Дейл Бамперс: Арканзас саяхатшысы және сенатор

Кіріспе

Дейл Леон Бамперс (12 тамыз 1925 – 1 қаңтар 2016) – американдық саяхатшы және заңгер, Арканзас штатының 38-ші губернаторы (1971–1975) және АҚШ Сенатының сенаторы (1975–1999) қызметтерін атқарған. Ол Демократиялық партияның мүшесі болды. Бамперс Вашингтондағы Arent Fox LLP заң фирмасының кеңсесінде кеңесші болып жұмыс істеді, оның клиенттері Riceland Foods және Арканзас медицина ғылымдары университеті болды.

Өмірбаян

Бамперс 1925 жылғы 12 тамызда Арканзас штатының батыс-орталық аймағындағы Франклин округіне қарасты Чарльстон қаласында, Форт Смит қаласына жақын жерде дүниеге келді. Ол 1930 жылдардың басында Арканзас штатының өкілдер палатасында қызмет еткен Уильям Руфус Бамперс (1888–1949) пен Лэтти Джонстың (1889–1949) ұлы еді. Бамперстің ағасы Реймонд Дж. Бамперс (1912–1916) дизентериядан қайтыс болды. Тағы бір ағасы, Кэрролл Бамперс 1921 жылы дүниеге келді. Оның Маргарет есімді қарындасы бар. Бамперстің ата-анасы 1949 жылғы наурыз айында бес күннің арасында автокөлік апатынан алған жарақаттарынан көз жұмды; олар Франклин округіндегі Никсон зиратына жерленген. Бамперс мемлекеттік мектептерде және Файетвиллдегі Арканзас университетінде оқыды. 1943–1946 жылдары Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Теңіз жаяу әскері қатарында қызмет етті. 1951 жылы Чикагодағы Солтүстік-Батыс университетінің құқық мектебін бітірді. Иллинойста болған кезінде ол 1952 және 1956 жылдары Демократиялық партиядан президенттікке кандидат болған Адлай Стивенсонды өте бағалады. Бамперс 1952 жылы Арканзас штатының адвокатурасына қабылданды және сол жылы туған қаласында заңгерлік практикасын бастады. Қалалық прокурор болып жұмыс істегенде, ол мектеп кеңесін «Браун против Білім беру кеңесі» шешімін қабылдауға көндіріп, мемлекеттік мектептерді біріктірді. Чарльстон – бұрынғы Конфедерациялық Оңтүстіктегі толыққанды біріктірілген алғашқы мектеп округі болды, және Бамперс бұл жетістікпен қатты мақтан тұтты.

