Кіріспе

Ауғанстанда көліктер негізінен автомобиль, теміржол және әуе көлігі арқылы жүзеге асырылады. Елдің жол желісінің көп бөлігі 20-шы ғасырдың ортасында салынған, бірақ соғыс және саяси жағдайдың салдарынан сол ғасырдың соңғы екі онжылдығында күйреуге ұшырады. Қазіргі Ислам Әмірлігінің шенеуніктері ұлттық тас жолдар, жолдар мен көпірлерді жақсартуды жалғастыруда. 2008 жылы Кабул қаласында шамамен 700 000 көлік тіркелген.

Жол

Көптеген ірі автомобиль жолдары 20-ғасырдың ортасында АҚШ және Кеңес Одағының көмегімен асфальтталды. Кеңес Одағы 1960 жылдары Салаң асуы арқылы автомобиль жолы мен туннель салып, Ауғанстанның солтүстік және шығыс бөліктерін байланыстырды. Херат, Мазар-и-Шариф, Лашкар-Га, Кандагар, Газни, Кабул және Жалалабад қалаларын байланыстыратын, сондай-ақ көршілес Пәкістанның автомобиль жолдарымен жалғасқан автомобиль жолы бастапқыда Ауғанстанның негізгі жол жүйесін құрады. 2017 жылғы мәліметтер бойынша, Ауғанстанда 17 903 шақырым асфальтталған және 17 000 шақырым асфальтталмаған жол бар, жалпы жол жүйесінің ұзындығы шамамен 34 903 шақырымды құрайды. 2022 жылдың желтоқсанында кем дегенде 1314 жол-көлік оқиғасы тіркелді. Елдегі көптеген көліктер тіркеу нөмірісіз жүреді. Ауғанстан үкіметі 10 жылдан астам мерзімді көліктерді импорттауға тыйым салатын заң қабылдады. Toyota Corolla 1990 жылдардың ортасынан бері елде ең көп қолданылатын көлік болып табылады. Ауғанстан жақында жергілікті тұтынушылар үшін шағын автокөліктерді өндіруді бастады. Ұзақ қашықтыққа саяхаттар жеке көліктерде, фургонтарда, жүк көліктерінде және автобустарда жасалады. Көптеген ұлттық жолдар жүк көліктерінің салдарынан зақымданып, күрделі жөндеуді қажет етеді. Осы себепті туристер, бизнесмендер және әуежайдан жоғары таптар ұзақ қашықтыққа саяхаттау үшін әуе тасымалын пайдалануды жөн көреді. Ұлттық жолдар апаттар мен қауіпсіздік күштерінің жетіспеушілігіне байланысты қауіпті болуы мүмкін.

Ресми шекаралық өткізу орындары

Ауғанстанның барлық аймақтарында оннан астам ресми шекаралық өткізу пункттері бар. Оларға Фарах провинциясындағы Абу Насар порты, Пактика провинциясындағы Ангур Ада, Фарьяб провинциясындағы Акина, Пактия провинциясындағы Данд ау Патан, Хост провинциясындағы Гулам Хан, Балх провинциясындағы Хайратан, Герат провинциясындағы Ислам Кала, Бадахшан провинциясындағы Ишкашим, Кундуз провинциясындағы Шер Хан Бандар, Кандагар провинциясындағы Спин Болдак, Герат провинциясындағы Торгунди, Нангархар провинциясындағы Торхам және Нимруз провинциясындағы Заранж жатады. Вахан ауданындағы Вахжир өткеліндегі Ауғанстан-Қытай шекаралық пункті 2021 жылдан бері құрылыс жұмыстарында. Шерхан Бандар Панджи Пойондағы Ауғанстан-Тәжікстан көпірі Ауғанстан мен Тәжікстанды автомобиль жолымен байланыстырады. Ол 2007 жылы АҚШ Армиясының Инженерлік корпусы (USACE) тарапынан салынды. Екі ел Теме-Демоғандағы кішігірім Тәжік-Ауғанстан көпірі арқылы да байланысты. Ауғанстан-Өзбекстан достық көпірі Ауғанстанды Өзбекстанмен автомобиль жолымен байланыстырады. Деларэм-Заранж тас жолы Үндістанның көмегімен салынды және 2009 жылдың қаңтар айында пайдалануға берілді.

Таксилер, авторикшалар және қалалық қоғамдық көліктер

Қалалық қоғамдық көлік жүйелерінің жетіспеуіне байланысты ірі қалаларда таксилер мен авторикшалар кеңінен таралған, әсіресе Жалал-Абадта. Кабул 21-ғасырда көлік және халық санының қарқынды өсуіне байланысты қажетті қоғамдық көлік жүйесін қажет етті, бірақ көптеген жобалар тоқтатылды немесе аяқталмады. Муниципалитет 2021 жылдың наурызында ондаған жылдардан бергі алғашқы автобус жүйесін, сондай-ақ автобус аялдамаларын іске қосты. Көптеген қала тұрғындары мотоциклдермен, скутерлермен және велосипедтермен жүреді, әсіресе Герат, Фарах, Лашкар Гах және Кандагар қалаларында.

