Кіріспе
Румыниялық теннисші (1946 жылы туған)
Мансап
1966 жылы карьерасының басында Настасе Иоан Țiriac-пен жарысып, әлемді аралады. Олар 1969, 1971 және 1972 жылдары Дэвис кубогында Румынияны өкілдік етіп, жүлдегер атанды. Жекелей сында Настасе өзінің алғашқы турнирін 1967 жылдың 16 сәуірінде Канн қаласында жеңіп алды. Оның үздік ойыншыларға қарсы алғашқы жеңістері 1969 жылы Стокгольмде болды, онда ол Тони Рош пен Стэн Смиттен басым түсті. 1970 жылы Настасе әлемдегі ең жақсы ойыншылардың біріне айналды, көптеген сарапшылар оны сол кездегі әлемнің алтыншы ең жақсы ойыншысы деп санады, австралиялық Род Лейвер, Кен Розуолл, Джон Ньюкомб, Тони Рош және америкалық Артур Эштің артында. Настаседің жоғары көрсеткіштері Римдегі Италия ашық турнирінде және Мэриленд штатының Солсбери қаласында өткен АҚШ жабық турниріндегі сәттіліктерінен туындады. Тириакпен бірге Настасе Франция ашық турнирінде ерлер парлы сында жеңіске жетті. 1971 жылы Настасе Франция ашық турнирінде екінші орын алды, финалда төрт сетте Ян Кодеске есе жіберді. Желтоқсан айында Настасе өзінің алғашқы Мастерс Гран-при титулын жеңіп алды, дөңгелек робин жүйесінде Стэн Смиттен озып кетті. 1972 жылы ол әлемдегі екінші ракеткаға айналды, Ашпен бес сеттік финалда жеңіске жеткені үшін. Бұл турнир - жылдың ең үздік ойыншыларының барлығы қатысқан жалғыз шара болды. Екі ай бұрын Уимблдонда Настасе Стэн Смиттен бес сеттік тартысты финалда жеңіліп қалды, бұл чемпионаттың ең қызықты матчтарының бірі болды. Дэвис кубогында Настасе өзінің туған Бухарест қаласында балшық кортта өткен финалда Стэн Смиттен жеңілгенге дейін жекелей сында жеңіліске ұшырамады. Желтоқсан айындағы жыл соңындағы тур финалында Настасе Смиттен басым түсіп, екінші рет Мастерс Гран-при титулын жеңіп алды. 1973 жылы Настасе 17 турнирде жеңіске жетті, оның ішінде Франция ашық турнирі, Уимблдонда парлы сындағы жеңіс және үшінші Мастерс титулы бар. Ол сол жылы АТP рейтингінде бірінші орынды иеленді. Сондай-ақ, ол журналистер тобының дауыс беруімен "Мартини және Росси" сыйлығын жеңіп алды, сонымен қатар 17 теннисші, "Tennis Magazine" (АҚШ), Бад Коллинз, Рино Томмаси және Рекс Беллами қатысқан халықаралық сауалнамада бірінші орынды иеленді. Дэвис кубогында ол сегіз жекелей матчтың жетісінде жеңіске жетті. Басқа үздік ойыншылармен өткен матчтарда Настасе Ньюкомбқа қарсы 1–0, ал Смитке қарсы 1–1 есебімен ойнады. Румыниялық теннисші Франция ашық турнирін бірде-бір сетті жоғалтпай жеңіп алды (Бьёрн Борг 1978 және 1980 жылдары, Рафаэль Надаль 2008, 2010, 2017 және 2020 жылдары қайталаған жетістік), сондай-ақ ол Франция ашық турнирінде (балшық корт), Римде (балшық корт) және Королева клубында (шатыр корт) тікелей жеңіске жетті. Настасе Уимблдонда екінші ракетка ретінде тіркелді, бұл титулдың қорғаушысы Стэн Смиттен кейінгі орын болды. Жаңа құрылған АТP өз ойыншыларын турнирден шығарғаннан кейін, ITF Югославиялық Никола Пиличті дисквалификациялады, тек үш АТP ойыншысы (Настасе, Роджер Тейлор және Рей Келди) бойкотқа қарсы шығып, АТP-нің тәртіптік