Кіріспе

Екі қозғалтқышты жүк және жолаушылар ұшағы

{|Infobox aircraft type
|type=Жүк ұшағы
|national origin= Ұлыбритания
|manufacturer=Bristol Aeroplane Company
|designer=
|first flight=2 желтоқсан 1945
|introduced=1946
|retired=
|status= Зейнеткерлікте
|primary user=Silver City Airways
|more users=
|produced= 1945–1958
|number built=214

Ұсынылғандай, ұшақ толығымен металлдан жасалған, екі қозғалтқышты, жоғары қанатты моноплан болды, ол соғысқа дейінгі Bristol Bombay ұшағының негізінде құрылған. Қанаттары бірдей қима мен бұрыштамаға ие болды, бірақ алдыңғы жиегі иілген, ал артқы жиегі тік болды және Бомбей ұшағындағы жетіге орналасқан екі лонжерон болды. Төртбұрышты қималы фюзеляж ішкі кедергілерден таза болды; бастапқы жобада жүк мұрын бөлігіндегі люк арқылы жүктелуі керек еді, бірақ Әуе министрлігінің талаптары мұрын бөлігіндегі қақпалы есіктерге өтуді талап етті. Ұшақтың пайдалы ішкі көлемін барынша арттыру үшін көп күш жұмсалды, осылайша көлемді жүктерді оңай тасымалдауға болады. Сирил ұшақтың жалпы алғанда қанағаттанарлық екенін анықтады, бірақ ұшақтың ауырлық центрінің кең диапазонында "қолсыз" ұшуға мүмкіндік беру үшін, құйрық қанатын төмендету және кеңейту қажеттігін сұрады.

