Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Тадухипа, хурит тілінде Таду Хепа, Митанни патшалығының ханшайымы болған. Митанни патшасы Тушратта мен оның патшайымы Джунидің қызы және Арташумараның қызы немересі. Тадухипаның тәтесі Гилухипа (Тушраттаның әпкесі) перғауын Аменхотеп III-ге оның билігінің 10-шы жылында үйленген. Тадухипа екі он жылдан кейін Аменхотеп III-ге үйленуге тиіс болды. Тушратта оның қызының патшайым болуын сұрады, бірақ бұл лауазымды патшайым Тие иеленген болатын. Қайырға, Аменхотеп III уәде берген алтын мүсіндерді жібермеді, ал ол қайтыс болғаннан кейін Тушратта наразылық білдіретін хаттар жіберді, себебі оған ешқандай жауап қайтарылмады.
Tadukhipa, in the Hurrian language Tadu Hepa, was a princess of the Mitanni kingdom. The daughter of King Tushratta of Mitanni and his queen Juni, and niece of Artashumara. Tadukhipa's aunt Gilukhipa (sister of Tushratta) had married Pharaoh Amenhotep III in his 10th regnal year. Tadukhipa was to marry Amenhotep III more than two decades later. Tushratta requested that his daughter would become a queen consort, even though that position was held by Queen Tiye. In return, Amenhotep III never sent the golden statues he offered and, after his death, Tushratta sent some missives complaining about the lack of reciprocity.
Мысырдағы өмір
Патша Тушрат өзінің қызын көптеген сыйлықтармен бірге Мысырға, Аменхотеп перғауынға жіберді. Бұл сыйлықтардың ішінде алтын жалатылған, асыл тастармен инкрустацияланған көлік, екі жылқы, алтын мен асыл тастармен әшекейленген паланкин, киім-кешек, алтын бүркіттермен безендірілген ат жабдығы, білезік, жүзік және басқа да зергерлік бұйымдар, сондай-ақ осы заттарды сақтауға арналған үлкен сандық болды. Аменхотеп Тушратқа алтын мүсіндерді жіберуге уәде берген. Алайда, бұл сыйлықтар Митанниге жіберілгеніне ешқандай дәлел жоқ. Тушрат өзінің қызының Аменхотептің Бас патшайымы болуын сұрады. Бірақ, бұл лауазымды бұрыннан патшайым Тие иеленген еді. Тадухипа Мысырға келгеннен кейін Аменхотеп III көп ұзамай қайтыс болды, ал оның ұлы Аменхотеп IV перғауын атанды. Тадухипаның Мысырда болғанын Амарна хаттары куәландырады, оның ішінде Тушраттың Аменхотеп III уәде еткен алтын мүсіндер туралы сұраған хаттары да бар. Тадухипа кейін Аменхотеп IV-ке қайта үйленген болуы мүмкін деген болжам бар, бірақ бұл әлі нақты дәлелденбеді. Кейбір зерттеушілер Кия туралы әңгіме "Екі бауырдың хикаясы" деп аталатын Жаңа мемлекет дәуіріндегі хикаяның бастауы болуы мүмкін деп санайды. Бұл жырда перғауын бір шетелдік әйелдің шашының иісін сезіп, оған ғашық болады. Егер Тадухипа кейін Кия деп аталса, онда ол Амарнада тұрған, жеке күн шатыры болған және перғауынмен және кем дегенде бір қызымен бірге бейнеленген болар еді. Бұл теория бойынша Нефертитидің "сұлу келді" деген есімі Тадухипаның Митанни тегі сияқты, шетелдік шығу тегіне сілтеме жасауы мүмкін. Зееле, Мейер және басқалар Айдың әйелі Тейдің Нефертитинің мейірбикесі болғанын, бұл осы сәйкестікті жоққа шығаратынын атап өтті. Мысырға келген ересек ханшайымға бала күтуші қажет болмас еді.
King Tushratta sent his daughter to Egypt with many gifts for Pharaoh Amenhotep. These gifts included: a gold plated chariot inlaid with precious stones, a pair of horses, a litter adorned with gold and precious stones, clothes and garments, a horse saddle adorned with gold eagles, jewelry such as bracelets, armlets, and other ornaments, and a large chest to hold those items. Amenhotep had offered to send golden statutes to Tushratta as part of the marriage agreement. However, no evidence exists that the gifts were sent to Mitanni. Tushratta had requested that his daughter become Great Royal Wife to Amenhotep. However, the position was already held by Queen Tiye. Amenhotep III died soon after Tadukhipa's arrival in Egypt and his son, Amenhotep IV, became pharaoh. Tadukhipa's existence in Egypt is attested to through Amarna letters that mention her, including missives Tushratta sent asking after the golden statutes he was promised by Amenhotep III. It is speculated that Tadukhipa eventually remarried Amenhotep IV, however it has not been definitively proven. It has been suggested that the story of Kiya may be the source for the New Kingdom story called the "Tale of Two Brothers." This fable tells the story of how the pharaoh fell in love with a beautiful foreign woman after smelling her hair. If Tadukhipa was later known as Kiya, then she would have lived at Amarna where she had her own sunshade and was depicted with the pharaoh and at least one daughter. This theory suggests that Nefertiti's name "the beautiful one has come" refers to foreign origin, such as Tadukhipa's Mitanni origin. Seele, Meyer and others have pointed out that Tey, wife of Ay, held the title of nurse to Nefertiti, and that this argues against this identification. A mature princess arriving in Egypt would not need a nurse.