Кіріспе

Испанияның оңтүстік Галисиясындағы қала.

Халық саны

Оның халқы 105 233 (2019) провинция халқының 34,2% құрайды, бұл оны Галисияның үшінші ірі қаласы етеді. Оның қалалық аймағында 140 000-нан астам адам тұрады. 2019 жылы қалада 14 171 шетелдік тұрды, бұл жалпы халықтың 13,5% құрайды. Басты ұлттар – португалдар (31,8%), венесуэлалықтар (11,2%) және румындар (7,9%). 2018 жылғы мәліметтерге сәйкес, халықтың 32,3% әрқашан галисия тілінде сөйлейді, 17,1% әрқашан испан тілінде сөйлейді, ал қалғаны екеуін де кезекпен қолданады.

Тарих

Қаланың тарихы римдіктерге және Бургас деп аталатын ыстық су бұлақтарына дейін жетеді. Оларды бүгінге дейін көруге болады. Миньо өзенін кесіп өтудің ең оңай жолдарының бірін қорғау үшін осы жерді бекіту қажеттігі де болды. Римдіктерден кейін Оренсе 5, 6 және 7 ғасырлардың көп бөлігінде суэбилер (суэвтер) патшалығының құрамына кірді және 716 жылы маврлар тарапынан қиратылды. Кейіннен ол 877 шамасында Астурияның Альфонсо III-і тарапынан қайта салынды. Скандинавиялық шапқыншылықтар мен араб әскербасы Аль Мансурдың шабуылдары қаланы қайтадан қиратты. 11 ғасырда Санчо II және оның қарындасы Дона Эльвира тұсында ғана қалаға қайта қоныс аударылды. 12 ғасырға дейін қалалық дамудың нақты серпілісі болмады, сол кезде Оренсе маңызды қызмет көрсету орталығына айналды. Соңғы кезде қала оны көрікті ету үшін жаңа саябақтар, көпірлер, фонтандар мен геотермальдық бұлақтарды орнатуға көп күш жұмсады.

География және геотермальдық бұлақтар

Ежелгі Аурия қаласы Галисияның оңтүстік-орталық бөлігінде Миньо өзенінің екі жағалауында, теңіз деңгейінен 128 метр биіктікте орналасқан. Қала арқылы төрт өзен ағып өтеді: Миньо (басты өзен), Барбанья, Лонья және Барбаньика. Ең ірі өзен қаланың батыс жағындағы, теміржол стансасы орналасқан индустриалды аймақты негізгі қаладан бөліп тұрады. Өзен арқылы үш тас жол және бір теміржол көпірі салынып, сонымен қатар, көлік қозғалысы үшін жабық тұрған танымал римдік Понте-Велла көпірі де бар. Қаланың төңірегін негізінен емен мен қарағай ағаштарынан тұратын ормандар қоршап тұр. Туристерді қызықтыратын маңызды орындардың бірі – ыстық су көздері. Оренсе Еуропадағы геотермалды судың ең көп мөлшеріне ие, сондықтан 2009 жылы Еуропалық тарихи жылу қалалары қауымдастығының алты негізін қалаушы қаланың бірі атанды. Күн сайын провинция бойынша үш миллион литр ыстық су ағып жатыр деп есептеледі. Жазда күндізгі температура шамамен 30 °C (86 °F) градусқа жетеді, ал қыста күндізгі температура 12 °C (54 °F) градусқа дейін көтеріліп, түнде нөл градустан бірнеше градусқа төмендейді. 2018 жылдың 3 тамызында Оренседегі ең жоғары температура 42,7 °C (108,9 °F) тіркелді, бірақ 2022 жылдың 14 шілдесінде 44,1 °C (111,4 °F) градусқа жетіп, бұл рекорд жаңаланды. Бұл Миньо өзенінің аңғарының әсерінен Оренсенің ерекше орографиялық ерекшеліктерінен туындаған микроклимат, себебі Галисияның климаты көбінесе мұхиттық немесе жылы жазғы Жерорта теңізі климаты деп саналады (Кёппен климаттық жіктелуі: Csb).

