Кіріспе

1992-1996 жылдары Арканзас штатының губернаторы болған Джеймс Гай Такер (13 маусым 1943 жылы туған) – американдық бұрынғы саясаткер, бизнесмен және адвокат. Ол 1992 жылдан бастап 1996 жылы Уайтуотер ісі кезінде алаяқтық қылмысы үшін сотталғаннан кейін қызметтен кеткенге дейін Арканзас штатының 43-ші губернаторы қызметін атқарды. Демократиялық партияның мүшесі, бұрын штаттың 15-ші вице-губернаторы, бас прокуроры және АҚШ өкілі болып қызмет еткен.

Ерте өмір

Текер Оклахома-Ситиде дүниеге келді және мектеп жасына жетпес бұрын Арканзас штатына көшіп барды. Ол Литтл-Рок қаласындағы мемлекеттік мектептерде оқыды және 1961 жылы Холл орта мектебін бітірді. Саясатқа алғаш рет Ки Клуб Интернешнл (АҚШ-тағы ең ірі және ең көне жоғары мектептік сервистік ұйым) вице-президентіне сайланғанда қатысты. Ол 1960 жылдан 1961 жылға дейін осы ұйымда қызмет етті. 1963 жылы Гарвард университетінен бакалавр дипломын алды.

Ерте мансап

Текер 1964 жылы АҚШ Теңіз жаяу әскерлерінің резервінде қызмет етті, бірақ Вирджиния штатының Квантико қаласындағы Теңіз жаяу әскерлері базасындағы Камп Апшурдағы офицерлік дайындық курсының бірінші кезеңін аяқтағаннан кейін медициналық себептермен (созылмалы ойық жаралар) босатылды. 1965 жылдың басында Текер Сан-Францискодан Соғыс Азиясына жүк тасымалдау кемесімен барып, аккредиттелген тәуелсіз соғыс тілшісі ретінде Оңтүстік Вьетнамға кірді. Бір рет қысқа мерзімге үйіне қайтқаннан кейін, ол 1967 жылға дейін соғыс аймағында болып, бірнеше шайқастарға жеке қатысты. Сол жылдың соңында ол "Арканзас штатының соғыстағы ерлері" атты әскерилермен жасаған сұхбаттар жинағын жариялады, олармен ол соғысқа бірге кірген еді. Кітап көбінесе жағымды пікірлер алды. Ливандағы Бейрут американдық университетінде американдық тарихтан көмекші профессор болып қысқа уақыт жұмыс істегеннен кейін, Текер 1968 жылы Арканзас университетінің құқық мектебіне екінші курсқа қайта оқуға түсіп, бітіріп, сол жылы заңгер ретінде тіркелді.

Заңгерлік мансап

Текер Роуз заң фирмасында кіші серіктес болып жұмыс істеді, және 1970 жылы прокурорлыққа кандидат болды. 1971–1972 жылдары Арканзас штатының алтыншы сот округінің прокуроры қызметін атқарды. Осы қызметте ол бұрынғы басшылықтардан қалған 1000-нан астам шешілмеген ауыр қылмыстық істердің тергелуін бақылады. Ол жергілікті сарапшылардың "іске аспайтын" деп санайтын бірнеше іс бойынша, оның ішінде бір адамды ұрлау ісі бойынша, сот шешімі шығарды. Текердің өтініші бойынша штаттың Жоғарғы соты 12 "шақырылған" судьяны басқа округтерден уақытша ауыстырды, бұл істерді қарауды жеделдетуге мүмкіндік берді. Ол Арканзас штатының қылмыстық кодексін жаңарту комиссиясына губернатор тағайындады және 1973 жылдан 1975 жылға дейін қызмет етті, осы кезеңде комиссияның штаттың қылмыстық заңдарын кең ауқымда жаңартуын бастағаны үшін мақталып, еңбегі бағаланды. Ол бастаған полициядағы жемқорлыққа қатысты тергеу, полиция бастығының саяси одақтасы болған округтік судья тағайындаған округтік сот алқасының кедергісіне тап болды. Бірақ, келесі жылы федералдық сот Текердің жұмысын негізге ала отырып, бөлімді қайта құруға және басшының, аға детективтердің және жемқорлыққа қатысқан қалалық шенеуніктердің отставкаға кетуіне әкелген қатаң есеп жариялады.

