Еуразия қызылқұйрығы (Numenius phaeopus) – Scolopacidae тұқымдасының кең таралған құсы. Көшіп-қоныс жасайды, Еуропа, Азияда қыстайды. Таксономиялық мәселелер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрлері
Species of bird
Еуразиялық немесе жалпы шымшық (Numenius phaeopus), Солтүстік Америкада ақ қылтық шымшық деп те аталады, Scolopacidae тұқымдасының ірі құстарының бірі. Ол – құрттардың ең көп тараған түрлерінің бірі, суб-арктикалық Азия мен Еуропаның көп бөлігінде, Шотландияға дейін көбейеді. Бұл түр және Гудзон шымшығы жақында бөлінді, бірақ кейбір таксономиялық органдар оларды әлі де бір түр деп санайды.
The Eurasian or common whimbrel (Numenius phaeopus), also known as the white rumped whimbrel in North America, is a wader in the large family Scolopacidae. It is one of the most widespread of the curlews, breeding across much of subarctic Asia and Europe as far south as Scotland. This species and the Hudsonian whimbrel have recently been split, although some taxonomic authorities still consider them to be conspecific.
Түрлер арасындағы айырмашылықтар
Жалпы, бұл құс бұрын бүкіл әлемге таралған құс деп есептелді, Ресей мен Канадада көбейіп, кейіннен әлемнің барлық жағалауларына қыстау үшін көшіп жүретін. Алайда, Солтүстік Америкадағы шұңқырлар популяциясы жалпы шұңқырдан ерекше түр деп саналуға жеткілікті ерекшеліктерге ие болды. 2020 жылы Жаңа әлемдегі популяция жеке түр ретінде мойындалды, ал Солтүстік Америкадағы шұңқыр Numenius hudsonicus есімді екі атаумен белгіленді. Көрінісінде өте ұқсас болғанымен, Ескі және Жаңа әлемдегі шұңқыр түрлерін ажырататын бірнеше ерекшеліктер бар. Жаңа әлем түрінің сыртқы түрі көбірек "соңғы" көрінеді, суперцилиум мен бас бөлігінде айырмашылықтар бар. Ең маңызды айырмашылық құстың төменгі жартысында байқалады. Еуропа мен Азиядағы шұңқырлардың қыры ақ түсті болып, ұшу кезінде көрінеді, ал Жаңа әлемдегі шұңқырлардың қыры құстың қалған бөлігімен бірдей түсті – қоңыр, қара жолақты. Осының салдарынан, Солтүстік Америкаға келген шалғайдан келген шұңқырлар "ақ қыры бар шұңқыр" деп аталуы мүмкін, ал Солтүстік Америкадан Еуропаға келген шалғайдан келген шұңқырлар "Гудзон шұңқыры" деп аталуы мүмкін. Олардың орналасқан жері белгілі болғанда, екі түр де жай ғана шұңқыр деп аталуы мүмкін.
The common whimbrel was traditionally considered a sub cosmopolitan bird, breeding in Russia and Canada, then migrating to coasts all around the world to spend the winter. However the North American population of whimbrels were considered distinct enough to be considered a separate species from the common whimbrel. In 2020, the New World population was recognised as a separate species, with the whimbrel in North America being assigned to the binomial name Numenius hudsonicus. Whilst very similar at an initial glance, there are several features that distinguish whimbrel species in the Old and New World. In appearance, the New World species has a more “faded” appearance, with differences in the supercilium and crown. By far the most significant difference may be seen in the lower half of the bird. Whimbrels in Europe and Asia have a primarily white rump that can be seen in flight, while whimbrel in the New World have a rump similar in colour to the rest of the bird drab brown with dark streaking. As a result, whimbrel on vagrancy trips to North America may be known as the “white rumped whimbrel”, while whimbrel vagrants from North America to Europe may be known as “Hudsonian whimbrel”. When the context of their location is known, both species may be simply known as the whimbrel.
