Кіріспе

Діни майлау / қасиетті рәсім. Науқастарды майлау, сондай-ақ майлау деп те аталады, науқастың жағдайының жақсаруы үшін жасалатын діни майлау немесе "майлау" (бірдей мағынаны білдіретін ескі термин) нысаны. Бұл рәсімді көптеген христиан шіркеулері мен дін тобы қолданады. Науқастарды майлау ежелгі гректер мен ерте яһуди қауымдастықтарының ішінде көптеген мәдениеттерде дәстүрлі практика болған. Майды емдеу мақсатында қолдану туралы мәліметтер Гиппократтың еңбектерінде кездеседі. Науқастарды майлауды шомылдыру, растау және қызметке тағайындау сияқты басқа қасиетті рәсімдермен байланысты діни майлаудан, сондай-ақ монархтың тәж кию рәсімінен ажырату қажет.

Аттар

1972 жылдан бері Рим-католик шіркеуі Латын тіліндегі ресми құжаттарының ағылшын тіліне аудармаларында да, епископтық конференциялардың ағылшын тіліндегі ресми құжаттарында да "Ауруларды майлау" атауын қолданып келеді. Әрине, ол басқа атауларды қолдануға тыйым салмайды, мысалы, көнеше "Аурудың майлауы" немесе "Соңғы майлау" сияқты терминдерді. Кардинал Вальтер Каспер 2005 жылғы Епископтар Синодының Ассамблеясында сөйлеген сөзінде соңғы терминді қолданды. Дегенмен, шіркеу "'Соңғы майлау' да 'ауруларды майлау' деп аталуы мүмкін, тіпті осы атау көбірек сәйкес келеді" деп мәлімдеді және өзі соңғы терминді қабылдады, бірақ бұрынғысын қолдануға тыйым салған жоқ. Бұл құрметті рәсімнің кез келген ауыр сырқатқа шалдыққан адамға қолжетімді екенін және оның тек өлімге жақын немесе өте жақын адамдарға арналған деген жалпы қате түсінікті жою үшін жасалды. Соңғы майлау XII ғасырдың соңынан 1972 жылға дейін Батыста осы құрметті рәсімнің әдеттегі атауы болды, сондықтан ол Трент соборында және 1913 жылғы Католик энциклопедиясында қолданылды. Питер Ломбард (1160 жылы қайтыс болды) бұл терминді қолданған алғашқы автор болып табылады. "Соңғы рәсімдер" термині өліп бара жатқан адамға осы құрметті рәсімді ғана емес, сонымен қатар Өкінішті және Қасиетті Тамақтандыруды (Коммунияны) беруді білдіреді, соңғысы осы жағдайда "Жол азығы" (Viaticum) деп аталады, латын тіліндегі түпнұсқа мағынасы "сапарға азық". Әдеттегі тәртіп: біріншіден, Өкініш (егер өліп бара жатқан адам физикалық жағдайына байланысты мойынұстай алмаса, өкініш болған жағдайда кешірім беріледі); екіншіден, Майлау; үшіншіден, Жол азығы (Viaticum) (егер адам оны қабылдай алатын болса).

Киелі кітап мәтіндері

Бұл рәсім туралы Жақыптың хатында былай делінген: «Сендердің араларыңда ауырып жатқан біреу бар ма? Ол шіркеудің қарттарын шақырып, олар оған дұға оқып, Иеміздің атынан май жағуға болсын; және сенімді дұға ауру адамды сауықтырады, ал Иеміз оны көтеріп тұрады; егер ол күнә жасаған болса, оған кешірім беріледі» (RSV). Сондай-ақ, осы контексте келтіріледі.

Таңдаулар

Католик, Шығыс Православ, Копт және Ежелгі Католик шіркеулері бұл жағуды құрметті қасиет деп есептейді. Басқа христиандар да, әсіресе лютерандар, англикандар және кейбір протестанттық және басқа христиан қауымдары ауруларды жағу рәсімін қолданады, бірақ оны міндетті түрде құрметті қасиет деп санамайды. Аталған шіркеулерде қолданылатын май (Батыста да, Шығыста да "аурулар майы" деп аталады) осы мақсат үшін арнайы баталанады.

