Кіріспе

Ірі металл кабельдермен байланған үлкен шар

Бараждық шар – бұл әуедегі кедергі жасайтын құрал, жаудың ұшақтарынан жердегі нысандарды қорғау үшін қолданылатын, металл кабельдерді жоғары көтеріп, оларға соқтығысып қалу қаупін тудыратын, үлкен, пилотсыз шар. Бараждық шардың алғашқы үлгілері көбінесе шар тәрізді болған. Қанатты шардың пішіні мен кабельдік бекіткіші шарды тұрақтандырып, ауа кедергісін азайтады, шар тәрізді шарларға қарағанда жоғары жел жылдамдығында жұмыс істей алады. Кейбір үлгілері ұшақтың жойылуын қамтамасыз ету үшін оған қарсы тартылатын шағын жарылғыш зарядтармен жабдықталған. Бараждық шарлар жоғары биіктікте тиімді емес, себебі жоғары биіктіктегі шарға қажетті ұзын кабель тым ауыр болады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Франция, Германия, Италия және Ұлыбритания Бірінші дүниежүзілік соғыста тосқауылды шарларды қолданды. Француз және неміс әскерлері желкенді шарларды дамытса, алғашқы британдық тосқауылды шарлар дөңгелек болды. Кейде, әсіресе Лондон төңірегінде, бірнеше шар "тосқауыл желісін" көтеру үшін пайдаланылды: шарлардың арасына болат кабель тартылып, одан тағы да көп кабельдер ілінді. Бұл желілер сол кездегі бомбалаушылардың ұшу биіктігімен (15,000 фут (4572 м)) салыстырылатын биікке көтерілуге мүмкіндік берді. 1918 жылға қарай Лондон төңірегіндегі тосқауылды шарлардың қорғаныс жүйесі 80 шақырымға созылды, ал тұтқынға алынған неміс ұшқыштары олардан үлкен қорқыныш сезінді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1938 жылы қалаларды және өнеркәсіптік аймақтар, порттар сияқты маңызды нысандарды қорғау үшін Ұлыбританияның ауа шары басқармасы құрылды. Шарлардың мақсаты - 50 метрге дейін биіктікте ұшатын пикирлеуші бомбалаушылардан қорғану болды, оларды биікке көтеріп, концентрленген зениттік артиллерияның қашықтығына түсіруге мәжбүрледі. Зениттік артиллерия төмен биіктікте және жоғары жылдамдықпен ұшатын ұшақтарды дер кезінде атқылай алмады. 1940 жылдың ортасына қарай 1400 шар болды, олардың үштен бірі Лондон аймағында орналасқан. Пикирлеуші бомбалаушылар Герника мен Роттердам сияқты қорғалмаған нысандарға қарсы тиімді тактика болғанымен, бомбалаудан кейін өте осал болатын. Корольдік әуе күштерінің тактикасы – пикирлеуші бомбалаушының бомбалауын аяқтағаннан кейін, оның баяу және осал болатын сәтте шабуыл жасау – тиімді болды. Осы себепті, нацистік Германия Ұлыбританияға қарсы пикирлеуші бомбалаушыларды қолдануды тоқтатты. Шарлар неміс бомбалаушыларына қарсы тиімсіз болды, бірақ 1944 жылға дейін шамамен 3000 шар жасалды. Олар V-1 қанатты бомбасына қарсы тиімді болды, ол әдетте төмен ұшатын және қанаттарында шарларды кесуге арналған сым кескіштері болды. Ресми мәліметтер бойынша, 231 V-1 бомбасы шарлармен жойылды. Британдықтар шарларына екі жаңа технология енгізді: «Қос парашют байланысы» (DPL) және «Қос парашют/Жыртылу» (DP/R). Біріншісі дұшман бомбалаушысының кабельін ұстап алғандағы соққыдан іске қосылды, кабельдің сол бөлігі екі жағындағы парашюттермен бірге жарылып, босатылды. Салмақ пен қарсылық күші ұшақты құлатты. Екіншісі шар кездейсоқ жыртылған жағдайда оны қауіпсіз етуге арналған. Ауыр тебу кабельі шардан бөлініп, парашютпен жерге түсті, сонымен бірге шардан панель жыртылып, ауасы шығып, дербес жерге түсті. 1945 жылдың қаңтар айында Палембанг мұнай зауыттарына жасалған британдық флоттық әуе шабуылы кезінде британдық ұшақ экипаждары жапондық қорғаныста қолданылған көптеген бареждік шарларды көріп таң қалды. Бұл шарлар британдық үлгіге қарағанда шар тәрізді және кішкентай болды. Бір Grumman Avenger шардың кабельіне соқтығысып, жойылды, экипажы қаза тапты. Бареждік шарлардың ішінара таза сутегімен толтырылған. «Шардың жоғарғы жағы сутегімен толтырылды, ал төменгі жартысы бос қалдырылды, сондықтан белгілі бір биіктікке көтерілгенде ол табиғи ауамен толтырылды», - деді Портсмуттен (Англия) бареждік шарларға ерікті болған Дороти Браннан.

