Кіріспе
Ланкаширдің жағалауындағы қала, Англия
Блэкпул – Ланкаширдің жағалауындағы курортты қала, Англия. Ол Ирландия теңізінің жағалауында, Файлд түбегінде, Ливерпульдің солтүстігінде шамамен 27 миль (43 км) және Престонның батысында 14 миль (23 км) жерде орналасқан. Бұл сол аттас округтегі негізгі елді мекен. 2021 жылғы халық санауы бойынша Блэкпулдің халқы 141 000 адамды құрады, бұл он жыл ішінде 1100 адамға азайды. Блэкпул бастапқыда шағын ауыл болған; ол 18 ғасырдың ортасында, денсаулық үшін теңізде шомылу сәнге айналған кезде өсе бастады. Блэкпулдің жағажайлары осы мақсатқа өте қолайлы болды, ал 1781 жылға қарай бірнеше қонақ үй салынды. 1846 жылы теміржол стансасының ашылуы курортқа келушілер ағынын арттырды, ол 19 ғасырдың соңына дейін дами берді. 1876 жылы қала округ мәртебесін алды, ал 1951 жылы халқы 147 000-ға жетті. Блэкпулдің дамуы Ланкашир мақта фабрикаларындағы жылдық техникалық жөндеуден кейін жабылатын «демалыс апталарымен» тығыз байланысты болды, сол кезде көптеген жұмысшылар теңіз жағасына демалуға баруды қалаған. 20 ғасырдың соңында демалыс таңдауларының өзгеруі және шетелге саяхаттаудың артуы Блэкпулдің жетекші курорт ретіндегі беделіне әсер етті. Экономикалық қиындықтарға қарамастан, қаланың қала құрылысы мен экономикасы туризмге негізделген. Бүгінде Блэкпулдің теңіз жағасындағы Blackpool Tower, Illuminations, Pleasure Beach және Winter Gardens сияқты атақты орындары жыл сайын миллиондаған туристерді қызықтырады.
Ерте тарих
1970 жылы 13 500 жылдық бұлан қаңқасы адам жасаған тікенді сүйек ұштарымен табылған. Қазір Харрис мұражайында сақталып тұрған бұл қаңқа Филд аймағында адамдардың болғанына алғашқы дәлел болды. Филдте британдық тайпа – Сетантийлер («суда тұратындар») демелі, Бриганттар тайпасының бір бөлігі де мекен еткен, олар шамамен 80 жылдан бастап осы аймақта қоныстанған. Кейіннен Блэкпул қаласының бір бөлігіне айналған Филдтегі ең алғашқы ауылдардың бірнешеуі 1086 жылы «Домсдей кітабында» тіркелген. Орта ғасырларда Блэкпул Лейтон мен Уорбрек маңындағы жағалаудағы шағын шаруашылықтар ретінде пайда болды. Атауы «le pull» – Мартон Мере және Мартон Мосс көлдерін теңізге құятын өзеннен шыққан. Бұл өзен торфты жерлер арқылы ағып, судың түсін өзгертетін болған, соның салдарынан аймақ «Қара тоған» деп аталған. 15 ғасырда бұл аймақ Пул деп аталып келген, ал 1532 жылғы картада «the pole howsys alias the north howsys» деп көрсетілген. 1602 жылы Бисфэм шіркеуінің крещениелік тізілімінде Пуль және алғаш рет «blackpoole» атауы кездеседі. Алғашқы маңызды үй – Фоксхоллды Майерскоу ложасының Тайлдсли әулеті салған, ол 17 ғасырдың соңында пайда болған. Сол ғасырдың соңында бұл үйді патшалық сарайдың адал қызметшісі, сер Томас Тайлдслидің немересі, сквайр және күнделік жазушы Томас Тайлдсли иеленген. 1767 жылы Парламент қабылдаған заң бойынша, жағалаудағы құм төбелерінен және басқа да жалпы пайдаланудағы жерлерден құралған аймақ, Спен Дайктан оңтүстікке қарай (Майн Дайкке қараңыз) қоршалды.
Теңізде суға шомылу және теңіз жағалауындағы курорттардың өсуі
18 ғасырда теңізде шомылу денсаулыққа пайдалы екендігінен Блэкпулге саяхатшылар көптеп келді. 1781 жылы қаланың инфрақұрылымы, соның ішінде қонақүйлер, садақ ату орындары және боулинг алаңдары бірте-бірте кеңейді. 1801 жылы халық саны 473 адамға жетті. Блэкпулдің дамуына зор үлес қоскан Генри Бэнкс 1819 жылы Лэйн Эндс мүлігін сатып алып, 1837 жылы алғашқы демалыс үйлерін салды.
Темір жолдың пайда болуы
1846 жылы қаланың ерте дамуына үлкен әсер еткен маңызды оқиға болды: Пультоннан Блэкпулге дейінгі теміржол тармағының құрылысы аяқталды. Бұл, теміржол арқылы келіп-кетушілердің көбеюіне жағдай жасап, қала экономикасының өсуіне түрткі болды. Блэкпул 1850 және 1860 жылдары жатақханалар мен көңіл көтеру орындарының салынуы арқасында гүлденді, бұл жылдам өсуге ықпал етті. 1851 жылы санитариялық кеңес құрылды, 1852 жылы газ шамдары орнатылды, ал 1864 жылы су құбыры жүйесі пайдалануға берілді. 1851 жылға қарай қала халқы 2500-ден асты.
Электр энергиясы
1870 жылдан бері Блэкпулдің өсіп-дамуы оның электр қуатын алғашқылардың бірі болып қолдануымен байланысты. 1879 жылы ол әлемдегі алғашқы электрлік көше шамдары бар муниципалитет болып, жағажай бойында жарықтандыруды жүзеге асырды, бұл Блэкпул мерекелік жарық шоуының (Illuminations) бастауына негіз салды. 1890 жылдары Блэкпулдің халқы 35 000 адамға жетті және 250 000 демалыс жасаушыны қабылдай алды. Grand Theatre (1894) және Блэкпул мұнарасы сияқты маңызды құрылыстар бой көтерді. Grand Theatre Ұлыбританиядағы толыққанды электрмен жабдықталған алғашқы театрлардың бірі болды. 1885 жылы қала әлемдегі ең алғашқы электр трамвайларының бірін іске қосты, ал бастапқыда оны Blackpool Electric Tramway Company басқарды. 1899 жылға қарай трамвай желісі кеңейтіліп, жер асты жүйесі әуе желілерімен алмастырылды. Бұл жүйе бүгінгі күнге дейін қолданылып келеді.
Қазіргі заманға қарай
Соғыс аралық кезеңде Блэкпул демалыс орны ретінде дамып, өркендеді, ал 1920 жылы Блэкпулге жылына шамамен сегіз миллион адам келді, олардың көп бөлігі Шығыс Ланкашир мен Йоркширдің Батыс Ридингінің өнеркәсіптік қалаларынан болатын. 1951 жылға қарай Блэкпулдегі халық санының өсімі аяқталды, сол кезде қалада 147 000 адам тұрды – 1901 жылы 47 000, ал 1881 жылы 14 000 адамды құрады. Соғыстан кейінгі он жылдықтарда қала одан да көп келушілерді тартты, жылына 17 миллион адамға жетті. 1960 жылдары Ұлыбританияның туризм индустриясы радикалды өзгерістерге ұшырады, пакеттік саяхаттардың артуы Блэкпулдің дәстүрлі келушілерін шетелге алып кетті. 1975 жылы M55 тас жолының салынуы Блэкпулға түндемей күндізгі сапар ретінде баруды ыңғайлырақ етті. Дегенмен, қазіргі заманғы экономика салыстырмалы түрде әртараптандырылмаған және туризм саласына берік байланысты.
Физикалық
Блэкпул Файлд жарты аралының батыс шетінің ортасында, жағалау жазығында орналасқан. Теңіз жағалауы 7 мильдік құмды жағажайдан тұрады, ауданның оңтүстігіндегі жағалау сызығы тегіс, ал Солтүстік пирсінен өткеннен кейін Солтүстік жартастарға дейін көтеріледі. Ең биік нүктесі жақын маңдағы Бисфэм тас бақтарында шамамен орналасқан. Қала ауданының көп бөлігі құрылыспен жабылған, Мартон Мередегідей жартылай ауылдық кеңістік өте аз. Төмен жатқан жер бедеріне байланысты Блэкпулде су тасқыны жиі болады, осы мәселені шешу үшін 2017 жылы теңіз қабырғасы мен жағажайды қайта жаңартуға қатысты ірі жоба аяқталды.
Климат
Блэкпулдың климаты, Кёппен климаттық классификациясы бойынша, қоңыржай теңіздік климатқа жатады. Әдетте, салқын жаздар, жиі бұлтты аспан және жылдық температураның аз амплитудасы байқалады. Ең төменгі температура 1981 жылғы желтоқсанда 15,1 °C (5 °F) тіркелген, алайда 1881 жылғы қаңтарда 18,3 °C (1 °F) тіркелген. Блэкпулда тіркелген абсолютті ең жоғары температура 2022 жылы Ұлыбританиядағы ыстық толқыны кезінде 37,2 °C (99 °F) құрады. Орташа жазда ең жоғары температура 1991 және 2020 жылдар аралығында 28,5 °C (83 °F) шамасына жеткен.
Жасыл белдеу
Блэкпул қаласы жасыл белдеу аймағында орналасқан, ол көршілес аудандарға дейін созылады. Бұл аймақ қалалардың таралуын азайтуға, Блэкпул қалалық аймағындағы және Ланкаширдегі жақын қалалардағы елді мекендердің бірігуіне жол бермеуге, шеткері елді мекендердің ерекшелігін сақтауға, бұрын пайдаланылған жерлерді қайта пайдалануға және жақын маңдағы ауылдық жерді сақтап қалуға арналған. Бұл белгіленген аумақтарда тиімсіз құрылысты шектеу және рұқсат етілген құрылысқа қатаң талаптар қою арқылы жүзеге асырылады. Қаланың құрылыс аймағы тығыз салынғандықтан, қала аумағында тек (2017) жылғы мәліметтер бойынша жасыл белдеу бар, ол зиратты, оның аумағын, сондай-ақ Карлетон маңындағы академия/колледждің ойын алаңдарын және Сент-Энн қаласының жанындағы футбол алаңдарын қамтиды. Алдағы уақытта, жасыл белдеудің бөліктері кеңейтілген Блэкпул қалалық аймағы бойынша Ланкаширдің Филд және Уайр аудандарына шашырап орналасқан, бұл Литхэм Сент-Аннс, Пултон-ле-Файлд, Уортон/Фреклтон және Киркхэм елді мекендерін бөліп тұруға көмектеседі.
Демография
Блэкпулдің халқы 2021 жылы санақ деректеріне сәйкес шамамен 141 000 адамды құрады, бұл 2011 жылғы санақпен салыстырғанда 0,7 пайызға төмендеуді көрсетті. 2021 жылы Блэкпул тұрғындарының 41,0 пайызы дінге жатпайтынын мәлімдеді, бұл көрсеткіш 2011 жылы 24,5 пайызды құраған еді. Англия бойынша бұл көрсеткіш 24,8 пайыздан 36,7 пайызға дейін өсті. Дегенмен, санақтағы дін туралы сұраққа жауап беру міндетті емес болғандықтан және жауап беру деңгейі әртүрлі болғандықтан, ONS түрлі аймақтардағы немесе санақтар арасындағы сандарды салыстыру кезінде сақтық таныту қажет екенін ескертеді. 2021 жылғы санақ мәліметтері бойынша, 16 жастан асқан тұрғындардың 49,5 пайызы жұмыс істейді (күндізгі оқушылар ескерілмейді), ал жұмыссыздардың үлесі 3,8 пайызды құрайды (2011 жылы бұл көрсеткіш 5,4 пайыз болған). Зейнеткерлердің үлесі 23,8 пайызды құрады. 16 жастан асқан адамдардың оннан бір бөлігі аптасына 15 сағаттан аз жұмыс істейді. Блэкпулдің халқы 2044 жылға қарай шамамен 141 500 адамға жетеді деп күтілуде, ал 45-64 жас аралығындағы топта ең көп азаю байқалады. 65 жастан асқан тұрғындардың саны 36 000-ға жуыққа жетеді деп болжанып отыр, бұл жалпы халықтың 26 пайызын құрайды. 1868 жылы Лейтон-Уорбрек ауданы Блэкпул ауданы деп атау өзгертті. 1876 жылы аудан муниципалды боронға айналды, оны ресми түрде «Блэкпул борон қаласының мэрі, альдермендері және буржуалары» деп аталатын, бірақ көбінесе корпорация немесе қалалық кеңес деп белгілі болатын орган басқарды. Борон бірнеше рет кеңейтілді, әсіресе 1879 жылы Мартон және Норбрекпен Бисфамның көршілес приходтарының бөліктерін қосып алғанда, 1918 жылы Бисфамның қалған бөлігін Норбрекпен біріктіргенде және 1934 жылы Мартонның қалған бөлігін қосып алғанда. 1904 жылы Блэкпул Ланкашир округі кеңесінен округтік деңгейдегі функцияларды алып, округтік боронға айналды. 1974 жылы бұл өзгертілді, Блэкпул төменгі деңгейдегі метрополистік емес ауданға айналды, ал округтік кеңес қайтадан қалада қызметтер көрсетуді жалғастырды. Блэкпул 1998 жылы округтік кеңестен тәуелсіздігін қайта алды, ол бірыңғай билік органы мәртебесіне ие болды. Блэкпул әлі де Ланкаширдің рәсімдік округінің құрамына кіреді.
