Ауғанстанда көлік: жол, теміржол, әуе. Көлік инфрақұрылымы соғыс кезінде қирады, бірақ қазір жаңаруда. Көлік жүйесі, жолдар, көлік саны туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ауғанстанда көліктер негізінен автомобиль, теміржол және әуе көлігі арқылы жүзеге асырылады. Елдің жол желісінің көп бөлігі 20-шы ғасырдың ортасында салынған, бірақ соғыс және саяси жағдайдың салдарынан сол ғасырдың соңғы екі онжылдығында күйреуге ұшырады. Қазіргі Ислам Әмірлігінің шенеуніктері ұлттық тас жолдар, жолдар мен көпірлерді жақсартуды жалғастыруда. 2008 жылы Кабул қаласында шамамен 700 000 көлік тіркелген.
Transport in Afghanistan is done mostly by road, rail and air. Much of the nation's road network was built in the mid 20th century but left to ruin during the last two decades of that century due to war and political turmoil. Officials of the current Islamic Emirate have continued to improve the national highways, roads, and bridges. In 2008, there were about 700,000 vehicles registered in Kabul.
Жол
Көптеген ірі автомобиль жолдары 20-ғасырдың ортасында АҚШ және Кеңес Одағының көмегімен асфальтталды. Кеңес Одағы 1960 жылдары Салаң асуы арқылы автомобиль жолы мен туннель салып, Ауғанстанның солтүстік және шығыс бөліктерін байланыстырды. Херат, Мазар-и-Шариф, Лашкар-Га, Кандагар, Газни, Кабул және Жалалабад қалаларын байланыстыратын, сондай-ақ көршілес Пәкістанның автомобиль жолдарымен жалғасқан автомобиль жолы бастапқыда Ауғанстанның негізгі жол жүйесін құрады. 2017 жылғы мәліметтер бойынша, Ауғанстанда 17 903 шақырым асфальтталған және 17 000 шақырым асфальтталмаған жол бар, жалпы жол жүйесінің ұзындығы шамамен 34 903 шақырымды құрайды. 2022 жылдың желтоқсанында кем дегенде 1314 жол-көлік оқиғасы тіркелді. Елдегі көптеген көліктер тіркеу нөмірісіз жүреді. Ауғанстан үкіметі 10 жылдан астам мерзімді көліктерді импорттауға тыйым салатын заң қабылдады. Toyota Corolla 1990 жылдардың ортасынан бері елде ең көп қолданылатын көлік болып табылады. Ауғанстан жақында жергілікті тұтынушылар үшін шағын автокөліктерді өндіруді бастады. Ұзақ қашықтыққа саяхаттар жеке көліктерде, фургонтарда, жүк көліктерінде және автобустарда жасалады. Көптеген ұлттық жолдар жүк көліктерінің салдарынан зақымданып, күрделі жөндеуді қажет етеді. Осы себепті туристер, бизнесмендер және әуежайдан жоғары таптар ұзақ қашықтыққа саяхаттау үшін әуе тасымалын пайдалануды жөн көреді. Ұлттық жолдар апаттар мен қауіпсіздік күштерінің жетіспеушілігіне байланысты қауіпті болуы мүмкін.
Most major highways were asphalted around the mid 20th century with assistance from the United States and the Soviet Union. The Soviets built a highway and tunnel through the Salang pass in the 1960s, connecting northern and eastern Afghanistan. A highway connecting the principal cities of Herat, Mazar i Sharif, Lashkar Gah, Kandahar, Ghazni, Kabul and Jalalabad, with links to highways in neighboring Pakistan originally formed the primary road system of Afghanistan. As of 2017, Afghanistan had 17,903 kilometers of paved roads and 17,000 kilometers of unpaved roads, for an approximate total road system of 34,903 kilometers. At least 1,314 traffic collisions were reported in December 2022. Many vehicles in the country are driven without registration plates. The Afghan government passed a law banning the import of cars older than 10 years. Toyota Corolla has been the most widely used vehicle in the country since the mid 1990s. Afghanistan recently began manufacturing its own microcars for domestic consumers. Long distant road journeys are made in private cars, vans, trucks and buses. Many of the national roads are in need of serious repair due to damage caused by overloaded trucks. For this reason, tourists, business people and the upper class prefer using airline service for long distant travels. The national roads can also be dangerous due to accidents and lack of security forces.
