Еуропаның символдары мен мифологиясы

Кіріспе

Еуропаның символдарына шолу

Еуропаның бірқатар символдары ежелгі заманнан бері пайда болды, оның ішінде мифологиялық тұлға Еуропа ерекше аталады. 1950-1960 жылдары Еуропалық кеңес бірнеше символдарды енгізді. 1985 жылы Еуропалық қауымдастықтар өзі үшін қосымша символдар жасады, оларды 1993 жылы Еуропалық Одақ (ЕО) мұра етті. Еуропалық Одақтың осы символдары қазір еуропалықтардың қолдауымен Еуропалық Одақтың саясатын және еуропалық интеграцияны қолдайтын саяси көзқарастарды көрсетеді.

Еуропа мен бұқа

Еуропа географиялық термин ретінде әлемнің ірі бөліктерінің бірі болып Геродотпен (Тракия немесе Эпирдің бөліктеріне сілтеме жасап, географиялық аумағын шектеген, сондай-ақ Гомердің Аполлонға арналған жырларында) қолданылған. Рим дәуірінде Страбон мен Птолемейдің географиясында бұл термин Танай өзенінің батысындағы құрлықты білдірген. Еуропа сөзі алғаш рет Каролингтер кезеңінде Латын Христиандығының аумағын көрсететін мәдени мағынада қолданыла бастады. Еуропа – әйел есімі, Гесиодтағы нимфаның аты, және Геродот алғаш айтқан аңызда гректер (Геродоттың пікірінше, криттіктер) ұрлаған Финикиялық ақсүйек әйелдің есімі. Еуропаны грек қарақшылары емес, бұқа кейпіндегі Зевс ұрлағаны туралы классикалық аңыз Овидийдің "Метаморфозаларында" баяндалған. Аңыз бойынша, Зевс батқан ақ бұқаның кейпіне еніп, Еуропаның әкесінің малдарының арасына қосылған. Еуропа мен оның қызметшілері гүл жинап жатқанда, ол бұқаны көріп, оның үстіне отырған. Зевс осы мүмкіндікті пайдаланып, теңізге қарай жүгіріп, оны арқасында Крит аралына жеткізген. Сол жерде ол өзінің нағыз бейнесін ашқан, ал Еуропа Криттің бірінші патшайымы болған. Зевс оған Гефест жасаған әшекей мен үш сыйлық сыйлаған: Талос, Лаэлапс және ешқашан сұйып кетпейтін сүңгі. Кейіннен Зевс ақ бұқаның пішінін жұлдыздарда қайта жаратқан, ол қазір Таврус шоқжұлдызы деп белгілі. Еуропалық өнерде грек-рим дәуірінен бері жиі кездесетін мотив болғанымен, Еуропа мен бұқаның құрылтай мифы континентке және қазіргі Еуропалық Одаққа қатысты жиі еске алынады, сондықтан оны тек топонимиканың бір бөлігі ғана емес, сонымен қатар Еуропаның ұлттық символы немесе бейнесі деп санауға болады. Мысалы, Еуропа мен бұқаның мүсіндері Еуропалық Одақтың бірнеше мекемелерінің алдында, сондай-ақ Грекияның 2 евро монетасында орналасқан. Еуропа Кеңесінің құрметіне 1956 жылы шығарылған пошта маркаларында Еуропаның аты жазылған. Бұған қоса, Еуропалық Парламент ғимаратының күмбезінде Грек мифологиясының басқа элементтерімен бірге Еуропаның ұрлануын бейнелейтін Алиги Сассудың үлкен мозаикасы бар. Бұқа сонымен қатар Еуропалық Одақтың барлық елдерінің тұруға рұқсат картасының жаңа дизайнының сол жақ жоғарғы бұрышында бейнеленген.