Экономика
Жергілікті билік аймағы ретінде Блэкпулдің жалпы ішкі өнімі (ЖІӨ) 2020 жылы шамамен 3,2 миллиард фунт стерлингті құрады – Англия экономикасының 0,2 пайызы. 2019 мен 2020 жылдар аралығында ЖІӨ 2,2 пайызға төмендеді. 2021 жылы Блэкпулдағы еңбекке қабілетті жастағы халықтың 75 пайызы экономикалық белсенді болды, оның ішінде 51 600 адам толық жұмыспен қамтылған және 7 900 адам жеке кәсіпкерлікпен айналысты. Солтүстік-Батыс аймағы бойынша орташа көрсеткіш 72,9 пайызды, ал Англия бойынша 74,8 пайызын құрады. Жұмыс орындарының 25 пайызы денсаулық сақтау және әлеуметтік жұмыс саласында шоғырланған – бұл көрсеткіш ұлттық деңгейде 13,6 пайызды құрайды. Блэкпулдің дамыған туристік индустриясын көрсететін 10,9 пайызы орналасу және тамақтандыру қызметтерінде жұмыс істейді. Аэрокосмикалық компания BAE аймақта орналасқан және мемлекеттік қызметтер қатарындағы ірі жұмыс берушілердің бірі болғандықтан, мемлекеттік басқару, қорғаныс және міндетті әлеуметтік қамсыздандыру саласында жұмыс істейтін халықтың үлесі ұлттық орташа көрсеткіштен жоғары – 12,5 пайыз, ал ұлттық көрсеткіш 4,6 пайызды құрайды. Ұлыбританияның 63 ірі қаласы мен қалашаларын қамтитын зерттеуде, негізгі қалалық аумақтарды пайдалану арқылы (жергілікті билік шекараларының орнына құрылыс аймағының өлшемі), Centre for Cities талдау орталығы Блэкпулдің жалпы қосылған құнының (ЖҚС) 2020 жылы 5,2 миллиард фунт стерлингті құрағанын, ал сағатына шаққандағы ЖҚС 32,7 фунт стерлингті құрағанын мәлімдеді. Бұл көрсеткіштер сауалнамада оны тиісінше 53-ші және 40-шы орындарға қойды. Блэкпул жаңадан құрылған кәсіпорындар, жабылулар және жалпы қор бойынша рейтингте де төменгі жартылайда, сондай-ақ жаңа экономикадағы фирмалардың үлесі бойынша да төмен көрсеткіштерді көрсетті. Блэкпул Ұлыбританиядағы апталық орташа жалақы бойынша үшінші төмен көрсеткішті жергілікті билік аймағы болып табылады. 2023 жылғы Ұлыбританияның бәсекеге қабілеттілік индексіндегі өсу қарқыны Бленау Гвент (Уэльс), Бёрнли (Солтүстік-Батыс), Торбай (Оңтүстік-Батыс) және Мертир Тидфил (Уэльс) қалаларымен бірге ең төменгі көрсеткіштердің қатарында болады деп күтілуде. Блэкпул сонымен қатар кеңірек Файлд-Кост аймақтық экономикасының негізгі орталығы болып табылады, онда басқа да жағалау қалалары, соның ішінде Литам, базар қалалары, ауыл шаруашылығы және бірқатар өнеркәсіптік кәсіпорындар бар. Торнтонда орналасқан Victrex полимерлер компаниясы, бұрын ICI құрамында болған, аймақтағы ірі жеке сектор компанияларының бірі болып табылады. Спорттық автомобильдер өндірушісі TVR 2006 жылға дейін Блэкпулда орналасқан, ал 1919 жылы құрылған Beaverbrooks ұлттық зергерлік желісі 1946 жылы өзінің бас кеңсесін Сент-Эннске көшірді. Экономикалық даму саласындағы мамандар Блэкпулдің аэроғарыш және озық инженерлік, озық материалдар технологиялары, аймақтық энергетика және азық-түлік өндірісі сияқты салалардағы рөлін атап көрсетеді. BAE-ден басқа, аймақтағы жетекші аэроғарыш компанияларына Magellan Aerospace және Force Technology жатады. Озық материалдар саласында AGC және Victrex маңызды компаниялар болып табылады. Энергетика саласында ядролық отын өндіруші Westinghouse, Ұлттық ядролық зертхана және теңіз энергетикалық компаниялары Orsted, NVH және Helispeed аймақта жұмыс істейді. Блэкпулдің жұмыс аймағына баруы Ұлыбританияның орташа көрсеткішімен салыстырғанда азық-түлік өндіруші жұмысшыларының концентрациясы 2,5 есе жоғары.
Конференциялар мен көрмелер
XX ғасырдың екінші жартысында және 2007 жылға дейін Блэкпул елдегі саяси конференциялардың маңызды орталықтарының бірі болды. Үш негізгі партия, сондай-ақ Тұтысу одағы (ТСК) сияқты ұйымдар Қысқы бақта өз іс-шараларын өткізді. Қысқы бақтың жөндеуге мұқтаж болғаны және партиялардың жағалаудағы курорттардың орнына ішкі қалаларды ұнатуы салдарынан, Блэкпул 2007 жылы соңғы ірі саяси конференциясын өткізді. Бірақ консерваторлар 2022 жылы жаңадан салынған Қысқы бақтар конференциясы және көрме орталығында көктемгі шараларын өткізді.
Қайта жаңғыру
Ұлыбританияның көптеген жағалау курорттары сияқты, Блэкпул да 1960 жылдардан бастап шетелде демалудың танымалдылығы артуымен бірге құлдырады, бұл қала мен оның тұрғындары мен туристері үшін инвестициялардың жетіспеуімен қатар жүрді. 1965 жылғы қала орталығын қайта жоспарлаудың бас жоспарының іске асырылуы "шектеулі және кезең-кезеңімен" болды. Historic England мәліметінше. Орталықты қайта дамытудың амбициялық жоспарлары "1970 жылдардың басында тоқтап қалды". Көптеген үйлер адамдар тұруға жарамсыз деп танылды және 1993 жылы үй шаруашылықтарының шамамен 30 пайызында орталық жылу жүйесі болмады, бұл көрсеткіш ұлттық орташа көрсеткіштен (8,5 пайыз) едәуір төмен болды. 2003 жылғы жаңа бас жоспар осы құлдырауға және жағалау эрозиясының күшейіп бара жатқан қауіпіне жауап ретінде қабылданды. English Heritage оны "қаланың болашағын қамтамасыз етуге батыл талпыныс" деп сипаттады. Блэкпул өзінің қайта жаңғыру үмітерін Атлантик-Сити немесе Лас-Вегас стиліндегі курорттық казиноға тікелей байланыстырды, өйткені Leisure Parcs, сол кезде Блэкпул мұнарасы мен Қысқы бақтардың иесі, 2002 жылы 1 миллиард фунт стерлингтік жоспарларын жариялады. 2007 жылы Блэкпул және Лондонның Гринвич қалалары Ұлыбританияның алғашқы және жалғыз суперказино лицензиясы үшін жеті үміткердің арасында көш бастады, бірақ жақын орналасқан Манчестер конкурсты жеңіп алды. Казино кеңесші тобы "суперказиноның Блэкпул үшін қалпына келтіру әсері дәлелденбеген және басқа ұсыныстармен салыстырғанда географиялық тұрғыдан шектеулі" деген шешімге келді. Үкімет кейіннен Лордтар палатасындағы заңнамалық жеңілістен кейін суперказино лицензиясынан толығымен бас тартты. Блэкпулдің жеңіліске ұшырауына және қала басшыларының наразылығына жауап ретінде министрлер оның қайта жаңғыртуға жұмсалатын қаржысын арттырды, оны 2005 жылы құрылған Urban Regeneration Company ReBlackpool үйлестірді. 2010 жылы таратылмас бұрын ReBlackpool 73 миллион фунт стерлингтік Central Seafront жобасын жүзеге асырды, бұл қала үшін жаңа жағажайлар мен теңіздік қабырғаларды құруға мүмкіндік берді және Үкімет, Солтүстік-Батыс даму агенттігі және Еуропалық өңірлік даму қоры қаржыландырды. ReBlackpool сонымен қатар Talbot Gateway жобасын дайындады, ол Muse Developments компаниясын Blackpool North станциясының жанындағы 10 гектар жерде 160 000 шаршы метр кеңсе және бизнес кеңістігін, сондай-ақ сауда және қонақ үй объектілерін салуға тағайындады. Блэкпул кеңесі өз кеңсесін осы жобаға көшіруге келісті және жаңа қоғамдық көліктер тоғысуы да жоспарланды. 2010 жылы Блэкпул кеңесі Blackpool Tower, Winter Gardens және Golden Mile Centre сияқты маңызды нысандарды демалыс кәсіпкері Тревор Хеммингстен сатып алды, оларды "Блэкпулдің экономикалық құлдырауын тоқтату үшін соңғы әрекет ретінде" жаңартуды көздеді. Мемлекеттік меншікке иелік ету осы нысандарға қосымша инвестициялар құюға мүмкіндік берді. Мұнараның боялған шыны терезелерін қалпына келтіруді жергілікті маман Аарон Уайтсайд жүзеге асырды, ол осы жұмысы үшін Блэкпул кеңесінің консервация сыйлығымен марапатталды. Қысқы бақшаның конференц-орталығының жөндеу жұмыстары 2022 жылы Консервативтік партияның көктемгі конференциясын қабылдау үшін аяқталды, ал 2023 жылы одан әрі жұмыстар жоспарланған. Блэкпул кеңесі Блэкпул Филд және Уайр Экономикалық Даму Компаниясындағы төрт жергілікті биліктің бірі болды. Басқалары Ланкашир округі кеңесі, Файлд аудандық кеңесі және Уайр аудандық кеңесі. Ол 2016 жылы құрылған Блэкпул әуежайының даму аймағының дамуын қадағалады. Ол жұмыс берушілерге салық жеңілдіктері мен жоспарлауды жеңілдетуді ұсынады. Блэкпул кеңесі, 2017 жылы Balfour Beatty-ден сатып алғаннан бері әуежайдың иесі, бес жаңа ангар мен коммерциялық бірлікті салуға қажетті жобалау рұқсатын алуға тырысуда. Blackpool Airport Enterprise Zone бас жоспары Silicon Sands деп аталатын жаңа цифрлық және технологиялық ауданды көздейді. 2018 жылы Блэкпул кеңесі 1964 жылы жабылған Блэкпул орталық станциясының орнында 7 акрлық Блэкпул орталық жобасын салу жоспарларын жариялады. Кеңес бұрын суперказиноға арналған жерді беруге келісті, бірақ жоба жеке сектордың қаржыландыруымен жүзеге асырылатын болып, оны әзірлеуші Nikal басқаратын еді. Жобада жаңа қоғамдық алаң, қонақ үйлер, мейрамханалар, азық-түлік базары және автотұрақтар қарастырылған.
