Австралия Парламенті

Кіріспе

Австралияның заң шығарушы органы – федералдық деңгейдегі үкімет.

infobox заң шығарушы орган
|background color = #224C98
|name = The Parliament of the Commonwealth
|native name =
|legislature = Австралияның 47-ші Парламенті
|coa pic = Coat of Arms of Australia.svg
|coa caption = Ұлттық елтаңба
|logo pic = Parliament House at dusk, Canberra ACT.jpg
|logo caption = Парламент үйі, Канберра, Австралия астанасы
|house type = Екіпалаталы
|houses = Сенат, Өкілдер палатасы
|foundation =
|leader1 type = Монарх
|leader1 = III Чарльз
|election1 = 2022 жылдың 8 қыркүйегі
|leader2 type = Бас губернатор
|leader2 = Дэвид Херли
|election2 = 2019 жылдың 1 шілдесі
|leader3 = Сью Лайнс
|leader3 type = Сенат төрағасы
|party3 = Лейбористік партия
|election3 = 2022 жылдың 26 шілдесі
|leader4 type = Өкілдер палатасының спикері
|leader4 = Милтон Дик
|party4 = Лейбористік партия
|election4 = 2022 жылдың 26 шілдесі
|leader5 type = Премьер-министр
|leader5 = Энтони Албанезе
|party5 = Лейбористік партия
|election5 = 2022 жылдың 23 мамыры
|leader6 type = Оппозиция жетекшісі
|leader6 = Питер Даттон
|party6 = Либералдық партия
|election6 = 2022 жылдың 30 мамыры
|members = 227 (151 депутат, 76 сенатор)
|house1 = Өкілдер палатасы
|house2 = Сенат
|structure1 = File:Australian House of Representatives chart.svg
|structure1 res = 250px
|political groups1 =
|structure2 = File:2022 Election Australian Senate Composition of Members.svg
|structure2 res = 250px
|political groups2 =
|term length = Өкілдер палатасы: 3 жыл (максимум), Сенат: 6 жыл (қос таратуды қоспағанда)
|voting system1 = Толық преференциялық дауыс беру
|last election1 = 2022 жылдың 21 мамыры
|next election1 = 2025 жыл
|voting system2 = Пропорционалды дауыс беру. Бұл Ұлыбритания Парламентінің (Вестминстер жүйесі, онда төменгі палатада көпшілікке ие партия үкімет құруға құқылы) және АҚШ Конгресінің (жоғарғы палатада әр штаттың тең өкілдігі) элементтерін біріктіреді. Жоғарғы палата – Сенат 76 мүшеден тұрады: әр штаттан 12 және әр өзін-өзі басқаратын аумақтан 2 сенатор. Сенаторлар пропорционалдық жүйе бойынша сайланады, нәтижесінде палатада билік үшін күресетін көптеген партиялар бар. Биліктегі партия немесе коалиция 1981 жылдан бері Сенатта көпшілікке ие болған жоқ (2005-2007 жылдарды қоспағанда) және әдетте заңдарды қабылдау үшін басқа партиялармен және тәуелсіздермен келіссөздер жүргізуі керек. Төменгі палата – Өкілдер палатасы қазіргі уақытта 151 мүшеден тұрады, олардың әрқайсысы бір округтен (сайлау бөлімдері немесе орындықтар деп те аталады) толық преференциялық дауыс беру арқылы сайланады. Бұл палатада екі ірі саяси топтың басымдыққа ие болуына әкеледі: орталық-оң коалициясы (Либералдық және Ұлттық партиялардан тұрады) және орталық-сол Лейбористік партия. Билікке жету үшін қазіргі үкімет осы палатаның сенімін алуға тиіс. Өкілдер палатасының мерзімі үш жылға дейін, бірақ оны ертерек таратуға болады. Сенаттың мерзімі белгіленген, штат сенаторларының мерзімінің жартысы әр үш жылда біреуі тоқтатылады (аумақтық сенаторлардың мерзімі палата сайлауымен байланысты). Нәтижесінде, Палата мен Сенат сайлаулары көбінесе бір уақытта өтеді. Сенат Палатада қабылданған заң жобасын қабылдамаса, толық Сенатты және Палатаны таратуға мүмкіндік беретін «қос тарату» механизмі қолданылады. Парламенттің екі палатасы Канберрадағы Парламент үйінің жеке палаталарында (сирек жағдайларда бірлескен отырыстардан басқа) жиналады.

infobox legislature
|background color = #224C98
|name = The Parliament of the Commonwealth
|native name=|legislature = 47th Parliament of Australia
|coa pic = Coat of Arms of Australia. svg
|coa caption=Commonwealth Coat of Arms|logo pic=Parliament House at dusk, Canberra ACT. jpg|logo caption=Parliament HouseCanberra, Australian Capital TerritoryAustralia|house type = Bicameral
|houses = SenateHouse of Representatives
|foundation =
|leader1 type = Monarch
|leader1 = Charles III
|election1 = 8 September 2022
|leader2 type = Governor General
|leader2 = David Hurley
|election2 = 1 July 2019
|leader3 = Sue Lines
|leader3 type = President of the Senate
|party3 = Labor
|election3 = 26 July 2022
|leader4 type = Speaker of the House of Representatives
|leader4 = Milton Dick
|party4 = Labor
|election4 = 26 July 2022
|leader5 type = Prime Minister
|leader5 = Anthony Albanese
|party5 = Labor
|election5 = 23 May 2022
|leader6 type = Leader of the Opposition
|leader6 = Peter Dutton
|party6 = Liberal
|election6 = 30 May 2022
|members = 227 (151 MPs, 76 Senators)
|house1 = House of Representatives
|house2 = Senate
|structure1 = File:Australian House of Representatives chart. svg
|structure1 res = 250px
|political groups1 =
|structure2 = File:2022 Election Australian Senate Composition of Members. svg
|structure2 res = 250px
|political groups2 =
|term length = House: 3 years (maximum) Senate: 6 years (fixed except under double dissolution)
|voting system1 = Full preferential voting
|last election1 = 21 May 2022
|next election1 = 2025
|voting system2 = Proportional voting It combines elements from the UK Parliament (the Westminster system in which the party with a majority in the lower house is entitled to form a government) and the US Congress (equal representation of each state in a powerful upper house). The upper house, the Senate, consists of 76 members: twelve for each state, and two for each of the self governing territories. Senators are elected using the proportional system and as a result, the chamber features a multitude of parties vying for power. The governing party or coalition has not held a majority in the Senate since 1981 (except between 2005 and 2007) and usually needs to negotiate with other parties and independents to get legislation passed. The lower house, the House of Representatives, currently consists of 151 members, each elected using full preferential voting from single member electorates (also known as electoral divisions or seats). This tends to lead to the chamber being dominated by two major political groups, the centreright Coalition (consisting of the Liberal and National parties) and the centreleft Labor Party. The government of the day must achieve the confidence of this House in order to gain and remain in power. The House of Representatives has a maximum term of three years, although it can be dissolved early. The Senate has fixed terms, with half of the state senators' terms expiring every three years (the terms of the four territory senators are linked to House elections). As a result, House and Senate elections almost always coincide. A deadlock breaking mechanism known as a double dissolution can be used to dissolve the full Senate as well as the House if the Senate refuses to pass a piece of legislation passed by the House. The two houses of Parliament meet in separate chambers of Parliament House (except in rare joint sittings) on Capital Hill in Canberra, Australian Capital Territory.

Мельбурндағы уақытша үйі (19011927)

Австралия одақтастығы 1901 жылғы 1 қаңтарда алты австралиялық колонияның бірігуімен құрылды. Алғашқы сайлау 29 және 30 наурызда өтті, ал алғашқы Австралия Парламенті 1901 жылғы 9 мамырда Мельбурнда Корнуолл мен Йорк герцогы, кейіннен король Георг V болған принц Джордж тарапынан ашылды. Мельбурндағы 14 000 қонақты қабылдай алатын жалғыз ғимарат – Корольдік көрме ғимаратының батыс жаны. Ресми ашылудан кейін, 1901 жылдан 1927 жылға дейін Парламент Мельбурндағы Парламент үйінде отырды, оны Виктория Парламентінен қарызға алды (ал Виктория Парламенті 1927 жылға дейін Корольдік көрме ғимаратында отырды).

