Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Испанияның оңтүстік Галисиясындағы қала.
City in southern Galicia, Spain
Халық саны
Оның халқы 105 233 (2019) провинция халқының 34,2% құрайды, бұл оны Галисияның үшінші ірі қаласы етеді. Оның қалалық аймағында 140 000-нан астам адам тұрады. 2019 жылы қалада 14 171 шетелдік тұрды, бұл жалпы халықтың 13,5% құрайды. Басты ұлттар – португалдар (31,8%), венесуэлалықтар (11,2%) және румындар (7,9%). 2018 жылғы мәліметтерге сәйкес, халықтың 32,3% әрқашан галисия тілінде сөйлейді, 17,1% әрқашан испан тілінде сөйлейді, ал қалғаны екеуін де кезекпен қолданады.
Its population of 105,233 (2019) accounts for 34.2% of the population of the province and makes it the third largest city of Galicia. Its metropolitan area has a population that exceeds 140,000. In 2019 there were 14,171 foreigners living in the city, representing 13.5% of the total population. The main nationalities are Portuguese (31.8%), Venezuelans (11.2%) and Romanians (7.9%). By language, according to 2018 data, 32.3% of the population always speak in Galician, 17.1% always speak in Spanish and the rest use both interchangeably.
Тарих
Қаланың тарихы римдіктерге және Бургас деп аталатын ыстық су бұлақтарына дейін жетеді. Оларды бүгінге дейін көруге болады. Миньо өзенін кесіп өтудің ең оңай жолдарының бірін қорғау үшін осы жерді бекіту қажеттігі де болды. Римдіктерден кейін Оренсе 5, 6 және 7 ғасырлардың көп бөлігінде суэбилер (суэвтер) патшалығының құрамына кірді және 716 жылы маврлар тарапынан қиратылды. Кейіннен ол 877 шамасында Астурияның Альфонсо III-і тарапынан қайта салынды. Скандинавиялық шапқыншылықтар мен араб әскербасы Аль Мансурдың шабуылдары қаланы қайтадан қиратты. 11 ғасырда Санчо II және оның қарындасы Дона Эльвира тұсында ғана қалаға қайта қоныс аударылды. 12 ғасырға дейін қалалық дамудың нақты серпілісі болмады, сол кезде Оренсе маңызды қызмет көрсету орталығына айналды. Соңғы кезде қала оны көрікті ету үшін жаңа саябақтар, көпірлер, фонтандар мен геотермальдық бұлақтарды орнатуға көп күш жұмсады.
The origin of the town can be traced to the Romans and the presence of hot springs called the Burgas. These can still be seen today. There was also the need to fortify the place to protect one of the easiest ways to cross the Miño River. After the Romans, Ourense was part of the Suebi (Suevi) kingdom during most of the 5th, 6th and 7th centuries and was destroyed by the Moors in 716. It was later rebuilt by Alfonso III of Asturias about 877. The Norse invasions as well as attacks from the Arab warlord Al Mansur once more laid the city to waste. It was only under Sancho II and his sister Doña Elvira that the city was resettled during the 11th century. The definitive urban impulse did not arrive until the 12th century when Ourense became an important center of services. Recently the city has made many efforts to provide new parks, bridges, fountains and geothermal springs installations to make the city more attractive.
География және геотермальдық бұлақтар
Ежелгі Аурия қаласы Галисияның оңтүстік-орталық бөлігінде Миньо өзенінің екі жағалауында, теңіз деңгейінен 128 метр биіктікте орналасқан. Қала арқылы төрт өзен ағып өтеді: Миньо (басты өзен), Барбанья, Лонья және Барбаньика. Ең ірі өзен қаланың батыс жағындағы, теміржол стансасы орналасқан индустриалды аймақты негізгі қаладан бөліп тұрады. Өзен арқылы үш тас жол және бір теміржол көпірі салынып, сонымен қатар, көлік қозғалысы үшін жабық тұрған танымал римдік Понте-Велла көпірі де бар. Қаланың төңірегін негізінен емен мен қарағай ағаштарынан тұратын ормандар қоршап тұр. Туристерді қызықтыратын маңызды орындардың бірі – ыстық су көздері. Оренсе Еуропадағы геотермалды судың ең көп мөлшеріне ие, сондықтан 2009 жылы Еуропалық тарихи жылу қалалары қауымдастығының алты негізін қалаушы қаланың бірі атанды. Күн сайын провинция бойынша үш миллион литр ыстық су ағып жатыр деп есептеледі. Жазда күндізгі температура шамамен 30 °C (86 °F) градусқа жетеді, ал қыста күндізгі температура 12 °C (54 °F) градусқа дейін көтеріліп, түнде нөл градустан бірнеше градусқа төмендейді. 2018 жылдың 3 тамызында Оренседегі ең жоғары температура 42,7 °C (108,9 °F) тіркелді, бірақ 2022 жылдың 14 шілдесінде 44,1 °C (111,4 °F) градусқа жетіп, бұл рекорд жаңаланды. Бұл Миньо өзенінің аңғарының әсерінен Оренсенің ерекше орографиялық ерекшеліктерінен туындаған микроклимат, себебі Галисияның климаты көбінесе мұхиттық немесе жылы жазғы Жерорта теңізі климаты деп саналады (Кёппен климаттық жіктелуі: Csb).