Арканзас губернаторы

1970 жылы губернаторлыққа кандидаттік жариялаған кезде Бамперс көбіне танылмаған еді. Дегенмен, оның шешендік өнері, жеке сүйкімділігі және сырттан келген адам бейнесі оны бұрынғы губернатор Орвал Фабуспен демократтардың үміткерлігі үшін сайлаудың екінші турында күш сынастырды. Бамперс штатына және Демократиялық партияға реформалар әкелер жаңа үлгідегі оңтүстік демократ ретінде жиі сипатталды. Оның Рокфеллерді жеңісі жас реформатор губернаторлардың жаңа дәуірін ашты, оның ішінде оның екі ізбасары – Дэвид Прайор (кейіннен Сенатта Бамперспен бірге қызмет ететін) және болашақ АҚШ президенті Билл Клинтон. Дэн Дёрнингтің мәліметінше, Бамперстің басты мақсаты – кеңсесіне бағынатын мекемелер санын азайту арқылы штаттық басқаруды оңайлату болды. Бамперс бұл мақсатқа 60 ірі мекемені 13 кабинеттік деңгейдегі министрліктерге қайта бағындау арқылы қол жеткізді, бұл оның шешім қабылдау және іске асыру мүмкіндіктерін арттырды. Рокфеллер сияқты, ерекше мүдделер тобын жеңе алмаған Бамперс бұл қайта құруды үлкен жетістікке жеткізді. Бұл оның маңызды бағдарламасын ілгерілетуге көмектесті. Бамперс прогрессивті салық жүйесін құруға бағытталған заңнамалық реформаларды бастады; ең жоғары салық ставкалары 5%-дан 7%-ға дейін өсті. Штат өнеркәсіптік дамыған сайын және жақсы жалақы алатын қызметкерлер мен басшылар пайда болғандықтан, бұл штат кірісін айтарлықтай арттырды. Ол қосымша кірісті мұғалімдердің жалақысын арттыруға және мектептерді жақсартуға жұмсады, бұл оған маңызды сайлаушылардың қолдауын қамтамасыз етті. Бамперс регрессивті болғандықтан салықты арттыруға қарсы болды. Екі палатаның да үштен екісінің қолдауымен қабылданған салық шаралары ұзаққа созылатын мұра қалдырды. Басқа да маңызды заңнамалық жетістіктерге үй басқару туралы заң, тұтынушыларды қорғау бөлімін құру, арақ-шарап заңдарының кейбір бөлімдерін жою және түрмелерді жаңғырту кірді. 1972 жылы өткізілген арнайы сессияда қарттарға, мүгедектерге және психикалық кемістігі бар адамдарға арналған аудандық әлеуметтік қызметтерді жақсартуға бағытталған маңызды бағдарламалар бекітілді. Бамперстің кейбір бастамалары, мысалы, сайлау науқанына жұмсалатын шығындарды шектеу туралы ұсынысы сәтсіз аяқталса да, оның жалпы жетістігі 1972 жылғы қайта сайлау науқаны үшін оның штаты бойынша коалициясын жандандырды. Дэн Дёрнингтің мәліметінше, Бамперс 1973 жылғы Бас Ассамблеяда, әсіресе білім беру саласында көптеген реформаларға қол жеткізді. Реформаларға мемлекеттік балабақша бағдарламасын құру, орта мектеп оқушыларына тегін оқулықтар беру, мүгедек балалардың білім алуына қолдау көрсету, мұғалімдердің жалақысын көтеру және зейнетақысын жақсарту, мемлекеттік колледждер мен университеттерді салуға ірі бағдарлама, сондай-ақ қоғамдық колледждер бағдарламаларын мемлекеттік қаржыландыру арқылы қолдау кірді. Дегенмен, Бамперстің 10 миллион долларды жабайы және көркіне тамаша жерлерді сатып алуға, сондай-ақ әйелдер үшін тең құқықтарды бекітуге бөлген ұсыныстары заң шығарушылар тарапынан қабылданбады. Дэн Дёрнингтің пікірінше, Бамперстің заңнамалық ұсыныстарының сәттілігіне бірнеше фактор әсер етті. Біріншіден, Бамперс халықтың үлкен қолдауын алды, өйткені ол ұнатпайтын республикашыл губернатор Винтроп Рокфеллерді жеңді. Екіншіден, 1971 жылы жаңадан сайланған Бас Ассамблея бұрынғылардан гөрі өзгерістерге көбірек ашық болды, себебі жаңа мүшелер, әсіресе қалалардан келгендер, және ауылдық округтердегі ескі саяхатшылардың ықпалы төмендеді. Үшіншіден, Бамперстің жеке сендіру арқылы әсер ету қабілеті саяси элитадағы негізгі тұлғалармен жақсы қарым-қатынас орнатуға көмектесті. Соңында, Бамперстің ешқандай мүдделі топтарға тәуелді болмауы оған ешқандай міндеттемелерсіз өз күнтәртібін жүзеге асыруға мүмкіндік берді.