Талбот шлюзі
Талбот шлюзі құрылысының бірінші кезеңі 2014 жылы Number One Bickerstaffe Square кеңесі, супермаркет және жаңартылған көп қабатты автотұрақ пен қоғамдық кеңістіктер ашылғанда аяқталды. Екінші кезең, оның ішінде жаңа Holiday Inn және Солтүстік Пирс пен Солтүстік станция арасындағы трамвай желісінің кеңейтілуіне арналған трамвай терминалы 2021 жылы басталды және 2022 жылға дейін аяқталуы тиіс еді, бірақ кейінге шегерілді, қазір 2024 жылы аяқталуы күтілуде. Алайда, 2023 жылдың шілдесінде бірінші қабаттағы жаңа сауда орындары пайда болды. 2023 жылдың ақпан айында Талбот шлюзінің үшінші кезеңі аясында жаңа мемлекеттік кеңселердің құрылысы басталды, ал Жұмыс және зейнетақы департаментінің 3000 қызметкері 2025 жылдың наурызында күтілетін аяқталудан кейін қалаға көшірілуі тиіс. 2023 жылдың қаңтар айында Блэкпул және Уайр кеңестері Талбот шлюзінің төртінші кезеңінің аясында жаңа білім беру кампусы үшін үкіметтің «Деңгейлеу қорынан» 40 миллион фунт стерлинг көлемінде қаржыландыру алды. Кампус Блэкпул және Файлд колледждері үшін жаңа, көміртегінің шығарындысын толығымен өтеуге мүмкіндік беретін база болады. Бұл қазіргі Парк-роуд кампусын көшіруді қамтиды, ол ескірген инфрақұрылымымен байланысты қиындықтар туғызады деп саналады. 1937 жылы Палатин жолында салынған, азаматтық сәулетші JC Robinson Блэкпул Техникалық колледжі мен Өнер мектебі үшін жобалаған ғимараттың болашағы әзірге белгісіз.
Блэкпул орталық
Блэкпул орталығының көп қабатты тұрақ және Мұралық ауданының жоспарлары 2021 жылдың қазан айында бекітілді, ал тұрақтың құрылысы 2022 жылы басталды.
Мұралық іс-қимыл аймағы
Блэкпул мұралық аймағы (ММА) қала орталығына ғимараттарды қайта жаңарту және шығармашылық қызметтерді дамыту арқылы жаңа мүмкіндіктер әкелуді мақсат етеді. Блэкпул Ұлыбританиядағы 60-тан астам Мұралық іс-қимыл аймақтарының бірі болып табылады және оның алғашқы қаржыландыруы 2020 жылы 532 575 фунт стерлингті құрады. Ғимараттарды қайта жаңарту Топпинг көшесінде, Эдвард көшесінде және Динсгейтте жүргізілуде, ал жобаның ең ірі бөлігі – Қыс бақшаларының Чирч-стрит жағындағы фасады. 28 Топпинг-стриттегі арт-деко стиліндегі ғимарат Кэтрин Мугоньи басқаратын, әлеуметтік маңызы бар жұмыстарға бағытталған, «Aunty Social» ерікті өнер ұйымы басқаратын қоғамдық шығармашылық орталыққа айналды. Эдвард көшесіндегі ғимарат жергілікті суретшілер мен шығармашылдар үшін тұру және жұмыс істеу орнына айналдырылады. Абингдон көшесіндегі базар шұғыл жөндеу жұмыстарына байланысты үш жыл жабық тұрғаннан кейін 2023 жылдың мамыр айында ішінара жұртшылыққа қайта ашылды. Базардың Эдвард көшесі жағы тамақ залы және тікелей эфирдегі ойын-сауықтар мен қоғамдық шаралар өткізу үшін қайта жабдықталды. Базардың сауда бөлігі – Абингдон көшесінен кіреберіс арқылы орналасқан – 2023 жылдың қысында ашылуы жоспарлануда. Базар кеңес тарапынан «Getting Building Fund» бағдарламасы арқылы 3,6 миллион фунт стерлингтік мемлекеттік қаржыландырумен сатып алынды. Жаңарту жұмыстары қосымша мемлекеттік қаржымен – Ұлыбританияның Бірлескен өркендеу қорынан 315 000 фунт стерлинг және ММА-дан 90 000 фунт стерлингпен қаржыландырылды. Базарды «Little Blackpool Leisure» операторы басқарады, оның құрамында Блэкпулде туған директорлар Эндрю Шилдс және Джеймс Лукас, сондай-ақ жергілікті Джейк Уиттингтон бар. ММА мәдени бағдарламасына суретшілер ұйымдастырған семинарлар мен іс-шаралар, сондай-ақ уақытша шығармашылық базарлар кірді.
Туризм
Блэкпулдің туристік курорт ретінде дамуы 18 ғасырдың екінші ширегінде, теңізде суға шомылу танымал бола бастаған кезде басталды. 1788 жылы теңіз жағалауында 50-ге жуық үй болған. Олардың шамамен алтысы бай қонақтарды қабылдаса, қалған жеке тұрғын үйлер "тек денсаулық үшін келген қара жұмысшылар тобына" пана берді. 19 ғасырдың басында орта тапқа арналған шағын, мақсатты нысандар пайда бола бастады, бірақ өндіріс орталықтарынан келген жұмысшылардың көп саны "Блэкпулдің тартымдылығына қызығушылық танытты". 1846 жылы теміржолдың салынуы қала үшін жаппай туризмнің бастауы болды. 1911 жылы қаланың орталық вокзалы әлемдегі ең жұқ жүретін станса болып есептелді, ал 1936 жылдың шілде айында бір күнінде 650 пойыз келіп-кетіп жатты. 1863 жылы Юджиниус Бирч жобалаған Солтүстік пирс ашылды, ол Блэкпулдің "жақсы топтарына" арналған және қаланың басқа екі пирсінен гөрі тыныш, ойшаң орын ретінде ерекшеленді. Келесі жарты ғасырда екі қосымша пирс салынды – 1868 жылы Оңтүстік пирс (қазіргі Орталық пирс) және 1893 жылы Виктория пирсі (қазіргі Оңтүстік пирс), сондай-ақ 1878 жылғы Қысқы бақтар, 1894 жылғы Блэкпул мұнарасы және Блэкпул ойын-сауық паркіндегі (1896 жылы негізі қаланған) ең көне аттракциондар пайда болды. Блэкпулдің Рейкс Холлдағы Корольдік сарай бақтары 18 ғасырдың ортасынан бастап әртүрлі өнер мен музыкалық залдардың жұлдыздары үшін әлемдік атырына ие болды. Онда үлкен опера театры, театрлық қойылымдар мен эстрадалық өнерге арналған үнді бөлмесі, циклорамасы бар Ниагара кафесі, коньки тебу алаңы, папоротник үйі, әсем консерватория, маймылдар үйі, құс үйі және бірнеше мың адамға арналған ашық би алаңы болды. Бақта грек және рим мүсіндерімен безендірілген атқару жолдары мен серуендеуге арналған жолдар да бар еді. Сонымен қатар, қайық тебуге арналған көл және бірнеше мың адамдық трибунасы бар жарыс жолы салынды. 1872 жылы ашылу аптасында оның қақпаларынан 40 000-нан астам адам өтті. Жұмысшы табының туристері курорттың орталық бөлігін басып алды, ол өнеркәсіптік солтүстіктен келген жұмысшылар мен олардың отбасылары үшін танымал орынға айналды. Маусым мен қыркүйек аралығындағы "Уэйкс" апталарында бүкіл қалалар өндірісін тоқтатып, әр аптада басқа қала демалысқа шығатын. Адамдар Блэкпулге бірлесіп, алдымен каранжамен, кейін пойызбен саяхаттайтын. Бірақ Блэкпул көктем мен күзде орта таптық нарықты да қамтамасыз етіп, Солтүстік жағалаудың тұрғын ауданын ұнатты. Блэкпул маңызды азаматтық оқиғаларды жарықтандырылған трамвай вагондарымен атап өтуді бастаған алғашқы қалалардың бірі болды. 1897 жылы королева Викторияның Алмаз юбилейін мерекелеу үшін бес корпоративтік трамвай түрлі-түсті шамдармен безендірілді. Электр жарығы 1879 жылы Блэкпулге келді, ал 19 қыркүйек күні кешке жағажайды жарықтандыруды көру үшін 100 000 адам жиналды. 1912 жылдың мамырында Луиза ханшайым ресми түрде Солтүстік жағажайдың жаңа бөлігін – Принцесса аллеясын ашты, сондай-ақ осы оқиғаны атап өту үшін шамдар орнатылды. 1920-1930 жылдары Блэкпул Ұлыбританияның ең танымал курорты болды, оны Дж.Б. Пристли "үлкен, құрқыраған, жылтыраған аң" деп сипаттады. Экономикалық өзгерістерге, бәсекелестіктің күшеюіне және басқа да қиындықтарға қарамастан, Блэкпул туристік орын ретінде дамуда. Қаладағы туризм 25 000 толық жұмыс орынын қамтамасыз етеді – еңбекке қабілетті халықтың бесіден бірі. 2023 жылы қала елдегі ең тиімді демалыс орны деп танылды. 2021 жылы 18,8 миллион келуші жергілікті экономикаға 1,5 миллиард фунт стерлинг салған, Блэкпулды елдегі ең ірі теңіз жағалауы курорты еткен. 2022 жылы курорт тағы 1,5 миллион келушіні тартты, жалпы саны 20,33 миллионға жетті, жергілікті экономикаға 1,7 миллиард фунт стерлинг үлесін қосты және 22 000-нан астам жұмыс орнын сақтады.
Негізгі туристік орындар
АттракционАшылғанСуретСолтүстік пирс1863 Блэкпулдің алғашқы пирсі, жетекші инженер Эугениус Бирч жобалаған. Оның айлағы 1800 жылғы Үнді павильонын орналастыру үшін кеңейтілді, ал 1897 жылы пирс екі есеге ені кеңейтілді. Бүгінде онда Джо Лонгторн театры, бес бар, ойын-сауықтар мен аттракциондар, соның ішінде Венециялық карусель орналасқан. Central Pier1868 Солтүстік пирстен гөрі кең танымал нарық үшін Джон Айзек Моусон жобалаған. Алғашқыда ашық ауада билеуге пайдаланылды, содан кейін 20 ғасырдың ортасында роликті коньки тебу және жәрмеңкелік аттракциондар пайда болды. Бүгінде онда дүкендер, барлар, ойын-сауықтар, ойындар мен үлкен дөңгелек бар. Оңтүстік пирс1893 Т.П. Уортингтон жобалаған, 1930 жылға дейін Виктория пирсі деп аталды. Онда Дж.Д. Харкердің шығыс стиліндегі әсем павильоны бар. Блэкпул мұнарасы1894 Эйфель мұнарасынан шабыттанған Блэкпул мұнарасы салынған кезде Британ империясындағы ең биік адам қолынан жасалған құрылым болды – 518 фут (158 метр). Доктор Кокердің аквариумы, құс үйі және жануарлар бағы 1873 жылдан бері осы жерде болды және құрылымға енгізілді – 2011 жылы мұнараның қорқыныш бөлмелерімен ауыстырылды. Tower Circus – әлемдегі төрт цирк аренасының бірі, су финалы бар, ринг едені 42 000 галлон суды ашу үшін төмендейді. Tower Pavilion 1894 жылы ашылды, ал 1898 жылы Tower Ballroom-мен ауыстырылды. Бүгінде мұнараның көрікті жерлері: Tower Eye, Ballroom, Circus, Dungeon, бесінші қабаттағы ойын-сауық орталығы және Dino Mini Golf. Grand Theatre 1894 «Мэтчэмнің шедеврi» деп аталған театрта әсем барокко стиліндегі сыртқы және сәнді интерьер бар. Иллюминациялар1912 Солтүстік жағажайдағы Принцесса Парадының ашылуын тойлау үшін іске қосылды, бүгінде Иллюминациялар Старр Гейт пен Бисфэм арасында 6,2 мильге (10 км) созылып, бір миллионнан астам шамдарды пайдаланады. Жарықтар әдетте күзде 66 түнге созылады, бірақ Covid пандемиясынан бері қысқы айларға дейін ұзартылды. Жыл сайын шамдарды танымал тұлғалар жандырады, олардың ішінде Джейн Мэнсфилд, Грейси Филдс, Дэвид Теннант, Тим Бертон және Кермит Бақа болды. Lightworks – Блэкпул Иллюминациясының барлық өндірісі мен техникалық қызмет көрсетуі жүргізілетін жарықтандыру қоймасы. Ол көпшілікке ашық емес, бірақ кейде тарихи турлар ұйымдастырылады. Ripley's Believe it or Not 1973 Америкалық франшиза, «одиториум» Роберт Риплидің (1890–1949) кең жинағына негізделген. Рипли бастапқыда Алтын Мильде орналасқан, бірақ 1991 жылы Плезер Бичке жақын жерге көшірілді. Блэкпулдің коллекциясында екі басты бұзау және әлемдегі ең кішкентай автомобиль сияқты жануарлардың ерекшеліктері бар. Блэкпул зообағы1976 Зообақ 1972 жылы бұрынғы Стэнли Парк әуежайының орнында ашылды, онда екі азиялық пил, үш ақ мүйіз бұрқақ, екі жираф, теңіз арыстандары, гориллалар, шимпанзелер, орангутан, арыстар және екі алып тасбақа, оның ішінде 105 жасында, зообақтың 50 жылдығында қайтыс болған Дарвин болды. Бүгінде онда 1000-нан астам жануар бар, оның ішінде қасқырлар да бар. 2023 жылы жаңа үлкен мысықтар айдыны және Магеллан пингвиндерінің колониясы үшін 100 мың фунт стерлингтік жаңа нысан ашылды. 2023 жылдың жазында алғаш рет анасы Жинга дүниеге келгеннен кейін екі онжылдықтан астам уақыттан кейін құрып кету қаупі төнген Борнео орангутанының баласы дүниеге келді. Sandcastle Waterpark 1986 Құм сарайы бұрынғы Оңтүстік жағалаудағы ашық ауа моншаларының орнында салынған, олар 1923 жылы ашылған және Римдегі Колизейдің үлгісі бойынша жасалған. 1986 жылы онда екі су сырғанағы мен толқын бассейні, сондай-ақ сәндік фламинголар, пальма ағаштары, террасалар және 84 градус тұрақты температура болды. Сондай-ақ, онда түнгі клуб та болды. Көптеген бастапқы ерекшеліктері сақталған, бірақ бүгінде ол Ұлыбританияның ең үлкен жабық су паркі деп есептеледі, онда 18 сырғанақ бар. Sea Life 1990 Орталық жағажайда орналасқан және First Leisure теңіз өмірі орталығы ретінде ашылған, аквариумда он түрлі жыртқыштарды ұстайтын 500 миллион галлондық резервуар арқылы «қорқыныш туннелі» бар. Қазір Merlin Entertainments компаниясы басқарады, бүгінде онда 50 көрмеде 2500 су жануары бар. Peter Rabbit: Explore and Play 2022 Merlin Entertainments компаниясы басқарады, Central Promenade-де орналасқан және Беатрикс Поттердің ертегі кітабындағы кейіпкеріне негізделген. Интерактивті көп сезімді отбасылық аттракционда Джереми Фишердің сезімдік тоғаны, Мистер Макгрегордың бақшасы, Burrow және Мистер Боунсердің өнертабыс шеберханасы сияқты тақырыптық аймақтарда қиындықтар бар. Gruffalo & Friends Clubhouse 2023 Джулия Дональдсон мен Аксель Шеффлердің балалар әңгімелеріне бейімделген бұл аттракционда «Груффало», «Груффалоның баласы», «Зог», «Жылғал мен кит», «Күстел үстіндегі бөлме» және «Автожол тонаушысы» ойнаған ойын аймақтары бар. Showtown 2024 Блэкпулдің ойын-сауық мұражайы 2024 жылдың наурыз айында ашылуға тиіс. Көрмелер Блэкпулдің ойын-сауық мұрасын көрсетеді, соның ішінде цирк, шоулар, әйбары, Иллюминациялар және билер бар. Мұражай Central Promenade-дегі жаңа Sands Venue Resort Hotel and Spa-ның бірінші қабатында орналасады. Мұражай коллекциясында Стэн Лорел киген әйгілі шляпа, комедиялық әйбары Томми Купер қолданған реквизит және Tower Circus-тан әртүрлі естеліктер болады деп күтілуде.