комитетінен айыппұл алды. Настасе бәсекелестік алаңдағы әлсіреген жағдайда бірінші ракетка ретінде тағайындалды және АТP-нің іс-қимылын қолдағанын ашық айтты, бірақ ол қызмет ететін капитан ретінде Румыния армиясы мен үкіметінің бұйрығына бағынуға тиіс екенін және осылайша турнирді бойкоттай алмайтынын мәлімдеді. Кейбір заманауи баспасөз материалдары мен кейінірек жазылған өмірбаяндар Настасе АҚШ-тық Сэнди Майерге қарсы төртінші раундтағы матчын сәтімен ұтырғанын болжайды, бірақ одан бұрын әлдеқайда нашар ойыншыға есе жіберу тым анық болар еді. Настасе бұл болжамдарға қатысты ешқандай пікір білдірген жоқ. 1974 жылы ол WCT финалына және Мастерс Гран-при финалына қатысқан жалғыз ойыншы болды. Настасе Мастерс турнирінде жақсы өнер көрсетті, әсіресе жартылай финалда Ньюкомбқа қарсы. (Настасе Ньюкомбқа қарсы 4–1 есебімен аяқтады, 1969 жылы өткен алғашқы матчта ғана жеңіліске ұшырады.) Алайда, румыниялық теннисші финалда Гильермо Виластан бес сетте жеңіліп қалды. Бесінші жыл қатарынан Настасе 1975 жылы Мастерс Гран-при финалына жетті, онда ол Бьёрн Боргты үш сетте жеңді. 1976 жылдың бірінші жартысында Настасе төрт турнирде жеңіске жетті (Атланта WCT, Avis Challenge Cup WCT, АҚШ ашық турнирі, La Costa), ал жекелей кездесулерде ол Коннорсты 2–1, Виласты 1–0, Эшті 1–0 және Боргты 2–0 есебімен жеңді. Настасе Австралия ашық турниріне қатыспады, бұл турнирді көптеген үздік ойыншылар да қанағаттандырмады. Настасеге Франция ашық турниріне қатысуға тыйым салынды, өйткені ол World Team Tennis-ке қатысты. Жылдың екінші жартысында үшінші ракетка болған Настасе Уимблдонның ерлер жекелей финалында Боргтан тікелей сеттерде жеңіліп, АҚШ ашық турнирінің жартылай финалында жеңіліске ұшырады. Настасе жылдың екінші жартысында тағы үш турнирде жеңіске жетті, олар Pepsi Grand Slam, South Orange және қазан айындағы Венесуэланың Каракас қаласында өткен төрт ойыншыдан тұратын турнир (назарда ұстаңыз, бұл наурыз айындағы Каракас WCT турнирінен өзгеше). Осылайша, ол жыл ішінде жеті турнирде жеңіске жетті. Настасе әлемдегі үшінші ракетка болды, Коннорс пен Боргтан кейін. 1977 жылы Настасе АТP рейтингінде тоғызыншы орынды иеленді. Ол Франция ашық турнирінде және Уимблдонда (Боргтан жеңіліп) жартылай финалға шықты, сонымен қатар WCT финалына қатысты. Уимблдондағы жартылай финалда Настасе төреші Джереми Шейлспен дауласты. Шейлс оған артықшылық алаңына өтуін сұрағанда "Настасе" деп атады, "ұстаздың жаман оқушыға сөйлегені сияқты". (Настасе Шейлс одан кортқа түскен қағаз парағын жинауын сұрағанын да айтты, "Настасе, сол қағазды жинап ал"). Настасе ашуланып "Мені мырза Настасе деп атаңыз!" деді. Осы оқиғадан кейін төрешілер ойыншыларға тікелей сөйлескенде әдепті тіл қолдана бастады. Мырза Настасе кейіннен оның өмірбаянының атауы болды. 1978 жылы да ол үздік 20 ойыншының қатарында болды; Уимблдонда ол тағы да жартылай финалға жетті. Настасе 1985 жылдың қазан айында 39 жасында Тулузадағы теннис турнирінде карьерасын аяқтады, бірақ 1988 жылдың маусымында Дижондағы челленджер турнирінде ойнады.