Bumpers was virtually unknown when he announced his campaign for governor in 1970. However, his oratorical skills, personal charm, and outsider image put him in a runoff election for the Democratic nomination with former governor Orval Faubus. Bumpers was often described as a new kind of Southern Democrat who would bring reform to his state and the Democratic Party. His victory over Rockefeller ushered in a new era of youthful reform minded governors, including two of his successors, David Pryor (who would later serve alongside Bumpers in the Senate) and future U. S. President Bill Clinton. Dan Durning reports that Bumpers' foremost objective was to streamline the state government by reducing the number of agencies under his office. Bumpers accomplished this by reassigning 60 major agencies to 13 cabinet level departments, which enhanced his decision making power and implementation capacity. Unlike Rockefeller, who could not overcome special interest groups, Bumpers achieved this reorganization with remarkable success. The momentum propelled his substantive program. Bumpers spearheaded legislative reforms to create a more progressive tax system; top rates moved from 5% to 7%. This significantly boosted state revenues as the state industrialized and generated well paid employees and executives. He utilized the additional revenue to increase teacher salaries and improve schools, which helped him with a major constituency. Bumpers opposed sales tax increases, because they which were regressive. Despite requiring a 3/4 majority to pass both houses, the tax measures passed, leaving a lasting legacy. Other notable legislative achievements included a home rule law, the creation of a consumer protection division, repeal of some liquor laws, and upgrades to prison facilities. In a special session in 1972, significant programs were approved to upgrade county social services for the elderly, the handicapped, and the mentally retarded. Though some of Bumpers' initiatives failed, such as the proposed limitation on campaign expenditures, his overall success energized his statewide coalition for his successful re election campaign in 1972. According to Dan Durning's account, Bumpers succeeded in achieving more reforms during the 1973 General Assembly, with a particular focus on education. The reforms included the establishment of a state supported kindergarten program, provision of free textbooks for high school students, increased support for the education of children with disabilities, salary hikes and better retirement benefits for teachers, a major construction program for state colleges and universities, and encouragement of community college programs by extending state coverage of operational costs. Nonetheless, Bumpers' proposals to allocate $10 million for the purchase of wilderness and scenic lands, and to approve the Equal Rights Amendment for women, were both turned down by the legislature. Dan Durning argues that Bumpers's legislative proposals achieved remarkable success due to various factors. First, Bumpers enjoyed strong public support as he had defeated the disliked Republican governor Winthrop Rockefeller. Secondly, the newly elected general assembly in 1971 was more open to change than previous ones, owing to new members especially from cities, and the decline of the old guard men from rural counties. Thirdly, Bumper's striking ability to use personal persuasion helped him establish favorable relationships with key players in the political establishment. Finally, Bumper's independence from any special interest groups allowed him to pursue his own agenda without any obligations.