Шекаралық аттракциондар
АттракционАрнайы ашылған суретАлтын миля1897 Солтүстік және Оңтүстік пирстер арасындағы жағажай жолына берілген атау. Шын мәнінде, бұл жолдың ұзындығы 1,6 миль (2,6 шақырым). Ол, құмда сауда жасауға тыйым салынған саудагерлерден пайда болды және 1960 жылға дейін түрлі қосымша шаралардың ортасы болды. 1937 жылы мұз айдыны ретінде ашылды. Аренада «Блэкпул Сигалс» хоккей командасы ойнады. «Ыстық мұз» шоуы жыл сайын өтіп, аренада жалпы жұртшылыққа коньки тебуге мүмкіндік бар. Казино 1940 1913 жылы континенттік казиноларды еске түсіретін шығыс стилінде салынған, бірақ ешқашан казино болған емес, мейрамхана, бар, дүкендер, бильярд үстелдері және театр болды. Казиноға жақын салынған. Брукс коллекциясы 1947 Оңтүстік жағажайдағы бірінші қабаттағы мұражайға тегін кіретін, үш буындық отбасылық коллекция дүкені. Мұражайда көне ойыншықтар коллекциясы және Блэкпул естеліктері бар. Princess Parade Crazy Golf Course 1957 Блэкпулдің Солтүстік пиеріне жақын, жағажайдағы бақта орналасқан, 2021 жылы қайта ашылғанға дейін уақытша тоқтап тұрды. Екі жылдық қайта жаңартуды Ұлттық лотерея қоры қаржыландырды және үйсіз, есірткіге тәуелді және психикалық денсаулық мәселелерімен күресіп жүрген адамдарға көмектесетін «Өмірді толықтыру» бағдарламасының еріктілері жүзеге асырды. Курстың екі шетінде 1700 жылдарға дейінгі орынның тарихын көрсететін екі сюжеттік тақта орналасқан. Үлгілі ауыл1972 Ланкаширдің дәстүрлі ауылы ретінде жобаланған, кішкентай ғимараттар Стенли паркіне жалғастырылған 2,5 акр бақта ауылдық өмірдің көріністерін бейнелейді. Coral Island 1978 Қаланың көптеген ойын-сауық орындарының ең ірісі, бұрынғы Блэкпул орталық теміржол станциясының орнында салынған және екі акр жерді алып жатыр. Funny Girls 1994 Базил Ньюби құрған кабаре дрэг-бары, бастапқыда Куин-стритте ашылған, ал қазір Диксон-роудтағы бұрынғы Одеон кинотеатрында орналасқан. Хореограф Бетти Легс Даймонд және ди-джей Зои – алғашқы Funny Girls. 2022 жылы Ава Кинг Синосур AFAB драг-куинінің тұрақты артисі болған алғашқысы атанды. Pasaje Del Terror 1998 Pleasure Beach Казино ғимаратының жертөлесіндегі қорқынышты актерлер қатысатын интерактивті қорқыныш аттракционы. Spitfire Visitor Centre 2009 Блэкпул әуежайының 42-ші ангарында орналасқан, ол 1939 жылы RAF үшін салынған. Жиынтықта Spitfire-дің бес көшірмесі және Hawker Hurricane MKI болды. Қауіпсіздікке қатысты шаралар Комедиялық кілем 2011 Блэкпул мұнарасына қарама-қарсы жерде салынған «кілем» гранит пен бетоннан жасалған, онда Кенн Додд, Фрэнки Ховерд, Томми Купер және Моркемб пен Уайз сияқты жүздеген комедианттардың атақты сөздері мен әзілдері жазылған. Viva Blackpool 2012 Алгамбра театрының және кейін Льюис дүкенінің және Мека Бингоның орнында салынған кабаре шоу-барында жыл бойы түрлі шаралар мен шоулар өтеді. Tramtown 2015 2011 жылға дейін қазіргі мұражай трамвайлары Блэкпулдің негізгі трамвай қызметін атқарды. Көп миллиондық жаңарту оларды қызметтен шығарғаннан кейін, бастапқы жүйеден трамвайлардың негізгі бөлігін сақтап, оларды жолаушыларды тасымалдауға қайтару жоспарланды. Мұражай трамвай орталығы трамвай сарайлары мен инженерлік шеберханаларға экскурсиялар ұсынады, сондай-ақ мұражай трамвай сапарларын ұйымдастырады, оның ішінде жарықпен жарықтандырылатын тур, балық пен картоп фри турлары және әуесқойларға арналған турлар бар. 2023 жылы ол қазіргі депода Tramtown – трамвай мұражай орталығын құру туралы жоспарларын жариялады. House of Secrets 2021 Блэкпулдағы алғашқы отбасылық сиқырлы бар, тарихи Қысқы бақтар кешенінде орналасқан және жергілікті сиқыршы Расс Браунға тиесілі. Браун бұрын Блэкпул мұнарасында және Блэкпулдің қуаныш жағажайларында тұрып, әр ақпанда Қысқы бақшада өтетін әлемдегі ең ірі Blackpool Magic Convention-ті ұйымдастырып, басқарған. Hole in Wand 2022 Блэкпул жағажайдағы бұрынғы Woolworths ғимаратында орналасқан сиқыршы тақырыбындағы гольф алаңы. Атракцион Potions Cauldron-ға тиесілі, ол сондай-ақ ішкіліктер сататын дүкенді және Йорктегі ұқсас мини-гольф орталығын басқарады. Arcade Club 2022 Блумфилд жолындағы ретро аркадада 200-ден астам ойын бар, оның ішінде Пак-Ман, Космос басқыншылары, Out Run, Time Crisis және «Өлілер үйі 5», «Луиджидің сарайы», аэрохоккей, баскетбол және флипер.
Табиғат туризмі
АттракционАшылған суреттері Жағажайлар Блэкпул "жеті мильдік алтын құмдарымен" мақтанады, ол 2016 жылы әлемдегі екінші және Ұлыбританиядағы ең жақсы жағалау деп танылды. Сол жылы Блэкпул Оңтүстік жағажайына Көк Ту мәртебесі берілді. Еуроодақтың қоршаған ортаны қорғау заңдары 1990-шы жылдары шикі кәріз сулары мен басқа да қалдықтармен толы болған жағажайларды жақсартуға көмектесті. 1988 жылы Блэкпул аймағындағы 29 су нысанының тек 6-сы ғана Еуроодақтың шомылу суына қойылатын талаптарына сай келді, бірақ 2014 жылға қарай курорттың барлық жағажайлары Еуроодақтың тестілеуінен өтті, бұл үшін 1 миллиард фунт стерлинг жұмсалды. 2023 жылы Файлд жағалауындағы сегіз жағажайға, соның ішінде Блэкпул Оңтүстік, Блэкпул Орталық және Бисфэм жағажайларына, қоршаған ортаны қорғаумен айналысатын Keep Britain Tidy қайырымдылық ұйымынан Seaside Awards сыйлығы табысталды. Дегенмен, 2022 жылы Қоршаған ортаны қорғау агенттігі Блэкпул Оңтүстік жағажайының шомылу суының сапасын алдыңғы үш жылдағыдай "жақсы" емес, "қанағаттанарлық" деп бағалады, ал Блэкпул Солтүстік жағажайының сапасын "қанағаттанарлық" немесе "жақсы" емес, "нашар" деп бағалады. 2023 жылдың 12 маусымында United Utilities компаниясы Флитвудтағы су тазарту станциясынан теңізге шикі кәріз суын төкті, нәтижесінде маусым айының соңында алынған "шомылуға тыйым" ескертулері шықты. Стенли паркі 1926 жылы ашылды. 260 акрлық паркте қайық тебуге арналған көл, арт-деко стиліндегі кафе, амфитеатр және эстрада, спорттық және демалыс орындары, гольф алаңы және крикет клубы бар. Халық санының өсуіне байланысты 1921 жылы Блэкпул қалалық әкімшілігі Т.Х. Моусонға кең ауқымды саябақ пен демалыс орталығын жоспарлауды тапсырды. Стенли паркі 1926 жылдың 2 қазанында Дербидің 17-ші графы Эдвард Джордж Вильерс Стенли ашты. Парк Historic England тарихи ескерткіштер тізілімінде II* дәрежеде тіркелген және 1984 жылдың қаңтар айында оны және айналасындағы көшелерді ескеру аймағы деп жариялады. 2005 жылы паркке бұрынғы сәнін қайтару мақсатында Heritage Lottery Fund тамылжығынан 5,5 миллион фунт стерлинг көмекпен жөндеу, сақтау және жақсарту жұмыстары жүргізілді. 2022 жылы парк үшін жаңа бас жоспар әзірленді, ол 2026 жылы мерейтойын атап өтеді. 2022 жылдың мамыр айында жергілікті скейтшілер 200 000 фунт стерлинг қаржы жинағаннан кейін жаңа скейт-парк ашылды. 2023 жылы жеңіл атлетика жолы, теннис корты, футбол алаңдары және дәретханалар жаңартылды. Паркті Стенли паркі достарының қолдауымен күтіп ұстау жұмыстары жүргізілуде, олар бау-бақша шаруашылығымен, жануарлар дүниесін қорғаумен, іс-шараларды ұйымдастырумен және өткізумен айналысады, соның ішінде жаз бойы эстрадада апта сайынғы тікелей музыка кештерін ұйымдастырады. Парк үш рет – 2017, 2019 және 2022 жылдары Fields in Trust ұйымымен Ұлыбританияның сүйікті паркі деп танылды.