Рим-католик шіркеуі

Католик шіркеуінің катехизисі науқастарды майлау туралы Католик шіркеуінің ілімін кеңінен баяндайды. Науқастарды майлау – Католик шіркеуі мойындаған жеті құрметті рәсімнің бірі болып табылады және ол денелік жазылумен ғана емес, сонымен қатар күнәларды кешірумен де байланысты. Оны тек қана тағайындалған дін қызметкерлері ғана орындай алады, және "кез келген дін қызметкері қасиетті майды өзімен алып жүре алады, осылайша қажет болған жағдайда науқастарды майлау құрметті рәсімін орындай алады".

Сакраментальді май

Дұрыс киеленген, құрбандыққа арналған май, Апостолдық Конституцияда белгіленгендей, Sacram unctionem infirmorum, зәйтүннен немесе басқа да өсімдіктерден сығымдалған. Оны епархиялық епископ Ұлы бейсенбі күні немесе оған жақын күндері тойлайтын Құрметті Жиналыста баталайды. Егер епископ бата берген май болмаса, құрбандық жасаушы дін қызметкері майды тек осы құрбандық аясында ғана баталай алады.

Шығыс православие шіркеуі

Шығыс православие шіркеуінің майлаудың қасиетті құпиясы туралы ілімі Рим-католик шіркеуінің іліміне ұқсас. Дегенмен, осы құпияны қабылдау тек физикалық сырқатқа ұшырағандармен ғана шектелмейді. Бұл құпия дене және рухани жараларды емдеу үшін, сондай-ақ күнәларды кешіру үшін беріледі. Сондықтан, майлау рәсімінен бұрын күнә тарту қажет. Бұл шіркеудің қасиетті құпиясы болғандықтан, оны тек православие христиандары ғана қабылдай алады. Шығыс христиандарының майлау рәсімінің салтанатты түрі жеті дін қызметкерінің қатысуын талап етеді. Дастарқанға бидай салынған ыдыс қойылады. Бидайдың ішіне бос шам, жеті шам және жеті майлауға арналған қылтасы салынады. Қызмет кезінде барлығына шамдар таратылады. Рәсім 50-ші псалмды (үлкен өкініш псалм) оқудан басталып, арнайы канонмен жалғасады. Содан кейін бас дін қызметкері (немесе епископ) қасиетті шамға таза зәйтүн майы мен аздаған шарап құйып, «Майдың дұғасын» оқиды. Онда Құдайдан «Бұл майды қасиетті қылып, оны майланғандарға ем беруге, барлық құштарлықтан, дене мен рухтың барлық ауруларынан және жамандықтан құтылуға көмектесін» деп тілейді. Одан кейін жеті түрлі хаттар, Евангелиялар, ұзақ дұғалар, эктениялар (тілектер) және майлаулар оқылады. Әр түрлілікті жеті дін қызметкерінің бірі кезекпен орындайды. Сырқатқа шалдыққан адамның маңдайына, екі қанатына, еріндеріне, кеудесіне, екі алақанына және қолының артына айқыш белгісі салынады. Соңғы майлаудан кейін Евангелия ашылып, жазылған беті майланған адамның басына қойылады, ал бас дін қызметкері «Евангелияның дұғасын» оқиды. Соңында майланған адам Евангелияны, айқыш белгісін және дін қызметкерлерінің оң қолын сүйіп, олардың батасын алады. Майлау жеке құпия емес, көпшілік құпия саналады, сондықтан мүмкіндігі бар барлық сенушілердің қатысуына кеңес беріледі. Мүмкіндігі болса, ол шіркеуде өткізілуі керек, бірақ мүмкін болмаса, сырқаттың үйінде немесе ауруханада өткізілуі мүмкін. Грек православие шіркеуі мен грек салты бойынша шіркеулерде (Антиохиялық шығыс православие, мелкиттер және т.б.) майлау әдетте қарапайым түрде орындалады. Майлау кешірім кешкісінде және Ұлы аптада, Ұлы және қасиетті сәрсенбі күні дайын тұрғандардың барлығына да орындалуы мүмкін. Қасиетті сәрсенбіде майлау рәсімін қабылдағандар Ұлы бейсенбіде қасиетті тағамды қабылдауға баруы керек. Қасиетті сәрсенбіде майлаудың маңыздылығын сол күнгі Триодион әндері көрсетеді, онда Мәсіхтің аяқтарын майлаған күнәкар әйел туралы айтылады. Оның өкінішінен кейін оның күнәлары кешірілгендей, сенушілер де күнәларынан өкініп, олардан бас тартуға шақырылады. Сол оқиғада Иса «Ол осы майды Менің денеме құйды, Мені жерлеуге дайындады» (Ид., 12-аят) дейді, майлауды Мәсіхтің өлімімен және тірілуімен байланыстырады. Ресей православие шіркеуінің кейбір епархияларында епископтың Ұлы ораза кезінде әр епархияға немесе аймаққа барып, жергілікті дін қызметкерлерімен бірге сенушілерге майлау рәсімін жасауы дәстүрге айналған.