Ескі Парламент үйі (19271988)

Конституцияда ел үшін жаңа ұлттық астана құрылуы көзделген. Бұл Федерацияда екі ірі австралиялық қала, Сидней мен Мельбурн арасындағы бәсекелестік нәтижесінде жасалған келісім болды, өйткені екеуі де жаңа астана болуға ниеттенді. 1908 жылы Канберра қаласы елдің астанасы ретінде таңдалды. Парламент үйін жобалау бойынша 1914 жылғы 30 маусымда 7 000 фунт стерлингтен басталатын жүлде қоры бар конкурс жарияланды. Алайда, келесі айда Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғандықтан, конкурс тоқтатылды. Ол 1916 жылдың тамызында қайта жарияланды, бірақ 1916 жылғы 24 қарашада тағы да мерзімі шексізге кейінге жылдырылды. Осы уақыт аралығында Комонвеллдің бас архитекторы Джон Смит Мердок өзінің қызметтік міндеттерінің аясында жобалау жұмыстарын жүргізді. Ол жобаға жеке қызығушылық танытпады, себебі оны ақшаның ысырабы деп есептеді және сол кезде бұл жобаға жұмсалатын шығындарды дұрыс деуге болмады. Дегенмен, ол бұл ғимаратты іс жүзінде жобалады. Бүгінде Ескі Парламент үйі деп аталатын ғимараттың құрылысы 1923 жылғы 28 тамызда басталды және 1927 жылдың басында аяқталды. Оны Австралияның барлық аймақтарынан келген жұмысшылар мен материалдарды пайдалана отырып, Австралияның Жұмыс және құрылыс департаменті салды. Жалпы құны шамамен 600 000 фунт стерлингті құрады, бұл бастапқы есептен үш еседен астам. Бұл ғимарат тұрақты нысан салынғанша парламентке ең көп дегенде 50 жыл қызмет етуі тиіс болды, бірақ іс жүзінде 60 жылдан астам пайдаланылды. Ғимаратты 1927 жылғы 9 мамырда Йорк герцогы мен герцогинясы (кейіннен король Георг VI және королева Елизавета, анасы) ашты. Канберраның сол кездегі сиретілі құрылысы мен азат халқының ескеріліп, ашылу салтанаты әсем де керемет болды. Ғимарат Ұлыбритания империясы мен Австралияның туларымен және мерекелік маталармен безендірілді. Парламент алдындағы шарбақтардың бойында уақытша трибуналар орнатылды, олар көпшілікпен толтырылды. Вираджури тайпасының ақсақалы Джимми Клементс Брангл станциясынан (Тумут қаласының жанында) шамамен бір апта бойы жаяу келген, осы шараға қатысқан жалғыз екі аборигеннің бірі болды. Лейди Нелли Мелба «Құдай патшаны сақтасын» әнін орындады. Йорк герцогы алдыңғы есіктерді алтын кілтпен ашып, ресми делегацияны Король залына кіргізіп, онда әкесі король Георг V-нің ескерткіші ашылды. Содан кейін герцог жаңа Сенат палатасындағы алғашқы парламенттік сессияны ашты.

The Constitution provided that a new national capital would be established for the nation. This was a compromise at Federation due to the rivalry between the two largest Australian cities, Sydney and Melbourne, which both wished to become the new capital. The site of Canberra was selected for the location of the nation's capital city in 1908. A competition was announced on 30 June 1914 to design Parliament House, with prize money of £7,000. However, due to the start of World War I the next month, the competition was cancelled. It was re announced in August 1916, but again postponed indefinitely on 24 November 1916. In the meantime, John Smith Murdoch, the Commonwealth's chief architect, worked on the design as part of his official duties. He had little personal enthusiasm for the project, as he felt it was a waste of money and expenditure on it could not be justified at the time. Nevertheless, he designed the building by default. The construction of Old Parliament House, as it is called today, commenced on 28 August 1923 and was completed in early 1927. It was built by the Commonwealth Department of Works, using workers and materials from all over Australia. The final cost was about £600,000, which was more than three times the original estimate. It was designed to house the parliament for a maximum of 50 years until a permanent facility could be built, but was actually used for more than 60 years. The building was opened on 9 May 1927 by the Duke and Duchess of York (later King George VI and Queen Elizabeth The Queen Mother). The opening ceremonies were both splendid and incongruous, given the sparsely built nature of Canberra of the time and its small population. The building was extensively decorated with British Empire and Australian flags and bunting. Temporary stands were erected bordering the lawns in front of the Parliament and these were filled with crowds. A Wiradjuri elder, Jimmy Clements, was one of only two Aboriginal Australians present, having walked for about a week from Brungle Station (near Tumut) to be at the event. Dame Nellie Melba sang "God Save the King". The Duke of York unlocked the front doors with a golden key, and led the official party into King's Hall where he unveiled the statue of his father, King George V. The Duke then opened the first parliamentary session in the new Senate Chamber.

Жаңа Парламент үйі (1988 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

1978 жылы Фрейзер үкіметі Капитал төбесінде жаңа ғимарат салуды шешті және Парламент үйі құрылысы басқармасы құрылды. Екі кезеңді конкурс жарияланды, оған Парламент үйі құрылысы басқармасы Аустралия Корольдік сәулетшілер институтымен кеңесіп, Ұлттық астананы дамыту комиссиясымен бірлесіп, қатысушыларға қажетті ақпаратты және конкурс құжаттарын ұсынды. Бұл конкурсқа 29 елден 329 өтінім келіп түсті. Конкурс жеңімпазы – Филадельфиядағы Митчелл/Гиургола сәулет фирмасы болды, ал құрылыс жұмыстарын Италияда туған сәулетші Ромальдо Гиургола басқарды. Жоба бойынша ғимараттың көп бөлігі Капитал төбесінің астына жасырылып, биік мұнарамен аяқталады, оның үстінде үлкен Австралия туы орналасқан. Алайда, фасадында Ескі Парламент үйінің кейбір элементтері мақсатты түрде көшірілген, сондықтан масштабтың айырмашылығына қарамастан, көзге елеулі ұқсастық бар. Сондай-ақ, ғимарат алыстан қарағанда Ескі Парламент үйінің үстінде тұрғандай етіп жобаланды. Жаңа Парламент үйінің ресми ашылуы 1988 жылдың 9 мамырында Австралия королевасы Елизавета II қатысуымен өтті. Бұл күн 1901 жылдың 9 мамырында Мельбурнде өткен алғашқы Федералдық Парламенттің және 1927 жылдың 9 мамырында Канберрадағы Уақытша Парламент үйінің ашылу күнімен сәйкес келеді. 2020 жылдың наурыз айында Австралиядағы COVID-19 пандемиясының салдарынан Австралияның 46-шы Парламентінің жұмысы тоқтатылды, бірақ бұл парламенттің таратылуы емес, жұмыстың кейінге жылдырылуы болды. Комитеттері технологияны пайдалана отырып, өз жұмысын жалғастыра берді. Бұл бұрын-соңды болмаған қадам Австралияның Бас прокуроры Кристиан Портер ұсынған екі мәселе бойынша 2020 жылдың 23 наурызында қабылданды. Бірінші мәселе депутаттарға үлкен партиялар мен спикер келісім берген жағдайда электрондық тәсілмен парламент жұмысына қатысуға мүмкіндік беруді көздеді; екінші мәселе екі үлкен партияның келісімімен парламенттік регламентке абсолютті көпшілік дауыс берусіз өзгерістер енгізуге болады деп белгіледі.