АҚШ Сенатының сайлауы

1974 жылы Бамперс АҚШ Сенатына сайланды. Ол ұзақ жылдар бойы билікте болған Дж. Уильям Фулбрайтты Демократиялық партияның ішкі сайлауында үлкен артықшылықпен жеңіп, содан кейін республикалық банкир Джон Харрис Джонспен күш сынасты. Джонс Бамперсті губернатор кезіндегі артық шығындар жасады деп айыптады, 186 миллион долларлық мемлекеттік кеңсе кешенін салуды мысалға келтірді. Бамперс Джонстың айыптауларына жауап бермей, оның орнына сол жылы демократтардың үстемдігін жоғалтқан жас демократ Билл Клинтонды Арканзас штатының 3-ші сайлау округінде республикалық өкіл Джон Пол Хаммершмидтке қарсы науқанда қолдады. Бамперс 461 056 дауыс (84,9%) алды, ал Джонс 82 026 (15,1%) дауысқа ие болды. Фулбрайт 1944 жылы жеңгеннен бері республикашылдардың ең нашар көрсеткіші осы болды. "Time" журналында «көптеген адамдар Бамперсті қабылдауға қиналады, ол – бір сөйлеуі, аяқ киім шырайлауы және күлімдеуі бар Данди Дейл» деп жазылған. 1980 жылы Бамперс 477 905 дауыс (59,1%) жинап, 330 576 (40,9%) дауыспен Арканзаста Рональд Рейганның жеңісіне қарсы тұрды. Ол республикалық кандидат Уильям П. "Билл" Кларкты (1943 жылы туған), Литтл-Рок қаласындағы инвестициялық банкирді жеңді, ол Сенатқа үміткерлікті мерзім аяқталуға бір сағат қалғанда тапсырған. (Бұл Уильям Кларк Рейганның жақын досы Уильям П. Кларк-кішімен (1931–2013) туыс емес). 1976 жылы Арканзас штатының 2-ші сайлау округінен демократ ретінде өткізілген сәтсіз сайлауда "Билл" Кларк жиырма мың Кларк шоколадтарын таратып, алайда аз дауыс алып, 30 000 доллардан астам төленбеген сайлау қаржысымен қарызға батты. Кларк Бамперсті «мәселелерде тұманды» деп айыптады және энергия дағдарысы кезінде бензин рационированиесін қолдауына сын танытты. Кларк Бамперсті 1975 және 1978 жылдар аралығында қорғанысқа бөлінген қаражатқа қарсы жиырма үш рет дауыс бергені үшін сынады және «тек осы жылы [қайта сайлануға тырысқанда] қорғанысқа қатысты бірнеше мәселеге дауыс берді» деп атап өтті. Кларк Бамперстің мектептегі дұғаға қарсылығын және 1978 жылғы Панама каналы туралы келісімдерді қолдауын сынға алды, бұл мәселеде Рейган президент Джимми Картерге қарсы пайдаланған. Кларк сондай-ақ Бамперстің Арканзастағы республикашылдардың бекінісі саналатын Ньютон округының тұрғындарын «ақымақ төбеліктер» деп қорлағанын мәлімдеді. Ньютон округы өз кезегінде штаттың жетпіс бес округінің он екісінде, көбінесе штаттың солтүстік-батыс бөлігіндегі округтерде жеңіске жеткен Кларкқа 57,2 пайыз дауыс берді. Кларк сонымен қатар Бамперстің туған округы Франклинде де жеңіске жетті. Бамперстен айырмашылығы, Билл Клинтон Рейганның сайлаудағы үлкен жеңілісінен кейін уақытша республикашыл Франк Д. Уайттан шеттетілді. 1986 жылы Бамперс өзінің қарсыласы, кейіннен Арканзас штатының 3-ші сайлау округінің АҚШ өкілі және губернаторы болған Аса Хатчинсонды жеңді. 1992 жылы ол Демократиялық партияның ішкі сайлауында 64 пайыз дауыспен штат аудиторы Джулия Хьюз Джонсты жеңгеннен кейін, жалпы сайлауда болашақ губернатор Майк Хакабиді жеңді. Келесі жылы Джонс республикашыл партияға (GOP) өтіп, 1994 жылы штат хатшысы лауазымына үміткер болды. 1998 жылы Бамперс зейнеткерлікке шыққанда, Арканзас штатының 1-ші сайлау округінің бұрынғы АҚШ өкілі Бланш Ламберт Линкольн демократиялық партияның таңдауымен республикалық кандидат Фэй Бузманды жеңді, ол кейіннен губернатор Хакаби басқаратын Арканзас денсаулық сақтау департаментінің директоры болды.

Bumpers was elected to the United States Senate in 1974. He unseated the long term incumbent J. William Fulbright in the Democratic primary by a wide margin and then faced the Republican banker John Harris Jones. Jones accused Bumpers of excessive spending as governor, citing the construction of a $186 million state office complex. Bumpers not only ignored Jones but instead campaigned mostly for the young Democrat Bill Clinton, who failed in that heavily Democratic year to unseat Republican U. S. Representative John Paul Hammerschmidt in Arkansas's 3rd congressional district. Bumpers polled 461,056 votes (84.9%) to Jones's 82,026 (15.1%), the weakest Republican showing since Fulbright won in 1944. Time magazine wrote that "many to their sorrow have had trouble taking Bumpers seriously Dandy Dale, the man with one speech, a shoeshine, and a smile." In 1980, Bumpers comfortably survived, 477,905 votes (59.1 percent) to 330,576 (40.9 percent), the Ronald Reagan victory in Arkansas by defeating the Republican candidate, William P. "Bill" Clark (born 1943), a Little Rock investment banker who filed for the Senate only one hour prior to the deadline. (This William Clark is unrelated to the Reagan confidante William P. Clark Jr. (1931–2013)). In his unsuccessful 1976 race as a Democrat for Arkansas's 2nd congressional district seat, "Bill" Clark had passed out twenty thousand Clark candy bars but received fewer votes and was saddled with an unpaid campaign debt exceeding $30,000. Clark accused Bumpers of being "fuzzy on the issues" and challenged Bumpers's support for gasoline rationing during the energy crisis. Clark criticized Bumpers for having voted against defense appropriations twenty three times between 1975 and 1978 and noted, "Only this year [when seeking reelection] he has voted for a couple of defense items." Clark questioned Bumpers's opposition to school prayer and support for the Panama Canal Treaties of 1978, an issue which Reagan had used against President Jimmy Carter as well. Clark further claimed that Bumpers had derided citizens of Newton County, a frequent Republican stronghold in Arkansas, as "stupid hill people". Newton County in turn cast 57.2 percent of its votes for Clark, who prevailed in twelve of the state's seventy five counties, mostly those in the northwestern section of the state. Clark also carried Bumpers's home county of Franklin. Unlike Bumpers, Bill Clinton lost in the Reagan electoral vote landslide, temporarily sidelined by the Republican Frank D. White. In 1986, Bumpers defeated his Republican opponent, later U. S. Representative for Arkansas's 3rd congressional district and Governor Asa Hutchinson. In 1992, after besting State Auditor Julia Hughes Jones with 64 percent of the vote in the Democratic primary, he defeated future governor Mike Huckabee in the general election. The next year, Jones switched to the GOP and unsuccessfully ran for secretary of state in 1994. In 1998, when Bumpers retired, the Democratic choice, former U. S. Representative Blanche Lambert Lincoln of Arkansas's 1st congressional district, comfortably defeated the Republican nominee, Fay Boozman, a state senator who was later the Arkansas Department of Health director under Governor Huckabee.