Өнер
Блэкпул өнер қоғамы 1884 жылы Джордж Дирденнің бастамасымен Blackpool Sketching Club ретінде құрылды. Алғашқы көрме Church Street-тегі YMCA үйінің бөлмелерінде өтті. 1886 жылы клуб Виктория көшесіндегі мектептерде 226 экспонаттан тұратын көрме ұйымдастырды. Гранди ағайындары қоғамның белгілі мүшелері болды, ал 1913 жылы қоғамға жаңа Гранди өнер галереясын жылдық көрмелері үшін пайдалануға рұқсат берілді, және ол әлі күнге дейін сол жерде көрме өткізіп келеді. 2026 жылы қазіргі Парк-роуд кампусының орнына жаңа қалалық «мультиверситет» салу жоспарлануда. Гранди өнер галереясы 1911 жылы ашылды және Блэкпул орталық кітапханасына іргелес орналасқан. 2011 жылы құрылған Old Rock Factory, бұрын Блэкпулдың талқандамасын (rock) өндіру үшін пайдаланылған еді, қазір баспагерлер мен басқа да суретшілердің студияларынан тұрады. Тұрғындарының арасында баспагер және суретші Сюзанна Пиндер, сондай-ақ ғимаратты қайта қолдануға бастама көтерген, экранға басу шебері Робин Росс бар. Бұрын радио ди-джей болған Росс Sand, Sea and Spray көше өнер фестивалін де ұйымдастырды. 2011-2016 жылдар аралығында өткен фестивальде халықаралық суретшілердің қабырғалар мен жарнамалық стендтерге салған көше суреттері көрсетілді. 2014 жылы ашылған Abingdon Studios – Гарт Гратрикс басқарған және иеленген қазіргі заманғы бейнелеу өнері жобалық кеңістігі және суретшілер студиясы. Гратрикс, Robert Walters Group UK Жылдың жас суретшісі сыйлығының иегері, жұмысшы табының және ЛГБТҚ+ суретшілерін қолдайды. 2021 жылы ол және суретші Гарри Клейтон Райт National Lottery Heritage Fund қолдауымен Блэкпулдағы ЛГБТҚ+ мұрасының тұңғыш тұрақты жинағы – We're Still Here атты туындысын жасады. Жергілікті суретшілер Доун Мандер мен Кейт Йейтс бірлесіп құрған HIVEArts – галереялық кеңістік және тұрақты көрмелер ұйымдастыратын өнер ұжымы. Көрмелердің арасында Питер Синклердің «Фальсификация өнері» (2022), Галерея кеңістігіндегі ашық көрме (2022) және Аспергиллез қорына қаржы жинау мақсатында өткізілген «Мен тыныс алатын ауа» топтық көрмесі (2023) бар. 2022 жылы галереяда Украина соғысының құрбандарына көмек көрсету үшін жергілікті суретшілердің сыйға берген 250 түпнұсқа сурет, фотосурет және мүсіннен тұратын аукцион өткізіліп, 8000 фунттан астам ақша жиналды. Tea Amantes – Анна Папрычка басқаратын шайхана және галерея. 2021 жылы құрылған галереяда ай сайын жергілікті жас суретшілердің көрмелері ұйымдастырылады. Көрмелердің арасында Блэкпул көше фотосуреттерін ұсынған The Main Resort және Катаржина Новактың Golden Energies суреттері бар.
Сол жағалау
Left Coast – 2013 жылы Ұлыбританияның Creative People and Places бағдарламасының бөлігі ретінде құрылған өнер ұйымы. Оның мақсаты – Блэкпул мен Уайр қалаларында әлеуметтік тұрғыдан маңызды шығармашылық және мәдени шараларды өткізу. Left Coast жобаларының бірі – Ұлттық қоғамдық лотереядан қаржыландырылған Real Estates бағдарламасы. Оның мақсаты – «Блэкпул мен Флитвудтың үш тұрғын алаңында өнерге негізделген бірлескен шараларды дамыту арқылы әлеуметтік оқшаулануды азайту және жеке және қоғамдық бастамашылықты арттыру». 2017 жылы Left Coast мақалаға «нақты және ойлы қарсы пікір» беру үшін бірнеше суретшілерге тапсырыс берді. Фотограф Крейг Истон француздық Libération газетінің тапсырмасымен 1992 жылы алғаш кездескен Уильямс отбасының суретін түсірді, ол британдық «төмен таптың» бейнесі болды. Уильямстың суреттері «сол кездегі консервативті үкіметтің салдарынан туған кемсіздікті бейнеледі». Left Coast үшін оларды қайта қарастырып, Истон «Тэтчердің балалары» атты жоба жасады. Left Coast Art B&B жобасына Жағалаулық қоғамдар қоры, Англияның өнер кеңесі, Қоғамдық бизнес қоры, Tudor Trust және Clore Duffield сыйлық қоры сияқты көздерден 1,3 миллион фунт стерлинг жинады. 2019 жылы ашылған B&B-де Ұлыбритания суретшілері жасаған 18 түрлі тақырыптағы бөлмелер болды. The Now You See it, Now You Don't люксін суретші және жазушы профессор Тим Этчелс жасады, ал Вилли Литтл люксін суретші Мел Бримфилд ойдан шығарылған эстрада өнерінің мансабы мен Ocean Hotel-де (Art B&B-нің бастапқы аты) өнер көрсетулеріне арнады. COVID-19 пандемиясы кезінде үкіметтен 73 000 фунт стерлинг алғанмен, B&B 2022 жылдың қазан айында бизнестің жалғасуы үшін жеткілікті брондаулар болмағандықтан жабылды. 2022 жылы Left Coast Mereside әлеуметтік тұрғын үй кешенінде «Сөздеріңізді жуу: Лэнгдейл кітапханасы және кір жуу бөлмесін» ашты. Оны Ли Иветт пен Екатерина Стефанеску қоғаммен олардың қажеттіліктері туралы әңгімелескеннен кейін жобалады. Бұл орын адамдарға киім жууға, оқуға, үйренуге және өнермен айналысуға мүмкіндік береді, оның жөнделуіне 30 000 фунт стерлинг жұмсалды. 2023 жылдың қаңтар айында ол RIBA Journal MacEwen Award сыйлығына ие болды, ол жалпы игілік үшін архитектураны мақтайды. Төрешілер «қуаныш сыйлайтын дизайнды» жоғары бағалады, ол «әлеуметтік тұрғын үй кешендерінің архитектурасының сапасына деген үміттерді арттырады, адамдардың жетіспейтін нәрселер туралы әңгімелеуін әлеуметтік, экономикалық және экологиялық тұрғыдан қандай болуы керек деген сұраққа ауыстырады».
Әлеуметтік әже
2011 жылы құрылған Aunty Social – Топпинг-стриттегі волонтерлермен басқарылатын қоғамдық өнер ұйымы. Оның негізін қалаушы және директоры – Ұлттық лотерея мұра қорының Солтүстік комитетінің мүшесі және бұрынғы Clore стипендиаты Катрин Мугоньи. 2013 жылы ол «Қоғамдық мүддедегі компания» (CIC) ретінде тіркеліп, жергілікті суретшілер мен дизайнерлер жасаған өнімдерді сататын Charabanc дүкенін ашты. Aunty Social жобаларын жүргізеді, оның ішінде онлайн өнер және мәдениет журналы Blackpool Social Club, Winter Gardens кинофестивалі және BFI киноклубы бар. Ұйымда қоғамдық қараңғы бөлме және кітапхана қарастырылған. Queer қолөнер клубы мен мұралық қолөнер шеберханалары ұйымдастырылады. Жергілікті тоқымашылар тобы «Knittaz With Attitude» Aunty Social жобасы болып табылады және қоғамдық кеңістіктерде бірнеше «yarn bombing» жобасын жүзеге асырды. 2022 жылы топ Reclaim Blackpool ұйымы жариялаған жыныстық қысым көрсету туралы хабарламаларға жауап ретінде әрекет етті, ол қоғамдық орындардағы оқиғаларды картаға түсіреді. 20-дан астам қатысушы әйелдердің осалдығын көрсететін, кестелеу, тігу, аппликация және кесте техникаларын қолданып, «We're Sew Done» атты туындыларын жасады. Бұл туындылар картада белгіленген орындарға орналастырылып, содан кейін Блэкпул орталық кітапханасында көрмеге қойылды. Көрме жергілікті әнші Рей Морристің «No Woman Is An Island» синглына түсірілген бейнеклипіне енді.
Қоғамдық өнер
Сурет атауы
Төну датасы
Сурет
Медичи арыстандары
1790 жылы құрылған (түпнұсқалар), 2013 (көшірме)
Стэнли паркіндегі Римдегі Медичи арыстандарынан үлгі алған екі арыстан. Бастапқы қорғасын арыстандар 1790 жылы жасалып, 1922 жылы Джон Магиге сатылды, ол оларды Блэкпул қалалық әкімшілігіне сыйлады. Олар 2013 жылы алынып тасталды және бастапқыда тұрған Стоу Хаусқа жалға берілді. Паркке 2013 жылы көшірмелері орнатылды. Стэнли паркінде итальян бақшаларында табиғаттан шабыттанған мүсіндер де бар, сондай-ақ 2017 жылы Манчестер аренасындағы жарылыста қаза тапқан Блэкпул тұрғыны Джейн Твидлге арналған тас мүсіні – «We Love You To The Moon» орналасқан. Чарли Каиролидің мүсіні 2008 жылы Роза бағында орнатылды, бірақ кейіннен Блэкпул мұнарасына көшіріліп, орнына тақта қойылды.
Балет бишілері
1990 жылдары орнатылған
Суретшілер Фил Бью мен Дайан Горвиннің жобалауымен екі қола балет бишісі қала орталығындағы Клифтон көшесінің екі жағындағы тот баспайтын болаттан жасалған тұғырларда тұр. Қаланың балдыр би мәдениетіне сілтеме жасайтын «Жылқыларды атып өлтіреді, солай емес пе?» – Майкл Трейнордың алып айна шары. Диаметрі 6 метр, салмағы 6 тонна болатын бұл айна шар сол кезде әлемдегі ең үлкен би залы айнасы еді, ол 47 000 айнамен қапталған, олар жарықты шағылыстырып, айналдырады.
Choir Loft
2008 жылы орнатылған
Cenotaph соғыс ескерткішінің жанында орналасқан суретші Рут Баркердің жұмысы гранит блоктарына қашалған және алтын жапырақпен жабылған «Жұмсақ ән айтыңыз. Тыныш тұрыңыз. Тоқтаңыз» деген жазулардан тұрады. Ескерткіш «барлық қақтығыстарда азаттық үшін күрескендерге және оларды еске алушыларға» арналған.
The Wave
2009 жылы орнатылған
Сент-Джонс алаңында орнатылған және Люси Глендиннинг жобалаған 10,5 метр биіктігі және 2,5 метр ені бар тот баспайтын болаттан жасалған толқын құрылымында лазерлік кесу арқылы жасалған үлгі арқылы жарық беретін ішкі жарықтандыру бар. Толқынның астында мөлдір көк түсті суретшінің бейнесі және көк түсті тас мүсіндері бар, олар отыруға арналған орындар ретінде қызмет етеді.
999 мүсіні
2013 жылы орнатылған
Мэт Титерингтонның 2,5 метрлік ескерткіші 1983 жылы өз итін құтқару үшін теңізге түскен адамды құтқару кезінде қаза тапқан полиция қызметкерлері мен азаматтарды құрметтеу үшін Джубилей бағында орнатылған.
Lightpool
2016 жылы басталды
Lightpool – қазан айының ортасында өткізілетін жыл сайынғы жарық фестивалі, қала орталығындағы әртүрлі жарық инсталляцияларын және түрлі қосымша шараларды ұсынады. Фестиваль 2023–2026 жылдарға арналған Өнер кеңесінің Ұлттық портфельдік ұйымы мәртебесіне ие болды, бұл шамамен 700 000 фунт стерлингтік қаржыландыруды қамтамасыз етті.
Fancie орындықтары
Орнатылған: 2020 (1-ші орындық), 2022 (2-ші)
Суретші Тина Демпси өзінің алғашқы Fancie орындығын Блэкпулдің Король алаңында, ал екінші орындығын Эдвард көшесінде орнатты. Lightworks – Blackpool Illuminations Depot – шыны талшықтан жасалған, түрлі-түсті абстрактілік дизайндар қаладағы маңызды көшелердің сыртқы түрін жақсарту мақсатындағы «Сапалы дәліздер» жобасының бөлігі болды.