Құралым және сайлау жүйелері

Конституция Австралия Королі, Сенат және Өкілдер Палатасынан тұратын Достастық Парламентін құрады. Қазіргі уақытта Солтүстік территорияның екі сенаторы Солтүстік территорияның тұрғындарымен қатар Рождество аралы және Кокос (Килинг) аралдары сияқты Австралияның сыртқы территорияларының тұрғындарының мүдделерін білдіреді. Австралиялық астаналық территорияның екі сенаторы Австралиялық астаналық территорияны, Джервис шығанағын және 2016 жылдың 1 шілдесінен бастап Норфолк аралын ұсынады. Сенаттағы штаттардан сайланатын орындардың жартысы ғана үш жыл сайын қайта сайлануға түседі (екі рет таратылған жағдайда басқа), өйткені олардың мерзімі алты жылды құрайды, ал барлық территориялық сенаторлар үш жыл сайын сайлаушыларға есеп береді. 1949 жылға дейін әр штат конституциялық талап бойынша алты сенатор сайлаған. Бұл сан 1949 жылғы сайлаудан бастап онға дейін, ал 1984 жылғы сайлаудан бастап он екіге дейін артты. Федерация құрылғаннан бері сенаторларды сайлау жүйесі бірнеше рет өзгерді. Алғашқы жүйеде штаттар бойынша "жеңімпаз бәрін алады" принципімен бірінші болып келгенге дауыс беру немесе блоктық дауыс беру қолданылды. 1919 жылы бұл жүйе артықшылықты блоктық дауыс берумен ауыстырылды. Блоктық дауыс беру көбінесе үлкен көпшілікке және тіпті "толық жеңіске" әкеп соқты. Мысалы, 1920-1923 жылдары 36 сенатордың 35-і Ұлттық партияның, ал 1947-1950 жылдары 36 сенатордың 33-і Австралияның Еңбек партиясының құрамында болды. 1948 жылы штаттар бойынша пропорционалды өкілдік жүйесі сенаторларды сайлаудың әдісі ретінде қабылданды. Бұл өзгеріс "институционалдық революция" деп сипатталды, ол Демократиялық Еңбек партиясы, Австралиялық демократтар және Австралиялық жасылдар сияқты көптеген шағын партиялардың өсуіне ықпал етті, олар осы жүйені пайдаланып парламенттік өкілдікке және билік тепе-теңдігіне қол жеткізді. 1984 жылғы сайлаудан бастап бейресми дауыс берудің жоғары көрсеткіштерін төмендету мақсатында топтық билеттер енгізілді, бірақ 2016 жылы партиялар арасындағы келісімдердің сайлау нәтижелеріне тигізетін әсерін жою үшін топтық билеттер жойылды және таңдаулы артықшылықты дауыс беру жүйесі енгізілді. Конституцияның 15-бабында сенатордың бос қалған орны штаттық парламент тарапынан толтырылатыны белгіленген. Егер бұрынғы сенатор белгілі бір саяси партияның мүшесі болса, оның орнын сол партиядан келген адам басады, бірақ штаттық парламент бос орынды толтырмауға құқылы, мұндай жағдайда 11-бап Сенатқа бұл қарамастан жұмыс істеуді талап етеді. Егер штаттық парламент бос орын пайда болған кезде үзілісте болса, Конституция бойынша штат губернаторы парламент отырысын қайта бастағаннан кейін он төрт күнге дейін орынды толтыру үшін адам тағайындауға құқылы. Штаттық парламент де ауыстыруды бекіту үшін шақырылуы мүмкін.

The Constitution establishes the Commonwealth Parliament, consisting of three components: the King of Australia, the Senate and the House of Representatives. Currently, the two Northern Territory senators represent the residents of the Northern Territory as well as the Australian external territories of Christmas Island and the Cocos (Keeling) Islands. The two Australian Capital Territory senators represent the Australian Capital Territory, the Jervis Bay Territory and since 1 July 2016, Norfolk Island. While only half of the state Senate seats go up for re election each three years (except in the case of a double dissolution) as they serve six year terms, all of the territory senators must face the voters every three years. Until 1949, each state elected the constitutional minimum of six senators. This number increased to ten from the 1949 election, and was increased again to twelve from the 1984 election. The system for electing senators has changed several times since Federation. The original arrangement used a first past the post block voting or "winner takes all" system, on a state by state basis. This was replaced in 1919 by preferential block voting. Block voting tended to produce landslide majorities and even "wipe outs". For instance, from 1920 to 1923 the Nationalist Party had 35 of the 36 senators, and from 1947 to 1950, the Australian Labor Party had 33 of the 36 senators. In 1948, single transferable vote proportional representation on a state by state basis became the method for electing senators. This change has been described as an "institutional revolution" that has led to the rise of a number of minor parties such as the Democratic Labor Party, Australian Democrats and Australian Greens who have taken advantage of this system to achieve parliamentary representation and the balance of power. From the 1984 election, group ticket voting was introduced in order to reduce a high rate of informal voting but in 2016, group tickets were abolished to end the influence that preference deals amongst parties had on election results and a form of optional preferential voting was introduced. Section 15 of the Constitution provides that a casual vacancy of a senator shall be filled by the state Parliament. If the previous senator was a member of a particular political party the replacement must come from the same party, but the state Parliament may choose not to fill the vacancy, in which case section 11 requires the Senate to proceed regardless. If the state Parliament happens to be in recess when the vacancy occurs, the Constitution provides that the state governor can appoint someone to fill the place until fourteen days after the state Parliament resumes sitting. The state Parliament can also be recalled to ratify a replacement.

Өкілдер Палатасы

Австралия Парламентінің төменгі палатасы, Өкілдер палатасы, шамамен бірдей халқы бар жеке сайлау округтерінен тұрады. Вестминстер жүйесінде қабылданған дәстүр бойынша, осы палатада көпшілік дауысқа ие партия немесе партиялар коалициясы үкімет құрады, ал осы партияның немесе коалицияның басшысы премьер-министр болады. Егер үкімет палатаның сенімін жойса, жаңа сайлау тағайындауы немесе отставкаға кетуі күтіледі. Парламент Өкілдер палатасының мүшелерінің санын белгілей алады, бірақ Конституция бұл санның «практикалық тұрғыдан, Сенат мүшелерінің санын екі еселеп арттыруға мүмкіндік беруі керек» деп көрсетеді; бұл талап әдетте «байланыс шарттары» деп аталады. Сондықтан, қазіргі уақытта палата 151 мүшеден тұрады. Әр штатқа халқына пропорционалды түрде орын бөлінеді; алайда, бастапқы штаттардың әрқайсысы, өлшеміне қарамастан, кемінде бес орынмен қамтамасыз етіледі. Конституция территориялардың өкілдігіне кепілдік бермейді. Парламент 1922 жылы Солтүстік территорияға, ал 1948 жылы Австралия астанасының территориясына орын берді; алайда, осы территориялық өкілдердің дауыс беру құқығы 1968 жылға дейін шектеулі болды. Федералды сайлау округтерінің шекаралары штаттың немесе территорияның орын саны өзгергенде, округтердің халқымен сәйкес келмегенде немесе соңғы қайта бөлуден бері жеті жыл өткенде қайта қаралады немесе бөлінеді. 1901 жылдан 1949 жылға дейін Палата 74 немесе 75 мүшеден (Сенат 36 мүшеден) тұрды. 1949 мен 1984 жылдар аралығында оның құрамында 121 мен 127 мүше болды (Сенат 1975 жылға дейін 60 мүшеден, содан кейін 64 мүшеден тұрды). 1977 жылы Жоғарғы сот байланыс ережесіне сәйкес келу үшін Палатаның мүшелерінің санын 127-ден 124-ке дейін азайтуды бұйырды. 1984 жылы Сенат та, Палата да кеңейтілді; содан бері Палатаның құрамында 148 мен 151 мүше болды (Сенат 76 мүшеден тұрады). Өкілдер палатасының мүшелерін сайлау үшін алғашқы сайлаудан кейін дауыс беру жүйесі қолданылды, бірақ 1918 жылы қазіргі Австралия Либералдық партиясының алдағысы болған Ұлттық партия үкіметі 1919 жылғы сайлауға дейін төменгі палатаның дауыс беру жүйесін толық преференциялық дауыс беруге өзгертті. Бұл 1918 жылғы Суан сайлауында Лейбористердің күтпеген түрде консервативтік партиялар арасында дауыс бөлінуіне байланысты ең үлкен бастапқы дауыспен жеңіске жетуіне жауап болды. Толық преференциялық дауыс беру 1990 жылғы сайлауда Боб Хоук үкіметін қайта сайлады, бұл федералды тарихта Лейбористердің преференциялық дауыс беруден таза пайда тапқан алғашқы жағдай болды.