Даулар
1977 жылдың қазан айында Raquette d'Or турнирінде Настасе Гиллермо Виластың 46 матчтық жеңіс тізбегін тоқтату үшін "спагетти жіп" (қос жіпті) ракеткасын пайдаланды. Ракетканың жоғары айналу және болжамсыз секірулер жасауымен белгілі болды. Вилас ракеткаға наразылық білдіріп, матчтан бас тартты. Бірнеше күннен кейін ATP мұндай ракеткаларды қолдануға тыйым салды. 1979 жылғы АҚШ ашық турнирінде Настасе Джон МакЭнроумен ойынынан шеттетілді. Бұрын төреші үшінші сетте Настаседен ұпай, ал төртінші сетте ойынды алып қойған болатын. Көрермендер төрешінің шешімімен келіспей, стадионға сыра банкалары мен стақандарды лақтырып, жағдай шиеленістің шегіне жетті. Матч қайта басталды, төреші ауыстырылды, бірақ МакЭнроу жеңіске жетті. 1994 жылы Дэвис кубогының құрама командасының капитаны Настасе Ұлыбританияға қарсы матчқа қатысудан шеттетілді, себебі Оңтүстік Африкаға қарсы өткен матчта "жарамсыз сөздер айтқандығы және шенеуніктерді тұрақты түрде қорқытқандығы" айыпталды. 2017 жылы Ұлыбританияға қарсы Фед Кубогы матчында команданың капитаны болып жұмыс істеген Настасе Серена Уильямстың туылмаған баласы туралы пікір білдірді. 71 жастағы Настасе фотографтарға позда берген кезде Ұлыбританияның Фед Кубогы капитаны Энн Киотхавонгтан қонақ бөлмесінің нөмірін сұрады. Бұрын Настасе Уильямстың допинг қолданғаны туралы негізсіз мәлімдемелер жасаған еді. Ұлыбритания мен Румыния арасындағы екі күндік әлемдік топтық ойынына дейін Настасе бұрынғы күні оның сөздері туралы жазған британдық журналистермен қақтығысу үшін медиа орталыққа басып кірді. Настасе тек Пресс Ассоциациясының теннис тілшісі Элеонора Крукты тауып, оған шабуыл жасады. Екінші матчта, көрермендерге ойыншыларға құрмет көрсетуге кеңес бергеннен кейін, ол төреші Андреас Эглиге: "Бұл опера емес, сенің мәселең не?" деді. Ол спорттық емес мінез-құлқы үшін стадионнан қуылды. Халықаралық Теннис Федерациясы (ITF) мәлімдемесінде Настасе аккредитациясынан айырылғанын және бұдан былай матчқа қатыспайтынын растады. Келесі күні ITF Фед Кубогы ережелерін бұзғаны үшін Настасені уақытша тоқтатты, яғни ол ITF іс-шараларының кез келген орнына кіруіне тыйым салынды. Настасе стадионнан қуылғаннан кейін Крукты тағы да кездестіріп, көптеген күзетшілердің арасында оған сөз тигізді. Келесі күні, оған қатысуға тыйым салынғанмен, Настасе қайтадан пайда болып, стадиондағы мейрамханада түскі ас ішті. Ол сондай-ақ британдық командаға гүлдер жіберді. 2017 жылдың 21 шілдесінде ITF оны 2021 жылға дейін тоқтатты. Уильямс әлеуметтік желіде оның туылмаған баласы туралы пікірлерді нәсілшілдік деп бағалап, мұндай пікірлер айтылатын қоғамда өмір сүруіне өкініш білдірді. Настасе Уильямс туралы айтқан сөздері үшін әлеуметтік желіде кешірім сұрады, бірақ Контаның төрешімен сөйлесуіне қатысты пікірлері оны ренжітті. BBC тілшісіне берген сұхбатында Настасе Контаға айтқан сөздерін ақтады, ол оны стадионнан қуылғаннан кейін ғана қорлағанын және оны капитан емес, жанкүйер ретінде жасағанын мәлімдеді. Настасе оқиға кезіндегі өзінің мінез-құлқына өкініш білдірді. Настасе тоқтатқаннан кейін Франция ашық чемпионаты мен Уимблдон турнирлеріне шақырылмады. Алайда Мадрид ашық турнирі Настасені жүлде табын беру рәсіміне қатысуға шақырды, оны румындық тағы бір ойыншы Симона Халеп жеңіп алды. WTA бұл әрекетті жауапкершіліктен тыс деп бағалап, ITF тергеу жүргізіп жатқанда Настасенің артықшылықтарын алып тастады. Жарамсыз мінез-құлыққа қатысты айыптаулардың арасында Пэм Шрайвер Настасенің оған әзілдеп, әлі де бойжеткен қыз ба екенін жиі сұрағанын айтты. Осы сұрақ 30 рет қойылғаннан кейін, Шрайвер одан осы сұрақты қоюын тоқтатуын өтінді, ол солай істеді. Бельгия құрамасының капитаны Доминик Монами Настасенің Ұлыбританиямен өткен матчтан бұрынғы раундта оны қорлағанын мәлімдеді. Монами кейінірек Настасенің Элис Мертенс пен Ирина Камелия Бегу арасындағы матч кезінде екі ойын бойы оны қорлағанын қосты.