The ancient city of Auria is located on both banks of the Miño river in the south central part of Galicia, at an elevation of 128 meters above sea level. Four rivers cross the town: Miño (the main river), Barbaña, Loña and Barbañica. The biggest river divides a rather industrial western suburb, which contains the railroad station, from the main town. Three highway and one railroad bridge cross the river in addition to the famous Roman bridge, Ponte Vella, which is now closed to vehicle traffic. The town is surrounded by forests, mainly oak and pine. One of the main tourist attractions is related to hot springs, as Ourense holds one of the greatest amount of geothermal water in Europe, becoming one of the six founding cities of the European Association of Historic Thermal Cities in 2009. It is estimated that three million liters of hot springs flow every day throughout the province. Summers have hot daytime temperatures around 30 °C (86 °F), while winters are wet with daytime highs at 12 °C (54 °F) and lows a few degrees above freezing. On August 3, 2018, Ourense recorded its then hottest day on record at 42.7 °C (108.9 °F); this was beaten on 14 July 2022 when it reached 44.1 °C (111.4 °F). It is a microclimate generated by the unique orography of Ourense, affected by the Miño river valley, since the climate of Galicia is generally considered transitional oceanic or warm summer mediterranean climate (Köppen climate classification: Csb).
Экономика
Оренсе қаласының экономикасы қызмет көрсету саласының үстемдігімен сипатталады. Қалада провинцияның ең ірі сауда және ойын-сауық орталықтары, әкімшілік қызметтер (Хунта өкілдігі, орталық және провинциялық үкімет кеңселері), білім беру (Виго университетінің кампусы) және денсаулық сақтау қызметтері (Оуренсе аурухана кешені) орналасқан. Құрылыс саласы да маңызды рөл атқарады. Галисияның ірі құрылыс компанияларының бірі – Copasa компаниясының бас кеңсесі осы қалада шоғырланған. Сан-Сибрао-дас-Виньяс индустриалдық аймағында жеңіл өнеркәсіп кәсіпорындары көп, оның ішінде Адольфо Домингуес және Роберто Верино сияқты бірнеше маңызды киім-кешек фабрикалары, сондай-ақ автокөлік құралдарына бөлшек сатушылар да бар. Оренсе еуропалық қастандардың (Castanea sativa) белгілі өндірушісі болып табылады. Испанияның ауыл шаруашылығы секторындағы маңызды компаниялардың бірі – Coren компаниясының бас кеңсесі Оренсе қаласында орналасқан. Облыстағы ең көп таралған газет – La Región.
The economy of the city of Ourense is marked by a predominance of service sector provision. The city has the largest shopping and leisure in the province, and administrative services (Xunta delegation, central and provincial government offices), educational (a campus of the University of Vigo) and health services (Ourense Hospital Complex). The construction industry is also important. Copasa, one of the biggest Galician construction companies, has its headquarters in the city. The industrial area of San Cibrao das Viñas has many light industries including several important clothing factories, like Adolfo Dominguez and Roberto Verino [gl], as well as automotive supplier industries. Ourense is a well known producer of European chestnuts (Castanea sativa). Coren, one of the Spanish agricultural sector's most important companies, has its headquarters in Ourense. The most read province newspaper is La Región.