The lower house of the Australian Parliament, the House of Representatives, is made up of single member electorates with a population of roughly equal size. As is convention in the Westminster system, the party or coalition of parties that has the majority in this House forms the government with the leader of that party or coalition becoming the prime minister. If the government loses the confidence of the House, they are expected to call a new election or resign. Parliament may determine the number of members of the House of Representatives but the Constitution provides that this number must be "as nearly as practicable, twice the number of Senators"; this requirement is commonly called the "nexus clause". Hence, the House presently consists of 151 members. Each state is allocated seats based on its population; however, each original state, regardless of size, is guaranteed at least five seats. The Constitution does not guarantee representation for the territories. Parliament granted a seat to the Northern Territory in 1922, and to the Australian Capital Territory in 1948; these territorial representatives, however, had only limited voting rights until 1968. Federal electorates have their boundaries redrawn or redistributed whenever a state or territory has its number of seats adjusted, if electorates are not generally matched by population size or if seven years have passed since the most recent redistribution. From 1901 to 1949, the House consisted of either 74 or 75 members (the Senate had 36). Between 1949 and 1984, it had between 121 and 127 members (the Senate had 60 until 1975, when it increased to 64). In 1977, the High Court ordered that the size of the House be reduced from 127 to 124 members to comply with the nexus provision. In 1984, both the Senate and the House were enlarged; since then the House has had between 148 and 151 members (the Senate has 76). First past the post voting was used to elect members of the House of Representatives until in 1918 the Nationalist Party government, a predecessor of the modern day Liberal Party of Australia, changed the lower house voting system to full preferential voting for the subsequent 1919 election. This was in response to Labor unexpectedly winning the 1918 Swan by election with the largest primary vote, due to vote splitting among the conservative parties. Full preference preferential voting re elected the Bob Hawke government at the 1990 election, the first time in federal history that Labor had obtained a net benefit from preferential voting.

Екі үй де

Бір мезгілде Сенаттың да, Өкілдер палатасының да мүшесі болу мүмкін емес, бірақ көптеген адамдар парламенттік мансабының әртүрлі кезеңдерінде екі палатаның да мүшесі болған. Тек Австралия азаматтары ғана екі палатаға сайлануға құқылы. Олар "шетелдік биліктің" поддандылары немесе азаматтары болмауы керек. Конституция жасалып жатқан кезде барлық австралиялықтар (және Британ империясының басқа тұрғындары) британдық поддандылары болған, сондықтан "шетелдік" сөзі империядан тыс дегенді білдірген. Бірақ 1999 жылы "Сью Хиллге қарсы" ісінде Австралияның Жоғарғы соты 1986 жылғы "Австралия туралы заң" қабылданғаннан бері Ұлыбритания "шетелдік держава" болып саналады деп шешті, сондықтан британдық азаматтар да сайлауға қатыса алмайды. 1924 жылы федералды сайлауда міндетті дауыс беру енгізілді. Міндетті дауыс беруді негіздеген тікелей себеп 1922 жылғы федералды сайлауда сайлаушылардың төменгі қатысуы (59,38%) болды, бұл 1919 жылғы федералды сайлаудағы 71,59%-дан төмен. Міндетті дауыс беру Стэнли Брюстің басшылығымен Ұлттық/Ел партиясы коалициялық үкіметінің немесе Мэтью Чарльтон басқаратын Еңбек оппозициясының сайлау платформасында болған жоқ. Бұл өзгерістің бастамашысы Герберт Пэйн болды – ол 1924 жылғы 16 шілдеде Сенатқа жеке сенаторлық заң жобасын енгізген Тасманиялық Ұлттық сенатор. Пэйннің заң жобасы аз талқылаумен қабылданды (Өкілдер палатасы бір сағаттан да аз уақыт ішінде мақұлдады), екі палатаның ешқайсысында да дауысқа бөліну қажет болған жоқ, демек заң жобасына қарсы дауыс бергендер жоқ. 1925 жылғы федералды сайлау міндетті дауыс беру бойынша өткізілген алғашқы сайлау болды, нәтижесінде сайлауға қатысу көрсеткіші 91,4%-ға өсті. Бірнеше сайлаудың ішінде сайлауға қатысу көрсеткіші шамамен 95%-ға дейін өсті және содан бері осы деңгейде сақталып келеді. 1973 жылдан бері азаматтар 18 жасқа толғаннан кейін дауыс беруге құқылы. Бұрын бұл жас шегі 21 болған. 2015 жылдан бері Австралия Федералды полициясының автоматтық қарумен қаруланған қызметкерлері Федералды парламентте орналасқан. Австралия тарихында парламентте қарулы қызметкерлердің болуы бұл алғашқы жағдай.

It is not possible to be simultaneously a member of both the Senate and the House of Representatives, but a number of people have been members of both houses at different times in their parliamentary career. Only Australian citizens are eligible for election to either house. They must not also be a subject or citizen of a "foreign power". When the Constitution was drafted, all Australians (and other inhabitants of the British empire) were British subjects, so the word "foreign" meant outside the Empire. But, in the landmark case Sue v Hill (1999), the High Court of Australia ruled that, at least since the passage of the Australia Act 1986, Britain has been a "foreign power", so that British citizens are also excluded. Compulsory voting was introduced for federal elections in 1924. The immediate justification for compulsory voting was the low voter turnout (59.38%) at the 1922 federal election, down from 71.59% at the 1919 federal election. Compulsory voting was not on the platform of either the Stanley Bruce led Nationalist/Country party coalition government or the Matthew Charlton led Labor opposition. The actual initiative for change was made by Herbert Payne, a backbench Tasmanian Nationalist Senator who on 16 July 1924 introduced a private Senator's bill in the Senate. Payne's bill was passed with little debate (the House of Representatives agreeing to it in less than an hour), and in neither house was a division required, hence no votes were recorded against the bill. The 1925 federal election was the first to be conducted under compulsory voting, which saw the turnout figure rise to 91.4%. The turnout increased to about 95% within a couple of elections and has stayed at about that level since. Since 1973, citizens have had the right to vote upon turning 18. Prior to this it was 21. Australian Federal Police officers armed with assault rifles have been situated in the Federal Parliament since 2015. It is the first time in Australian history that a parliament has possessed armed personnel.

Процедура

Екі палатаның әрқайсысы төрағалық етуші лауазымды адамды сайлайды. Сенат төрағасы Президент деп аталады, ал Өкілдер палатасының төрағасы Спикер болып табылады. Бұл лауазымдарға сайлау құпия дауыс беру арқылы жүзеге асырылады. Әдетте, екі лауазымға да биліктегі партия мүшелері тағайындалады, бірақ төрағалық етушілер пікірталасты бақылап, ережелерді бейтарап түрде сақтауға міндетті. Конституция Парламентке әр палатаның кворумын белгілеуге құқық береді. Сенаттың кворумы – жалпы мүше санының төрттен бірі (он тоғыз адам), ал Өкілдер палатасының кворумы – жалпы мүше санының бестен бірі (отыз бір адам). Теориялық тұрғыдан алғанда, егер кворум болмаса, палата отырысын жалғастыра алмайды. Бірақ іс жүзінде, мүшелер көбінесе кворумның жетіспейтінін назарға алмауға келіседі, соның салдарынан күнделікті заң жобалары талқылана береді, ал басқа мүшелер палатадан тыс жұмыстармен айналысады. Кейде Оппозиция Үкіметті ызаландыру немесе процедураны кешіктіру мақсатымен «кворум шақырады», әсіресе Оппозиция Палатада әділетсіздікке ұшырады деп санайтын жағдайда. Кворум жиналғанға дейін отырыс тоқтатылады. Үкіметтің қамшысының міндеті – кворум шақырылған кезде, кворумды құруға жеткілікті үкімет мүшелерінің қатысуын қамтамасыз ету. Екі палата да ұсыныстарды дауыспен бекіте алады: төрағалық етуші сұрақ қояды және мүшелердің «Иә» және «Жоқ» деп айқайлағандарын тыңдағаннан кейін нәтижені жариялайды. Төрағалық етушінің жариялаған нәтижесі мәселені шешеді, егер кем дегенде екі мүше «бөлінуді» немесе жазбаша дауыс беруді талап етпесе. Ондай жағдайда, Парламент ғимаратында қоңырау соғылып, сенаторлар мен депутаттарды палатаға шақырады. Бөліну кезінде, ұсынысты қолдайтындар палатаның оң жағына (Спикердің немесе Президенттің оң жағына) өтеді, ал қарсы дауыс беретіндер сол жағына өтеді. Оларды «санаушылар» (үкімет пен оппозицияның қамшылары) санайды, содан кейін ұсыныс мақұлданды немесе қабылданбады деп белгіленеді. Сенатта, штаттың дауыс беру құқығын жоғалтпауы үшін, Президентке басқа сенаторлармен бірге дауыс беруге рұқсат етіледі (бірақ бұл құқық көбінесе қолданылмайды); егер дауыстар тең болса, Президент шешімді дауысқа қоспайды және ұсыныс қабылданбайды. Өкілдер палатасында Спикер дауыс бермейді, бірақ дауыстар тең болған жағдайда шешімді дауысқа қосу құқығы бар. Үкімет заң жобаларын Парламенттік кеңесшілер кеңсесі әзірлейді. Бірінші кезең – бірінші оқылым, онда заң жобасы палатаға ұсынылады, содан кейін екінші оқылым болады, онда заң жобасының жалпы ережелері бойынша дауыс беріледі. Сирек болса да, заң жобасын палата комитеті қарастыра алады, ол палатаға ұсынымдар бойынша есеп береді. Одан кейін заң жобасының баптарын егжей-тегжейлі қарастыру кезеңі жүзеге асырылады, онда палата заң жобасының баптарын толық қарастырып, қажетті түзетулерді енгізе алады. Соңында үшінші оқылымда заң жобасы палатада мақұлданды немесе қабылданбады. Егер заң қабылданса, ол Сенатқа жіберіледі, онда пікірталас пен қабылдаудың ұқсас тәртібі сақталады, бірақ Сенат комитеттерінің заң жобаларын қарастыруы Палатаға қарағанда жиі кездеседі және егжей-тегжейлі қарастыру кезеңі толық комитетпен ауыстырылады. Заң жобасы екі палатада да бірдей редакцияда қабылданғаннан кейін, ол корольдік келісім алу үшін генерал-губернаторға ұсынылады.