Электр желісінің бұзылуы

1942 жылы Канада және АҚШ күштері Ұлы көлдер арасындағы ортақ шекарасындағы Саулт-Сте. Маридегі маңызды шлюздерді және кеме жолын болжамды әуе шабуылынан қорғау үшін бірлескен операцияларды бастады. 1942 жылдың тамыз және қазан айларындағы қатаң дауылдар кезінде бірнеше тосқауылды шарлар босап, олардың ілесіп келген кабельдері электр желілерінде қысқа тұйық тудырып, кен өндіру және өндіріс салаларында жергілікті үзілістерге себеп болды. Атап айтқанда, металл өндірісі бұзылды. Канада әскери тарихындағы деректерге сәйкес, "Қазан оқиғасы" деп белгілі бір өте ауыр оқиға салдарынан шамамен 400 тонна болат және 10 тонна ферроқорытпа жоғалған. Осының нәтижесінде, қыс айларында шарлар сақтауға алынып, оқытулар жетілдірілді. Босап кеткен шарлардан алынған сабақтар "Сыртқа қарай" (Operation Outward) операциясына әкелді, ол оккупацияланған Еуропа материгіндегі электрмен жабдықтауды бұзу мақсатымен өткізгіш кабельдері бар шарларды қасақана босатуды көздеді.

Нысананы анықтау

1944 жылы Батыс Германиядағы Аахен қаласына қарай жол жүргенде, британдық 2-ші тактикалық әуе күштері америкалық Бірінші армияның секторлық майдан шебінде (ә. к. а. "бомбалау шебі") әуе шабуылы кезінде достық әскерлердің орналасқан жерін көрсету үшін тосқауылды шарларды (барьерлік шарларды) ұшырды. Бұл, 1944 жылғы 21 қазанда Аахенді басып алған жер күштерінің алға жылжуына дейін жасалды. Керісінше, Бірінші армия Аахеннен жақын орналасқан Дюрен қаласына қарай жылжу кезінде, бомбалауға тиіс жау әскерлерінің орналасқан жерін белгілеу үшін тосқауылды шарлар шығысқа қарай ұшырылды.

Соғыстан кейінгі ядролық қару сынақтары

Соғыстан кейін, кейбір артық қорғаныс шары атмосферада ядролық қару сынақтары жүргізілген кезеңнің көп бөлігінде ядролық қару сынақтары үшін байланған шарлар ретінде қолданылды. Қару немесе сынақ заряды қажетті биіктікке қорғаныс шарының астына ілініп, сынақ мұнараларына қарағанда әлдеқайда жоғарырақ, бақыланатын жағдайларда сынақтар жүргізуге мүмкіндік берді. "Пламббоб" операциясы сериясындағы бірнеше сынақтар қорғаныс шары арқылы биіктікке көтерілді.