Кіріспе
Анноне (anɔnɛ; ) – Францияның оңтүстік-шығысындағы Овернь-Рон-Альп аймағындағы Ардеш департаментінің коммунасы және ең ірі қаласы. Бұл Ардеш департаментінің ең көп халқы бар коммунасы, бірақ ол департаменттің астанасы емес, ол кішірек Привас қаласы. Ардеш департаментінің басқа коммуналары: Аубенас, Гильерен-Гранж және Турнон-сюр-Рон.
Орта ғасырлар
Аннонайдың алғашқы жазбадағы айрылысы 403 жылға дейін барып жетеді. Венадағы мұрағаттардың жылнамасында қала «Хут-Вивараи тауларында адасқан, киімсіз кедей жұмысшылар салған» шағын қала ретінде сипатталған. Қазір жоғалып кеткен қолжазбада, П. Бартоломей Попонның «Аннонай тарихы» деген еңбегінде, Вена епископы Эванс 584 жылы Еркіндік алаңы орнында Әулие Марияға немесе Біздің Анамызға арналған шіркеу салды делінген. 790 жылғы жарғы («Венн шіркеуінің заңдары»), 805 жылы бекітілген, Венн шіркеуінің картотекасынан алынып, Аннонайды ауылдық архиерейдің резиденциясы деп көрсеткен. 13- және 14-ғасырларда Аннонайдың кішкентай қаласы Пуи-ан-Велайдағы Әулие Марияға бару жолындағы маңызды тоқталған орын болды. Мұның куәсі ретінде, паломниктерге арналған қонақ үйлер, бес монастырь (соның ішінде Сент-Клэр монастыры), бір Кордельер ордені және екі приор, олардың бірі Трашин шіркеуі болды. Россильон әулеті аймаққа үстемдік етті. Оның бір мүшесі, Гийом де Россильон, крест жорықтарына қатысты. 1288 жылдан бастап қала мен Аннонай лорды арасында келісімге қол қойылды. Бұл қалаға белгілі бір автономияны берді, әсіресе салық жинау құқығын. 1342 немесе 1347 жылы Аннонай Еуропаны шарпыған қара өлімге ұшырады. Халықтың көп бөлігі қырылды. 1365 жылдан бастап қаланың басқаруына екі консул жауапты болды. 15-ғасырда Аннонай өзін сауда орталығы ретінде нығайтты: шарап экспорттады, Рона өзенінен, Дофинеден және таулардан қашырмен сауда жасады, Дьюм суларын пайдаланып тері өңдеу өндірісі дамыды. Екі өзеннің арасындағы тау беткейіне салынған қала оңтүстікте Россильон қамалымен және екі бекінілген үймен – солтүстікте Малетонмен және батыста Дю Пелумен қорғалды. Қаланың айналасын қабырғалармен қоршады. Сыртқы елді мекендер Канс және Дьюм өзендерінің жағалауындағы Марс алаңына қарай кеңейді. Бірақ осының өзі ұрылар, қарақшылар мен жалдамалы әскерлерді тартты. Жүз жылдық соғыс кезінде қала күзет мұнараларымен, мысалы, «Шейіт мұнарасы» деп аталатын мұнаралармен қорғанысын күшейтті. Қалаға кіру және шығуды бақылау үшін қабырғаларда қақпалар салынды. Деум, Канс және Шамп қақпалары туралы жазбаша деректер бар, тек ең маңыздыларын атап өту үшін. 1487 жылы қалада екі мыңға жуық тұрғынына шамамен он төрт шіркеу немесе капелла болды. Қала орталығында Нотр-Дам шіркеуі орналасқан, оған Әулие Руф орденінің канондары колледжі қосылған. Дін соғыстарына дейін дін қызметкерлері халықтың жартысына жуығын құрады.
Қазіргі заман (16-шы және 17-ші ғасырлар)
1524 жылы Бурбон констеблінің көтерілісінен кейін Аннонай Франция королінің иелігіне қосылды: оның мүлігі, Аннонайды қоса, тәркіленді. Одан кейін елді Леви Вентадур, Рохан-Субиздер және тағы да басқалары биледі.