Трамвай орындықтары
Орнатылған: 2020
«Сапалы дәліздер» жобасының аясында суретші Энди Хейзел Талбот алаңында трамвай пішіндес екі тот баспайтын болат орындық орнатты. Олар 1930 жылдардың ортасында салынған Блэкпул OMO және 1937 жылы салынған Brush трамвайларын бейнелейді.
Теңіз шақыруы
2021 жылы орнатылған
Талбот алаңында орнатылған суретші Лоренс Пайоттың өмірлік мөлшердегі қоладан жасалған мүсіні. Ол Блэкпул және Файлд колледжінің модель студенттерімен, Блэкпул Gateway Academy оқушыларымен және қалалық жағажай патрульдік тобымен кеңесу барысында жасалған және жергілікті қыздың үлгісі бойынша жасалған. Мүсіннің құны 35 000 фунт стерлинг, ол «Сапалы дәліздер» жобасынан қаржыландырылды.
Storytrails: Queercoaster
2022 жылы құрылған
Джозеф Дуутфайрдің үкіметтік «Unboxed» фестивалінің аясында жасаған жұмысы. Бұл кеңейтілген шындықпен жасалатын жаяу жүру экскурсиясы, қатысушыларға Блэкпулдің квир тарихы туралы жаңалықтар мен жергілікті тұрғындардан жиналған оқиғалардың архивтік кадрлары арқылы білуге мүмкіндік береді.
Блэкпул біздің және революцияның арасында тұр
2022 жылы орнатылған
Том Ирландияның Гранди өнер галереясының төбесінде уақытша орнатылған жарықтандырылған мәтіндік өнер туындысы. Бұл 1920 жылдары жергілікті кәсіпкердің архитектор Томас Х. Моусонға қала жұмысшы табына маңызды екенін түсіндіру үшін айтқан сөзіне негізделген.
Театр
1930 жылдары өзінің шарықталу нүктесінде Блэкпулдің көптеген театрлары мен кинотеатрлары 60 000-нан астам адамды қабылдай алды. 1874 жылы Норт-Пирде тұрақты концерттік қойылымдар өткізу үшін Үнді павильоны салынды. 1921 жылы өрттен зақымданғаннан кейін және 1938 жылы тағы бір өрт салдарынан қирағаннан кейін, 1939 жылы оның орнына Арт-Деко павильон театры (қазір Джо Лонгторн театры) салынды. Елдегі қалған бірнеше пир театрларының бірі ретінде, ол жазғы маусымда әртүрлі қойылымдарды ұсынады. Театр II санаттағы ескерткіш болып саналады, бірақ 2014 жылдан бері қауіпті театрлар тізілімінде тұр. Боро театры (кейіннен Квинс театры) 1877 жылдың қыркүйегінде Банк Хей көшесінде ашылды. 1972/73 жылдары бұзылған ғимараттың орналасқан жерін көк тақташа белгілейді. Қысқы бақтар кешенінің бөлігі болған Ұлылық Опера үйі 1889 жылы салынды және сәулетші Фрэнк Матчем жобалады. 2500 орындық сыйымдылық тез жеткіліксіз деп танылды және 1910 жылы архитекторлар Мангалл мен Литтлвуд оны қайта жобалады. 1938 жылдың қазан айында ескі Опера үйі бұзылды және оның орнына классикалық Арт-Деко стиліндегі үшінші және қазіргі Опера үйі салынды. 3000 орындық сыйымдылығымен ол ашылған кезде елдегі ең үлкен театр болды. Опера үйі – Блэкпулда әлі де жұмыс істеп тұрған үш тарихи театрдың бірі, ол үнемі гастрольдік мюзиклдерді қояды. Империя театры мен Опера үйі 1895 жылы ашылды, ал 1900 жылы ол циркке айналдырылып, Гипподром деп аталды. 1929 жылы ол ABC кинотеатры болды, бірақ сахналық қойылымдарды, соның ішінде 1960 жылдардағы "Blackpool Night Out" телешоуында, 1964 жылдың 19 шілдесінде "The Beatles" тобының өнер көрсеткенін жалғастырды. 2002 жылы театр 2014 жылы бұзылғанға дейін The Syndicate суперклубына айналды. Уэльс принці театры 1879 жылы Блэкпул мұнарасының жанында салынды. 1900 жылы оның орнына әсем Альгамбра кешені салынды, бірақ 1902 жылы көршілес мұнарамен бәсекелесе алмағандықтан қаржылық қиындықтарға тап болды. Сәулетші Фрэнк Матчем ғимаратты қайта жаңғыртты және ол 1904 жылы Палац театры болды. Ол 1961 жылы бұзылды. Гранд Театр 1894 жылы салынды және Фрэнк Матчемнің шедеврі деп аталды. 1990 жылдары театрға студиялық театр қосылды. Grand Theatre достарының қолдауымен ол тіркелген қайырымдылық ұйымы болып табылады және 2022 жылы Англияның Ұлттық портфельдік ұйымы мәртебесін алды – үш жылдық 1,5 миллион фунт стерлингтен астам инвестиция. 2023 жылдың қыркүйегінде Блэкпул кеңесі театрды шұғыл жөндеуден өткізу үшін 500 000 фунт стерлинг бөлді. Гранд 1996 жылдан бері жастар театрына ие және Royal Shakespeare Company-мен серіктестік құрып, мектеп оқушыларын театр мен өнермен таныстыруда. The Old Electric – Блэкпулдің ең жаңа театры, ол 2021 жылы бұрынғы Princess Electric кинотеатрында Спрингфилд жолында ашылды. Шығармашылық директор Мелани Уайтхедтің бастамасымен 2016 жылы құрылған The Electric Sunshine Project CIC, сондай-ақ қоғамдық өнер кеңістігі ретінде пайдаланылады. Бұрын бірнеше түнгі клуб болған ғимаратты жаңарту Ұлттық лотерея есебінен қаржыландырылып, карантин кезінде жүзеге асырылды.
Билеу
Билер Блэкпул мәдениеті үшін 150 жылдан бері маңызды болып келеді. Саяхатшылар би билеуге болатын алғашқы орындардың бірі – ашық ауадағы пирстер болды, оның танымалдылығы қала бойынша би залдарының ашылуына әкелді. Tower Ballroom 1894 жылы ашылды, одан кейін Empress Ballroom және Alhambra пайда болды. Алғашқы Tower Ballroom кішкентай павильон болған, бірақ ол 1896 жылы Winter Gardens басшылығына қауіп тудырды, олар өз нысандарын жақсарту арқылы жауап берді. Empress Ballroom – қарсыласынан әлдеқайда зәулім және ірі – роллердром орнында салынды және Мангалл мен Литтлвуд жобалаған, сыйымдылығы 3000 адамды құрады. Фестиваль үш темпте – вальс, екі қадам және фокстрот – үш жаңа биді табуға арналған үш жарысқа арналды. Әр күні бір жарыс өткізіліп, төртінші күні жеңімпаз би таңдалды. 1931 жылы би фестивалі алғашқы британдық кәсіби және әуесқой балуандық чемпионатын өткізді, ал 1953 жылы жарыстарға Англияның солтүстігіндегі әуесқойлар мен кәсіби чемпионаттары, балуандық формация биі, британдық әуесқойлар мен кәсіби балуандық чемпионаттары, сондай-ақ кәсіби көрме биі жарысы кірді. 1961 жылы британдық әуесқойлар латын американдық турнирі өткізілді, содан кейін 1962 жылы кәсіби жарыс өтті. Бұл екі жарыс 1964 жылы чемпионат мәртебесіне ие болды. 1968 жылы кәсіби шақыру командалық жарысы енгізілді, ал 1975 жылы алғашқы британдық жабық би фестивалі өтті – қазіргі британдық ұлттық чемпионаттар. Қазіргі уақытта Empress Ballroom-да жыл сайынғы сегіз фестивальде шамамен 50 ел өкілдік етеді, ал Блэкпул би фестивалі «дүниедегі ең бірінші және ең маңызды би фестивалі» деп есептеледі. BBC-нің 1950-1998 жылдар аралығында көрсетілген Come Dancing телесериалы Tower Ballroom-дан тікелей эфирде берілді және кәсіби бишілердің бір-бірімен бәсекелесіп билеуін көрсетті. Оның 2004 жылы жаңадан құрылған Strictly Come Dancing нұсқасы жыл сайынғы Блэкпул аптасын қамтиды, онда шоу Tower Ballroom-нан көрсетіледі. Tower Ballroom би билеуге арналған танымал орын болып қала береді және оның әйгілі Wurlitzer органы сахнаның астынан көтеріледі. 20-ғасырда балуандық оркестрлер жаңа ойын-сауық билерін жасады, соның ішінде 1938 жылғы жазғы маусымның би маниясы болған The Blackpool Walk. Музыканы белгілі музыкалық баспагер Лоренс Райт Хорэтио Николс псевдонимімен жазды, ал хореографияны 1937 жылғы Блэкпул би фестивалінің чемпиондары Сирил Фармер мен Адела Роско жасады. The Blackpool Walk-тан шабыттанған 2020 жылы жергілікті House of Wingz би компаниясы Get Dancing атты қоғамдық жобаның бөлігі ретінде The Blackpool Way атты жаңа әлеуметтік биін жасады. Музыканы Каллум Харви жазды, ал би қадамдары мен қозғалыстарын әлемнің түкпір-түкпірінен келген адамдар ұсынды. House of Wingz – Breakin' Convention фестивалінің Блэкпулдегі серіктесі, ол пионер Джонзи Д. құрған Ұлыбританияның ең үздік хип-хоп таланттарын мақтайды. 2022 жылы House of Wingz мүшелері UDO World Street Dance чемпионатында жеті кубок жеңіп алды, оның ішінде екі бірінші орынды иеленді. Би – House of Wingz-дің жүрегі болғанымен, онда өз өндірістерін қоятын және шығармашылық жобалар бойынша ынтымақтаса жұмыс істейтін музыканттар, суретшілер мен орындаушылар тобы да бар. Skool of Street – House of Wingz-дің қайырымдылық бөлімі, ол төлем жасай алмайтын балаларға тегін сабақтар ұсынады, сондай-ақ Үкіметтің мерекелік іс-шаралар мен тамақ бағдарламасын жүзеге асырады. Блэкпулдағы басқа би мектептеріне Фил Уинстоунның Theatreworks, Whittaker Dance & Drama Centre және Langley Dance Centre кіреді.
Әуесқойлық драма
Блэкпулда бірқатар белгілі әуесқойлық және қоғамдық театр компаниялары бар. 1904 жылы Lytham Amateur Operatic Society (LAOS) ретінде құрылған Junction Four Productions, Fylde жағалауындағы алғашқы музыкалық театр топтарының бірі. Ресми тіркелген қайырымдылық ұйымы, ол 2018 жылы өзінің алуан түрлі репертуарын көрсету үшін атын өзгертті. Blackpool & Fylde Light Opera Company (BFLOC) – 1950 жылдан бері жыл сайын қойылымдар ұйымдастырып келетін әуесқой музыкалық комедия қоғамы. Blackpool Operatic Players (BOP) 1953 жылдан бері Блэкпул және айналасындағы аймақтарда музыкалық театр қойылымдарын көрсетуде. 2022 жылдың 14 қаңтарында Престон Нью-роудтағы Майкл Холл театр мектебінде (бұрынғы Мартон шіркеуінің залы) 1930 жылдан 2002 жылға дейін Мартон опералық қоғамы Гилберт пен Салливанның және басқа опералардың шығармаларын орындағанын көрсететін көк тақта ашылды. 1930 жылы пастор Чарльз Макреди және Уильям Хогарт құрған Мартон шіркеуінің хор және опералық қоғамының алғашқы қойылымы «Купидон және Огр» болды. 2021 жылы, COVID-19 пандемиясынан туындаған төмендеуге байланысты, мүшелер қоғамды таратуға дауыс берді. 29 қазанда «Микадо» операсының концерттік нұсқасы өтті. Майкл Холл театр мектебі – бұрынғы Мартон шіркеуінің залында орналасқан шағын театр алаңы және мектеп. 2003 жылы құрылған, оны Майкл Холл басқарады, ол Корольдік музыка академиясында оқыған және оның бұрынғы шәкірттерінің арасында Джоди Прренджер мен Эйден Гримшоу бар. Холл сондай-ақ операны барлығына қолжетімді етуді мақсат тұтқан Musica Lirica Opera компаниясын басқарады. 2005 жылы құрылған TramShed – инклюзивті сахналық өнерді барлық балаларға, жастарға және ересектерге, олардың көпшілігіне қосымша қажеттіліктері бар адамдарға ұсынатын театр компаниясы және қайырымдылық ұйымы. 2021 жылы ол Ұлттық әртүрлілік сыйлығының финалисі атанды. Cou Cou Theatre Productions – 2018 жылы Софи және Никита Кулон қарындастары құрған Қоғамдық мүдделер компаниясы.