Each of the two Houses elects a presiding officer. The presiding officer of the Senate is called the President; that of the House of Representatives is the Speaker. Elections for these positions are by secret ballot. Both offices are conventionally filled by members of the governing party, but the presiding officers are expected to oversee debate and enforce the rules in an impartial manner. The Constitution authorises Parliament to set the quorum for each chamber. The quorum of the Senate is one quarter of the total membership (nineteen); that of the House of Representatives is one fifth of the total membership (thirty one). In theory, if a quorum is not present, then a House may not continue to meet. In practice, members usually agree not to notice that a quorum is not present, so that debates on routine bills can continue while other members attend to other business outside the chamber. Sometimes the Opposition will "call a quorum" as a tactic to annoy the Government or delay proceedings, particularly when the Opposition feels it has been unfairly treated in the House. Proceedings are interrupted until a quorum is present. It is the responsibility of the government whip to ensure that, when a quorum is called, enough government members are present to form a quorum. Both Houses may determine motions by voice vote: the presiding officer puts the question, and, after listening to shouts of "Aye" and "No" from the members, announces the result. The announcement of the presiding officer settles the question, unless at least two members demand a "division", or a recorded vote. In that case the bells are rung throughout Parliament House summoning Senators or Members to the chamber. During a division, members who favour the motion move to the right side of the chamber (the side to the Speaker's or President's right), and those opposed move to the left. They are then counted by "tellers" (government and opposition whips), and the motion is passed or defeated accordingly. In the Senate, in order not to deprive a state of a vote in what is supposed to be a states' house, the president is permitted a vote along with other senators (however, that right is rarely exercised); in the case of a tie, the president does not have a casting vote and the motion fails. In the House of Representatives, the Speaker does not vote, but has a casting vote if there is a tie. Government bills are drafted by the Office of Parliamentary Counsel. The first stage is a first reading, where the legislation is introduced to the chamber, then there is a second reading, where a vote is taken on the general outlines of the bill. Although rare, the legislation can then be considered by a House committee, which reports back to the House on any recommendations. This is followed by a consideration in detail stage, where the House can consider the clauses of the bill in detail and make any amendments. This is finally followed by a third reading, where the bill is either passed or rejected by the House. If passed, the legislation is then sent to the Senate, which has a similar structure of debate and passage except that consideration of bills by Senate committees is more common than in the House and the consideration in detail stage is replaced by a committee of the whole. Once a bill has been passed by both Houses in the same form, it is then presented to the governor general for royal assent.

Функциялар

Парламенттің басты функциясы – заң шығару, немесе заңнама қабылдау. Кез келген парламентарий заң жобасын (заң құжатын) енгізе алады, бірақ қаржылық заң жобасын (қаржы жұмсауды ұсынатын немесе салық салуды көздейтін заң жобасын) енгізуге болмайды, оны Ұлыбритания Палатасында (House of Representatives) ұсыну қажет. Іс жүзінде, заң жобаларының көп бөлігін министрлер енгізеді. Басқа депутаттар енгізген заң жобалары жеке депутаттық заң жобалары деп аталады. Барлық заң жобалары екі палатада да қабылданып, генерал-губернатордың қолдауына ие болған жағдайда ғана заңға айналады. Сенаттың Палатамен бірдей заң шығару өкілеттігі бар, бірақ ол қаржылық заң жобаларын өзгерте алмайды, тек қабылдауға немесе қабылдамауға құқылы. 1990 жылдан бері Парламент актілерінің бастапқы формулысы: «Австралия Парламенті келесіні қабылдайды:». Ұлттық заң шығару өкілеттігі Конституцияда берілген өкілеттіктермен шектеледі. Арнайы көрсетілмеген өкілеттіктер «қалдық өкілеттіктер» деп есептеледі және штаттардың құзырында қалады. 51-бап салық салу, сыртқы істер, қорғаныс және неке сияқты салалардағы Ұлттық билікті белгілейді. 51-бап штаттық парламенттерге заң шығару үшін мәселелерді Ұлттық Парламентке жіберуге де мүмкіндік береді. Австралия Конституциясының 96-бабы Ұлттық Парламентке «Парламент қажет деп тапқан шарттармен» кез келген штатқа қаржылай көмек беру құқығын береді. Фактически, Ұлттық Парламент штаттардың заңнамалық жауапкершілігіне жататын салаларда белгілі бір саясатты жүзеге асыру шартымен гранттарды беруге болады. Мұндай гранттар «байланысты гранттар» деп аталады (өйткені олар нақты мақсатқа байланысты), және федералдық парламентке мемлекеттік ауруханалар мен мектептер сияқты мемлекеттік саясат мәселелеріне әсер етуге мүмкіндік береді. Парламент заң шығарудан басқа да функцияларды атқарады. Ол шұғыл мәселелерді немесе қоғамдық маңызды мәселелерді талқылай алады: бұл мәселелер бойынша қоғамдық пікір қалыптастыруға арналған платформаны ұсынады. Сенаторлар мен депутаттар өз сайлаушыларына қатысты мәселелер бойынша ұсыныстар енгізе алады, сондай-ақ үкіметке немесе жеке министрлерге қарсы сенімсіздік білдіру туралы ұсыныстар енгізе алады. Әр палатаның көптеген отырыс күндерінде сенаторлар мен депутаттар премьер-министрге және басқа министрлерге алдын ала хабарламасыз сұрақтар қоятын «сұрақтар уақыты» сессиясы өтеді. Сенаторлар мен депутаттар өз сайлаушыларынан петицияларды да ұсына алады. Екі палатада да заң жобаларын талқылау, мемлекеттік саясат мәселелерін зерттеу, куәгерлерді тыңдау және мемлекеттік қызметкерлерге сұрақтар қою үшін кең ауқымды комитеттер жүйесі бар. Сонымен қатар, екі палатаның мүшелерінен құралған бірлескен комитеттер де бар.

The principal function of the Parliament is to pass laws, or legislation. Any parliamentarian may introduce a proposed law (a bill), except for a money bill (a bill proposing an expenditure or levying a tax), which must be introduced in the House of Representatives. In practice, the great majority of bills are introduced by ministers. Bills introduced by other members are called private members' bills. All bills must be passed by both houses and assented to by the governor general to become law. The Senate has the same legislative powers as the House, except that it may not amend or introduce money bills, only pass or reject them. The enacting formula for acts of Parliament since 1990 is simply "The Parliament of Australia enacts:". Commonwealth legislative power is limited to that granted in the Constitution. Powers not specified are considered "residual powers", and remain the domain of the states. Section 51 grants the Commonwealth power over areas such as taxation, external affairs, defence and marriage. Section 51 also allows state parliaments to refer matters to the Commonwealth to legislate. Section 96 of the Australian Constitution gives the Commonwealth Parliament the power to grant money to any State, "on such terms and conditions as the Parliament thinks fit". In effect, the Commonwealth can make grants subject to states implementing particular policies in their fields of legislative responsibility. Such grants, known as "tied grants" (since they are tied to a particular purpose), have been used to give the federal parliament influence over state policy matters such as public hospitals and schools. The Parliament performs other functions besides legislation. It can discuss urgency motions or matters of public importance: these provide a forum for debates on public policy matters. Senators and members can move motions on a range of matters relevant to their constituents, and can also move motions of censure against the government or individual ministers. On most sitting days in each house there is a session called question time in which senators and members address questions without notice to the prime minister and other ministers. Senators and members can also present petitions from their constituents. Both houses have an extensive system of committees in which draft bills are debated, matters of public policy are inquired into, evidence is taken and public servants are questioned. There are also joint committees, composed of members from both houses.

