Кіріспе

Оптикалық иллюзия
шок толқынының үлгісі

Мах жолақтары – физик Эрнст Махтың есімімен аталған оптикалық иллюзия. Ол аздап өзгешеленетін сұрғылт түстердің жиектерінің арасындағы контрасты, олар бірімен-бірі жанасқанда, адамның көру жүйесінде жиектерді анықтау механизмін іске қосып, күшейтеді.

Түсіндірме

Мах жолақтары әсері адамның көру жүйесі торша арқылы түсірілген кескіннің жарық каналында жүзеге асыратын кеңістіктік жоғары жиілікті күшейту сүзгілеуіне байланысты. Мах 1865 жылы бұл әсерді хабарлаған, сүзгілеудің оның нейрондары арасындағы бүйірлі тежеу арқылы торшаның өзінде орындалатынын болжаған. Бұл болжамды фон Бекеси атап өткендей, басқа (көрнекі емес) сезімдерге жасалған байқаулармен қолдайды. Көрнекі үлгі көбінесе нақты, табиғи жарықтандыруға ұшыраған қисық беттерде кездеседі, сондықтан сүзгілеудің пайда болуын оқу арқылы алынған кескін статистикасының нәтижесі ретінде түсіндіруге болады. Сүзгілеу әсерін жарықтандыруды сипаттайтын трапеция тәрізді функция мен бір немесе бірнеше жолақты сүзгілер арасындағы конволюция ретінде модельдеуге болады. Нақты жуықтау октава аралықтарымен масштабталған 9 жұп симметриялық сүзгілерді қолданатын модельмен алынады. Әсер шекараның бағытына тәуелсіз.

Радиологияда

Бұл визуалды құбылысты ескеру маңызды, тіс шүрықтарын анықтау үшін жасалған рентген суреттерін бағалау кезінде, онда тістер мен сүйектердің сұр түсті кескіндері тығыздықтың қалыпты емес өзгерістеріне талданады. Егер дәрігер бұл иллюзия мүмкіндігін ескермесе, тіс кариесінің қате оң радиологиялық диагнозы қойылуы мүмкін. Мах жолақтары металл тірек құрылғыларының немесе аппараттардың жанында, сондай-ақ эмаль мен дентин арасындағы шекарада көрінеді. Мах жолақтары тіс пен сүйектің әртүрлі рентгендік қарқындылығынан туындап, көлденең тамыр сынықтарын дұрыс емес диагноз қоюға себеп болуы мүмкін. Мах эффектісі өкпе шетінде қараңғы сызық пайда ету арқылы пневмоторакстың қате диагнозына әкелуі мүмкін (нағыз пневмоторакста ақ плевралық сызық болады).

Компьютерлік графикада

Мах жолақтары градиенттің туындысындағы үзілістерде де пайда болуы мүмкін, бұл сызықты интерполяцияланған интенсивтіліктерде, мысалы Гуро көлеңдеуінде жиі кездесетін көру эффексі. Компьютерлік кескіндерді өңдеу жүйелері шеттерді анықтауды мидың жұмысына ұқсас принциппен қолданады, мысалы, фотосуреттердегі шеттерді анықтап көрсету үшін өткірлеу фильтрін пайдаланады.