Сипаттама
Еуразиялық вимбрел – curlew тұқымдасына жататын, орташа денелі, бірақ салыстырмалы түрде ірі су құсы. Оның ұзындығы, қанаттарының ені және салмағы әртүрлі. Ол көбінесе сұрғылт қоңыр түсті, ал арқасы мен құйрық аймағы ақ (тек N. p. phaeopus және N. p. alboaxillaris түрлерінде), және иілген, бірақ тегіс емес, кірпе тәрізді иілген ұзын мүсігі бар. Оның әдеттегі дауысы – ырғақты, әнге айналған созылған сыбызғы. Бұл құстың таралған аймағында оған ең ұқсас, көп кездесетін түр – үлкен curlew. Вимбрел одан кіші, мүсігі қысқарақ және иіліңкі, орталық бас жолағы және анық көзге көрінетін қабаулары бар.
The Eurasian whimbrel is a fairly large wader, though mid sized as a member of the curlew genus. It is in length, in wingspan, and in weight. It is mainly greyish brown, with a white back and rump (subspecies N. p. phaeopus and N. p. alboaxillaris only), and a long curved beak with a kink rather than a smooth curve. The usual call is a rippling whistle, prolonged into a trill for the song. The only similar common species over most of this bird's range are larger curlews. The whimbrel is smaller, has a shorter, decurved bill and has a central crown stripe and strong supercilia.
Таралу және көші-қон
Уимбрел – Африка жағалауларында қыстайтын, Оңтүстік Азиядан Австралия және Жаңа Зеландияға дейін көшіп баратын көшпенді құс. Көбейту маусымынан басқа уақытта топтап жүреді. Ирландия мен Ұлыбританияда кездеседі, ал Шотландияда, әсіресе Шетланд, Оркни, Сыртқы Гебрид аралдарында, сондай-ақ Сазерленд және Кейтнесс аймақтарындағы құрлықта көбейеді.
The whimbrel is a migratory bird wintering on coasts in Africa, and South Asia into Australasia. It is fairly gregarious outside the breeding season. It is found in Ireland and the United Kingdom, and it breeds in Scotland, particularly around Shetland, Orkney, the Outer Hebrides as well as the mainland at Sutherland and Caithness.
Өсіру
Ұя тундрада немесе Арктикалық сортаңда қарапайым шұңқыр түрінде болады. Үштен беске дейін жұмыртқа салады. Ересек құстар ұялаған жерін қорғауға өте сезімтал және тым жақын келген адамдарға тіпті шабуылдай да қояды.
The nest is a bare scrape on tundra or Arctic moorland. Three to five eggs are laid. Adults are very defensive of nesting area and will even attack humans who come too close.
Тамақ және азықтандыру
Бұл түр жұмсақ лайдағы кішкентай омыртқасыз жануарларды іздеу арқылы, сондай-ақ бетіндегі кішкентай шабақтар мен осыған ұқсас азықтарды теріп жеу арқылы қоректенеді. Көшіп кеткенге дейін жидектер олардың рационының маңызды бөлігін құрайды. Олардың жәндіктерді, әсіресе көк жолбарыс көбелегін жеп жатқаны да байқалған.
This species feeds by probing soft mud for small invertebrates and by picking small crabs and similar prey off the surface. Before migration, berries become an important part of their diet. It has also been observed taking insects, specifically blue tiger butterflies
Қорғау
Шымшылдақ Африка-Еуразиялық көшпенді су құстарын сақтау жөніндегі келісімде тізілген. 19 ғасырдың соңында еуразиялық шымшылдақтың көшіп-қону жолдарындағы аң аулау оның санына ауыр соққы берді, бірақ содан бері ол қалпына келді. IUCN Қызыл тізімінде «Тәуекел азаз» санатында тұр және климаттың өзгеруі, мекендеу ортасының жойылуы және оған сезімтал құс тұмауының таралуы оның жағдайына кері әсер етті.
The whimbrel is listed in the Agreement on the Conservation of African Eurasian Migratory Waterbirds. Near the end of the 19th century, hunting on the Eurasian whimbrel's migration routes took a heavy toll on its population, which has since recovered. It is listed as Least Concern on the IUCN Red List and has been negatively impacted by climate change, habitat destruction and outbreaks of Avian flu to which it is susceptible.