Кіріспе

Түрлі мәдениеттердегі діни амалдардың бір бөлігі. Яһуди дінінде семиха (‏סמיכה‎, "қолды тіреу") бата немесе құқық берумен бірге орындалады. Христиан шіркеулерінде хиротония, негізінен крещение және мінездеме беру рәсімдерінде, емдеу қызметтерінде, бата беруде, дін қызметкерлерін, пасторларды, ақсақалдарды, дьякондарды және басқа шіркеу қызметкерлерін қызметке тағайындауда Киелі Рухты шақырудың символдық және ресми тәсілі ретінде қолданылады, сондай-ақ түрлі шіркеу ырыстары мен қасиетті рәсімдерде де қолданылады. Ұқсас қол қою амалы Навахо тайпасының діни рәсімдерінде де қолданылады.

Яһуди дәстүрі

Еврей жазбаларында бата беру немесе билік беру кезінде қол қою жиі кездеседі. Мұса пайғамбар Ешуаны семиха арқылы – яғни, қол қою арқылы діни қызметкер етіп тағайындады: 27:15–23 (HE), 34:9 (HE). Кітапта Ешуа осылайша «ақыл-парасат рухымен толысқан» делінеді. Мұса сондай-ақ 70 ақсақалды тағайындады (11:16–25 (HE)). Ақсақалдар кейіннен өздерінің ізбасарларын осы тәсілмен тағайындады. Олардың ізбасарлары да басқаларды тағайындады. Осы семиха қол тізбегі Екінші ғибадатхана дәуірінде белгісіз мерзімге дейін жалғасты. Алғашқы семиханың аяқталу уақыты нақты белгісіз. Көптеген ортағасырлық ғалымдар бұл шамамен 360 жылы Хиллель II билік құрған кезде болды деп есептейді. Алайда, бұл кем дегенде 425 жылға дейін сақталған сияқты, ол кезде Теодосий II Гамалиел VI-ны өлімге кесіп, Патриархат пен Синедрионды таратып жіберді. Қол қою амалы құрбандыққа шалынатын малдың (күнәлық құрбандық) басына қол қоюмен де байланысты болуы мүмкін. Леви кітабының 4:24 аятындағы нұсқауға сәйкес, мал сойылатын алдында оған қол қойылатын болған: «Ол қолын ешкінің басына қояды». Псевдо-Йонатанның арамей тіліндегі Бес кітапқа жасаған аудармасында, аятты аударған адам оның мағынасын былай түсіндіреді: «Ол оң қолын күшпен ешкінің басына қояды». Александриялық Филонның айтуынша, қол қою рәсімі мал иесінің «Бұл қолдар әділдікті бұрмалау үшін пара алмаған, олжаны да бөліспеген және т.б.» деген мәлімдемесімен бірге жасалған. Яһуди дәстүрі бойынша, Израильдегі алғашқы дау-жанжал құрбандыққа шалынатын малдың басына қол қоюға, яғни, мереке күні дене салмағын толық қолданып қол қоюға бола ма, жоқ па, деген мәселеге қатысты болды.

Христиандық дәстүрлер

Жаңа өсиетте қол қою Киелі Рухты алумен байланысты болды (Елшілердің істері қараңыз). Бастапқыда елшілер жаңа сенушілерге де, сондай-ақ сенушілерге де (Елшілердің істері 6:5–6 (ҚҚ) қараңыз) қол қойды. Жаңа өсиетте қол қою адамға билік берумен немесе жауапкершілікке тағайындаумен де байланыстырылады. (Елшілердің істері, Елшілердің істері; және 1 Тімотеге 4:14 (KJV) қараңыз. Сонымен қатар, мүмкін, Аян, онда "тағайындалған" – грекше: χειροτονήσαντες – "қол созған" деп аударылуы мүмкін.) Шіркеу қызметкерлерін тағайындауда қол қою рәсімі христиандықтың көптеген тармақтарында осы күнге дейін жалғастырылып келеді.

Англикандық

Қол қою – англикандық дінге қабылдау рәсімі, науқастарды майлау және литургия мен пасторлық қызметтердің басқа да бөліктерінің құрамында болады. Дінге қабылдау рәсіміндегі нұсқау епископтың тек бір қолын қоюын талап етеді, бұл оның рухани билігі елшінің екі қолын қоюымен салыстырғанда кем екенін көрсетеді.