Мұралық
Блэкпулдің туристік индустриясымен байланысты бай музыкалық мұрасы бар, сонымен қатар көптеген танымал музыкалық ағымдар мен осында туған суретшілер бар. Блэкпулде музыкалық ойын-сауық ұсынған алғашқы тіркелген орын – 1860 жылдардың басында Солтүстік жағалаудағы жартастарда орналасқан ескі «Том ағаның қабылдауы». Блэкпул мұнарасының би залындағы Wurlitzer органына Реджинальд Диксон 1930 жылдың наурыз айынан 1970 жылдың наурыз айына дейін ойнады, ал оның өнернамаларының тікелей эфирлері жазғы маусымда әр апта сайын BBC Light бағдарламасында беріліп тұрды. Фил Калсолл 1977 жылдан бері осы орында бас органшы болып жұмыс істеп келеді. Лоуренс Райт 1920 жылдары Блэкпулге көшіп келген сәтті музыка баспашысы және ән жазушы болды. Ол 20 ән кабинетін ашып, музыканттарды жалдап, олардың ноталарын орындауын ұйымдастырды, ал келушілер тыңдап, әнге қосылу үшін оларды сатып алатын. Блэкпул 1930-1950 жылдардағы би залдарында джаз және свинг музыкасын орындаған би оркестрлерінің музыкасында маңызды рөл атқарды. 1946 жылдан 1959 жылға дейін Тед Хит, Джо Лосс және Джек Парнелл жиі өнер көрсетті. Соғыстан кейінгі кезеңде Блэкпул Лондоннан тыс жерлердегі ойын-сауық орталығы болды және қаладан шыққан немесе қалада табылған музыкалық таланттардың көптеген өкілдері болды. Туристік маусымда қалада әр түні үш-төрт эстрадалық шоу өтіп, олардың әрқайсысында The Shadows, Том Джонс, Энгельберт Хампердинк сияқты танымал музыка және Фрэнк Синатра сынды американдық жұлдыздар өнер көрсетті (ол 1950 жылдардың басында екі рет сахнаға шықты). Блэкпулдің музыка тарихының ең гүлденген кезеңі және алтын дәуірі 1960 жылдар болды, онда қаланың көптеген пабтарында, клубтарында, театрларында және концерт алаңдарында миллиондаған туристерге тікелей музыка ұсынылды. Сонымен қатар, Талбот жолындағы «Мама мен Папа Дженкс» 1970 жылдардағы жаңа таланттарды, соның ішінде Eurythmics және Buzzcocks-ты тартты және Fits және Membranes сияқты топтарды қабылдайтын панк музыкасының орталығына айналды. The Beatles 1962 жылдың жазында South Pier-де өнер көрсетуге келісім берді, бірақ олардың даңқы олардың резиденциясын орындамас бұрын оны басып өтті. Олар 1963 және 1964 жылдың тамызында ABC театрында, кейін Опера үйінде бірнеше рет ойнады. Factory Records компаниясының Section 25 тобы 1977 жылы Блэкпулда құрылды. Олардың ең маңызды жазбаларына АҚШ-та танымал болған «Looking Form a Hilltop» және «From the Hip» альбомы кіреді. Сондай-ақ, бұл лейблға Tunnelvision тобы қол қойды, олар 1981 жылы бір ғана сингл жазды.
ЛГБТ+
Блэкпулда алғашқы гей-прайд мерекесі 2006 жылы өтті. Тарихи тұрғыдан қарағанда, теңіз жағасындағы курорттар азшылық топтары үшін арнайы орындар бола алды. Блэкпул, басқа ағылшын курорттары сияқты, гей адамдар үшін қауіпсіз қауымдастық ретінде танымал болған. 1990 жылдары қала гей-туристік бағыты ретінде насияттауға кірісті. 2021 жылғы халық санауы бойынша, 16 жастан асқан Блэкпул тұрғындарының 3,26 пайызы өзін гей ер адам немесе лесбиянка деп атады – бұл Англия мен Уэльстегі 331 жергілікті билік органдары арасында он екінші орынды құрайды. 2022 жылы Heritage Lottery Fund қолдауымен «Біз әлі де осындамыз» ауызша тарих жобасы құрылды, оны квирлер жетекшілік ететін Abingdon Studios және суретшілер Гарт Гратрикс пен Гарри Клейтон Райт жүзеге асырды. Blackpool Pride 2013 жылы Winter Gardens Blackpool-да Gratrix кураторлық еткен және суретші Пол Харфлиттің The Pansy Project жобасының аясында арнайы гүлзарлар енгізілген «We're Here» атты көрмені ұсынды. Бұл халықаралық өнер жобасы гомофобиялық шабуылдар мен қорлаулар орын алған жерлерді әдемілікке толы орындарға айналдыруды мақсат етті. 2023 жылдың қазанында Блэкпул қалалық кеңесі қала орталығының солтүстігіндегі гей-кемелдік орындарының жоғары шоғырлануын пайдаланып, курорттың ЛГБТҚ+ мұрасын дәріптейтін аймақ құру бойынша өз көзқарастары туралы пікірлерді жинау үшін қоғамдық сауалнама жүргізді. 2023 жылдың қарашасында Skool of Street қайырымдылық қорына үкіметтің Know Your Neighbourhood қорынан 75 000 фунт стерлинг бөлді, ол Ferny House – Promenade-дегі өнерге шабыттанған қонақүй ішінде ЛГБТҚ+ деп танылған кез келген адам үшін қауіпсіз кеңістік құруға бағытталған «үйіне оралу» жобасын іске асыруға жұмсалды. Жоба аптасына төрт күн би, музыка, саналылық, сән және жазу бойынша жобаларды жүзеге асыруды көздейді.
Туған қалалар/екеу қалалар
Блэкпул Германияның Боттроп және Қытайдың Санья қалаларымен әріптес.
Спорт
Блэкпулде бокс жекпе-жектері үшін екі негізгі арена бар: Tower Circus Arena және Winter Gardens. Екеуі де жыл бойы тұрақты жекпе-жек кештерін өткізеді. Осы ареналарда өткен шаралар Sky Sports, British Eurosport және Channel M телеарналарында көрсетілді. Блэкпул қаласында көптеген қазіргі және бұрынғы кәсіби боксшылар тұрады, олардың ішінде Брайан Роуз, Джек Арнфилд, Джефф Томас, Мэтью Эллис, Мэтти Аскин және Скотт Кардл бар. Блэкпул крикет клубы – қаланың басты крикет командасы, ол Солтүстік Премьер-лигада, бұрын Солтүстік Крикет лигасында ойнайды. Бұл команда лиганы 18 рет жеңіп алды (бір рет Престонмен бірлесіп), бұл оны бәсекедегі ең табысты командаға айналдырды. 1893 жылы құрылған клубтың үйі Стэнли паркінде орналасқан, сондай-ақ осы паркте Ланкашир графтығының крикет клубы да орналасқан. Жыл сайын сәуір айында Блэкпул марафоны Саябақта (Променадада) өтеді. Мыңдаған қатысушы жабық Саябақта жүгіреді, оны Fylde Coast Runners ұйымдастырады.
Футбол кодтары
Қаланың кәсіби футбол клубы – «Блэкпул ФК», ол 31 маусымды жоғары дивизионда өткізіп, 1953 жылғы ФА кубогы финалын жеңіп алды. «Блэкпулдің» бұрынғы ойыншыларының қатарында Сэр Стэнли Мэтьюс, Джимми Армфилд және Рой Гратрикс бар. «Блэкпулде» «AFC Blackpool», «Blackpool Wren Rovers» және «Squires Gate» сияқты тағы да бірнеше кіші футбол клубтары бар. «Блэкпул Борроу» қаладағы алғашқы кәсіби регби лигасы клубы болды. Бірақ, 1987 жылы қаладан кеткеннен кейін ол жабылды. «Блэкпул Пантерс» 2004 жылы құрылып, «Co-operative Championship One» лигасында ойнады. Олар алғаш «Блумфилд Роудта», содан кейін 2007 жылы «Лудлендс Мемориал Граундта» ойнады, бұл көршілес «Лайтэм-Сент-Аннс» қаласындағы «Файлд» регби клубының үй стадионы. Клуб 2010 жылғы маусымнан кейін қаржы тапшылығына байланысты таратылды. «Блэкпул Стэнли», «Блэкпул Скорпионс» және «Блэкпул Си Иглз» қаладағы әуесқой регби лигасы клубтары. Бұл курорт бұрын «Northern Rail Cup» финалын қабылдаған, қазір тоқтатылған турнир, ол «Суперлигадан» тыс клубтар арасындағы регби лигасының іріктеу жарысы болып, мыңдаған жанкүйерлерді тартты. Қазір «Блэкпулде» жыл сайынғы «Жазғы бас» регби лигасы турнирі «Блумфилд Роудта» өткізіледі, онда чемпионаттың бір толық турындағы ойындар қалада өткізіліп, осы спортты таныстырады. «Блэкпулде» сондай-ақ «Blackpool RUFC» деп аталатын регби одағы клубы да бар. Олардың үй стадионы – «Норбрек регби алаңы».
Гольф
Блэкпулда үш гольф клубы бар. Блэкпулдің Солтүстік жағалауындағы гольф клубы 1904 жылы ашылды, 1927 жылы Ноул-Хиллдегі қазіргі орнына көшірілді; жаңа курсты Гарри Колт жобалады. 1926 жылы Стэнли паркінде Алистер МакКензи жобалаған курс ашылды; ол Блэкпул Парк гольф клубының орны. Ең жаңасы – Питер Аллис пен Клайв Кларк жобалаған және 1992 жылы ашылған Herons' Reach гольф курорты. 1894 жылы ашылған Блэкпул гольф клубы Оңтүстік жағалауда орналасқан; ол Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда жабылды, ал кейіннен жер Блэкпул әуежайының құрамына кірді.
Скейтбордтық
Рэмп Сити – Блэкпулдағы жабық скейтпарк. Ол ағаштан жасалған рамптардан тұрады және үлкен көше, парк және транзишн аймағынан құралған. Паркте бұрын толық құбыр мен бүйрек пішіндес бассейн болған, бірақ 2016 жылы олар роликтік алаңға орын беру үшін алынып тасталды. Онда Ұлыбританиядағы ең үлкен верт рамптарының бірі (13 фут 3 дюйм) орналасқан және Ұлыбритания Верт Сериясының «Теңіз жағасындағы сессиялары» өтеді. 2014 жылы сол кездегі Ұлыбританияның үздік әйел скейтбордистi Люси Адамс бұл паркті Англиядағы сүйікті орындарының бірі деп атады. Рэмп Ситиде 2002 жылдың маусымында Блэкпулда алғаш ашылған тәуелсіз скейт дүкені Big Woody's-тің филиалы бар. 2020 жылы паркте әйелдерге арналған скейт кештері өткізіле бастады. Skate Like A Girl (SLAG) – Блэкпулден шыққан әйел скейтбордистер тобы. Олар спортта әйелдерге қатысты қолданылуы мүмкін деп санайтын қарапайым есімді қайтаруды және әйелдер үшін қауіпсіз және қолдау көрсетілген скейт ортасын құруды мақсат етеді. Олар «Блэкпулді жаңарту» жобасымен тығыз жұмыс істейді, ол қаладағы қоғамдық кеңістіктердегі сексуалдық қысымды картаға түсіреді. 2022 жылдың мамырында Блэкпулдағы Стэнли паркінде, ескі, тозығы жеткен скейтпаркті ауыстыру үшін жергілікті қоғамдық жинақталған қаражаттан кейін толық бетоннан жасалған скейтпарк салынды. Live Like Ralph – 2021 жылы саркоидоз салдарынан қайтыс болған жергілікті скейтбордист Ральф Робертстің естелігін сақтауға арналған қайырымдылық қоры. Оның мақсаты – жас скейтбордистерге скейтбордтар мен жабдықтармен қамтамасыз ету, сондай-ақ скейтпарктерді салу және күтіп ұстау. 2023 жылы ол Блэкпулдегі тағы бір қайырымдылық ұйымы Skool of Street-пен бірлесіп, Back Reeds Road-тағы House of Wingz студиясында Ralph's House деп аталатын қауіпсіз және қолдау көрсетілген жабық скейтпарк құрды. Disorder – 2021 жылы ATB Collective түсірген қысқаметражды фильм, онда Блэкпулдағы жасырын және белгілі скейтбординг орындары көрсетілген. Curb Culture – жергілікті скейтбординг мәдениетін көрсететін скейтбординг зины.