Ресми шекаралық өткізу орындары
Ауғанстанның барлық аймақтарында оннан астам ресми шекаралық өткізу пункттері бар. Оларға Фарах провинциясындағы Абу Насар порты, Пактика провинциясындағы Ангур Ада, Фарьяб провинциясындағы Акина, Пактия провинциясындағы Данд ау Патан, Хост провинциясындағы Гулам Хан, Балх провинциясындағы Хайратан, Герат провинциясындағы Ислам Кала, Бадахшан провинциясындағы Ишкашим, Кундуз провинциясындағы Шер Хан Бандар, Кандагар провинциясындағы Спин Болдак, Герат провинциясындағы Торгунди, Нангархар провинциясындағы Торхам және Нимруз провинциясындағы Заранж жатады. Вахан ауданындағы Вахжир өткеліндегі Ауғанстан-Қытай шекаралық пункті 2021 жылдан бері құрылыс жұмыстарында. Шерхан Бандар Панджи Пойондағы Ауғанстан-Тәжікстан көпірі Ауғанстан мен Тәжікстанды автомобиль жолымен байланыстырады. Ол 2007 жылы АҚШ Армиясының Инженерлік корпусы (USACE) тарапынан салынды. Екі ел Теме-Демоғандағы кішігірім Тәжік-Ауғанстан көпірі арқылы да байланысты. Ауғанстан-Өзбекстан достық көпірі Ауғанстанды Өзбекстанмен автомобиль жолымен байланыстырады. Деларэм-Заранж тас жолы Үндістанның көмегімен салынды және 2009 жылдың қаңтар айында пайдалануға берілді.
There are over a dozen official border crossing points all around Afghanistan. They include Abu Nasar Port in Farah Province, Angur Ada in Paktika Province, Aqina in Faryab Province, Dand aw Patan in Paktia Province, Ghulam Khan in Khost Province, Hairatan in Balkh Province, Islam Qala in Herat Province, Ishkashim in Badakhshan Province, Sher Khan Bandar in Kunduz Province, Spin Boldak in Kandahar Province, Torghundi in Herat Province, Torkham in Nangarhar Province, and Zaranj in Nimruz Province. The Afghanistan China border crossing at Wakhjir Pass in the Wakhan District is under development since 2021. The Afghanistan Tajikistan bridge at Sher Khan Bandar Panji Poyon connects by road Afghanistan and Tajikistan. It was built by the United States Army Corps of Engineers (USACE) in 2007. The two countries are also connected by the smaller Tajik–Afghan bridge at Tem Demogan. The Afghanistan–Uzbekistan Friendship Bridge connects Afghanistan by road with Uzbekistan. The Delaram Zaranj Highway was constructed with Indian assistance and was inaugurated in January 2009.
Таксилер, авторикшалар және қалалық қоғамдық көліктер
Қалалық қоғамдық көлік жүйелерінің жетіспеуіне байланысты ірі қалаларда таксилер мен авторикшалар кеңінен таралған, әсіресе Жалал-Абадта. Кабул 21-ғасырда көлік және халық санының қарқынды өсуіне байланысты қажетті қоғамдық көлік жүйесін қажет етті, бірақ көптеген жобалар тоқтатылды немесе аяқталмады. Муниципалитет 2021 жылдың наурызында ондаған жылдардан бергі алғашқы автобус жүйесін, сондай-ақ автобус аялдамаларын іске қосты. Көптеген қала тұрғындары мотоциклдермен, скутерлермен және велосипедтермен жүреді, әсіресе Герат, Фарах, Лашкар Гах және Кандагар қалаларында.