Europa was used as a geographical term, for one of the great divisions of the known world, by Herodotus (in a reduced geographical scope, referring to parts of Thrace or Epirus, also in the Homeric hymn to Apollo). It became the geographical term for the landmass west of the Tanais in the Roman era geography by Strabo and Ptolemy. Europa first began to be used in a cultural sense, denoting the territory of Latin Christendom, in the Carolingian period. Europa is a feminine name, the name of a nymph in Hesiod, and in a legend first related by Herodotus, the name of a Phoenician noble woman abducted by Greeks (in Herodotus' opinion, Cretans). The classical legend of Europa being abducted not by Greek pirates but by Zeus in the shape of a bull is told in Ovid's Metamorphoses. According to the account, Zeus took the guise of a tame white bull and mixed himself with the herds of Europa's father. While Europa and her female attendants were gathering flowers, she saw the bull, and got onto his back. Zeus took that opportunity and ran to the sea and swam, with her on his back, to the island of Crete. There he revealed his true identity, and Europa became the first queen of Crete. Zeus gave her a necklace made by Hephaestus and three additional gifts: Talos, Laelaps and a javelin that never missed. Zeus later re created the shape of the white bull in the stars, which is now known as the constellation Taurus. In addition to generally being a frequent motif in European art since Greco Roman times, the founding myth of Europa and the bull has frequently been alluded to in relation to the continent and by the modern European Union, and can thus be considered not only a piece of toponymy, but also as a symbol, or national personification of Europe. For instance, statues of Europa and the bull are located outside several of the European Union's institutions, as well as on the Greek €2 coin. Europa's name appeared on postage stamps commemorating the Council of Europe, which were first issued in 1956. Furthermore, the dome of the European Parliament's Paul Henri Spaak building contains a large mosaic by Aligi Sassu portraying the abduction of Europa with other elements of Greek mythology. The bull is also in the top left corner of the new design of the residence permit card of all European Union countries.

Еуропа патшалығы

Europa regina (лат. Еуропа патшайымы) – Еуропа құрлығының патшайым бейнесіндегі картографиялық бейнелеуі. Манеризм дәуірінде пайда болып, танымал болған Europa regina – Еуропа құрлығының патшайым түрінде бейнеленген карта. Еуропаны осылай көрсеткен алғашқы картаны 1537 жылы Иоганн Буциус Эникола (1516–1542) жасаған. Бұл картаның қалай пайда болғаны және бастапқыда қалай қабылданып, түсінілгені туралы көп мәлімет жоқ, бірақ 16 ғасырдың екінші жартысында оның танымалдығы күрт өсті. Сол замандағы жұбайлардың портреттеріндегідей, Europa regina басын оңға бұрып, оң қолымен шар ұстап тұрады, бұл оның қиялдағы күйеуі – императорға бет бұрып, билікті сыйға тартатынын көрсетеді.

Еуропалық ата

Ұлы Карл (Каролус Магнус; 768 жылдан франктардың королі; шамамен 742-814 жылдары Киелі Рим империясының императоры), сондай-ақ Ұлы Шарль деп те аталады, француз және неміс монархияларының негізін қалаушы саналады. «Еуропаның әкесі» (Pater Europae) атанған ол, Батыс Рим империясы құлағаннан бергі Еуропаның ең кең аумақты бірігуін білдіретін империя құрды және соңғы антикалық дәуірдің аяқталуын белгілейтін жалпыеуропалық ұғымды қалыптастырған қайта өрлеуге бастама берді. Бұл одан бөлек, Батыс Еуропа тарихын терең әсер еткен заманауи зиялық және мәдени жаңаруға жол ашты. Бұл Шарльге оның әскери жетістіктерінен гөрі аңызға айналуға мүмкіндік берді. Еуропаның көптеген патшалық үйлері ғасырлар бойы Каролинг мұрасымен байланыстыруға тырысты. Мысалы, Киелі Рим империясының және Наполеон Бонапарттың тәждері тиісінше «Шарльдің тәжі» деп аталды, ал Шарльдің жеке қылышы – Жоюз 11-шы ғасырдан бастап француз патшаларының тәж кию қылышы ретінде қолданылды. Француз қайта өрлеуінің авторы Жан Лемар де Бельге Шарльге табынушылықты одан әрі күшейтті, императордың Троя соғысы кезінде Троя патшасы Приамнан бастау алған мәртебелі транслацио империдің бір бөлігі болғанын болжады, демек грек мифологиясындағы «Құдайлар мен адамдардың әкесі» Зевске байланысты. Бүгінде Шарльдің жалпы еуропалық, символдық құндылығының көп бөлігі оның екі дүниежүзілік соғысқа әкелген ұзақ жылдарға созылған антагонизм кезінде болмаған, бірақ еуропалық интеграция процесінде маңызды болған франко-герман достығының символы саналатынымен байланысты. Осылайша, 1952 жылы Еуропа Кеңесінің туын жобалау конкурсындағы бірнеше сәтсіз ұсыныстар Орифламмеге ұқсас болды; бұл ту 800 жылы Әулие Петр базиликасында Шарльдің тәж кию рәсімінде Папа Лео III оған сыйлаған. Сол жылы профессор Ханс фон Хентиг Шарльдің империясы мен қазіргі Еуропаның интеграциясы арасындағы ұқсастықтарды атап өтті. Еуропалық комиссия да Шарльді еске алу үшін Брюссельдегі орталық ғимараттарының бірін оның атымен атады («Шарль ғимараты»). Германияның Ахен қаласы 1949 жылдан бері жыл сайын Еуропалық біртүлікті қолдаушыларға – Альсиде Де Гаспери, Жан Монне және еуроға «Шарль Великий» сыйлығын табыс етеді. Халықаралық істерге арналған «Экономист» газетінің әр санында Еуропалық Одақтың мәселелеріне арналған «Шарльдің күнделігі» бағанасы жарияланады. 2010 жылғы «Ұлы Карл» жастар сыйлығының табыстау рәсімінде Еуропалық парламенттің төрағасы Ежи Бузек былай деді:

