Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сыртқы саясат түрі
Type of foreign policy
Паасикиви–Кекконен доктринасы – Финляндия президенті Юхо Кусти Паасикиви және оның ізбасары Урхо Кекконен қалыптастырған, Кеңес Одағының жанында тәуелсіз, егеменді, демократиялық ел ретінде Финляндияның сақталуын мақсат еткен сыртқы саясат доктринасы. Соғыстан кейінгі Финляндияның бейтарап сыртқы саясатының негізін қалаушы – 1946 жылдан 1956 жылға дейін президент болған Юхо Кусти Паасикиви. 1956 жылдан 1982 жылға дейін президент болған Урхо Кекконен бұл саясатты одан әрі дамытып, Финляндияның пассивті емес, белсенді бейтарап болуы керектігін баса көрсетті.
The Paasikivi–Kekkonen doctrine was a foreign policy doctrine established by Finnish President Juho Kusti Paasikivi and continued by his successor Urho Kekkonen, aimed at Finland's survival as an independent sovereign, democratic country in the immediate proximity of the Soviet Union. The principal architect of Finland's postwar foreign policy of neutrality was Juho Kusti Paasikivi, who was president from 1946 to 1956. Urho Kekkonen, president from 1956 until 1982, further developed this policy, stressing that Finland should be an active rather than a passive neutral.
Орындалуы
1948 жылғы сәуірде Финляндия Кеңес Одағымен достық, ынтымақтастық және өзара көмек туралы келісімге қол қойды. Бұл өзара көмек туралы келісімге сәйкес, Финляндия қажет болған жағдайда Кеңес Одағының көмегімен "Германия немесе оның одақтастарының" (яғни НАТО) Финляндияға немесе Финляндия арқылы Кеңес Одағына қарсы қарулы шабуылдарға қарсы тұруға міндетті болды. Сонымен қатар, келісімде Финляндияның ірі державалардың қақтығыстарынан шет қалу ниеті мойындалды. Бұл келісім 1955, 1970 және 1983 жылдары 20 жылға жаңартылды. Кеңес Одағының Финляндиядағы дипломатиялық миссиясы ерекше үлкен болды, ал Кеконен әдеттегі дипломатиялық арналар арқылы емес, КГБ станциясының бастығы арқылы Кеңес Одағымен байланыс жасады. Кеңес Одағы Финляндия саясатына түрлі жолдармен араласты, мысалы, Финляндия Коммунистік партиясы және басқа партиялардағы Кеңес Одағымен жақын байланыстағы адамдар арқылы (мысалы, Кеконеннің Орталық партиясындағы "К линиясы"). Кеңес әскері соғыс жағдайында Таллиннен Хельсинкиге шабуыл жасауға дайын жеке бөлімді ұстады. Толық жаңартылған жоспарлар 1991 жылы Эстония тәуелсіздік алғаннан кейін Эстониядан Кеңес әскерлері шығарылғанда қалды. Бұл саясат Батыста көп құрмет көрмеді. Батыс елдерінің сыртқы саясатымен айналысатын мамандар мен әскери қызметкерлері бұл саясат туралы білмеді немесе бастапқыда оның сәтсіздікке ұшырайтынын болжады. Бірінші жағдай бойынша, британдық әскери шенеуніктер Финляндияда қанша Кеңес әскері бар екенін сұрағандары мәлім. Екінші жағдай бойынша, ядролық қару Финляндиядағы нысаналарға бағытталды, себебі кез келген фин қарсылығы Кеңес Одағының басып кіруіне сөзсіз жеңіліспен аяқталады деп есептелді. Финляндия үкіметі мен Батыс елдерінің құпия қызметтері арасында жасырын ынтымақтастық болды. ЦРУ антикоммунистік Социал-демократиялық партияны қаржыландыруға мүмкіндік алды, бұл үлкен және көбінесе үкіметті басқаратын партия болды, бірақ ол 1960 жылдардың соңында күрт прокеңестік бағытқа ие болды, көптеген радикалды солшылдар басқа партияларда да ықпалды лауазымдарға ие болды. Әскери барлау саласында да ынтымақтастық болды, мысалы, SIGINT ұшуларына Кеңес Одағының радиолокациялық желісін зерттеуге рұқсат берілді (Пекка Висуридің сөзіне сәйкес) және Кеңес Одағының ядролық сынақтарын анықтау үшін сейсмикалық деректер ұсынылды.