Экономика

Оренсе қаласының экономикасы қызмет көрсету саласының үстемдігімен сипатталады. Қалада провинцияның ең ірі сауда және ойын-сауық орталықтары, әкімшілік қызметтер (Хунта өкілдігі, орталық және провинциялық үкімет кеңселері), білім беру (Виго университетінің кампусы) және денсаулық сақтау қызметтері (Оуренсе аурухана кешені) орналасқан. Құрылыс саласы да маңызды рөл атқарады. Галисияның ірі құрылыс компанияларының бірі – Copasa компаниясының бас кеңсесі осы қалада шоғырланған. Сан-Сибрао-дас-Виньяс индустриалдық аймағында жеңіл өнеркәсіп кәсіпорындары көп, оның ішінде Адольфо Домингуес және Роберто Верино сияқты бірнеше маңызды киім-кешек фабрикалары, сондай-ақ автокөлік құралдарына бөлшек сатушылар да бар. Оренсе еуропалық қастандардың (Castanea sativa) белгілі өндірушісі болып табылады. Испанияның ауыл шаруашылығы секторындағы маңызды компаниялардың бірі – Coren компаниясының бас кеңсесі Оренсе қаласында орналасқан. Облыстағы ең көп таралған газет – La Región.

Көрікті жерлер

Оң жақта орналасқан сурет. Негізінен қызмет көрсету қаласы болғанмен, Оуренседе көрікті жерлер де бар. Қала үш бөліктен тұрады: ортағасырлық, 19 ғасырда кеңейген аймақ және қазіргі заманғы периметр. Мадрид пен Вигоны байланыстыратын тас жолмен өтетін көптеген адамдар ортағасырлық ауданды, оның тар көшелері мен кішкентай алаңдарын білмейді. Бұрынғыда біршама ескі сүйкімділікке ие болған бұл аймақ қазір қайта жаңартылуда және қаланың студенттері жиі баратын әдеттегі мейрамханалар мен барларға толы. Пласа Майор қала өмірінің орталығы, онда аркалы дүкендер мен қала әкімдігі орналасқан. Кафедральдық собор Оуренседегі ең маңызды ескерткіш. Бұл собор (572 жылы негізі салынған, 13 ғасырда қайта салынған) Галисиядағы екінші ең көне собор. Ол бұрынғыда тұрған суэв базиликасының орнында салынған. Романдық стильде салынған, бірақ романдық және готикалық стильдердің элементтерін де қамтиды, ол көзден жасырынырақ, бірақ Сантьяго-де-Компостела соборының Даңқ есігін еліктейтін Бейбітшілік есігі бар қасбетіне ие. Ішінде, Капилья-дель-Кристо, яғни Мәсіх шіркеуі (16 ғасыр), Галисияда құрметпен сақталатын айқыш белгісі бар. Миньо өзені Оуренседе Понте Велла (Ескі көпір) арқылы кесіп өтеді. Римдік негіздерде салынған, ол 1230 жылы епископ Лоренцо тарапынан қайта салынды, бірақ содан бері көп рет жөнделді; ол жеті аркадан және 141 фут (43 м) орталық аралықтан тұрады. Ла Рута де ла Плата (күміс жол) және Португал жолы, Камино де Сантьягоның әртүрлі бағыттары, екеуі де Оуренсе арқылы өтеді. Ла Рута де ла Плата, Каминоның ең ұзын жолы, Севильядан басталып, елдің батысынан солтүстікке қарай созылады.

Көлік

Қала Оренсе теміржол станциясымен қамтамасыз етілген.

Баралет

Баралете – Оренседегі дәстүрлі пышақ өткірлеушілер мен шатыр жасаушылардың (afiadores e paragüeiros) пайдаланған жаргонының атауы еді. Ол Оренседе сөйленетін галисиан тіліне негізделген, бірақ оны қолданушылар күнделікті сөздерді тілдік байланысы жоқ, жаңадан ойлап тапқан сөздермен ауыстырып, басқа адамдарға түсінбестей еткен.

Спорт

Қаланың ұзақ, бірақ алабұрлы футбол тарихы бар. UD Orensana екі жергілікті клубтың бірігуінен кейін 1935 жылы құрылды. Ол 1952 жылы таратылып, оның орнына CD Ourense құрылды. 2014 жылы қаржылық қиындықтарға тап болып таратылды. 1977 жылы құрылған Понте Оуренсе Футбол клубы 2014 жылы атын Оуренсе CF деп өзгертті.