Ойын стилі
Тарихтағы ең дарынды теннисшілердің бірі саналатын Настасе, көрермендерді ойын-сауықпен қуанту қабілетімен белгілі болды, олардың әзіл-қалжыңдарымен және еліктеуімен қызықтыратын. Тіпті матчтың шешуші сәтінде де, ол көрермендерді күлдіретін қызық әрекет жасауы мүмкін еді. Настасе ерекше теннис соққысын – соңғы шара ретінде жоғары соққыларды қайтаруға арналған, иық арқылы артқа қарай жасалатын білезік қозғалысын ойлап тапты. Теннисшіл жазушы Бад Коллинз бұл соққыны Настасе атымен "Бухаресттің кері соққысы" деп атады. The Independent газетінің мәліметінше, Настасе Уимблдон турнирінде жекелей сында жеңіске жетпеген, бірақ ең жақсы ойыншылардың бірі ретінде, сондай-ақ өнерпаздығы мен сұлу келбетімен есте қалады.
Саяси мансап
Ол Румыния армиясында генерал-майор шеніне ие. 1990 жылдары Румыния саясатына қатысып, 1996 жылы Бухарест қаласының мэрі лауазымына кандидат болды, бірақ сайланбады. 2012 жылы Бухаресттен Румыния Сенатына сайланған ол бастапқыда Консервативтік партиясынан (КП) өкілдік етті, содан кейін бұрынғы партия таратылғаннан кейін 2015 жылдың шілдесінде Румыния прогресі үшін ұлттық одаққа (UNPR) көшті.
Жеке өмір
Настасе бес рет үйленген: оның алғашқы әйелі – бельгиялық сән үлгісі Доминика Грация, ол 26 жасында үйленді және 10 жыл бойы некеде тұрды, олардан Натали есімді қызы бар. Екінші әйелі – американдық актриса Александра Кинг, ол 1984 жылы үйленді, екеуі Николас және Шарлотта есімді екі баланы асырап алды. Оның үшінші әйелі 2004 жылы үйленген румын сән үлгісі Амалия Теодосеску болды. Олардың Алексия және Эмма Александра есімді екі қызы бар. 2010 жылы ажырасқаннан кейін, ол 2013 жылы румын сән үлгісі Брижит Сфатқа үйленді; олардың некесі 2018 жылы аяқталды. 2019 жылы Иоана Симионға үйленді. Maxim журналы Настасені «Тірі жыныстық аңыздар» тізімінде 6-шы орынға қойды, себебі ол 2500-ден астам әйелмен қарым-қатынаста болған деп есептеледі. Настасенің өзінің 800-ден 900-ға дейінгі бағасы, оның өмірбаянын жазған автор үшін тым төмен болды, ол оның беделін жақсарту үшін одан да үлкен санды қалаған. Мұны естіген үшінші әйелі Амалия, осындай еркекке ие болғанына қуанғанын айтты. Настасе Амалиямен Sting концертінде танысып, 2004 жылдың 5 маусымында грек православтық рәсіммен, содан кейін сол жылдың шілде айында азаматтық рәсіммен үйленді. Олар 2010 жылдың ақпан айында алты жыл бірге болғаннан кейін ажырасып кетті. Армияның «Стеауа» спорт клубы үшін ойнағандықтан, ол Қорғаныс министрлігінің қызметкері болды. 2010 жылы ол футболшылар Иоан Лупеску және Усман Н'Дойемен бірге Smiley-дің «Radio Killer» тобының «Be Free» бейнеклипінде түсті. 2018 жылдың 25 мамырында Настасе алты сағат ішінде мас күйде көлік жүргізу және қызыл шамға қарсы скутермен жүргені үшін екі рет қамауға алынды. Ол анимациялық жобаға қатысты және Disney фильмі «G Force»-тағы федералды агенттің румын тіліндегі даусын берді. «Маскалы әнші Румыния» екінші маусымында Настасе 2021 жылдың 9 қыркүйегінде «Буфница» кейіпінде пайда болды. Ол Фрэнк Синатраның «My Way» әнін орындап, көрермендер дауыс беруге үлкермес бұрын өзін ашты.
Жеке ойынның уақыт реті
Талапқа сай матчтар мен жаяу жүргіншілер ресми матч жеңімпаздары да, жеңілістер де емес. 1966196719681969197019711972197319741975197619781979198019811982198319841985СРВЛВин%Гранд Слем турнирлеріАвстралия АшықААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААА0 / 1010.00Француз АшықААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААА
Жазбалар
Бұл рекордтар теннистің ашық дәуірінде қол жеткізілді. ЧемпионатЖылдарРекордЖетістікОйыншы теңЕңбекшілер Гран-приі/АТФ финалы1971–197588.00% (22–3) матч жеңісінің көрсеткішіТек қанаГран-при турнесі1968–198542 бес сеттік матчта жеңісТек қанаWCT Challenge Cup1976–19783 жекелей сында жеңісТек қанаОмаха Ашық1972–19732 жекелей сында жеңісТек қана