Католик шіркеуі

Рим-католик шіркеуінде қол қою католикалық шіркеудің жеті сакраментінің кейбір рәсімдерінде бұрын да, қазір де қолданылып келеді. Біріншіден, бұл қасиетті ордендердің (диякондық, діни қызметкерлік және епископтық) сакраменті үшін қажетті белгі (немесе "материал"). Екіншіден, бұл қасиетті Мирмен май жағумен бірге Растық сакраментінде қолданылады. Үшіншіден, бұл Жақып хатындағы бұйрық бойынша, ауруларды майлау сакраментінің бір бөлігі болып табылады: «Сендердің араларыңда біреу ауырып жатса, шіркеу ескілерін шақырып, олар оған дұға жасап, Құдайдың атынан май жағуға болады» (Жақып 5:14).

Шығыс христиандығы

Шығыс христиандығында қол қою жоғары рухани лауазымдарға (епископтар, ділдер және дьякондар) бекіту рәсімінде (кейротония деп аталады) қолданылады, сондай-ақ майлау салтанатының соңында да орындалады.

Евангелизм

Евангелистік христиандықта пасторлыққа бекітілу рәсімінде қол қою қолданылады.

Баптистер

Кейбір баптист шіркеулерінде сенушінің шомылдырылуынан кейін қол қою рәсімі сирек кездеседі, бірақ бұл кейбір секталарда дәстүрлі болып табылады және Киелі кітаптағы бұйрық немесе мысал ретінде қарастырылмайды. Бұл 1689 жылғы баптисттік сенім жариянамасына 1742 жылы қосылған екі пункттің бірі. Оңтүстік баптисттері дін қызметкерлерін (мысалы, диакон, көмекші және аға пасторлар) тағайындағанда, сондай-ақ құдайдан шипа сұраған жағдайларда қол қоюды қолданады.

Пятидесятничество

Пентекостшыл христиандар құдайдан (сенім арқылы) емделуді сұрап дұға етудің бір бөлігі ретінде қол қою рәсімін және науқастарды майлауды жасайды. Австралияның бұрынғы премьер-министрі Скотт Моррисон қол қою рәсімін қолданады.

Соңғы күндердің қасиеттілері

Соңғы күнгі қасиеттілер Иса Мәсіх шіркеуінің мүшелері Мәсіхтің діни билігінің қайта орналасуы 1829 жылы қайта тірілген Жақияның Джозеф Смит пен Оливер Каудериге қол қою арқылы болғанына сенеді, ал қол қою Растау рәсімінің қажетті бөлігі деп есептеледі. Соңғы күнгі қасиеттілер Аарондық және Мелхиседектік діни билікке мүшелерді бекіткенде және шіркеудегі басқа қызметтерге мүшелерді бөліп алғанда қол қояды. Егер мүше денсаулығы сыр болса, шіркеудің екі ақсақалы науқастың басына қасиетті зәйтүн майымен май жағып, содан кейін оның басына қол қойып, Киелі Рухтың жетекшілігімен оны баталайды.

Африкалық дәстүрлі медицина

Оңтүстік Африканың Сан халқы қол қоюды емдеу тәсілі ретінде пайдаланады. Профессор Ричард Кац сипаттағандай, !Кунг халқының емшілері ауру адамға қол қойып, одан ауруды шығарып алып, емшіге "қиын, жайсыз" процесте өткізеді.

Мемлекеттік пайдалану

Қолын қою рәсімі, патшалық тиіс деп аталатын, Англия мен Франция патшалары тарапынан орындалды және ол скрофула (сол кезде "Патшаның зұлымдығы" деп те аталған) дертін емдейді деген сенім болды, бұл бірнеше тері ауруларына берілген атау. Патшаның тиісі рәсімі Францияда Роберт II Ыстық жүректің бастауы болды, бірақ аңыз кейіннен бұл практиканы Меровингтер әулетінен қасиетті Рим Корольдығының негізін қалаушы Хлодовикке және Англияда Эдуард Исповедникке жатқызды. Бұл сенім орта ғасырлар бойы кең таралды, бірақ Ағарту дәуірінде азайды. Королева Анна осы құдайдан берілген қабілетке ие болған соңғы британ монархы болды, бірақ якобит үміткерлері де солай мәлімдеді. Француз монархиясы бұл дәстүрді 19 ғасырға дейін сақтап келді. Рәсім көбінесе Пасха немесе басқа да қасиетті күндерде болатын үлкен шараларда өткізілді.