Дін соғыстары
Бұл кезеңде Аноннайда 3500 тұрғын болды. Байлар Канс және Дюме аудандарын емес, Плейс-Виелл (Ескі алаң, қазір Либерти алаңы немесе Плейс-де-ла-Либерте), Плейс-Гренет алаңын, Рю-де-Форж (бұрынғы Бас көше, бүгінде Франки Крамер көшесі) көбірек бағалады.
17-18 ғасырлар
Жоғарғы Вивараис астанасында халықтың көптеп келуіне байланысты католицизм басым дінге айналды. Нотр-Дам шіркеуінің қайта құрылысы шектеулі қаржымен жүзеге асырылды. Ал Трашин капелласы, діни ғимараттың жалғыз сақталған нысаны, приход шіркеуіне айналды. Протестант шіркеуі Сент-Урсула алаңында салынды. 1601 жылдың қыркүйегінде Аннонайға болашақ әулие Франциск де Сейлс, ал кейіннен болашақ әулие Жан Франциск Регис келді. Қаланың қайта құрылысы жаңа діни қауымдардың келуімен және Санта-Мария монастыры сияқты білім беру ошақтарының ашылуымен еректелді. 1686 жылдың 16 наурызында Марс алаңында Нотр-Дам Ла-Белль және Нотр-Дам-де-Льомонанның ортағасырлық құрылыстарына іргелес жаңа аурухана салынды. 1685 жылы Нант эдиктының жойылғаны Аннонайға әсер етті. Сол кезде халықтың 50% құраған протестанттар жер аудару, дінінен бас тарту немесе дінін жасырын түрде сақтаудың арасында таңдау жасауға мәжбүр болды. Протестанттар көбінесе қолөнершілер, өндірушілер, шарапшылар және саудагерлер болды. Бір ғасырдан кейін халық санағында протестанттардың үлесі 7% ғана құрады, олардың көп бөлігі жоғары топқа жатты. 17 ғасырда Монголфиерлер, Оверньден келген қағаз өндірушілер Аннонайда қағаз өнеркәсібін құрды және Видалон-ле-Аннонайда (қазіргі Давезие коммунасының ауылы) орналасты. Тағы бір Овернь отбасы – Йоханнолар 1634 жылдан бері Фаяда қоныстанды. Судың сапасына, өзендердің күшіне және шикізаттың (мақта мата) көптігіне қызығып, олар Голландиядан технологиялық жаңалықтарды импорттады, мысалы, голландтық үйіндіні. Аннонайдың көшелері мен кішкентай алаңдарында 1726 жылы құбыр сумен жабдықталған төрт қоғамдық фонтан іске қосылды. 1780 жылы өнеркәсіптік өндіріс гүлденді: тері заводтарында 25 000 сиыр терісі мен 500 000 қой терісі өңделді. Қағаз фабрикалары 300 тонна қағаз өндірді. Бұл жетістік оңай болған жоқ: Монголфиердің ең жақсы жұмысшыларды көптеп жұмысқа алуы еңбек күшінің жетіспеуіне және жалақыны көтеру талаптарына әкелді. 1781 жылдың соңында Видалон шеберханасында жұмыс беруші мен қызметкерлері арасындағы ұзақ шиеленістен кейін екі айлық ереуіл болды. Гавоттар мен шеберлер арасындағы ұрыс-керіс жиі болатын, ал біріншісі өзінің ең жақсы жұмысшыларын өзінің кешірімсіздігінен айырылды. 1781 жылы Bailiage аталымы Sénéchaussée болып өзгертілді. 