Үйлер арасындағы қақтығыс

Заңнаманың түпкілікті нысаны бойынша екі палата арасында дау туындаған жағдайда, Конституция екі палатаның бір мезгілде таратылуын көздейді – бұл «қос тарату» деп аталады. Егер Өкілдер палатасы қандай да бір заң жобасын қабылдаса, ал Сенат оны қабылдамаса немесе қабылдамаса, немесе Өкілдер палатасы келіспейтін түзетулермен қабылдаса, және егер үш айдан кейін Өкілдер палатасы сол немесе келесі сессияда Сенат ұсынған, енгізген немесе мақұлдаған түзетулермен немесе оларсыз заң жобасын қайтадан қабылдаса, ал Сенат оны қабылдамаса немесе қабылдамаса, немесе Өкілдер палатасы келіспейтін түзетулермен қабылдаса, генерал-губернатор Сенат пен Өкілдер палатасын бір мезгілде таратуға құқылы. Қос таратудан кейінгі сайлауда әр штат өзінің 12 орындық Сенат делегациясын толығымен сайлайды, ал Сенатта өкілдігі бар екі аумақ әрқайсысы өздерінің екі сенаторын, обычный федералды сайлаудағыдай сайлайды. Барлық орындар бір сайлауда даулы болғандықтан, кіші партиялар үшін бір ауыстырылатын дауыс жүйесі бойынша орын алу оңайырақ: Австралияның әрбір штатындағы әрбір сенаторды сайлау үшін толық Сенат сайлауындағы квота – дауыстардың 7,69%-ы, ал жартылай Сенат сайлауында – 14,28%. Егер мұндай сайлаудан кейін дау жалғаса берсе, генерал-губернатор заң жобаларын немесе заң жобаларын қарастыру үшін екі палатаның бірлескен отырысын шақыруға құқылы, соның ішінде бұрын екі палатаның бірінде ұсынылған түзетулерді немесе жаңа түзетулерді де қарастырады. Егер заң жобасы бірлескен отырыста барлық мүшелердің абсолютті көпшілігімен қабылданса, ол екі палатаның жеке-жеке қабылдағанындай саналады және патшалық бекітуге ұсынылады. Пропорционалдық өкілдік, Сенаттағы шағын көпшілік пен Өкілдер палатасындағы көбінесе үлкен көпшілік арасындағы қатынас, сондай-ақ төменгі палата мүшелерінің саны Сенаттың санынан «практикалық тұрғыдан екі есеге жуық» болуы керек деген талап, қос таратудан кейін бірлескен отырыстың төменгі палатаның Сенат үстінен жеңіске жетуіне ықтимал жағдай жасауға мүмкіндік береді. Бұл ереже тек бір рет қолданылды, ол 1974 жылғы қос таратудан кейінгі сайлаудан кейін болды. Алайда, екі палатаның бірігіп отырудың басқа да жағдайлары бар.

In the event of conflict between the two houses over the final form of legislation, the Constitution provides for a simultaneous dissolution of both houses – known as a double dissolution. text=If the House of Representatives passes any proposed law, and the Senate rejects or fails to pass it, or passes it with amendments to which the House of Representatives will not agree, and if after an interval of three months the House of Representatives, in the same or the next session, again passes the proposed law with or without any amendments which have been made, suggested, or agreed to by the Senate, and the Senate rejects or fails to pass it, or passes it with amendments to which the House of Representatives will not agree, the Governor General may dissolve the Senate and the House of Representatives simultaneously. In an election following a double dissolution, each state elects their entire 12 seat Senate delegation, while the two territories represented in the Senate each elect their two senators as they would in a regular federal election. Because all seats are contested in the same election, it is easier for smaller parties to win seats under the single transferable vote system: the quota for the election of each senator in each Australian state in a full Senate election is 7.69% of the vote, while in a normal half Senate election the quota is 14.28%. If the conflict continues after such an election, the governor general may convene a joint sitting of both houses to consider the bill or bills, including any amendments which have been previously proposed in either house, or any new amendments. If a bill is passed by an absolute majority of the total membership of the joint sitting, it is treated as though it had been passed separately by both houses, and is presented for royal assent. With proportional representation, and the small majorities in the Senate compared to the generally larger majorities in the House of Representatives, and the requirement that the number of members of the lower house be "nearly as practicable" twice that of the Senate, a joint sitting after a double dissolution is more likely than not to lead to a victory for the lower house over the Senate. This provision has only been invoked on one occasion, after the election following the 1974 double dissolution. However, there are other occasions when the two houses meet as one.

Комитеттер

Негізгі палаталардың жұмысына қоса, Сенат пен Өкілдер палатасының көптеген тергеу және тексеру комитеттері бар, олар өз палаталары немесе министрлер оларға жолдаған мәселелерді қарастырады. Олар барлық депутаттар мен сенаторларға куәгерлерге, оның ішінде министрлерге және мемлекеттік қызметкерлерге сұрақтар қоюға, сондай-ақ тергеу жүргізуге, саясат пен заңнаманы тексеруге мүмкіндік береді. Белгілі бір тергеу аяқталғаннан кейін комитет мүшелері өздері анықтағандарды, сондай-ақ үкіметке немесе палатаға қарастыру үшін ұсынған ұсыныстарын көрсете отырып, Парламентке ұсынылатын есеп дайындауы мүмкін. Парламент палаталарының комитеттер құру құқығы Конституцияның 49-бабында айтылған, онда былай делінген: «Сенат пен Өкілдер палатасының, сондай-ақ әр палатаның мүшелері мен комитеттерінің өкілеттіктері, артықшылықтары мен иммунитеттері Парламент белгілейді, ал белгіленгенге дейін Біріккен Корольдік Парламентінің Өкілдер палатасы мен оның мүшелерінің және комитеттерінің өкілеттіктері мен иммунитеттері болып табылады». Парламент комитеттеріне кең ауқымды өкілеттіктер берілуі мүмкін. Ең маңызды өкілеттіктердің бірі – адамдарды куәлік беру үшін және құжаттарды ұсыну үшін тыңдауларға шақыру құқығы. Парламент комитетінің жұмысына кедергі келтіруге тырысқан кез келген адам Парламентке қарсы құлық жасаған деп танылуы мүмкін. Куәгерлерді кінәлі деп танудың бірнеше жолы бар, оларға мыналар жатады: шақырылған кезде комитет алдында пайда болудан бас тарту, тыңдау кезінде сұраққа жауап беруден бас тарту немесе құжат ұсынудан бас тарту, немесе кейіннен комитетке жалған мәлімдеме жасаған немесе оны адасқа салу. Сондай-ақ, куәгерге ықпал етуге тырысқан кез келген адам да кінәлі деп танылуы мүмкін. Басқа өкілеттіктерге Австралияның кез келген жерінде отырыс өткізу, кіші комитеттер құру және қоғамдық және жеке тыңдауларда куәліктерді қабылдау мүмкіндігі кіреді. Іс жүзінде Федералды атқарушы кеңес тек Кабинет қабылдаған шешімдерді бекіту және оларға заңдық күш беру үшін ғана жиналады. Кабинеттің барлық мүшелері атқарушы кеңестің мүшелері болып табылады. Генерал-губернатор, іс жүзінде, барлық жағдайларда атқарушы кеңестің кеңесіне бас иеді, осылайша оған де-факто атқарушы билікті береді. Кабинеттің аға мүшесі атқарушы кеңестің вице-президенті лауазымын атқарады және генерал-губернатор болмаған жағдайда атқарушы кеңестің төрағасы ретінде әрекет етеді. Федералды атқарушы кеңес – Австралиядағы басқа да Достастық елдеріндегі атқарушы кеңестер мен құпия кеңестердің, мысалы, Канада Королінің құпия кеңесі мен Ұлыбританияның құпия кеңесінің австралиялық баламасы. Министр тағайындалған кезде сенатор немесе Өкілдер палатасының мүшесі болуы міндетті емес, бірақ тағайындалғаннан кейін үш ай ішінде екі палатаның бірінің мүшесі болмаса, оның лауазымы жойылады. Бұл ереже Конституцияға (64-бап) Эдмунд Бартон басқаратын алғашқы министрлікті 1901 жылдың 1 қаңтарында тағайындауға мүмкіндік беру үшін енгізілді, тіпті алғашқы федералды сайлау 29 және 30 наурызға дейін жоспарланбаған еді. 1949 жылғы сайлаудан кейін Джон Спайсер мен Билл Спунер 19 желтоқсанда Мензис үкіметінде министр болды, тіпті олардың Сенаттағы мерзімі 1950 жылдың 22 ақпанына дейін басталған жоқ. Бұл ереже 1967 жылғы желтоқсанда либералды премьер-министр Харольд Холттың жоғалып кетуінен және оның қайтысынан кейін де қолданылды. Либералды партия Джон Гортонды, ол кезде сенатор болған, жаңа көшбасшы етіп сайлады және ол 1968 жылдың 10 қаңтарында премьер-министр болып ант берді (Джон Макьюэн басқарған уақытша министрліктен кейін). 1 ақпанда Гортон премьер-министр төменгі палатаның мүшесі болуы керек деген конвенцияға сәйкес, Холттың бұрынғы Өкілдер палатасы округі Хиггинсте 24 ақпан күнгі сайлауға қатысу үшін Сенаттан кетті. 22 күн бойы (2-23 ақпан аралығында) ол парламенттің екі палатасының мүшесі болмай премьер-министр болды. Бірнеше рет министрлер сайлау алдында өз орындарынан кеткен немесе сайлауда өз орындарынан айырылған жағдайларда, олар келесі үкімет ант бергенге дейін министрлік лауазымдарын сақтап қалды.