Charlemagne (Carolus Magnus; King of the Franks from 768; Holy Roman Emperor c. 742814), also known as Charles the Great, is considered the founder of the French and German monarchies. Known as Pater Europae («Father of Europe»), he established an empire that represented the most expansive European unification since the fall of the Western Roman Empire and brought about a renaissance that formed a pan European identity whilst marking the end of Late Antiquity. There was also a contemporary intellectual and cultural revival which profoundly marked the history of Western Europe. This gave Charlemagne a legendary standing that transcended his military accomplishments. For many centuries, European royal houses sought to associate themselves with the Carolingian heritage. The crowns of the Holy Roman Empire and Napoleon Bonaparte were for instance both respectively named "The Crown of Charlemagne", and Charlemagne's personal sword, Joyeuse, served as a coronation sword for French kings from the 11th century onwards. The cult of Charlemagne was further embellished by the French renaissance author Jean Lemaire de Belges, who postulated that the emperor was part of an illustrious translatio imperii originating with King Priam of Troy during the Trojan Wars, and thus by extension Zeus, the "Father of Gods and men" in Greek Mythology. Today, much of the pan European, symbolic value of Charlemagne is attributed to the fact that he is considered an embodiment of the Franco German friendship which was absent during the long lasting enmity which culminated in the two world wars, but has become indispensable in the process of European integration. Thus, in the 1952 design competition for the Council of Europe's flag, several of the unsuccessful proposals were redolent of the Oriflamme; the banner given to Charlemagne by Pope Leo III at his coronation in the St. Peter's Basilica in the year 800. Similarities between Charlemagne's empire and the modern European integration were also suggested by professor Hans von Hentig the same year. The European Commission is also alluding to Charlemagne by means of naming one of its central buildings in Brussels after him (The Charlemagne building). The German city of Aachen has since 1949 annually awarded the Charlemagne Prize to champions of European unity, including Alcide De Gasperi, Jean Monnet and the euro itself. Each edition of the international affairs newspaper The Economist features a column called «Charlemagne's notebook», focusing on European Union affairs. In his speech at the award ceremony for the 2010 Charlemagne Youth Prize, European Parliament President Jerzy Buzek said the following:

Еуропаның «туыстары» ретінде танылған кейінгі монархтардың қатарында Ұлыбританияның королевасы Виктория («Еуропаның әжесі»), Данияның Христиан IX және Черногорияның Николай I (екеуі де Еуропаның қайнағасы) бар. Алайда, бұл 19-шы және 20-шы ғасырлардың басындағы лақап есімдердің себебі тек осы монархтардың балаларының шетелдік ханзадалар мен ханшайымдарға үйленуіне байланысты және олар кең мағынада символдық мәнге ие емес.

1955 жылға дейін қабылданған жалпы еуропалық тулар

Саяси институттардың қалыптасуына дейін Еуропаны көрсететін тулар біріктіру қозғалыстарымен ғана шектелген. Ең көп таралғандары – Еуропалық қозғалыстың ақ түс фондық жасыл әрпі "Е" және 1922 жылы құрылған Паневропалық одақтың "Паневропалық туы".