Due to the lack of public urban transport systems, taxis and auto rickshaws are highly popular in the major cities, the latter especially in Jalalabad. Kabul demanded a much needed public transport system in the 21st century with a rapid increase in traffic and population, but many projects were canceled or did not complete. The municipality finally launched the city's first in decades, a bus system accompanied by bus stops, in March 2021. Many urban dwellers ride motorcycles, scooters and bicycles, particularly in Herat, Farah, Lashkar Gah and Kandahar.
Темір жол
Ауғанстанның көрші елдермен жалпы саны төрт теміржол байланысы бар.
Afghanistan has a total of four railway connections with neighboring countries.
Ауғанстан-Иран темір жол байланыстары
2006 жылдан бері Иранның Хаф қаласынан Ауғанстанның Герат қаласына дейінгі темір жол құрылысы жүріп жатыр. Ирандық темір жол 1435 мм стандартты рельс енімен салынған. 2020 жылдың желтоқсан айында 225 шақырымдық Герат-Хаф темір жолы Ауғанстанның Герат провинциясындағы Горян ауданына жеткені хабарланды.
A rail line from Khaf in Iran to the city of Herat in Afghanistan has been under construction since 2006. The Iranian line is a 1435 standard gauge. It was reported in December 2020 that the Herat Khaf railway, which is 225 km long, had reached the Ghoryan District in Herat Province of Afghanistan.
Ауғанстан-Түркменстан темір жол байланыстары
Түркіменстанның Серхетабат қаласынан Ауғанстанның Торғунди қаласына дейін 10 шақырымдық, 1520 мм кеңдігі бар темір жол желісі созылған. Бұл қала Гераттан шамамен 115 км солтүстікте орналасқан. 2017 жылы осы кеңестік кезеңде салынған желіні жаңарту және Торғундиден Гератқа дейін жалғастыру жұмыстары басталды. Екі ел арасындағы екінші темір жол байланысы Ауғанстанның Фарьяб провинциясындағы Акина құрғақ портынан Имамназар арқылы Атамыратқа (Керки) дейін созылады, онда ол Түркіменстанның темір жол желісімен қосылады. Бұл желі Акинадан оңтүстікке қарай Ауғанстанның Андхой қаласына дейін созылады. Бұл жолдың ұзындығы шамамен белгілі емес. Болашақта бұл желі Андхойдан Ауғанстанның басқа аймақтарына дейін кеңейтіледі.
A 10 kilometer long 1520 broad gauge line extends from Serhetabat in Turkmenistan to the town of Torghundi in Afghanistan, which is about 115 km to the north of Herat. An upgrade of this Soviet built line, to renovate and connect the line from Torghundi to Herat, began in 2017. A second rail connection between the two countries is that which extends from Aqina dry port in Faryab Province of Afghanistan, via Imamnazar to Atamyrat (a. k. a. Kerki), where it connects with the Turkmen rail network. The line extends from Aqina south to Andkhoy in Afghanistan, which is approximately long. It will be extended from Andkhoy in the future to other parts of Afghanistan.
Ауғанстан-Өзбекстан темір жол байланыстары
Өзбекстан мен Ауғанстанның солтүстігіндегі Мазар-и-Шариф қаласы арасында 75 шақырымдық темір жол желісі бар, оның бәрі 1520 мм кеңдікте салынған. Желі Термез қаласынан басталып, Аму-Дарья өзенін советтік дәуірде салынған Ауғанстан-Өзбекстан достық көпірі арқылы кесіп өтеді және Мазар-и-Шариф әуежайының жанындағы учаскеге жетеді. Қазір Кабулға, содан кейін Пешаварға дейін желіні ұзарту мүмкіндігі зерттеліп жатыр.