In addition to the work of the main chambers, both the Senate and the House of Representatives have a large number of investigatory and scrutiny committees which deal with matters referred to them by their respective houses or ministers. They provide the opportunity for all members and senators to ask questions of witnesses, including ministers and public officials, as well as conduct inquiries, and examine policy and legislation. Once a particular inquiry is completed the members of the committee can then produce a report, to be tabled in Parliament, outlining what they have discovered as well as any recommendations that they have produced for the government or house to consider. The ability of the houses of Parliament to establish committees is referenced in section 49 of the Constitution, which states that, text=The powers, privileges, and immunities of the Senate and of the House of Representatives, and of the members and the committees of each House, shall be such as are declared by the Parliament, and until declared shall be those of the Commons House of Parliament of the United Kingdom, and of its members and committees, at the establishment of the Commonwealth. Parliamentary committees can be given a wide range of powers. One of the most significant powers is the ability to summon people to attend hearings in order to give evidence and submit documents. Anyone who attempts to hinder the work of a Parliamentary committee may be found to be in contempt of Parliament. There are a number of ways that witnesses can be found in contempt, these include; refusing to appear before a committee when summoned, refusing to answer a question during a hearing or to produce a document, or later being found to have lied to or misled a committee. Anyone who attempts to influence a witness may also be found in contempt. Other powers include, the ability to meet throughout Australia, to establish subcommittees and to take evidence in both public and private hearings. In practice, the Federal Executive Council meets solely to endorse and give legal force to decisions already made by the Cabinet. All members of the Cabinet are members of the executive council. The governor general is bound by convention to follow the advice of the executive council on almost all occasions, giving it de facto executive power. A senior member of the Cabinet holds the office of vice president of the executive council and acts as presiding officer of the executive council in the absence of the governor general. The Federal Executive Council is the Australian equivalent of the executive councils and privy councils in other Commonwealth realms such as the King's Privy Council for Canada and the Privy Council of the United Kingdom. A minister is not required to be a senator or member of the House of Representatives at the time of their appointment, but their office is forfeited if they do not become a member of either house within three months of their appointment. This provision was included in the Constitution (section 64) to enable the inaugural ministry, led by Edmund Barton, to be appointed on 1 January 1901, even though the first federal elections were not scheduled to be held until 29 and 30 March. After the 1949 election, John Spicer and Bill Spooner became ministers in the Menzies Government on 19 December, despite their terms in the Senate not beginning until 22 February 1950. The provision was also used after the disappearance and presumed death of the Liberal prime minister Harold Holt in December 1967. The Liberal Party elected John Gorton, then a senator, as its new leader, and he was sworn in as prime minister on 10 January 1968 (following an interim ministry led by John McEwen). On 1 February, Gorton resigned from the Senate to stand for the 24 February by election in Holt's former House of Representatives electorate of Higgins due to the convention that the prime minister be a member of the lower house. For 22 days (2 to 23 February inclusive) he was prime minister while a member of neither house of parliament. On a number of occasions when ministers have retired from their seats prior to an election, or stood but lost their own seats in the election, they have retained their ministerial offices until the next government is sworn in.

Сенат рөлі

Вестминстерлік жүйедегі басқа үкіметтердегі жоғарғы палаталардан өзгеше, Сенат шектеулі заңнамалық билігі бар, қанағаттандырылмаған орган емес. Керісінше, ол заңнама жасауда белсенді рөл атқаруға және атқарып келеді. Канада Сенаты сияқты Лордтар палатасынан ғана үлгі алмай, Австралия Сенаты әр штатқа тең өкілдік беру арқылы АҚШ Сенатынан да үлгі алды. Конституция халық саны аз штаттарға федералдық заң шығарушы органда үн қосу мүмкіндігін беруді көздеді, сонымен қатар Вестминстерлік жүйедегі жоғарғы палатаның түзетуші рөлін қамтамасыз етті. Сенаттың функцияларының бірі – үкіметтік қызметті тікелей және комитеттері арқылы бақылау. Бұл бақылаудың күші көп жылдар бойы үкіметтегі партияның Сенатта көпшілікке ие болмауымен күшейді. Өкілдер палатасында үкіметтің көпшілігі кейде атқарушылық бақылау мүмкіндігін шектесе, оппозиция мен шағын партиялар үкіметтік операцияларды тексеру үшін Сенаттағы санын негіз ретінде пайдалана алады. Конституциялық мәтін классикалық Вестминстерлік жүйенің конвенцияларын сақтау үшін Сенатқа ассигнование туралы заңдарды бастау немесе өзгерту құқығын бермейді. Дәстүрлі Вестминстерлік жүйеде атқарушы билік мемлекеттік қаражатты пайдалану үшін төменгі палатаға жауапты, ол салық арқылы бөлінген кіріске қол жеткізуді тоқтату арқылы үкіметті құлатуға құқылы. Алайда, Австралия Конституциясы Сенатқа ассигнование туралы заңдарды қабылдамауға немесе олардың қабылдануын кейінге қалдыруға мүмкіндік береді. 1975 жылғы Австралия конституциялық дағдарысының бастауы осы – жеткізуді тоқтату мүмкіндігі. Оппозиция Сенаттағы санын ассигнование туралы заңдарды кейінге қалдыру үшін пайдаланды, Парламенттің екі палатасына да сайлау шақырылғанға дейін олармен жұмыс істеуден бас тартты, бұл сайлауда жеңіске жетеміз деген үмітпен жасалды. Премьер-министр Гоф Уитлэм бұл қадамның заңдылығын жоққа шығарды және отставкаға кетуден бас тартты. Дағдарыс Австралия конституциялық жүйесінде қайшылыққа түскен екі Вестминстерлік конвенцияны басты назарға алып келді: біріншіден, үкімет төменгі палатаның қолдауы болғанша билікте қалуы мүмкін, екіншіден, қаржыландырылмаған үкімет отставкаға кетуге немесе таратылуға тиіс. 1975 жылғы қарашада генерал-губернатор сэр Джон Керр Уитлэмнің үкіметін таратып, парламенттің екі палатасына сайлау өткізу шартымен уақытша үкімет тағайындады. Бұл әрекет өзінен-өзі дау тудырды және Сенаттың қаржыландыруды тоқтату қабілетін дұрыс пайдалану және мұндай билік болу керек пе деген мәселе бойынша пікірталас жалғасуда. Қаржыландыруды тоқтату екі палатаны таратуға автоматты түрде әкелмейді. Сенаттың бірнеше рет тоқтатып отырған заңдар болуы керек, содан кейін үкімет оны екі палатаны таратуға себеп ретінде пайдалана алады.