Дін
Блэкпулда көптеген христиан шіркеулері бар, оның ішінде 18 англикан және 10 католик шіркеуі бар. Қаладағы басқа да христиандық топтарға Блэкпул баптистік шатыры, Блэкпул христиан орталығы, Блэкпул қауымдық шіркеуі, Кингс христиан орталығы, Либерти шіркеуі және Нью-Лайф қауымдық шіркеуі кіреді. Блэкпулда бұрын еврей халқы үшін екі синагога болған, қазір біреуі қалды. Блэкпул реформалық еврей қауымы реформалық бағыттағы тұрғындарға қызмет көрсетеді және Рейкс-парадта синагога залы мен сынып бөлмелері, арнайы салынған киелі зал және жиналыстар залы бар. Блэкпул Біріккен еврей қауымы – Лимингтон жолында орналасқан православие синагогасы, онда синагога залы мен қоғамдық орталық бар. Православие тұрғындарының азаюына байланысты синагога 2012 жылдың мамыр айында жабылды, ал соңғы раввин Дэвид Браунолд 2011 жылы зейнетке шықты. Блэкпулда бахай, индуист, джайни, мормон және сикх қауымдары да бар. Блэкпулдің діни форумы 2001 жылы Блэкпул қалалық кеңесімен бірлесіп, қаладағы әртүрлі діни топтар арасындағы дінаралық диалогты қамтамасыз ету, қаладағы түрлі діндер туралы хабардарлықты арттыру және көп дінді қауымдастықты дамыту мақсатында құрылды. Ол Ұлыбританияның Дінаралық Желісімен байланысты. 2007 жылдың ақпан айында жастар форумы құрылды – Блэкпул жастар сенім форумы (BIFFY).
Білім
29 мемлекеттік бастауыш мектеп пен сегіз мемлекеттік орта мектептен өзге, қалада балалар мен жастарға арналған көптеген мүмкіндіктер де бар. Олардың бір бөлігін Блэкпул жастар қызметі (Блэкпул қалалық кеңесінің бөлімшесі) жүзеге асырады.
Ауа
Blackpool әуежайы Ұлыбритания және Еуропа бойынша тұрақты чартерлік және жоспарлы рейстерді орындады. Әуежай Файлд ауданының шекарасынан сәл асып орналасқан, бірақ Блэкпулдің шекараларын қайта ұйымдастыру жобасы әуежайды Блэкпул ауданының құрамына қосуды көздейді. Бұл әуежай, бұрын Блэкпул Сквайрс Гейт әуежайы деп аталған, Ұлыбританиядағы ең көне әуежайлардың бірі болып саналады, ол 1909 және 1910 жылдары қоғамдық ұшу көрсетулерін өткізді. Ұзақ үзілістен кейін, ол 1930 жылдардан 2014 жылдың ортасына дейін, содан кейін 2014 жылдың желтоқсанынан бүгінгі күнге дейін жұмыс істеді. 2014 жылдың соңында уақытша жабылуға дейін Блэкпулге қызмет көрсеткен әуе компанияларының ішінде Jet2.com және Aer Arran болды. 2014 жылдың желтоқсанында сатып алушы табылмай, әуежай кішкентай ұшақтарға қайта ашылды. Әуежайдың Белфаст және Мэн аралына соңғы жоспарлы рейстері 2017 жылдың наурыз айында Citywing компаниясы қызметін тоқтатқаннан кейін тоқтатылды. Қалаға әуе арқылы қазір Ливерпуль Джон Леннон әуежайы немесе Манчестер әуежайы арқылы қол жеткізуге болады, екеуі де жолмен шамамен 40 миль (64 км) қашықтықта орналасқан. 1927 жылы жергілікті кеңес Стэнли паркінің жанында әуеайлақ салынатынын хабарлады, ол Стэнли паркі әуеайлағы болып өзгертілді және Мэн аралына 1 фунт 16 шиллинг 0 пенни (£1.80) тұратын рейстер ұсынды. Әуежай 1929 жылы ашылды және 1931 жылы премьер-министр Рамзи Макдональд ресми түрде ашты. Алайда, Сквайрс Гейт әуежайы ашылғаннан кейін 1936 жылы Көлік министрлігі Стэнли паркі әуеайлағын жабу туралы шешім қабылдады. Дегенмен, азаматтық рейстер соғыс басталғанға дейін Мэн аралы және басқа да бағыттарға жоспарлы рейстермен жалғасты. Соғыс кезінде Стэнли паркі Корольдік әуе күштерінің (RAF) 3-ші техникалық оқу мектебі ретінде пайдаланылды. Vickers компаниясы осында көптеген Веллингтон бомбалаушыларын құрастырды, ал Bristol Beaufighter ұшақтары RAF үшін жөнделді. Әуеайлақ 1947 жылы жабылды. Әуежай орнында қазір Блэкпул зообагы, қонақ үй және гольф алаңы орналасқан. Ескі әуежайдың ангарлары әлі де Блэкпул зообагында негізгі кіреберіс, Playbarn, Білім академиясы және түйе үйі ретінде қолданылуда. Бұл орталық National Express автобус станциясы болып табылады, сонымен қатар кейбір жеке автобус операторлары да пайдаланады. Автобус станциясында билет сату кеңсесі мен дәретхана бар. Блэкпул Лонсдейл жолындағы автобус станциясы Блэкпулдің Оңтүстік жағалауындағы басты автобус станциясы болды. Оны негізінен жеке автобус операторлары пайдаланды. Автобус станциясында кафе, дүкен және дәретхана бар, бірақ ол күйреудің алдында тұр. Блэкпул Колизей автобус және автобус станциясы Оңтүстік жағалаудағы басты автобус және автобус станциясы болды. Блэкпул көлік басқармасының жанында орналасқан, ол Somerfield супермаркетіне орын беру үшін бұзылды. Қазіргі уақытта бұл жерді M55 тас жолынан келген қосымша байланыс жолы және қосымша тұрақ алаңы алып жатыр.
Жол
M55 тас жолы қаланы ұлттық тас жол желісімен байланыстырады. Қаладағы басқа маңызды жолдар: A583 – Киркхэм және Престонға, A587 және A585 – Флитвудқа, A586 – Пултон-ле-Файлд, Гарстанг және Ланкастерге, ал A584 және B5261 жолдары екеуі де Литам-Сент-Аннс қаласына жетеді.
Трамвай
Блэкпул трамвай жолы Блэкпулдегі Старр Гейттен Флитвудқа дейін созылады және Ұлыбританиядағы бірінші буын трамвай жолының жалғыз сақталған түрі болып табылады. Трамвай жолы 1885 жылға дейін тарихқа ие және әлемдегі ең көне электр трамвайларының бірі. Оны Blackpool Transport басқарады, ол Блэкпул кеңесіне тиесілі. Трамвай жолы 18 шақырым (11 миль) қашықтықты қамтиды және жыл сайын 6,5 миллион жолаушы тасымалдайды. Бұл трамвай көп уақыт бойы Ұлыбританиядағы мұражайлардан басқа жұмыс істейтін жалғыз трамвай болып келді. Сонымен қатар, бұл Ұлыбританиядағы алғашқы электрлік жүйе болды. Алайда, қазір Манчестер Метролинк, Шеффилд Супертрам, Эдинбург трамвайлары және Вест-Мидлендс метро сияқты бірнеше басқа трамвай жолдары да бар. 2008 жылдың 1 ақпанында үкімет Blackpool Transport және Блэкпул кеңесінің трамвай жолын толық жаңартуға қатысты қаржыландыру туралы ұсынысын мақұлдағанын жариялады. Үкімет жалпы құны 85,3 миллион фунт стерлингті құрайтын жобаға 60,3 миллион фунт стерлинг үлестірді. Блэкпул және Ланкашир округтік кеңестері әрқайсысы шамамен 12,5 миллион фунт стерлинг көмектесті. Үкіметтің бұл шешімі трамвай жолының Старр Гейттен Флитвудқа дейінгі барлық бөлігінің жаңартылуын және парке 16 жаңа трамвай қосылуын қамтамасыз етті. 2012 жылдың сәуір айында трамвай жолы ауқымды реконструкциядан кейін қайта ашылды. Күнделікті жолдар 16 Flexity 2 трамвайларымен қамтамасыз етіледі. Ескі парктегі бірнеше екі қабатты ағылшын Electric Balloon трамвайлары жаз айларында жолдардың сыйымдылығын арттыру үшін жаңа трамвайлармен бірге жұмыс істеу үшін кеңейтілді. Сонымен қатар, бірнеше өзгеріссіз ескі трамвайлар демалыс күндері мен мерекелерде Pleasure Beach-тен Little Bispham-ға дейін тарихи қызмет көрсетеді, бұл қызметке қосымша төлем қажет. Жаңа қызметті Blackpool North теміржол станциясына дейін ұзарту 2019 жылдың сәуір айында ашылуы жоспарланған, трамвай жолының North Pier аялдамасы мен Talbot Road арқылы өтіп, Blackpool North теміржол станциясында аяқталуы тиіс болды. Алайда, жоба кешіктірілді және 2021 жылдың қыркүйегінде 2022 жылдың жазында ашылуға қайта бағдарланды.
Қалалық округтің бостандығы
Келесі адамдар мен әскери бөлімдер Блэкпул қаласының құрметті азаматтығымен марапатталды.
Жеке тұлғалар
Уильям Генри Кокер: 19 маусым 1897 жыл. Джозеф Хип: 19 қараша 1907 жыл. Джон Бикерстафф: 6 ақпан 1912 жыл. Джеймс Фиш: 6 ақпан 1912 жыл. Джеймс Уорд: 16 қараша 1914 жыл. Роберт Батчер Мэтер: 16 қараша 1914 жыл. Джон Грайм: 3 қараша 1915 жыл. Джеймс Хейс: 3 қараша 1915 жыл. Дэвид Ллойд Джордж: 6 тамыз 1918 жыл. Бригад генерал Томас Эдвард Топпинг: 2 тамыз 1922 жыл. Томас Бикерстафф: 4 тамыз 1926 жыл. Сэр Линдсей Паркинсон: 4 тамыз 1926 жыл. Уильям Генри Броудхед: 4 тамыз 1926 жыл. Генри Браун: 3 қазан 1928 жыл. Сэмюэл Хилл: 3 қазан 1928 жыл. Джон Коллинз: 3 қазан 1928 жыл. Томас Филдлинг: 3 қазан 1928 жыл. Эдвард Стэнли, Дербидің 17-ші графы: 1 тамыз 1934 жыл. Джозиа Штамп, 1-ші барон Штамп: 23 наурыз 1937 жыл. Сэр Катберт Картрайт Гранди: 31 қаңтар 1938 жыл. Сэр Уинстон Черчилль: 4 қыркүйек 1946 жыл. Аламейндік фельдмаршал лорд Монтгомери: 21 шілде 1948 жыл. Илай Хей Хоу: 3 наурыз 1950 жыл. Том Гэллон Ламб: 3 наурыз 1950 жыл. Томас Фентон: 3 наурыз 1950 жыл. Сэр Гарольд Р. Грайм: 3 наурыз 1950 жыл. Родс Уильям Маршалл: 2 мамыр 1973 жыл. Гарольд Гримблдестон: 2 мамыр 1973 жыл. Эрнест Альфред Мачин: 2 мамыр 1973 жыл. Джозеф Шепард Ричардсон: 2 мамыр 1973 жыл. Леонард Браутон: 2 мамыр 1973 жыл. Реймонд Джейкобс: 25 маусым 1984 жыл. Уолтер Урия Робинсон: 25 маусым 1984 жыл. Гарольд Лесли Хойл: 25 маусым 1984 жыл. Перси Патрик Холл: 25 маусым 1984 жыл. Стен Мортенсен: 29 қараша 1989 жыл. Дорис Томпсон: 9 сәуір 2003 жыл. Джимми Армфилд: 9 сәуір 2003 жыл.
Әскери бөлімдер
R (Блэкпул) 288-ші батарея (2-ші Батыс Ланкашир) Жеңіл әуеге қарсы полк Корольдік артиллерия, Аумақтық армия: 1961 жыл. HMS Penelope RN: 1990 жыл. Корольдік артиллерияның 12-ші полкі: 2005 жыл. Ланкастер герцогының полкі: 2017 жыл. Солтүстік Ланкаширдің адал полкі. HMS Triumph RN: 2017 жыл.