There is a 75 kilometer long rail line between Uzbekistan and the northern Afghan city of Mazar i Sharif, all of which is built to 1520 broad gauge. The line begins from Termez and crosses the Amu Darya river on the Soviet built Afghanistan–Uzbekistan Friendship Bridge, finally reaching a site next to the Mazar i Sharif Airport. A survey is being conducted in extending the line to Kabul and then to Peshawar.
Басқа шекаралар
Пакистан, Қытай немесе Тәжікстанға теміржол қатынасы жоқ.
There are no rail links to Pakistan, China or Tajikistan.
Әскери авиация
Ауғанстандағы әскери авиацияның тарихы 1920 жылдарға дейін барып жетеді, ол Ұлыбритания империясы мен Кеңес Одағының көмегімен құрылды. Елдегі саяси жағдайдың өзгеруі Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін әлемдік үлкен державалар арасында, атап айтқанда НАТО мен Кеңес Одағы арасында әуе кемелеріне тапсырыс беру және әскери көмек көрсетуде өзгерістерге алып келді. Қазіргі Ауғанстанның әуе күштері – Ауған әуе күштері. Баграм әуе базасы алғаш рет 1950 жылдары салынды. Кейіннен ол аймақтағы Кеңес Одағының, содан кейін НАТО-ның әскери операциялары кезінде кеңейтілді. Оның құрылыстары Boeing 747, Lockheed C-5 Galaxy және Antonov An-124 сияқты ірі ұшақтарды қабылдауға қабілетті. Кеңес Одағы мен НАТО-ның әскери операцияларының нәтижесінде елдің барлық аймақтарында көптеген әскери әуежайлар мен тікұшақ алаңдары салынды. Дегенмен, олардың барлығы қолданыста емес және әртүрлі күйде жөндеуді қажет етеді.
Military aviation in Afghanistan had its origins in the 1920s with assistance provided by the British Empire and the Soviet Union. Changing political influence in the country resulted in aircraft orders and military assistant changing between the world superpowers after the Second World War, principally between NATO and the Soviet Union. The current aerial warfare service of Afghanistan is the Afghan Air Force. Bagram Air Base was originally constructed during the 1950s. It then saw significant expansion during Soviet and later NATO military operations in the region. Its facilities are capable of landing large aircraft such as Boeing 747, Lockheed C 5 Galaxy and Antonov An 124. As a legacy of Soviet and NATO military operations, a large number of military airfields and heliports can be found throughout the country. However, not all of these are in use, and in varying states of repair.
Су
Ауғанстанның ішкі су жолдарының басты артериясы – Ауғанстанның солтүстік шекарасының бөлігін құрайтын Аму өзені. Бұл өзенмен 500 метрикалық тоннаға дейін жүк тасымалдайтын баржалар қатынайды. Басты өзен порттары Балх провинциясындағы Хайратан және Қундуз провинциясындағы Шерхан Бандарда орналасқан.
The chief inland waterway of land locked Afghanistan is the Amu River which forms part of Afghanistan's northern boundary. The river handles barge traffic up to about 500 metric tons. The main river ports are located at Hairatan in Balkh Province and Sher Khan Bandar in Kunduz Province.
Құбырлар
Баграмнан Өзбекстанға, Шынданнан Түрікменстанға мұнай құбырлары бар. Бұл құбырлар жылдар бойы бұзылып, қолданылмай келеді. 180 шақырым табиғи газ құбыры бар. Түркіменстан-Ауғанстан-Пәкістан-Үндістан газ құбыры (ТАПИ), Түркіменстаннан Үндістанға (Ауғанстан және Пәкістан арқылы) табиғи газ жеткізу үшін, 2022 жылға дейін дамып жатыр.
There are petroleum pipelines from Bagram into Uzbekistan and Shindand into Turkmenistan. These pipelines have been in disrepair and disuse for years. There are 180 kilometers of natural gas pipelines. The Turkmenistan–Afghanistan–Pakistan–India Pipeline (TAPI) for delivering natural gas from Turkmenistan to India (via Afghanistan and Pakistan) is still under development as of 2022.