутдин, Вествейл, Нортвуд және Тауэр Хилл. Оның сайлау округтері аудандармен толық сәйкес келмейді: Черрифилд, Киркби Орталығы, Нортвуд, Парк, Шевингтон және Уайтфилд. Киркбидің 18 жергілікті кеңесшісі Еңбек партиясының мүшесі болып табылады және көбінесе қарсы кандидатсыз сайланады.

География

Киркби Ливерпульдің солтүстік-шығысында 6 миль (10 км) қашықтықта, Солтүстік-Батыс Англиядағы Мерсисайдта орналасқан. Ол Лондоннан солтүстік-батысқа қарай 180 миль (290 км) және округ әкімшілік орталығы Хуйтоннан солтүстік-батысқа қарай 5 миль (8 км) қашықтықта жатыр. Алт өзені қаланың оңтүстік-батыс шеті арқылы ағып өтеді, ал Киркби Брук саласы қаланың орталығынан өтеді.

Климат

Англияның солтүстік-батыс жағалауына жақын орналасқандықтан, Киркбидің теңіздік климаты қоңыржай; оның Кёппен климаттық жіктелуі Cfb. Оның орташа жылдық температурасы Мерси алқабындағы температураға ұқсас және Англияның орташа температурасынан сәл төмен. Жылдық орташа күн сәулесінің ұзақтығы 1394,6 сағат, бұл Ұлыбританияның орташа көрсеткіші 1339,7 сағаттан сәл жоғары. Қаңтар айы ең суық ай, орташа температурасы -; Бұл Ноусли ауданының жалпы халқының төрттен бір бөлігінен астам құрайды және 1961 жылғы санақтағы 52 207 адамнан төмендеді, бұл негізінен туу көрсеткішінің төмендеуіне және өнеркәсіптік аймақтың баяу құлдырауына байланысты. Дегенмен, тұрғын үйге деген сұраныс артты, қала бойынша маңызды құрылыстар салынды. Сұраныстың бір бөлігі 1960 жылдары салынған және қазір жарамсыз болып кеткен жоғары қабатты үйлер мен мезонеттерді бұзуға байланысты тұрғын үй қорын жаңарту қажеттілігімен байланысты болуы мүмкін. Британ үкіметінің статистикасына сәйкес, 2011 жылғы санақ бойынша Ноусли (Киркбиді қоса алғанда) ауданында 145 900 адам тұрады, сондай-ақ жыныстық теңгерім 52,6 пайыз әйел және 47,4 пайыз еркек. Бұл көрсеткіш ұлттық орташа көрсеткішпен салыстырғанда 71,74 пайызды құрайды. Келесі үлкен топ (5,84 пайыз) өзін діншіл емес деп жариялайды, бұл көрсеткіш 14,59 пайыздық ұлттық орташа көрсеткіштен айтарлықтай төмен. Мұсылмандар, индуистер, буддистер және яһудилер халықтың 0,17, 0,11, 0,07 және 0,03 пайызын құрайды.

Tesco жоспарлары

Есептерде Tesco/Everton F. C. жобасына жергілікті қолдау стадионның тұрғындарға тигізер әсеріне қатысты алаңдаушылықпен бірге келгені көрсетілді. 2012 жылы Ноусли кеңесі көп мақсатты Киркби азаматтық кешенін Киркби орталығымен алмастыруға 5 миллион фунт инвестиция салуға шешім қабылдады. Орталықта кітапхана, галерея және жергілікті тарих архиві болады.

Сент-Модвеннің жоспарлары

Киркби қала орталығына арналған Тесконың жоспарлары сәтсіз аяқталғаннан кейін, жаңғырту 2015 жылдың қазан айында Сент-Модвен компаниясы қала орталығын сатып алғанға дейін тоқтап тұрды. Сент-Модвен, Ноусли қалалық кеңесімен бірлесіп, көп миллиондық инвестицияны қажет ететін, саудаға бағытталған жаңғырту жоспарын жасады. Олар сауда орталығын дамытуды және кеңейтуді жоспарлады, бұл Тесконың қолданыстағы ұсынысын толықтырып, қала орталығындағы 65 акрлық жерде тұрғын үйлер салуға мүмкіндік береді. Жөндеу жұмыстары 2016 жылдың маусым айында басталды және олар сегіз аптаға жоспарланған. Кеңес кабинеті Киркби қала орталығында Сент-Модвеннің иелігіндегі мүлікті, соның ішінде сауда орталығы мен Черрифилд драйвтегі Ноусли колледжінің орнын сатып алу жоспарын бекітті. Колледж қала орталығына көшуді жоспарлап отыр.

Жол

Қаланы байланыстыратын басты магистральдық жолдар – қаланың жанынан өтетін M57 магистралі және қаланың солтүстігіне қарай жалғасатын M58 магистралі. Дегенмен, қаламен байланысқан басқа да маңызды жолдар бар, мысалы Шығыс Ланкашир жолы және A506.

Темір жол

Жол байланыстарымен қатар, Киркбиде бірнеше теміржол қатынастары бар. Киркби теміржол станциясы мен Хедболт Лейн теміржол станциясы Ливерпульге үнемі пойыздармен қатынайды, ал Хедболт Лейн Уиганға сағатына бір рет қызмет көрсетеді.