Саяси мансап

Такер 1972 жылы Демократиялық Ұлттық Конвентке делегат болды және 1972 жылдың қараша айында 29 жасында Арканзас штатының бас прокуроры болып сайланды. Ол республикашылдардың үміткері Эдвин Бетунді жеңіске ұшыратты, ол сол кезде Уайт округінің Сирси қаласында болды, ал кейіннен Арканзастың 2-ші конгресс округінен Литтл-Рок штатындағы АҚШ өкілі ретінде Такердің ізбасары болды. Такер 1973–1977 жылдары 2 жыл мерзімге бас прокурор болып қызмет етті. Ол және штаттың бас судьясы Арканзас қылмыстық кодексін қайта қарау комиссиясының тең төрағалары болды. Бұл штаттың қылмыстық кодексін кодификациялау бойынша жасалған алғашқы әрекет болды және Штаттың Бас Ассамблеясымен қабылданды. Такер сонымен қатар Арканзас мемлекеттік қызмет комиссиясы алдында коммуналдық тарифтерге қатысты істерге араласа бастады және ірі көмірмен жұмыс істейтін электр стансасында "сүзгілерді" (scrubbers) міндетті ету үшін күресті. Ол Ұлттық бас прокурорлар қауымдастығының Тұтынушыларды қорғау комитетінің тең төрағасы болды. Бас прокурорлық лауазымынан бас тартып, Такер Демократтар партиясынан Тоқсан бесінші Конгресске сайланды және 1977 жылдың 3 қаңтарынан 1979 жылдың 3 қаңтарына дейін бір мерзім қызмет етті. Ол Ways & Means комитетінде, Әлеуметтік қамсыздандыру жөніндегі кіші комитетінде және әлеуметтік реформа жөніндегі арнайы комитетте жұмыс істеді. 1978 жылы ол АҚШ Сенатына үміткер болу үшін сәтсіз сайлау науқанын жүргізді. Ол Демократиялық партияның алғашқы сайлауында қолданыстағы губернатор Дэвид Прайордан жеңілді. Сол сайлауда 1977 жылы Такердің бас прокурор лауазымындағы орнын бастан аяқ ауыстырған Билл Клинтон губернатор болып сайланды. Такер заңгерлік тәжірибесіне қайта оралды. Клинтонның партиялық қарсыласы, ол Клинтоннан жеңілді, екеуі де 1982 жылы Клинтонның 1980 жылы республикашыл Франк Уайттан жеңілгеннен кейін губернатор лауазымына Демократиялық үміткерлікті алу үшін күресті. Содан кейін ол Митчелл, Уильямс, Селиг және Такер фирмасында серіктес болды және күрделі сот істерінде жетекші сот кеңесшісі болып жұмыс істеді. Сегіз жылдан кейін Такер биылғы бесінші мерзімге үміткер болып отырған Клинтонға қарсы губернатор лауазымына қайтадан үміткер болу ниеті туралы мәлімдеді. Алайда, ол губернаторлық сайлаудан бас тартып, вице-губернатор лауазымына үміткер болды. Такер Клинтонның президенттік лауазымға көз тіккенін және толық мерзімге қызмет ете алмайтынын түсінді. Штат конституциясының губернаторға штаттан тыс сапарда болған кезде міндеттерін орындауға тыйым салатын ережесіне сәйкес, Такер 1991 жылдың жазында Клинтонның сайлау науқанын бастағаннан бастап 1992 жылдың қарашасындағы сайлауға дейін штат басшысының міндетін дерлік үнемі атқарды, Клинтон штатқа оралған кезде ғана губернаторлық өкілеттіктер мен міндеттерден бас тартты, мысалы, Рики Рэй Ректордың өлім жазасын орындауын қадағалау үшін. 1992 жылдың 12 желтоқсанында Клинтонның президенттікке сайланғаннан кейін отставкаға кетуімен Такер губернаторлық лауазымды иеленді. Такер сол аптада штаттың медициналық көмек жүйесінің қаржылық дағдарысын шешу үшін Бас Ассамблеяның арнайы сессиясын шақырды. Оның ұсынысымен заң шығарушы орган сусындарға салық енгізді, оның түсімдері медициналық көмек көрсету мақсатындағы сенімгерлік шотқа салынды. Сусындар өндірушілері бұл заңды күштен шығаруға тырысу үшін жеткілікті қол қою жинады. Сусындарға салынатын салық 60% дауыспен қолдау тапты. Такер 1994 жылы республикашыл Шеффилд Нельсонға қарсы өткен сайлауда 59% -дан астам дауыспен жеңіске жетіп, төрт жылдық мерзімге губернатор болып сайланды және 1995 жылдың 10 қаңтарында толық төрт жылдық мерзімге ант берді.

Сотталу және отставкаға кету

Текер 1996 жылғы 28 мамырда Кеннет Старрдың Уайтвотер жанжалын тергеу барысында бір қылмысқа қатысқандық және бір пошта арқылы алаяқтық жасағаны үшін сотталды. Текер Джеймс Б. Макдугал және оның әйелі Сьюзан Макдугалмен бірге сотқа тартылды. Сот ісін негізінен OIC прокуроры Рей Джан жүргізді. Текер адвокатының кеңесімен өз қорғанысына куәлік беруден бас тартты. Денсаулығының нашарлығына байланысты Текер төрт жылға шартты жаза және үй қамауында болуға сотталды. 1996 жылғы маусымда ол "Майо" клиникасының бауыр трансплантациясы тізіміне енгізілді. Арканзас штатының, көптеген штаттар сияқты, конституциясында сотталған қылмыскерлерді сайлауға қатысудан тыйым салатын ереже бар. Осыдан кейін Текер отставкаға кететінін жариялады. Республикалық вице-губернатор Майк Хакаби ант беруге дайындалып жатқанда, Текер бірнеше себеппен, соның ішінде соттан кейінгі тыңдауға дейін отставкаға кетуін кейінге шеккенін мәлімдеді. Оның үстіне, сот процесіндегі қазылардың бірінің күйеуі есірткі сақтағаны үшін сотталған екені анықталды, ал Текер бұл адамға екі рет жазасын жеңілдетуден бас тарған болатын. Бұл қазылардың інісі, сонымен қатар, сот барысында Текерге қарсы наразылық білдірген жергілікті белсенді Роберт "Сей" Макинтош болды. Ол сот шешімінің дұрыс емес екенін, Арканзас конституциясы сотталған қылмыскер ретіндегі оның мәртебесін соттан кейінгі өтініштері қаралып біткенше анықтап бермейтінін айтты. Бірақ бірнеше сағаттан кейін ол сол күні-ақ, заң шығарушы органның Хакаби ант беруіне куә болу үшін жиналғанда импичментпен қорқытып, отставкаға кетті. Жинақ 2017 жылы қоғамға көрсетілді. Халықаралық Жұлдыз тізілімінде Колумба шоқжұлдызындағы бір жұлдыз Текердің құрметіне аталды.