Кіріспе

Христиан дінінде дұғаға көмектесетін құрал

Дұға арқаны – әдетте жүн немесе жібектен тоқылған, айқыш пішінде жасалған күрделі түйіндерден құралған шеңбер. Көбінесе дұға арқаны отыз үш түйінден тұрады, бұл Мәсіхтің өмірінің отыз үш жылын көрсетеді. Оны монахтар, кейде басқалар да Иса дұғасын (немесе басқа дұғаларды) қанша рет оқығанын санау үшін пайдаланады. Дұға арқандары Шығыс христиан монахтары мен қарындастарының амалдарының бір бөлігі болып табылады, әсіресе Шығыс православиесі, Шығыс католицизмі және Ориенттік православиесінде. Копт, Эфиопия және Эритрея православие шіркеулерінде дұға арқаны копт немесе геэз тіліндегі атауымен белгілі.

Кию

Православ христиандардың арасында жиі кездесетін 33 түйінді дұға арқандары білезік ретінде қолға тағылады. 100 түйінді үлкен арқанды мойынға тағу да кең таралған, бірақ бұл кемдеу.

Тарих

Дұға арқанның тарихы христиандық монахтықтың өзінің бастауына дейін жетеді. Дұға арқанды ойлап табуды төртінші ғасырда Пахомий Ұлы сауатсыз монахтарға жатқандарында дұғалар мен сәжделерді тұрақты түрде орындауға көмектесу үшін жасады деп есептейді. Бұрын монахтар дұғаларын санау үшін ыдысқа кішкентай тастар лақтыратын, бірақ бұл қиын болды және камерадан тыс жерде алып жүруге қолайлы емес еді. Арқанды пайдалану Иса дұғасын үнемі оқуға мүмкіндік берді, яғни камераның ішінде де, сыртында да, Пауылдың "Үнемі дұға етіңдер" (1 Салоникалықтарға 5:17) деген нұсқауына сәйкес. Дұға арқанды байлау әдісі православие монахтығының әкесі Ұлы Антонийден бастау алған дейді. Ол "Раббым, мейірім етсін" ("Кирие Элесон") деп дұға еткен сайын қарапайым түйінмен былғары арқанды байлаудан бастады, бірақ Шайтан келіп, оның санауын бұзу үшін түйіндерді шешіп тастайтын. Содан кейін ол, Тәңір анасынан алған көрісінен шабыттанып, түйіндерді байлаудың жаңа тәсілін ойлап тапты. Осылайша, түйіндердің өзі үнемі крест белгісін жасап тұратын етіп байланды. Шайтан оны шеше алмады, себебі Шайтан Крест белгісімен жеңіледі. Бүгінгі күні де дұға арқандары әрқайсысы жеті кішкентай кресттің белгісін көрсететін түйіндермен байланады.