Кіріспе

Мәсіхшілердің өлім алдындағы дұғалары мен көмегі
Мәсіхшілердің өлім алдындағы көмегі. Исламдағы соңғы рәсімдер үшін мұсылмандық жерлеу және Салат әл-Жаназа қараңыз. Соңғы рәсімдер, сонымен қатар Өлім алдындағы мақтау деп те аталады, мүмкін болған жағдайда, христиан дінін ұстанатын адамға өлім алдында, әсіресе католик шіркеуінде берілетін соңғы дұғалар мен көмек көрсетулер. Олар өлім жазасын күтіп отырған, қаза тапқан немесе емделе алмайтын ауруға шалдыққан адамдарға жасалады. Соңғы рәсімдерді қайтыс болған адамға жасауға болмайды. Сакраменттік христиандықта соңғы рәсімдер адамның өлімін күтіп, бір уақытта жасалатын бірнеше сакраменттерді білдіруі мүмкін. Науқастарды майлау сакраменті әдетте өлімге жақын уақытта кейінге шегеріледі. Науқастарды майлау тек өлім алдындағылар үшін ғана емес, кез келген уақытта алуға болады. Ақырғы майлау (Соңғы майлау) – соңғы рәсімдер кезінде жасалған науқастарды майлауға берілген атау. Егер науқас адамға ғана емес, өлімге жақын адамға жасалса, науқастарды майлау әдетте Күнәдан бас тарту және Виатикум сакраменттерін өткізумен бірге жүреді. Үш сакраменттің реті маңызды және оларды Өкініш (күнәларды мойындау), содан кейін Науқастарды майлау және соңында Виатикум ретімен жасау керек. Қатаң науқас және өлім алдындағы адамға жасалатын күнәдан бас тарту, әсіресе, ауыр (өлімге әкелетін) күнәларын кешіру, католиктер үшін рақымдылық күйінде болу үшін (Құдаймен толық қарым-қатынаста болу үшін) қажет. Рақымдылық күйінде қайтыс болған католик көкке баратынына сенімді (егер олар рақымдылық күйінде болса да, әлі күнәға байланысты болса, олар ақырында көкке жетеді, бірақ алдымен тазару деп аталатын рухани тазару процесінен өтуі керек). Бұл үш сакрамент (Өкініш, науқастарды майлау және Виатикум) дұрыс мағынада соңғы рәсімдер болмаса да, кейде олар солай аталады; Виатикум ретінде берілген Евхаристия – өліммен байланысты жалғыз сакрамент. "Евхаристияны Виатикум ретінде тойлау – өліп бара жатқан мәсіхшіге арналған қасиетті рәсім". Римдік ритуалдың Науқастарға көмектесуі: Майлау рәсімдері мен Виатикумда Виатикум – екінші бөлімде қарастырылған жалғыз сакрамент: өлім алдындағыларға көмектесу. Бұл бөлімде Виатикум туралы тараудан кейін тағы екі тарау бар, бірі – Өлім алдындағы мақтау туралы, қысқа мәтіндермен, негізінен Киелі кітаптан, әулиелердің литаниясының ерекше түрі және басқа да дұғалар, ал екіншісі – қайтыс болғандарға дұғалар. Соңғы тарауда ерекше жағдайларда, атап айтқанда, Күнәдан бас тарту, майлау және Виатикумның үздіксіз рәсімі, төтенше жағдайлар үшін рәсім және өлім алдындағылар үшін христиандық шолу туралы айтылады. Соңғысы – шомылдыру рәсімінен өтпегендерге шомылдыру және бекіту сакраменттерін жасау. Сонымен қатар, діни қызметкердің Папа атынан өлім алдындағы адамға бата беру билігі бар, оған толық кешірім беріледі.

Православ және Шығыс католик шіркеулері

Шығыс православие шіркеуінде және Византиялық ырымды ұстанатын Шығыс католик шіркеулерінде соңғы рәсімдер Құдайдың құпиялары (сакраменттер) – Тазарту сыры мен Қасиетті Қауымды қабылдаудан тұрады. Осы сакраменттерден кейін, адам қайтыс болғанда, "Жанның тәннен айырылуы" деп аталатын дұғалар тізбегі оқылады. Бұл – дін қызметкерінің батасымен, әдеттегідей басталумен және "Пәділ әке" дұғасынан кейін 50-ші псалмнан тұрады. Содан кейін "Жүрегі кетіп, сөйлей алмайтын адам үшін" деп аталатын Аналық қаноны оқылады. Бұл – өлім алдындағы адамның тілінен айтылатын, күнәларының кешірілуін, Алланың мейірімін және қасиеттілердің шапағатын тілейтін ұзақ дұға. Рәсім дін қызметкерінің үш дұғасымен аяқталады, соңғысы "жанның айырылу кезінде" оқылады. "Адам ұзақ ауырғанда, жанның тәннен айырылуы" деп аталатын тағы бір рәсім бар. Бұл рәсімнің құрылымы жоғарыда айтылғандай, бірақ 50-ші псалмнан бұрын 70-ші және 143-ші псалмдар оқылады, ал қанонның сөздері мен дұғалары өзгеше. Қажеттілік кітабында (пастырдың қызмет кітабында) былай делінген: "Жанның айырылуына арналған қызметтерге қатысты, егер уақыттың шегі болмаса, онда әдетте қанон соңындағы дұғалардың біреуін ғана дін қызметкері жанның тәннен айырылу кезінде оқиды". Адам қайтыс болғаннан кейін дін қызметкері "Жанның тәннен айырылуынан кейінгі қызметті" (ол "Бірінші панихида" деп те аталады) бастайды. Православ шіркеуінде қасиетті майлау тек адамның өлімге дайындығының бір бөлігі деп есептелмейді, сонымен қатар, физикалық немесе рухани ауруға шалдыққан кез келген православиелікке Құдайдың мейірімін және күнәларын кешіруін сұрау үшін жүргізіледі. Өлім қаупі төнген адамға арналған қасиетті майлаудың қысқартылған түрі де бар.

Англикандық Қауымдастық

Англия шіркеуінің 1928 жылы ұсынылған «Ортақ дұғалар кітабының» жаңа редакциясы, науқастарға қатысты қасиетті тағамды, соның ішінде соңғы рәсімдер кезінде қолдану үшін сақтауға рұқсат берген болар еді. Бұл түзету Ұлыбритания Парламенті Өкілдер палатасында екі рет қабылданбады.