1782 жылдың 14 желтоқсанында Этьен мен Жозеф Монголфиердің арқасында Видалон-ле-Аннонайдың үстінен алғашқы шар көтерілді. Ол ылғалды сабан мен жүнмен отқа жаққан үлкен қағаз қаптан тұрды. Алайда бұл жеке тәжірибе болды: әуе шарымен алғашқы ресми ұшу 1783 жылдың 4 маусымында Аннонайда, дәлірек айтқанда Кордельелер алаңында таңдалған жұртшылықтың алдында, Вивараи штатының мүшелерінің қатысуымен өтті. Джозеф Монголфиерге тағы бірнеше өнертабыс жатқызылады: гидравликалық соққы, Йозеф қағазы деп аталатын Вьюв қағазы мен сүзгі қағазын жасау әдісі. Аннонай сауда арқылы дамыды. Ол жақсартылған жол желісінен пайдаланды (егер ол камизарлардың көтерілісінің нәтижесінде болса да). 1787 жылы Аннонайда 7000-ге жуық тұрғынға 130 саудагер қызмет көрсетті. Олардың арасында: 11 мата сатушы, 11 киім тігуші, 26 азық-түлік дүкені, 3 зергер, 26 аяқ киім сатушы және 28 тігінші болды. Демографиялық қысымның салдарынан, жалғыз католик шіркеуімен қоса, қолданыстағы инфрақұрылымның көлемі жаңа тұрғындарды дінге лайықты қабылдауға мүмкіндік бермеді. Екі жаңа шіркеу салынды: Сент-Франциск және Сент-Жозеф. Қаланың айналасында, шамамен бір-екі шақырым қашықтықта Марк Сегуиннің мүлігінің немесе Деомас қамалының үлгісінде жаңа қала үйлері салынды, бұл «күн белдеуін» құрады. Күнжарахана Аннонайдың өнеркәсіптік өркендеуіне үлкен үлес қосты. Жоғары сапалы қолғаптар Гренобльде жасалды, бірақ ең жақсы терілер Аннонайдан келді. 1870 жылы Аннонай тері зауыты 8 миллион тері өңдеп, қала жұмысшыларының 50% жұмыс істеді. Олардың үш мыңы сол кезде осы салада жұмыс істеді. Жол желісін жақсарту және алғашқы теміржол желілерін құру Аннонайдың таулы ішкі аймақ үшін сауда орталығы ретіндегі рөлін тоқтатты. Соңғысы енді тікелей Сент-Этьенмен байланысты. Аннонайға тиімді болған шығыс-батыс саудасы, әсіресе Рона аңғарынан кейін солтүстік-оңтүстік саудасымен алмастырылды. Енді Аннонай, Марк Сегуиннің туған қаласы болса да, теміржол желісіне филиал желісі арқылы қосылады. 1870 жылғы Франко-Прус соғысы экспортты тоқтатты: Аннонай зауытының тауарлары бір уақытқа Парижде тоқтатылды. Бұл дағдарыс Аннонайдағы күнжараханалардың құлдырауына әкелді, оған әлсіз өнеркәсіптік инвестициялар да себеп болды. 2000-нан астам жұмысшы жұмыстан босатылып, басқа аймақтарда жұмыс іздеуге мәжбүр болды. Бартелеми Бару Кансон Этьен де Монголфиердің қызына үйленді. Қағаз жасаудың жаңа процестері енгізілді және өндіріс маманданған. 1875 жылға қарай қағаз фабрикасында 1500 адам жұмыс істеді. Мұндай қызметке көп мөлшерде су қажет болды, ол 1867 жылдан бері Терней суқоймасынан беріліп келді. Оның суы сондай-ақ әр ауданда орналасқан тұғырлар арқылы тұрғындарға таратылды. Қоғамдық өмірдің жаңаруымен бірге Аннонеен сияқты алғашқы спорт клубтары құрылды, ол әлі де бар, ал жергілікті баспасөз әуе шарының алғашқы ұшуының жүз жылдығы сияқты оқиғалар туралы хабарлады. Аннонай қаланың орталығына PLM станциясын қосатын жаңа жол құру арқылы негізгі кіреберісін жақсартты: Республика бульвары (1883–1888).