Автобустар

Қаладағы және аймақтағы автобустар Merseytravel басқаруында, оларды бірнеше компания жүргізеді, көбінесе Arriva North West және Stagecoach North West.

Білім

Бастауыш мемлекеттік, Англия шіркеуі және Рим-католик білім беруге қол жеткізуге болады. Орта білім беру деңгейінде мемлекеттік және Рим-католик білім беру ұсынылады. Білім беру қызметтерін Кноусли жергілікті білім беру органы ұйымдастырады немесе бақылайды. Киркбиде 11 бастауыш мектеп бар; Нортвуд қауымдық бастауыш мектебі ең жаңасы және ең ірісі. Киркби орта мектебі мен All Saints Catholic орта мектебі қаланың үш орта мектебі жабылғаннан кейін ашылды. 2009 жылдың қыркүйегінде бірігуі жоспарланған Ruffwood және Brookfield мектептері Ruffwood мектебі Ofsted есебінде нашар деп танылғаннан кейін бір жыл ертерек бірікті. Осы өзгерістерден кейін All Saints Catholic High School және Kirkby Sports College оқу-білім беру орталығы құрылды. 2013 жылдың 1 қыркүйегінде Киркби спорт колледжі академия мәртебесін алды және Киркби орта мектебі ретінде қайта ашылды. Жоғары білім беруді Кноузли қоғамдық колледжі ұсынады, оның бас кампусы Киркби қаласының орталығында орналасқан. Колледждің жылдық қабылдауы 12 000-нан асады.

Ғибадат үйлері

19 ғасырда Domesday Book кітабында тіркелген шіркеу орнында салынған Сент-Чад шіркеуінде екі дүниежүзілік соғыстың қаһарман сарбаздарының қабірлері бар. Басқа шіркеулер: Сент-Михаил және Барлық Періштелер католик шіркеуі; Сент-Марк, Сент-Эндрюс және Сент-Мартин шіркеулері (Англия шіркеуі), Сент-Мария, Құдай анасы және Сент-Жозеф католик шіркеулері, Кёркби баптист шіркеуі, Сент-Петр және Пауыл католик шіркеуі, Нортвуд капелласы, Кёркби христиандық бірлестігі, Лифгейт шіркеуі және Ехоба куәгерлерінің Патшалық залы.

Спорт және демалыс

Киркбиде «Ливерпуль» футбол клубының жаттығу базасы мен жастар академиясы орналасқан. Жастар академиясы 1998 жылы Симонсвуд-лейн көшесінде бұрын «Киркби Таун» футбол клубының стадионы болған жерге салынған. «Ливерпуль» футбол клубының толық жаттығу базасын сол жерге көшіру жоспары 2018 жылы жарияланды және көшу 2020 жылдың қараша айындағы халықаралық үзіліс кезінде аяқталды. Қаланың бұрынғы футбол клубы «Киркби Таун» кейін «Ноусли Юнайтед» деп аталды және 1997 жылы таратылды. Киркбиде ең көп қолдау көрсетілетін футбол командалары – «Ливерпуль» және «Эвертон» футбол клубтары. Бұл қаланың Ливерпульге жақын орналасқандығын және тарихи тұрғыдан қала тұрғындарының көп бөлігі екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Ливерпульден осы қалаға көшіп келгенін көрсетеді.

Қызметтер

Құқық қорғауды Мерсисайд полициясы қамтамасыз етеді, оның Ноусли ауданындағы негізгі бөлімшесі Киркбиде, Сент-Чадс драйвте орналасқан. Қоғамдық көлікті Merseytravel үйлестіреді. Өрттен қорғау және құтқару қызметін Мерсисайд өрттен қорғау және құтқару қызметі атқарады, оның Вебстер драйвтегі Киркби станциясы бар. Қалдықтарды басқаруды Мерсисайд қайта өңдеу және қалдықтар басқармасы үйлестіреді. Киркбиде электр энергиясын тарату желісіне United Utilities операторы жауапты, қалада электр станциялары жоқ. United Utilities Киркбидің ауыз су және кәріз суларын да басқарады. SUEZ Recycling & Recovery UK Мерсисайд және Халтоннан келген қалдықтарды Киркбидегі теміржол жүк терминалында өңдейді. Қалдықтар Киркбиден Тиссидтегі Уилтонға тасымалданады, онда олар электр энергиясын өндіруге қолданылады. Уилтоннан алынатын электр қуаты Ноуслидегі барлық үйлерді қуатпен қамтамасыз етуге жеткілікті. Киркбиге Ноусли ПКТ қызмет көрсетеді, ал ең жақын аурухана – Эйнтри университетінің ауруханасы. Қалада тоғыз жалпы практикалық дәрігерлік кабинет және төрт стоматологиялық кабинет бар. Жедел жәрдем қызметін Солтүстік-Батыс жедел жәрдем қызметі көрсетеді, Киркбиде станциясы бар. BT Group-тың Simonswood айырбасы аймаққа жергілікті телефон және ADSL интернет қызметтерін ұсынады, сондай-ақ бірнеше компаниялар жергілікті желілерді ашу арқылы қызметтер ұсынады. Жергілікті жаңалықтар мен телебағдарламаларды BBC North West және ITV Granada ұсынады, ал TalkLiverpool жергілікті телеарнасы да аймаққа хабар таратады. Телевизиялық сигналдар Winter Hill теледидар таратушысынан алынады.