Сенатқа қызмет ету мерзімі

Бамперс Сенатқа төрт рет сайланды, бұл АҚШ Сенатының Сыртқы қатынастар комитетінің тәжірибелі төрағасы Фулбрайттан айқын жеңісімен басталды. Бамперс 1987 жылдан 1995 жылға дейін Сенаттың Шағын бизнес және кәсіпкерлік комитетіне төрағалық етті, содан кейін 1994 жылғы сайлаулардан кейін GOP 12 жыл бойы Сенатты бақылауға алды. Бамперс 1997 жылдан 1999 жылы зейнетке шыққанға дейін Сенаттың Энергетика және табиғи ресурстар комитетінің жетекші оппозициялық мүшесі болды. Сенатта Бамперс шешендігімен және АҚШ Конституциясына деген терең құрметімен танымал болды. Ол ешқашан конституциялық түзетуді қолдаған емес. Бамперс 1984 және 1988 жылдары Демократиялық партияның президенттік тізіміне түсуден бас тартты, көптеген әріптестерінің, соның ішінде Иллинойс штатының сенаторы Пол Саймонның қолдауына қарамастан, ол 1988 жылғы тізімге де таласқан, оны Майкл Дукакис жеңіп алды. 1984 жылы Уолтер Мондейлдің вице-президенттікке кандидаттығына ең перспективалы кандидаттардың бірі ретінде аталған ол, үміткерліктен ерте қадамдар салды. Бамперс өзінің бас тартуының басты себебі – "отбасымның жақындығының толығымен бұзылуынан қорқу" екенін айтты. Көптеген сарапшылар Бамперстің президенттік үміткерге қажетті шексіз амбициясының жетіспейтінін айтты, әсіресе оны көпшілікке жақсы танытпаған жағдайда. Тағы бір жиі айтылатын фактор – 1978 жылы еңбек заңнамасын реформалауға қарсы дауыс бергені, бұл ұйымдасқан еңбек ұжымдарын ашуландырды және еңбек көшбасшылары бұл оқиғаны он жылдан кейін де ұмытқан жоқ.

Құрметтер

1995 жылы Арканзас университеті Фейетвилл оның құрметіне Дэйл Бамперс аграрлық, тағамдық және тіршілік ғылымдары колледжін құрды. 2014 жылы Арканзастағы White River ұлттық жабайы табиғат қорығы "Дейл Бамперс White River ұлттық жабайы табиғат қорығы" деп қайта аталды. Салтанатты ашылу рәсімінде АҚШ Балық және жабайы табиғат қызметінің директоры Дэниел М. Аш былай деді:
Қызмет сенатор Бамперстің көптеген еңбегін құрметпен мойындайды, ол көптеген келер ұрпақтарға біз сияқты Арканзастың табиғи сұлулығын тамашалау мүмкіндігін сыйлады. Ол табиғатты қорғаушылардың ішіндегі алып тұлға және Арканзастың соңғы жабайы жерлерін сақтап қалу үшін дәстүрден тыс жолмен жүрген көреген адам. Оның есімі мәңгілікке "Ақ өзенмен" байланыстыру лайықты.