ХХ ғасыр
ХХ ғасырдың басында, Станица ауданынан басқа, қала діни соғыстардан кейінгі сыртқы түрін сақтап қалды. Құрылыс жұмыстары көбінесе Канс және Дюме өнеркәсіптік аңғарларында шоғырланды. Тарихи орталықта Аннонайдың алғашқы универмагы "Les Galeries Modernes" (қазіргі уақытта Мемлекеттік қызмет кеңселерi) салынды, сондай-ақ Нотр-Дам шіркеуі тарихи жерде қайта жаңартылды. Осы кезде электр қуатының пайдасы тиді (1910). Телефон қолданысқа енді және пайдаланылды. Діни қауымдарға қатысты заңдар мен шіркеу мен мемлекеттің бөлінуі туралы ұлттық жаңалықтар Аннонай және айналасындағы аймақтарда қызу талқылау тудырды. Монахтар мен монахтар қуылды, әсіресе 1793-1794 жылдардағы артық қимылдардың қайта оралуынан қорқып, наразылық акциялары кезінде белсенділік күшті болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс, оның босқындары, жараланғандары, мүгедектері және қаза тапқандары (Аннонайдан 552 адам) наразылықтарға нүкте қойды. Екі соғыс аралығындағы кезең 1923 жылы Марк Сегуиннің құрметіне ескерткіштің ашылуымен және алғашқы балонның 150 жылдығымен (1933) Александр Миллеранның президенттік сапарымен ерекшеленді. Қаланың сыртқы келбеті өзгермеді: лас, қараңғы көшелер, "Ванод" үйі сияқты жаңа ғимараттардың азайып кетуі. Қала орталығында шалап қалған үйлер мен зиянды өнеркәсіптердің арасында сарайлардың "күнді аймағы" қарсылық тудырды. Экономикалық жағынан механикалық өнеркәсіп өркендеді: Мерсье ағайындыларының тері өңдеу фабрикасы үшін машиналар, әсіресе автобустар жасау. Жан Жозеф Бессеннің ескі қолөнер шеберханасы Renault, кейін Irisbus-қа айналды, ол Франция үшін автобустар мен автобустардың толық ассортиментін өндірді. Осы кәсіпкерлер индустриалды аймақ тұжырымын ойлап тапты. Монгольфье ағайындыларының ұрпақтары Б. және Э. де Кансон калькуляциялық қағаз және фотоқағазды ойлап тапты. Тоқыма өнеркәсібі қарқынды өсімді бастан кешірді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Аннонай 1940 жылғы соңғы шайқастардың ортасы болды. 1944 жылдың 6 маусымында жергілікті қарсылық қозғалысының "Құпия армиясы" өз қаласын азат етуге бірінші болып кірісті. Бұл фактілер қалаға 1939-1945 жылдарғы "Круа-де-Герр" орденін және ұлттық орденнің мақтауын сыйлады. Бейбітшілік орнағаннан кейін Аннонайда азық-түлік өңдеу және фармацевтикалық өндіріс сияқты өнеркәсіп салалары дамыды. Ірі әлеуметтік жанжалдардан кейін былғары және тоқыма өнеркәсібінің маңыздылығы төмендегеніне байланысты басқа салалар құлдырады. Қаланың сыртқы келбеті өзгерді. 1949 жылдан бастап Бессет фабрикасының жанында ауыл шаруашылығы жерлерінде жаңа аудан құрылды. Онда үлкен тұрғын үйлер, мектептер, спорттық кешендер мен дүкендер орналасқан. Католиктер қалада төртінші шіркеуін салды. Қалалық құрылыс Булиу-ле-Аннонай, Руафье және әсіресе Давезиеге қарай, өнеркәсіптік және сауда аймағына қарай жылжыды. Орталықта ескі қаланы жаңарту, Дюме өзенінің жағалауын және Канс төбелерін қайта құру жоспарланған. Қара қаптамалары, шалап қалған үйлері және өнеркәсіптік қалдықтары бар қаладан Аннонай жаңа немесе жаңартылған ғимараттардан тұратын түрлі-түсті қалаға айналды. Дюме өзені бір километрден астам жерге жабылды және жаңа бағыт көлік қозғалысын жеңілдетті: Еуропа даңғылы. Аннонай тұрғындары темір жолдың жүз жылдығын (1970), Марк Сегуиннің еске алу шараларын (1975 және 1986) және ыстық ауа шарымен алғашқы ұшудың екі жүз жылдығын (1983) зор той-думандармен атап өтті.