Темір жол

Ауғанстанның көрші елдермен жалпы саны төрт теміржол байланысы бар.

Ауғанстан-Иран темір жол байланыстары

2006 жылдан бері Иранның Хаф қаласынан Ауғанстанның Герат қаласына дейінгі темір жол құрылысы жүріп жатыр. Ирандық темір жол 1435 мм стандартты рельс енімен салынған. 2020 жылдың желтоқсан айында 225 шақырымдық Герат-Хаф темір жолы Ауғанстанның Герат провинциясындағы Горян ауданына жеткені хабарланды.

Ауғанстан-Түркменстан темір жол байланыстары

Түркіменстанның Серхетабат қаласынан Ауғанстанның Торғунди қаласына дейін 10 шақырымдық, 1520 мм кеңдігі бар темір жол желісі созылған. Бұл қала Гераттан шамамен 115 км солтүстікте орналасқан. 2017 жылы осы кеңестік кезеңде салынған желіні жаңарту және Торғундиден Гератқа дейін жалғастыру жұмыстары басталды. Екі ел арасындағы екінші темір жол байланысы Ауғанстанның Фарьяб провинциясындағы Акина құрғақ портынан Имамназар арқылы Атамыратқа (Керки) дейін созылады, онда ол Түркіменстанның темір жол желісімен қосылады. Бұл желі Акинадан оңтүстікке қарай Ауғанстанның Андхой қаласына дейін созылады. Бұл жолдың ұзындығы шамамен белгілі емес. Болашақта бұл желі Андхойдан Ауғанстанның басқа аймақтарына дейін кеңейтіледі.

Ауғанстан-Өзбекстан темір жол байланыстары

Өзбекстан мен Ауғанстанның солтүстігіндегі Мазар-и-Шариф қаласы арасында 75 шақырымдық темір жол желісі бар, оның бәрі 1520 мм кеңдікте салынған. Желі Термез қаласынан басталып, Аму-Дарья өзенін советтік дәуірде салынған Ауғанстан-Өзбекстан достық көпірі арқылы кесіп өтеді және Мазар-и-Шариф әуежайының жанындағы учаскеге жетеді. Қазір Кабулға, содан кейін Пешаварға дейін желіні ұзарту мүмкіндігі зерттеліп жатыр.

Басқа шекаралар

Пакистан, Қытай немесе Тәжікстанға теміржол қатынасы жоқ.

Әскери авиация

Ауғанстандағы әскери авиацияның тарихы 1920 жылдарға дейін барып жетеді, ол Ұлыбритания империясы мен Кеңес Одағының көмегімен құрылды. Елдегі саяси жағдайдың өзгеруі Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін әлемдік үлкен державалар арасында, атап айтқанда НАТО мен Кеңес Одағы арасында әуе кемелеріне тапсырыс беру және әскери көмек көрсетуде өзгерістерге алып келді. Қазіргі Ауғанстанның әуе күштері – Ауған әуе күштері. Баграм әуе базасы алғаш рет 1950 жылдары салынды. Кейіннен ол аймақтағы Кеңес Одағының, содан кейін НАТО-ның әскери операциялары кезінде кеңейтілді. Оның құрылыстары Boeing 747, Lockheed C-5 Galaxy және Antonov An-124 сияқты ірі ұшақтарды қабылдауға қабілетті. Кеңес Одағы мен НАТО-ның әскери операцияларының нәтижесінде елдің барлық аймақтарында көптеген әскери әуежайлар мен тікұшақ алаңдары салынды. Дегенмен, олардың барлығы қолданыста емес және әртүрлі күйде жөндеуді қажет етеді.

Су

Ауғанстанның ішкі су жолдарының басты артериясы – Ауғанстанның солтүстік шекарасының бөлігін құрайтын Аму өзені. Бұл өзенмен 500 метрикалық тоннаға дейін жүк тасымалдайтын баржалар қатынайды. Басты өзен порттары Балх провинциясындағы Хайратан және Қундуз провинциясындағы Шерхан Бандарда орналасқан.

Құбырлар

Баграмнан Өзбекстанға, Шынданнан Түрікменстанға мұнай құбырлары бар. Бұл құбырлар жылдар бойы бұзылып, қолданылмай келеді. 180 шақырым табиғи газ құбыры бар. Түркіменстан-Ауғанстан-Пәкістан-Үндістан газ құбыры (ТАПИ), Түркіменстаннан Үндістанға (Ауғанстан және Пәкістан арқылы) табиғи газ жеткізу үшін, 2022 жылға дейін дамып жатыр.