Себептер

Бэмперс пен оның әйелі Бетти балаларға вакцина салу ісіне деген адалдықтарымен белгілі болды. Ұлттық денсаулық сақтау институттарындағы Дейл және Бетти Бэмперс вакцина зерттеу орталығын (ВЗОР) бұрынғы президент Клинтон вакцина әзірлеу саласындағы зерттеулерді жеңілдету үшін құрды. Оның заңгерлік мансабының басында Чарльстон мектеп кеңесі 1954 жылғы Канзас штатының Топека қаласының білім беру кеңесі ісі бойынша Жоғарғы Соттың «Браун против Білім беру кеңесі» шешіміне қалай жауап беру керектігі туралы оның кеңесін сұрады, ол шешімде мемлекеттік мектептерді нәсілдік белгі бойынша бөлу конституцияға қайшы деп танылды. Бэмперс мектеп кеңесіне бұл шешімді дереу орындауға кеңес берді. 1954 жылдың шілдесінде кеңес мектептерді біріктіруге дауыс берді, ал 1954 жылдың 23 тамызында оқу жылы Чарльстон мектептеріне он бір афроамерикандық баланың баруымен басталды. Мемлекеттік мектептерді біріктіруге жасалған бұл жылдам әрекет сирек кездесетін жағдай еді: Чарльстон мектеп округі бұрынғы Конфедерация құрамына кірген он бір штаттың ішінде Жоғарғы Сот шешімінен кейін мемлекеттік мектептерін біріктірген алғашқы округ болды. Бэмперс сенаттағы қызметінің барлық кезеңінде конституциялық түзетулерге қарсы болды және консервативті саясатты жүзеге асыру үшін осы жолға тырысқан республикалық әріптесі Джесси Хелмсті сынады. Алайда, Бэмперс республикалық лидерлер Говард Бейкер мен Боб Доулмен жақсы қарым-қатынаста болғанын айтты. Ол Альцгеймер ауруымен ауырды және қайтыс алмас бұрын жамбасын сындырған.

Көркем әдебиеттегі бамперлер

Джеффри Арчердің 1977 жылғы "Президентке хабарлайықшы?" романында Бамперс Тед Кеннедидің жетекшілігімен 1984 жылғы сайлауда Рональд Рейганды жеңіп, АҚШ вице-президенті болып сайланды. Романның 1986 жылғы жаңартылған басылымында Арчер Кеннедиді Флорентина Кейн деген ойдан туған кейіпкермен, ал Бамперсті Нью-Джерси штатының нақты сенаторы Билл Брэдлимен ауыстырды.

Дейл Бамперстің сайлау тарихы

1970 жылғы Арканзас штатының губернатор сайлауы
Партия Үміткері % Дауыстар
D Дэйл Бамперс 61.66% 375,648
R Уинтроп Рокфеллер (қазіргі губернатор) 32.41% 197,418
A Уолтер Л. Каррут 5.93% 36,132

1972 жылғы Арканзас штатының губернатор сайлауы
Партия Үміткері % Дауыстар
D Дэйл Бамперс (қазіргі губернатор) 75.44% 488,892
R Лен Е. Блейлок 24.56% 159,177

1974 жылғы Арканзас штатындағы АҚШ Сенатының сайлауы
Партия Үміткері % Дауыстар
D Дэйл Бамперс 84.90% 461,056
R Джон Х. Джонс 15.10% 82,026

1980 жылғы Арканзас штатындағы АҚШ Сенатының сайлауы
Партия Үміткері % Дауыстар
D Дэйл Бамперс (қазіргі сенатор) 59.09% 477,905
R Уильям Кларк 40.87% 330,576

1986 жылғы Арканзас штатындағы АҚШ Сенатының сайлауы
Партия Үміткері % Дауыстар
D Дэйл Бамперс (қазіргі сенатор) 62.28% 433,122
R Аса Хатчинсон 37.72% 262,313

1992 жылғы Арканзас штатындағы АҚШ Сенатының сайлауы
Партия Үміткері % Дауыстар
D Дэйл Бамперс (қазіргі сенатор) 60.18% 553,635
R Майк Хакэби 39.82% 366,373