In April 1948, Finland signed an Agreement of Friendship, Cooperation, and Mutual Assistance with the Soviet Union. Under this mutual assistance pact, Finland was obligated, with the aid of the Soviet Union, if necessary, to resist armed attacks by "Germany or its allies" (i. e., NATO) against Finland or against the Soviet Union through Finland. At the same time, the agreement recognized Finland's desire to remain outside great power conflicts. This agreement was renewed for 20 years in 1955, in 1970, and again in 1983. The Soviet Union had an unusually large diplomatic mission in Finland, and Kekkonen communicated with the Soviet Union through the KGB station chief rather than by regular diplomatic channels. The Soviets intervened in Finnish politics in various ways, e. g. through the Communist Party of Finland and Soviet friendly contacts in other parties (e. g. Kekkonen's K linja in the Centre Party). The Soviet military kept a separate unit in readiness to invade Helsinki from Tallinn in the case of war. The plans, which were fully up to date, were left behind in the withdrawal of Soviet troops from Estonia after Estonia regained independence in 1991. The policy had little respect in the West. Western foreign policy actors and military personnel either did not know about the policy or assumed it was a failure from the outset. Regarding the former, British military officers were known to have queried how many Soviet troops were in Finland. Regarding the latter, nuclear weapons were trained on targets in Finland, with the assumption that any possible Finnish resistance to a Soviet invasion would be a certain failure. There was covert cooperation between the Finnish government and Western intelligence agencies. The CIA could fund the anti Communist Social Democratic Party, a major, often government leading party, though it gradually became unusually pro Soviet beginning in the late 1960s, with many radical leftists holding influential posts among other such parties. There was also military intelligence cooperation, for instance allowing SIGINT flights to probe the Soviet radar network (according to Pekka Visuri) and providing seismic data to detect Soviet nuclear tests.
Тарату
1990-1991 жылдары финдер Кеңес үкіметінің әлсіреуіне және КСРО-ның одан әрі тарауына сақтықпен жауап берді. Олар ядролық қаруға ие болуға тыйым салудан басқа, 1947 және 1948 жылдарғы шарттармен салынған шектеулерді бір жақты түрде жойды, кеңес басшысы Михаил Горбачевқа қарсы жасалған төңкеріс туралы скандинавиялық алаңдаушылықты білдірді және Балтық елдерінің тәуелсіздігіне ынталандыруды күшейтті. Сонымен қатар, Кеңес-фин өзара көмек шарттарын жалпы ынтымақтастық және сауда туралы шарттармен алмастыру арқылы финдер екіжақты достық қарым-қатынасты сақтай отырып, өзін тең дәрежеге жеткізді. Кейіннен Финляндия шекаралық сауда байланыстарын арттырып, Ресейге сауда қақпасы ретіндегі әлеуетін жариялады. Ол Ресейді бұрынғы Финляндия аумағына қатысты талаптар қоймайтынына сендірді (бірақ халықтың шағын, бірақ белсенді тобы келіспейді), және Ресей-ЕО қарым-қатынастары Ресей-Украина соғысынан кейін шиеленіске ұшырағанға дейін жақсы екіжақты қарым-қатынастың маңыздылығын қайта-қайта айтты. Ресей Украинаны басып алғаннан кейін бейтараптық саясаты мүлдем тоқтатылды. 2022 жылдың 18 сәуірінде премьер-министр Санна Марин үкіметтік және оппозициялық партиялардың қолдауымен НАТО-ға қосылу ниетін білдірді, нәтижесінде 2023 жылдың 4 сәуірінде Финляндия одаққа кірді.
The Finns responded cautiously in 1990–91 to the decline of Soviet power and the USSR's subsequent dissolution. They unilaterally abrogated restrictions imposed by the 1947 and 1948 treaties with the exception of a ban on acquiring nuclear weapons, joined in voicing Nordic concerns over the coup against Soviet leader Mikhail Gorbachev, and gave increasing unofficial encouragement to Baltic independence. At the same time, by replacing the Soviet Finnish mutual assistance pact with treaties on general cooperation and trade, Finns put themselves on an equal footing while retaining a friendly bilateral relationship. Finland subsequently boosted cross border commercial ties and touted its potential as a commercial gateway to Russia. It had reassured Russia that it would not raise claims about the formerly Finnish territory ceded after the Continuation War (though a small but vocal minority of people disagree), and continued to reaffirm the importance of good bilateral relations until Russia–EU relations became increasingly strained due to the Russo Ukrainian War. Following the Russian invasion of Ukraine, the policy of neutrality was permanently abandoned. On 18 April 2022, Prime Minister Sanna Marin, with the support of both governing and opposition parties, announced a bid to join NATO which resulted in Finland's entry to the bloc on 4 April 2023.