ХХІ ғасыр
Қала деиндустриализацияның салмағын мойындады. Экономикалық құнды мүліктер жоғалып, жұмыс орындарының қысқаруына себеп болды (өндірістік тоқыма, өңдеу және қағаз өндірісі). Сонымен қатар, азық-түлік және тазалау жабдықтары салаларында үміт сыйлаған жаңа компаниялар құрылды. Дінсіз қоғамда діни өмір әлі де сақталып келеді. Католик қауымы Аннонай, Ройффье, Воканс, Виллевоканс, Ваноск, Сент-Жулиен Воканс, Монестиер және Тоиссие ауылының приходтарын біріктіре отырып, Сент-Клер приходын құрды. Протестант қауымы Евангелиелік шіркеу мен Франция Біріккен протестант шіркеуі арасында бөлінген. Мұсылман қауымы Аннонайдағы алғашқы мешітке ие болған Шығыс үйін салды. 2001 жылдың 8 наурызында жергілікті бекетте ETA күдіктісі ұсталды. Қоғамдық және мәдени өмір бай. Аннонай халқы Нотр-Дам шіркеуінің жаңа ғимараты ашылғанына 100 жыл толуын (2012) және Жозеф Бессе фабрикасының құрылғанына (2013) арналған мерекелерді атап өтті.
Экономика
Аноннайдың берік өнеркәсіптік дәстүрі бар, бастапқыда қала төңірегіндегі терең шатқалдар арқылы ағатын судың күшімен жұмыс істеген. 19 ғасырда Париж-Лион темір жолымен байланысып, Францияның ең жақсы қағазымен атақты болды. Сонымен қатар, қолғап терісі, мақта, жүн және жібек тауарларын өндірді. Қаланың солтүстік-батысындағы Дьюм өзенінің саласы Тернай өзеніне заманауи бөгет салынды, бұл жергілікті заводтарға қолжетімді қуатты арттырды. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін былғары өнеркәсібі басымдыққа ие болды, ал экономика шикі жібек, ұн, химиялық тыңайтқыштар, желім, желатин, щеткалар, шоколад және шамдарды қамтыды. Былағары өнеркәсібі кейіннен төмендесе де, "Annonay Tannery" (Tannerie d'Annonay) Grison таңбасымен дәстүрді жалғастыруда. Irisbus (Renault Vehicles Industries және Fiat Iveco бірлескен кәсіпорны) автобустар құрастырады және 2000-ға жуық қызметкері мен бірнеше байланысты кәсіпорны бар ең ірі жұмыс беруші болып табылады. 1557 жылға дейін тарихы бар көпұлттық қағаз компаниясы Arjo Wiggins еншілес компаниясы Papeteries Canson et Montgolfier SA қаладағы бірнеше қағаз фабрикасының үшеуіне ие. Қалада немесе оның жанында пластик, тоқыма және фармацевтикалық компаниялары, соның ішінде Ciba, Aguettant және Tetra Médical орналасқан. Қала маңында бірнеше жүзімдіктер бар. Аймақтағы орташа жалақы 23 300 евроны құрайды.
Монголфиер ағайындылары
Азаттық алаңында орналасқан Жозеф және Этьен де Монголфиер ағайындыларының мүсіні. Бұл мүсінді мүсінші Анри Кордье жасаған, ол 1888 жылдың 5 маусымында ашылды. Республика бульварының бойында орналасқан пирамида пішіндес тас обелиск, Этьен Франсуа Имбардың еңбегі. 1819-1822 жылдар аралығында салынған, ол Монголфиер ағайындыларының әуе шарымен алғашқы ұшу тәжірибесіне арналған. Монголфиер Кансон қағаз фабрикасы (18 ғасыр) тарихи ескерткіш ретінде тіркелген.
Марк Сегуин
Марк Сегюинге арналған ескерткіш, Place de la Liberté (1923). Франсуа Клеменциннің жасаған қола мүсіні 1942 жылы неміс әскерімен алынып, 1 маусым 1947 жылы сол мүсіншінің басқа бір мүсінімен ауыстырылды.
Бойси д'Англас
Франсуа Антуан де Буасси д’Англастың мүсіні Марс алаңында орналасқан. Мүсінші Пьер Эбердің еңбегі, ол 1862 жылдың 5 қазанында ашылған. Төбесі Ұлттық конвенцияның III жылғы Прайриалдің 1-күні өткен жиынды бейнелейтін қалыпты қоламен (Пьер Эбердің еңбегі) әшекейленген. Қалалық әкімдіктің неке сарайында көрсетілген.
