Кіріспе

Филиппиннің әкімшілік аймағы

Сағат жүрісімен жоғарыдан: Анавангин шығанағы, Капонес аралы, Самат тауының ұлттық қасиетті орны, Пинатубо көлі, Барасоайн шіркеуі.
| суреттің сипаттамасы =
| суреттің атауы =
| суреттің туы =
| тудың мөлшері = 120x80px
| суреттің мөрі =
| мөрдің мөлшері = 100x80px
| суреттің картасы =
| картаның сипаттамасы = Филиппин картасындағы орны

| лақап аты = Филиппиннің күріш қоймасы

| басшы лауазымы =
| басшы аты =
| жалпы ауданы км² =
| аудан туралы ескерту =
| халық саны (жыл) =
| халық саны =
| халық саны туралы ескерту =
| халық тығыздығы км² = автоматты түрде есептеледі

| уақыт белдесі = PST
| UTC ауытқуы = +8
| ISO коды = PH 03

| бөлім аты 1 = Провинциялар
| бөлім ақпараты 1 =
| бөлім 1 аты 1 = Тәуелсіз қалалар
| бөлім 1 ақпараты 1 =
| бөлім 1 аты 2 = Құрамдас қалалар
| бөлім 1 ақпараты 2 =
| бөлім 1 аты 3 = Аудандық муниципалитеттер
| бөлім 1 ақпараты 3 = 115
| бөлім 1 аты 4 = Барангайлар
| бөлім 1 ақпараты 4 = 3,102
| бөлім 1 аты 5 = Конг. округтері
| бөлім 1 ақпараты 5 = 20
| бөлім аты 2 = Тілдер
| бөлім ақпараты 2 = item style=white space:nowrap; , тагалог тілі, Тагалог , илокано тілі, Илокано , капампанган тілі, Капампанган , панғасинан тілі, Панғасинан , самбал тілі, Самбал , филиппин ағылшын тілі, Ағылшын , басқалар
| бөлім 1 аты 2 = ЖІӨ (2023)
| бөлім 1 ақпараты 2 = ₱2.65 триллион $47.65 миллиард
| бөлім 2 аты 2 = Өсу қарқыны
| бөлім 2 ақпараты 2 = (6.1%) Оның провинциялары: Аврора, Батан, Булакан, Нуэва-Эсия, Пампанга, Тарлак және Замбалес. Пангасинан бұрын Орталық Лузон провинциясы болған, президент Маркос 1972 жылғы №1 Президенттік жарлыққа қол қойғанға дейін, оны Илокос аймағына қосты. Сонымен қатар, Аврора провинциясы бұрын Оңтүстік Тагалог саяси аймағының құрамында болды, аймақ Калабарзон және Мимаропаға бөлінген кезде, сол кездегі президент Глория Макапагал Арройоның 2002 жылғы 17 мамырдағы №103 жарлығымен Аврора Орталық Лузонға көшірілді.

Этимология

Аймақтың қазіргі атауы Лусон аралындағы орналасуымен байланысты. Бұл термин алғашқы Филиппин Республикасы жеңілгеннен кейін американдық отаршылдар тарапынан қолданылды. Қазіргі Орталық Лусон аймағын Лузонес аймағы деп қайта атау туралы ұсыныстар жасалған. Ұсынылған атау Лусон аралының бұрынғы атауы – Лусонеске сілтеме жасайды, ол кейін аралдың солтүстігіндегі Пангасинаннан оңтүстігіндегі Пампангаға дейінгі орталық бөлігін атау үшін пайдаланылды. Luções термині сөзбе-сөз Лузонес деп аударылады.

Тарих

2002 жылы Орталық Лусон аймағы елдегі барлық аймақтардың ішінде ең жоғары жұмыссыздық деңгейін – 11,3% – көрсетті.