Unlike upper Houses in other Westminster system governments, the Senate is not a vestigial body with limited legislative power. Rather it was intended to play – and does play – an active role in legislation. Rather than being modelled solely after the House of Lords, as the Canadian Senate was, the Australian Senate was in part modelled after the United States Senate, by giving equal representation to each state. The Constitution intended to give less populous states added voice in a federal legislature, while also providing for the revising role of an upper house in the Westminster system. One of the functions of the Senate, both directly and through its committees, is to scrutinise government activity. The vigour of this scrutiny has been fuelled for many years by the fact that the party in government has seldom had a majority in the Senate. Whereas in the House of Representatives the government's majority has sometimes limited that chamber's capacity to implement executive scrutiny, the opposition and minor parties have been able to use their Senate numbers as a basis for conducting inquiries into government operations. The constitutional text denies the Senate the power to originate or amend appropriation bills, in deference to the conventions of the classical Westminster system. Under a traditional Westminster system, the executive government is responsible for its use of public funds to the lower house, which has the power to bring down a government by blocking its access to supply – i. e. revenue appropriated through taxation. The arrangement as expressed in the Australian Constitution, however, still leaves the Senate with the power to reject supply bills or defer their passage. The ability to block supply was the origin of the 1975 Australian constitutional crisis. The Opposition used its numbers in the Senate to defer supply bills, refusing to deal with them until an election was called for both Houses of Parliament, an election which it hoped to win. The prime minister, Gough Whitlam, contested the legitimacy of the blocking and refused to resign. The crisis brought to a head two Westminster conventions that, under the Australian constitutional system, were in conflict – firstly, that a government may continue to govern for as long as it has the support of the lower house, and secondly, that a government without supply must either resign or be dismissed. The blockage of supply ended on November 1975 when Governor General Sir John Kerr dismissed Whitlam's government and appointed a caretaker government on condition that elections for both houses of parliament be held. This action in itself was a source of controversy and debate continues on the proper usage of the Senate's ability to block supply and on whether such a power should even exist. The blocking of supply alone cannot force a double dissolution. There must be legislation repeatedly blocked by the Senate which the government can then choose to use as a trigger for a double dissolution.

Арнайы артықшылықтар

Австралия парламенті мүшелерінің заң бойынша иммунитеті жоқ: оларды кез келген қылмыс үшін ұстап, сотқа тартуға болады. Алайда, олардың парламенттік артықшылықтары бар: оларды парламентте бір-біріне немесе парламенттен тыс адамдар туралы айтқан сөздері үшін сотқа шақыруға болмайды. Бұл артықшылық сенатор немесе депутаттың парламентте айтқан сөздерін бұқаралық ақпарат құралдарында жариялауға да қатысты. Парламент комитеттерінің отырыстары, олар қай жерде өткеніне қарамастан, осы артықшылықпен қамтылады, және бұл артықшылық осындай комитеттер алдында куәлік бергендерге де таралады. Федерацияның басталуынан 1987 жылға дейін парламенттік артықшылық Конституцияның 49-бабына сәйкес жұмыс істеді, ол екі палатаның және олардың мүшелерінің артықшылықтарын Конституция қабылданған кездегі Ұлыбританияның Өкілдер палатасының артықшылықтарымен бірдей деп белгіледі. Парламентке өз артықшылықтарын өзгерту өкілігі де берілді. Парламентке қарсы келу деп аталатын заңдық құқық бұзушылық бар. Парламентке немесе оның мүшелеріне қарсы сөйлеген немесе әрекет еткен адам сотталуы мүмкін, және кінәлі деп танылса, түрмеге қамалуға үкім шығарылуы мүмкін. Бұрын Парламент мұндай істерді өзі қарауға құқылы болды, және 1955 жылғы Браун-Фицпатрик артықшылықтары ісінде солай істеді. Бұл өкілеттік қазір соттарға берілді. Сотталғандардың саны аз болды. 2007 жылдың мамыр айында Жаңа Оңтүстік Уэльс штатынан шыққан ағаш кесуге қарсы белсенді Харриет Свифт парламентке қарсы келуге кінәлі деп танылды және айыпталды, өйткені ол сәуір күні әзіл ретінде Федералды депутат Гэри Найрннан келгендей көрнекі баспасөз хабарламалары мен хаттарды жазған.

Хабар тарату

Парламент отырыстарының радио хабарларын тарату 1946 жылдың 10 шілдесінде басталды. Олар бастапқыда Ұлттық радиода таратылды. 1994 жылдың тамыз айынан бастап олар ABC News арнасында, осы мақсатта арнайы құрылған мемлекеттік арнада көрсетіліп келеді. Ол тәулігіне 24 сағат жұмыс істейді және парламент отырыс өткізбеген кезде басқа да жаңалықтарды таратады. Парламентке қатысты алғашқы теледидарлық оқиға 1974 жылы өткен тарихи бірлескен отырыс болды. 1990 жылдың тамызында Сенаттан, ал 1991 жылдың ақпанында Өкілдер палатасынан тұрақты түрде ашық эфирде сұрақ-жауап уақыты басталды. Өкілдер палатасының сұрақ-жауап сағаты тікелей эфирде көрсетіледі, ал Сенаттың сұрақ-жауап сағаты жазылып, сол күні кейін хабарланады. Ашық эфирдегі басқа хабарларға: Қаржы министрінің бюджеттік жолдауы және оппозиция жетекшісінің екі күннен кейін бюджетке берген жауабы; генерал-губернатордың Парламентті ашуы; генерал-губернаторлардың қызметке кірісу салтанаты; және Парламентке келген мемлекет басшыларының сөздері кіреді. 2009 жылы Foxtel компаниясы A SPAN телеарнасын іске қосты, ол қазір Sky News Extra деп аталады, ол Өкілдер палатасы мен Сенаттың отырыстарын, парламенттік комитеттердің мәжілісін және саяси баспасөз конференцияларын тікелей эфирде көрсетеді. Парламент үйінің ресми сайтында екі палатаның да күнделікті кең ауқымды отырыстары мен комитеттердің тыңдаулары тікелей эфирде интернетте қолжетімді.

Қазіргі парламент

Қазіргі Парламент – 47-ші Австралия Парламенті. Соңғы федералды сайлау 2022 жылдың 21 мамырында өтті және 47-ші Парламент алғаш рет 26 шілдеде отырысқа жиналды. 2022 жылғы сайлау қорытындысы бойынша Еңбек партиясы тоғыз жылдан кейін үкіметке қайта оралды, 151 орындық Өкілдер палатасында 77 орын жеңіп алды (2019 жылғы сайлаумен салыстырғанда 9 орынға артық), көпшілік үкімет құрып отыр. 2013 жылғы сайлаудан бері билікте болған Либералдық/Ұлттық коалициясы бұрынғы сайлауға қарағанда 19 орын жоғалтып, 58 орынмен аяқтады және оппозицияға кетті. Кросбэнк өзінің ең ірі құрамына жетті, онда 16 мүше бар: 4 «Жасылдар» партиясынан, 1 «Орталық Альянс» депутаты, 1 Каттердің Австралия партиясы депутаты және 12 тәуелсіз депутат. Сенатта Еңбек партиясының үкіметі 26 орынды сақтап қалды, Либералдық/Ұлттық коалициясы 32 орынға дейін азайды, «Жасылдар» партиясы 12 орынға дейін өсті, Жаки Лэмби желісі 2 орынға ие болды, «Бір Ұлт» партиясы 2 орын жеңіп алды, Біріккен Австралия партиясы 1 орынды ұтып алды, ал тәуелсіз Дэвид Покок Австралия астанасының аумағында 1 орын жеңіп алды. 2023 жылдың 17 ақпанында Алан Тудж Парламенттен кетіп, Астон округінің депутаты лауазымынан қанағаттанды деген хабарлады. Бұл 2023 жылдың 1 сәуірінде өткен толықтыру сайлауын тудырды, онда Либералдық Рошена Кэмпбелл және Еңбек партиясының Мэри Дойл бақталасты. Дойл сайланған деп жарияланды, бұл 103 жыл ішінде үкіметтің оппозиция ұстап тұрған орынға толықтыру сайлауда жеңіске жеткенінің алғашқы жағдайы. Бұл төменгі палатадағы үкіметтің күшін 77-ден 78-ге дейін арттырды.