Гуситтер шіркеуі

Гусит шіркеуі науқастарды майлауды жеті қасиетті құдай қызметтерінің бірі деп есептейді.

Анабаптистік шіркеулер

Анабаптистер науқастарды майлау рәсімін өкім етуге бағынып, консервативті меннониттік анабаптистердің жеті өкіміның бірі санайды. Анабаптистердің ілімдерін жинақтаған кітапта теолог Даниэль Кауффман былай мәлімдеді:

Лютеран шіркеулері

Ауруларды майлау Реформациядан бері лютеран шіркеулерінде сақталған. Бұл, шомылу, мойынұсау және Евхаристия сияқты құдайға арналған қасиетті нысан саналмаса да, растау, діни қызметкерлерге бекіту және неке сияқты бірдей дәрежедегі рәсім ретінде танылады.

Англикан шіркеулері

1552 жылғы және одан кейінгі «Ортақ дұғалар кітабының» бастапқы (1549 ж.) нұсқасында науқастарға бару рәсіміндегі майлау туралы ақпарат болмады, бірақ 20-шы ғасырғы көптеген англикан дұғалық кітаптарында науқастарды майлау бар. Майлау рәсімі Епископ шіркеуінің «Науқастарға көмек көрсету» кітабында қамтылған. Англия шіркеуінің (соған сәйкес, Англикандық қауымның) тарихи қағидаларының бірі болып табылатын Отыз тоғыз баптың 25-бабында сакраменттер туралы былай делінген: «Бес сакрамент, атап айтқанда, міндеттеме, тәубе, дін қызметкерлеріне бекіту, неке және соңғы майлау – Жақсы жаңалықтың сакраменттері ретінде есептелмейді, себебі олардың бір бөлігі апостолдардың бұрыс жолынан пайда болған, ал екінші бөлігі – Құдай сөздерінде рұқсат етілген өмірлік жағдайлар. Алайда, олардың табиғаты шомылу және Раббының соңғы кешкі асынан өзгеше, себебі оларда Құдай белгілеген ешқандай көзге көрінетін белгі немесе рәсім жоқ». 1915 жылы Англикандық қауым мүшелері Санкт-Рафаэль гильдиясын құрды, бұл ұйым Мәсіхтің емдеу қызметін насихаттауға, қолдауға және іске асыруға арналған.

Басқа протестанттық қауымдастықтар

Протестанттар майлауды түрлі форматтарда өткізеді. Протестанттық қауымдар майлаудың қасиеттілік дәрежесі бойынша кеңінен әртүрлі пікірде болады. Көптеген негізгі протестанттар тек екі қасиетті рәсімді – евхаристия мен крещение – мойындайды, майлауды адамдар жасаған рәсім деп есептейді. Дәстүрлі емес протестанттық қауымдар көбінесе «қасиетті рәсім» емес, «ординация» терминін қолданады.

Негізгі наным-сенімдері

Литургиялық немесе негізгі протестанттық қауымдар (мысалы, пресвитериандық, конгрегационалистік/Мәсіхтің Біріккен шіркеуі, методист және т.б.) барлығында науқастарды майлау рәсімі үшін ресми, бірақ көбінесе міндетті емес литургиялық рәсімдер бар, бұл Батыс реформацияға дейінгі рәсімдер үлгісінде жасалған. Майлау ауыр сырқатпен немесе жақындағы өлім қатерімен байланысты болуы қажет емес.

