Кіріспе

Жапондық кинорежиссер (1927–2001)

Хироси Тешигахара (勅使河原 宏) – Жапон жаңа толқыны дәуіріндегі жапондық авангард режиссері және суретші. Ол 1964 жылғы «Құмдағы әйел» фильмімен ең көп танымал. Сонымен қатар, «Басқа бет» (1966), «Жазғы сарбаздар» (Natsu No Heitai, 1972) және Тешигахараның режиссерлік дебюті болған «Құлайтын орын» (1962) сияқты басқа фильмдердің режиссері ретінде де белгілі. Ол «барлық уақыттағы ең танымал жапон режиссерлерінің бірі» деп аталады. Тешигахара – «Құмдағы әйел» фильміндегі жұмысы үшін 1964 жылы «Үздік режиссер» номинациясына «Оскар» сыйлығына ұсынылған Азия тегіндегі алғашқы адам. Тешигахара кинорежиссерліктен басқа, каллиграфия, керамика, сурет салу, опера және икебана сияқты өнер түрлерімен де айналысқан.

Өмірбаян

Тешигахара Токиода, Софу Тешигахараның ұлы болып дүниеге келді. 1950 жылы Токио Ұлттық Көркемсурет және Музыка университетін бітіріп, деректі фильмдерде жұмыс істеуді бастады. Ол өзінің алғашқы көркем фильмін – «Pitfall» (1962) фильмін автор Кобо Абэ және музыкант Тору Такемицумен бірлесіп түсірді. Фильм NHK жаңа режиссерлер сыйлығын жеңіп алды, ал 1960 жылдары ол Абе мен Такемицумен фильмдерде жұмысын жалғастырды, сонымен бірге икебана мен мүсін өнеріне деген қызығушылығын кәсіби деңгейде дамытты. 1965 жылы Тешигахара мен Абэнің «Құмдағы әйел» (1964) фильмі «Ең үздік шетелдік фильм» номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығына ұсынылып, Канн кинофестивалінде қазылар алқасының арнайы сыйлығын жеңіп алды. «Құмдағы әйел» фильмінің түпнұсқа режиссерлік нұсқасы 147 минуттық болса да, Канн кинофестиваліне шақырылған кезде ол оны 124 минутқа дейін қысқартты. 1972 жылы ол жапон зерттеушісі және аудармашы Джон Нейтанмен бірлесіп, Вьетнам соғысы кезінде жапон қоғамының шетінде тұратын американдық дезертирлер туралы «Жазғы сарбаздар» фильмін жасады. 1970 жылдардың ортасынан бастап ол ұзақметражды фильмдерде бұрынғыдай жиі жұмыс істемеді, өйткені көбірек уақытын деректі фильмдерге, көрмелерге және Согетсу мектебіне арнады. 1980 жылы ол мектептің бас шебері болды. 1980 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Тешигахара Согетсу мектебінің үшінші буыны Иэмото атанды. Ол Кореядағы Сеул қаласындағы Ұлттық заманауи өнер мұражайында (1989), Италиядағы Палаццо Реаледе (1995), Вашингтондағы Кеннеди орталығында (1996) және басқа да көптеген мәдени орындарда өткен жеке көрмелерінде бамбук қолданды. Жапонияда Тешигахара Маругамедегі Ген Ичиро Инокума заманауи өнер мұражайы мен Хиросима қалалық заманауи өнер мұражайы сияқты елдің түкпір-түкпіріндегі өнер инсталляцияларын көрсетті. 1990 жылдары ол бірнеше суретшілердің импровизациялық икебана туындыларынан құралған ренка өнерін дамытты. Тешигахара сонымен қатар керамика, каллиграфия және инсталляциялық өнер салаларында да жұмыс істеді.