Әскери мұра
Соғыс ескерткіші (1914–1918 жж., 1939–1945 жж. және одан кейінгі соғыстар). Архитектор Морис Луке жобалаған "Шығыршын сарбаз" және "Қайғылы әйел" мүсіндерін Пол Ландовски жасаған. Ол 1922 жылдың 25 маусымында ашылды. Жан-Пьер Моки өзінің "Литан" (1982) фильмін түсіру үшін осы қаланы пайдаланды. 2003 жылы британдық қаржымен түсірілген "Поездағы адам" (L'homme du train) фильмі Аннонайда түсірілді.
Жергілікті баспасөз
Анонайда «Le Dauphiné Libéré» аймақтық газеті қолжетімді. Сонымен қатар, ол «Le Reveil du Vivarais» апталығының бас кеңсесіне орналасқан. «L'Hebdo de l'Ardèche» тағы бір апталық газеті де осы аумақты қамтиды. 2000 жылдардың басынан бері тегін ай сайынғы басылым пайда болды, «L'Indispensable» Аннонай алқабындағы саудагерлер арасында таратылады. Ол оқырмандарға аймақта өтетін мәдени шаралар туралы хабарлайды.
Тарихи кітаптар
Франсуа Чомль, Annonay pas à pas, pierre à pierre, Édition du Vivarais, Annonay, 1995, 250 б. Пьер Фанге, Annonay ma ville, Annonay, 1971. Аббат Фильхоль, Annonay және Haut–Vivarais аймағының діни және азаматтық тарихы, қаланың пайда болған сәтінен бүгінгі күнге дейін, 1, 2, 3 және 4 томдар, Moussy ainé, 1882. Эммануэль Фор, Клод Осе, Annonay, Mémoire en images, Éditions Alan Sutton, Saint Cyr sur Loire, 127 бет, 2004. Эммануэль Фаур, Бернард Фаур, Клод Осе, Annonay мерекелері, 1860–2000, Jean Pierre Huguet Editeur, Saint Julien Molin Molette, 2002, 283 б. La Gazette d'Annonay, 1889 және 1944 жылдар аралығында шығатын жергілікті апталық. Антуан Гримо, Annonay, 1870 жылдан 1920 жылға дейінгі қалалық өмір, Imprimerie Hervé, Annonay, 1926, 540 б. Гастон Гримо, Mon vieil Annonay, Decombe frères, Annonay, 1948, 48 б. Le Journal d'Annonay, 1865 және 1944 жылдар аралығында шығатын жергілікті апталық. Аббат Леорат Пикансель, Annonay Үрей кезеңінде, 1 және 2 томдар, Amis du Fonds Vivarois, 1988. Ремі Бернар, Annonay тарихы және оның аймағы, Horvath, Roanne, 1981, 149 б. Le Réveil du Vivarais et de la vallée du Rhône, 1944 жылдан бері шығатын жергілікті апталық.
Pierre Fanget, Annonay ma ville, Annonay, 1971. Abbé Filhol, Histoire religieuse et civile d'Annonay et du Haut–Vivarais depuis l'origine de cette ville jusqu'à nos jours, Tomes 1, 2, 3 et 4, Moussy ainé, 1882. Emmanuelle Faure, Claude Osset, Annonay, Mémoire en images, Éditions Alan Sutton, Saint Cyr sur Loire, 127 pages, 2004. Emmanuelle Faure, Bernard Faure, Claude Osset, Annonay en Fêtes, 1860–2000, Jean Pierre Huguet Editeur, Saint Julien Molin Molette, 2002, 283 p.
La Gazette d'Annonay, Hebdomadaire local paraissant entre 1889 et 1944. Antoine Grimaud, Annonay, la vie municipale de 1870 à 1920, Imprimerie Hervé, Annonay, 1926, 540 p.
Gaston Grimaud, Mon vieil Annonay, Decombe frères, Annonay, 1948, 48 p.
Le Journal d'Annonay, Hebdomadaire local paraissant entre 1865 et 1944. Abbé Léorat Picansel, Annonay pendant la Terreur, Tomes 1 et 2, Amis du Fonds Vivarois, 1988. Rémy Bernard, Histoire d'Annonay et sa région, Horvath, Roanne, 1981, 149 p.
Le Réveil du Vivarais et de la vallée du Rhône, Hebdomadaire local paraissant depuis 1944.