География

Бұл аймақ елдің астанасы Маниладан солтүстікке қарай орналасқан. Орталық Лусон, көршілес Пангасинан провинциясымен бірге, Филиппиндегі ең үлкен жазықты құрайды, оның ауыл шаруашылығы жазықтары географиялық аймақтың шамамен 40% құрайды. Оған солтүстіктен Илокос және Кагаян аңғары; оңтүстіктен Ұлттық астана аймағы, Калабарзон және Манила шығанағының сулары; батыстан Оңтүстік Қытай теңізі; және шығыстан Филиппин теңізі шектеседі. Пангасинан тарихи, мәдени және географиялық тұрғыдан осы аймақтың ажырамас бөлігі болып табылады, бірақ 1973 жылғы 22 маусымда президент Фердинанд Маркос саяси шешіммен оны Илокос аймағының құрамына қосты. Аймақта он бес қала бар: Батандағы Баланга; Булакандағы Баливаг, Малолос, Мейкауаян және Сан-Хосе-дель-Монте; Нуэва-Эсиядағы Кабанатуан, Гапан, Муньос, Палаян және Сан-Хосе; Пампангадағы Анхелес қаласы, Мабалакат және Сан-Фернандо; Тарлакта Тарлак қаласы; Замбалестегі Олонгапо. Орталық Лусон елдегі ең көп күріш өндіреді. Артық күріш Филиппиннің басқа аймақтарына жеткізіліп, содан кейін импортталады. Пампанга провинциясының астанасы – Сан-Фернандо қаласы, аймақтық орталық болып белгіленген. Аврора 2002 жылғы мамыр айындағы №103 жарлық арқылы IV аймақтан көшірілді. Аврора 1951 жылы Кесонның солтүстік бөлігінен құрылған қарастырылатын провинция, және Аврора Кесонның құрметіне аталған. 1946 жылғы 7 қыркүйекте Үшінші Филиппин Республикасы №14 заңын қабылдады, ол Аврораның күйеуі және туысы Мануэль Кесонның құрметіне Таябас провинциясын Кесон деп атады. Кесон Филиппиннің екінші президенті болды, және Аврорамен бірге Балердің (қазіргі Аврораның астанасы) түпкілікті тұрғындары болды, бұл бұрын Кесон провинциясының қалаларының бірі еді. Аврораның Кесоннан толық бөлінуі және Орталық Лузонға көшірілуі – Балер мен Касигуранның бастапқы муниципалитеттерінің тұрғындарының ұзақ күткен тілегі мен дұғасының орындалуы болды, олар алғаш рет Кесон провинциясынан толық тәуелсіздік алды және испан отарлауынан бері түпнұсқа Ла Пампанганы қайта құруға ұмтылды.

Губернаторлар және вице-губернаторлар

Облыс Сурет Губернаторы Саяси партия Вице-губернаторы Аврора Рейнанте А. Толентино Дженифер А. Аранья Батан Джоет Гарсия Ма. Кристина М. Гарсия Булакан Даниел Фернандо (Сезар Фернандо Рамирес) Алекс Кастро Нуэва Эция Аурелио Умали / Унанг Сигау Эммануэль Антонио Умали Пампанга Денис Пинеда / КАМБИЛАН Лилия Г. Пинеда Тарлак Сузан Яп Карлито С. Дэвид Замбалес Гермоген Э. Эбдане, кіші Жаклин Роза Хонгхун

Дін

Орталық Лусон халқының 80 пайызы рим-католик дінін ұстанады. Басқа діндердің ішінде протестанттар (оның ішінде евангелистер), ислам, Iglesia ni Cristo (ілесушілердің 5% құрайды) және Пампанга шіркеудің бірінші діни округі, сондай-ақ Филиппиннің жергілікті халықтық діндері бар. Иса – Иеміз, Мәсіхтің Пятидесятницалық Миссионерлік Шіркеуі, Анг Датинг Даан, Исаның керемет крест жорығы, Біріккен методистік шіркеу сияқты тағы да басқа діни ағымдар да кездеседі.

Экономика

Орталық Лусонның жалпы өңірлік ішкі өнімі (ЖӨІӨ) 2,19 триллион песоны құрайды. Булакан және Пампанга облыстары аймақтың экономикасының жартысынан астамын құрады, олардың үлесі тиісінше 27,7 пайыз және 24,1 пайызды құрайды. Ал, Нуэва Эсиха, Батан, Тарлак, Анхелес қаласы, Замбалес, Олонгапо қаласы және Аврора облыстарының үлесі тиісінше 13,7 пайыз, 11,8 пайыз, 8,8 пайыз, 6,1 пайыз, 4,0 пайыз, 2,4 пайыз және 1,5 пайызды құрады. Орталық Лусонның ауыл шаруашылығы, орман шаруашылығы және балық аулау саласының жалпы құны 244,15 миллиард песоны құрайды, оның ішінде ең көп үлесі – 32,7 пайыз Нуэва Эсиха облысына тиесілі. Пампанга және Тарлак облыстары тиісінше 25,7 пайыз және 16,9 пайыз үлеспен екінші және үшінші орындарда тұр. Аймақтағы өнеркәсіптің жалпы құны 929,66 миллиард песоны құрады, оның ең көп үлесі – 32,7 пайыз Булакан облысына тиесілі. Одан кейін 24,3 пайыз үлесімен Пампанга және 17,5 пайыз үлесімен Батан облыстары келеді. Сондай-ақ, Булакан облысы аймақтың қызмет көрсету саласының жалпы құны 1,01 триллион песоны құрайтын үлесінің ең басым бөлігін – 26,9 пайызды құрады. Пампанга және Нуэва Эсиха облыстары тиісінше 23,5 пайыз және 14,3 пайыз үлеспен одан кейін келеді.