Харизматикалық және Пятидесятницалық нанымдар

Харизматикалық және Пятидесятницалық қауымдастықтарда науқастарды майлау жиі кездесетін практика, және бұл қауымдастықтар 19-шы және 20-шы ғасырларда құрылғаннан бері маңызды рәсім болып саналады. Бұл қауымдар пастор болуы міндетті емес, дін қызметкерінің қалауы бойынша әкімшіліктің импровизациялық түрлерін қолданады. Оны орындауға минималды рәсімдер ғана қатысты. Әдетте, майлау кезінде бірнеше адам майланған адамға қол қояды (қол үстіне қою). Бұл құлшылық қызметінің бөлігі болуы мүмкін, онда қауымның барлық жиналысы қатысады, бірақ бұл үйлерде немесе аурухана палаталарындағы жеке орындарда да жасалуы мүмкін. Кейбір Пятидесятниктер майлаудың ішінде физикалық жазылу бар деп сенеді, сондықтан жазылу үшін дұға жасалған кезде керемет жазылу немесе жақсару болады деген үлкен үміт немесе кемінде үлкен сенім бар.

Евангелистік және фундаменталистік нанымдар

Евангелистік және фундаменталистік қауымдастықтарда науқастарды майлау жиілігі әртүрлі болады, алайда қол қою майлаудан гөрі көбірек таралған. Бұл рәсім елуінші күн мейрамындағыдай қарапайым, бірақ көбінесе сондай эмоционалдық күшпен бірге жүрмейді. Кейбір евангелистер мен фундаменталистер майлау арқылы физикалық жазылуға қол жеткізе алмаймыз деп санайды. Сондықтан, Құдай науқасты жазыруы мүмкін, ал мүмкін емес. Осылайша, майлау арқылы жүзеге асырылатын жазылу – рухани құбылыс, ол міндетті түрде физикалық денсаулықты жақсартуға әкелмейді. Бауырлар шіркеуі май жағу рәсімін, шомылдыру, қасиетті ортақтасу, қол қою және махаббат мейрамымен бірге, қағида ретінде санайды. Майлауды қолданатын евангелистік протестанттардың арасында майлауды жасаушы адамның міндетті түрде дін қызметкері болуы керек пе, май зәйтүн майы болуы керек пе және бұрын арнайы киелендірілген болуы керек пе, сондай-ақ басқа да егжей-тегжейлер туралы пікірталас болады. Көптеген евангелистік топтар бұл рәсімді кеңінен қолданатын харизматикалық және Пятидесятницалық топтармен байланысты болмау үшін қабылдамайды.

Соңғы күнгі қасиеттілер Иса Мәсіх шіркеуі

Соңғы күндердің қасиеттілері, өздерін қалпына келтірушілер деп есептейтіндер, ауруларды майлау рәсімін, сондай-ақ майлаудың басқа да түрлерін орындайды. Иса Мәсіхтің Соңғы күндер шіркеуінің (ЛДС шіркеуі) мүшелері майлауды діни қағида деп санайды. ЛДС шіркеуінің Мелхиседек діни қызметкерлігін ұстаған мүшелері "ауру немесе қиын жағдайдағыларды" баталау қағидасын орындағанда қасиетті зәйтүн майын қолдана алады, бірақ май қол жетімді болмаса, міндетті емес. Діни қызметкер май жағу рәсімін орындаушының басына бір тамшы май тамшытып, содан кейін қолын басына қойып, май жағу амалын жариялайды. Егер мүмкін болса, тағы бір діни қызметкер қосылып, шабыттанғандай, майлаудың "мөрі" және басқа да бата сөздерін айтады. Мелхиседек діни қызметкерлері кез келген таза зәйтүн майын қасиеттеуге құқылы және қажет болған жағдайда жеке қорларын әрдайым алып жүреді. Май жұбаныш немесе кеңес іздеу сияқты басқа баталарда қолданылмайды. Жақып 5:14-15-ке сілтеме жасағаннан өзге, "Діни ілімдер мен келісімдер" кітабында ауруларды майлау және емдеу туралы көптеген сілтемелер бар.

Мәсіхтің қауымы

Ауруларға көмек көрсету – Мәсіх қауымының сегіз діни рәсімінің бірі, және оны рухани, эмоционалды немесе психикалық жазылу іздеген адамдарға да қолданылады.