Кіріспе

Математикалық функция шеңберлік және гиперболалық функцияларды байланыстырады. Математикада Гудерманниан функциясы гиперболалық бұрыш өлшемін –ға, ал шеңберлік бұрыш өлшемін – деп аталатын Гудерманнианға байланыстырады. Гудерманниан функциясы шеңберлік функциялар мен гиперболалық функциялардың арасындағы тығыз байланысты көрсетеді. Оны 1760 жылдары Иоганн Генрих Ламберт енгізді, ал кейіннен Кристоф Гудерманның есімімен аталды, ол 1830 жылы шеңберлік және гиперболалық функциялар арасындағы байланысты сипаттады. Гудерманниан кейде гиперболалық амплитуда деп аталады, бұл Якоби эллипстік амплитудасының параметр болғандағы шектік жағдайы.

Нақты Гудерманниан функциясы гиперболалық секанттың интегралы ретінде анықталады.

Нақты кері Гудерманниан функциясы (шеңберлік) секанттың интегралы ретінде анықталуы мүмкін.

Гиперболалық бұрыш өлшемі антигудерманниан немесе кейде Ламбертиан деп аталады. Геодезия және навигациядағы ендік үшін (кез келген тұрақтымен масштабталған) тарихи түрде (француз тілінде: latitude croissante) меридиандық бөлігі деп аталды. Бұл Меркатор проекциясының тік координатасы. Екі бұрыш өлшемі – және олар ортақ стереографиялық проекция арқылы байланысты, ал бұл сәйкестік күрделі жазықтықта – және анықтамасы ретінде қызмет ете алады:

TOC

Жалпылау

Гудерманн функциясы гиперболаның бір тармағындағы нүктелерді жарты шеңбердегі нүктелерге бейнелеу ретінде қарастырылуы мүмкін. Екі қабатты n өлшемді гиперболоидтың бір жағындағы нүктелерді де стереографиялық проекция арқылы n өлшемді жарты шарға бейнелеуге болады. Гиперболалық кеңістіктің жарты шар моделі гиперболалық кеңістікті көрсету үшін мұндай бейнелеуді пайдаланады.