Көрікті жерлер
Оң жақта орналасқан сурет. Негізінен қызмет көрсету қаласы болғанмен, Оуренседе көрікті жерлер де бар. Қала үш бөліктен тұрады: ортағасырлық, 19 ғасырда кеңейген аймақ және қазіргі заманғы периметр. Мадрид пен Вигоны байланыстыратын тас жолмен өтетін көптеген адамдар ортағасырлық ауданды, оның тар көшелері мен кішкентай алаңдарын білмейді. Бұрынғыда біршама ескі сүйкімділікке ие болған бұл аймақ қазір қайта жаңартылуда және қаланың студенттері жиі баратын әдеттегі мейрамханалар мен барларға толы. Пласа Майор қала өмірінің орталығы, онда аркалы дүкендер мен қала әкімдігі орналасқан. Кафедральдық собор Оуренседегі ең маңызды ескерткіш. Бұл собор (572 жылы негізі салынған, 13 ғасырда қайта салынған) Галисиядағы екінші ең көне собор. Ол бұрынғыда тұрған суэв базиликасының орнында салынған. Романдық стильде салынған, бірақ романдық және готикалық стильдердің элементтерін де қамтиды, ол көзден жасырынырақ, бірақ Сантьяго-де-Компостела соборының Даңқ есігін еліктейтін Бейбітшілік есігі бар қасбетіне ие. Ішінде, Капилья-дель-Кристо, яғни Мәсіх шіркеуі (16 ғасыр), Галисияда құрметпен сақталатын айқыш белгісі бар. Миньо өзені Оуренседе Понте Велла (Ескі көпір) арқылы кесіп өтеді. Римдік негіздерде салынған, ол 1230 жылы епископ Лоренцо тарапынан қайта салынды, бірақ содан бері көп рет жөнделді; ол жеті аркадан және 141 фут (43 м) орталық аралықтан тұрады. Ла Рута де ла Плата (күміс жол) және Португал жолы, Камино де Сантьягоның әртүрлі бағыттары, екеуі де Оуренсе арқылы өтеді. Ла Рута де ла Плата, Каминоның ең ұзын жолы, Севильядан басталып, елдің батысынан солтүстікке қарай созылады.
thumb|right|200px|Ourense Cathedral. Although mainly a town of services, Ourense is not without its tourist sites. The town has three parts: the medieval, the area of 19th century expansion, and the modern perimeter. Many who pass by on the highway linking Madrid to Vigo are unaware of the medieval quarter, with its narrow streets and tiny plazas. Once an area of a certain dilapidated charm the area is now undergoing renovation and is full of typical restaurants and bars patronized by the university students of the town. The Plaza Mayor is the center of city life with its arcaded shops and the Town Hall. The Cathedral is the most important monument in Ourense. This cathedral (founded 572; rebuilt in the 13th century) is the second oldest in Galicia. It occupies the same site as the Suevian basilica that stood there in earlier times. Romanesque in structure, but with a mixture of Romanesque and Gothic styles, it is rather hidden away but, contains a façade with the Door of Paradise in imitation of the Door of Glory of the Cathedral of Santiago de Compostela. Inside, the Capilla del Cristo, or Christ's Chapel (16th century), contains a crucifix venerated throughout Galicia. The Miño is crossed at Ourense by the Ponte Vella (Old Bridge). With Roman foundations, it was reconstructed by Bishop Lorenzo in 1230 but frequently repaired since then; it has seven arches and a central span of 141 feet (43 m). La Ruta de la Plata (the silver route in English) and the Portuguese Way, different routes on the Camino de Santiago, both pass directly through Ourense. La Ruta de la Plata, the longest of all the Camino's routes, begins in Sevilla and moves north through the west of the country.
Көлік
Қала Оренсе теміржол станциясымен қамтамасыз етілген.
The city is served by the Ourense Railway Station.
Баралет
Баралете – Оренседегі дәстүрлі пышақ өткірлеушілер мен шатыр жасаушылардың (afiadores e paragüeiros) пайдаланған жаргонының атауы еді. Ол Оренседе сөйленетін галисиан тіліне негізделген, бірақ оны қолданушылар күнделікті сөздерді тілдік байланысы жоқ, жаңадан ойлап тапқан сөздермен ауыстырып, басқа адамдарға түсінбестей еткен.
Barallete was the name of an argot employed by the traditional knife sharpeners and umbrella makers (afiadores e paragüeiros) of Ourense. It was based on the Galician language as spoken in Ourense, but its users substituted everyday words with invented ones of no linguistic connection, making it impossible for other people to understand it.
Спорт
Қаланың ұзақ, бірақ алабұрлы футбол тарихы бар. UD Orensana екі жергілікті клубтың бірігуінен кейін 1935 жылы құрылды. Ол 1952 жылы таратылып, оның орнына CD Ourense құрылды. 2014 жылы қаржылық қиындықтарға тап болып таратылды. 1977 жылы құрылған Понте Оуренсе Футбол клубы 2014 жылы атын Оуренсе CF деп өзгертті.
The town has a long but turbulent history of association football. UD Orensana was founded in 1935 after a merger of two local clubs. It was dissolved in 1952 and CD Ourense was founded in its place. They fell into financial trouble in 2014 and were dissolved. Ponte Ourense Club de Fútbol, founded in 1977, changed its name in 2014 to Ourense CF.