Кіріспе

Бразилиядағы көлік туралы шолу

Бразилиядағы көлік инфрақұрылымы айқын аймақтық ерекшеліктермен және ұлттық теміржол желісінің жетілмеуімен сипатталады. Бразилияның қарқынды өсіп келе жатқан экономикасы, әсіресе экспорттың артуы, көлік желілеріне күшті талаптар қояды. Дегенмен, кейбір мәселелерді шешуге бағытталған айтарлықтай жаңа инвестициялар жоспарланып жатыр немесе іске асырылуда. Ішкі саяхаттар үшін әуе көлігі жиі қолданылады, себебі бағасы төмен. Бразилия әлемде АҚШ-тан кейін екінші ең көп әуежайға ие.

Көршілес елдермен темір жол байланыстары

Халықаралық теміржол қатынастары Бразилия мен Аргентина, Боливия мен Уругвай елдері арасында бар.

Трамвай жолдары

Бразилияда жүздей трамвай жүйесі болған. Қазір Белем, Кампинас, Кампос-ду-Жордао, Итатинга, Рио-де-Жанейро және Сантос қалаларында классикалық трамвайлар жұмыс істейді.

Автомобиль жолдары

Бразилияда жолдардың ұзындығы 12,4%-дан астам, оның ішінде асфальтталған жолдардың үлесі 12,4% және шамамен 12,5%-ы бөлінген автомобиль жолдары болып табылады. Қазіргі уақытта елдің оңтүстігіндегі Рио-Грандеден Бразилиаға немесе Рио-де-Жанейро штатындағы Казимиро-де-Абреуге тек бөлінген автомобиль жолдары арқылы ғана саяхаттауға болады. Жалпы асфальтталған жолдардың ұзындығы 1967 жылы 35,496 км-ден 2018 жылы 215,000 км-ге дейін өсті. Елдегі ең маңызды екі магистралі – BR 101 және BR 116. Бразилия үкіметі дамыған елдердегідей, АҚШ, Жапония немесе Еуропа елдеріндегідей ұлттық магистральдар жоспарын толыққанды іске аспаған, бұл жоспар аймақтар арасындағы байланысты жақсартуға және магистральдар арқылы қызмет көрсетуге бағытталған (геометриялық параметрлері, көршілес учаскелерге тікелей кірмейтін кіруді бақылау, деңгейлік қиылыстардың және қайтара оралудың болмауы, Вена конвенциясына сәйкес велосипедтер, жануарлармен жүргізілетін көліктер немесе адам күшімен қозғалатын көліктердің қозғалысына тыйым салу сияқты ерекшеліктерімен ерекшеленетін). Бразилия мемлекеті жоспарлау бойынша белгілі бір күш-жігер жұмсағанымен, аймақтың экономикалық тығыздығын және дамуын ескере отырып, мақсатты көзқарас емес, сұраныстың өсуіне реакциялық әрекет етеді (ескі және жеткіліксіз жолдарды қайта жаңарту арқылы). Тағы бір мәселе – Одақтың бюджеті инфрақұрылымдық жұмыстарға жеткілікті қаржы бөлмейді: Бразилияда федералды бюджеттен автокөлік жолдары мен басқа да көлік түрлеріне қаражат бөлуді кепілдендіретін заң жоқ (білім беру және денсаулық сақтау сияқты салалардағы жағдайдан өзгеше), бұл тек билеушілердің ізгі ниетіне байланысты. Мысалы, АҚШ-та бензиннен алынатын салық тек көлік инфрақұрылымын дамытуға жұмсалады. Бразилия 1970-ші жылдары бюджетінің 1,5%-ын инфрақұрылымға жұмсаған, бұл автокөлік жолдарына ең көп инвестиция салынған кезең болды; бірақ 1990-шы жылдары бұл көрсеткіш бюджеттің 0,1%-ына дейін төмендеді, 2000-ші және 2010-шы жылдары орташа есеппен 0,5% деңгейінде сақталды, бұл жеткілікті жол желісін салуға жеткіліксіз қаражат еді. АҚШ пен Еуропалық Одақтың 1995-2013 жылдар аралығындағы орташа инвестициясы 1% құрады, тіпті олардың жол инфрақұрылымы Бразилиядан әлдеқайда дамыған болса да. Бразилияда автомобильге иелік ету көрсеткіші 1000 адамға шаққанда 471 автомобильді құрайды, алайда БРИКС тобының басқа да дамушы елдерімен салыстырғанда Бразилия Үндістан мен Қытайдан басып озады. Елде әлі де 100% муниципалитеттеріне асфальтталған жолмен қол жеткізуге мүмкіндік болмаған бірнеше штаттар бар. Кейбір штаттардағы барлық қалалар асфальтталған жолға қол жеткізе алады, мысалы, Санта-Катарина 2014 жылы, Параиба 2017 жылы және Алагоас 2021 жылы осы мақсатқа жетті. Рио-Гранде-ду-Сул штатында 2020 жылы асфальтталған жолға қол жеткізе алмаған 54 қала болды. Парана штатында 2021 жылы мұндай 4 қала болды. Минас-Жерайс штатында 2016 жылы асфальтталмаған 5 қала тіркелді.