Дизайн

Bristol Type 170 Freighter – екі қозғалтқышты, жоғары орналасқан қанатты моноплан, ол әуемен жүк тасымалын экономикалық тұрғыдан тиімді ету үшін әзірленген. Бұл ұшақ ерекше көзге түсетін, «жәшік тәрізді» фюзеляжы, дөңгелек мұрыны және жоғары орналасқан кабинасы бар еді. Авиациялық басылым Flight мәліметінше, Freighter-дің экономикалық тиімділігі оның нарықтағы тартымдылығының маңызды факторы болды, сондай-ақ сол кездегі Ұлыбританияның жалпы экономикалық жағдайы да осыған әсер етті. Операциялық тұрғыдан алғанда, Freighter ұзын қашықтыққа емес, қысқа қашықтыққа арналған жоғары жиілікті маршруттарда пайдалануға көзделген. Ұшақ төмен жылдамдықпен және қысқа қашықтықта ұшуға арналғандықтан, қысылатын шасси отынды үнемдеуге мүмкіндік бергенімен, бұл құрылымдық салмақтың артуымен өтеді; сондықтан тұрақты шасси пайдалануға шешім қабылданды, бұл өндіріс және техникалық қызмет көрсету шығындарын да азайтты. Жоғары орналасқан қанат пен тұрақты шассинің үйлесімі сол дәуір үшін ерекше саналды және төмен орналасқан аналогына қарағанда көбірек қарсылық тудырды. Сыртқа ашылатын есіктер 2020 куб футтк негізгі жүк кеңістігіне алып шықты; ол тоннасына дейін 350 куб футқа дейін ауыр жүк тиеуге қабілетті болды. Басқару элементтері әдетте ыңғайлы және тегіс, ал әрбір ұшқышқа стандартты «соқыр ұшу» панелі берілді. Аспаптар клиенттің талаптарына байланысты өзгерді, бірақ Sperry Corporation өндірген автопилот әдетте орнатылды. Отын жүйесі күрделі емес, қанаттардың аралық бөліктерінде орналасқан 300 галлондық екі отын бакінен тұрады; сыртқы қанаттарда отын бактері немесе гидравликалық құбырлар болған жоқ. Электрмен басқарылатын карбюратор жүйесі үш түрлі соруға ие, олардың әрқайсысы қозғалтқышты әртүрлі жағдайларда іске қосуға арналған – ыстық, суық және орташа климат. Ұшақтың конструкциясы қасақана түрде қарапайым, техникалық қызмет көрсетуді қажет ететін компоненттердің саны барынша азайтылған және қажет болған жағдайда, оларға қол жеткізу және оңай қызмет көрсетуге болады. Негізгі жүк кеңістігінің едені ағаш панельдермен жабылған, олар зақымданған жағдайда оңай ауыстырылуы мүмкін; олар терең көлденең арқалықтардан жасалған еден құрылымымен, бір жұп бойлық жолақтармен және қосымша тіреу арқасымен қолдалады. Silver City Airways компаниясының бас директоры – Wing Commander Griffith James Powell болды, ол Bristol Freighter-ді Ұлыбританиядан Еуропаға және Джерсиге жолаушыларды көліктерімен тасымалдауға бейімдеуге болатынын түсінді. «Әуе паромдары» ретінде ол демалысқа баратын адамдарға дәстүрлі теңіз паромдарындағы ұзақ күту мен жол жүру уақытынан құтылуға мүмкіндік берді. 1948 жылдың 14 шілдесінде әуе компаниясы машинамен алғашқы рейсті Кенттегі Lympne әуежайынан Францияның солтүстік жағалауындағы Le Touquet қаласына жасады. Silver City Airways оның ең өнімді операторларының біріне айналды: 1954 жылы компания флотындағы әрбір Freighter күніне сегізтен астам секторда, жыл бойы 2970 қону мен ұшып кетуді орташа есеппен жасады. Silver City Airways бұл нұсқаны Superfreighter деп атады және кейіннен Кенттегі Lydd қаласында «Ferryfield» деп аталатын әуежай салды, 1955 жылы әуе паромдары қызметін бастады. Сол жылы Channel Air Bridge компаниясы Southend-тен ұшуды бастады, төрт Bristol Freighter Кале қаласына ұшып кетті. Салынған 214 Freighter-дің соңғы екеуі 1958 жылы жеткізілді, біреуі ақпан айында Жаңа Зеландияға, ал соңғысы 1958 жылдың наурыз айында Dan Air компаниясына жеткізілді. Жаңа Зеландиялық ұшақ Straits Air Freight Express (SAFE) компаниясына жеткізілді, ол ақырында Freighter-дің ең ірі флотына ие болды. Ұзартылған ұшақтардың бірі, G AMWA тіркелімі, 60 орындық құрастырылған және Super Wayfarer деп аталды.

Басқа да азаматтық мақсаттар

Жаңа Зеландияда SAFE Air 1951 жылдан бастап Веллингтоннан (Солтүстік арал) Кук бұғазы арқылы Бленхаймға (Оңтүстік арал) және кері бағытта теміржол жүк тасымалын Бристоль Фрейгерлерін пайдалана отырып жүзеге асырды. Кейіннен әуе компаниясы өз ұшақтарын патенттелген "каргондарға" тиелген, паллеттелген жүктерді қабылдау үшін қайта жабдықтады. Бұл авиация тарихындағы тұңғыш рет болды. Жүктердің салмағы теміржол станцияларының жанында есептеліп, ұшақтың жүк көтергіштігі мен ауырлық орталығының шектерінде қалуы үшін орналастырылды. Олар содан кейін жүк көлігімен әуежайға жеткізіліп, механикалық жүктеу құрылғысы арқылы жүк тасымалдайтын ұшаққа тиелді. Жүктеу құрылғысы көлденең платформалы көліктерден каргондарды қабылдап, оларды электр қуатымен жұмыс істейтін бұрандалы домкраттардың көмегімен ұшақтың жүк палубасының деңгейіне көтерді. Паллеттер содан кейін ұшақтың мұрнына оралып қойылды. Басқа да өзгерістер жылқы және басқа да құнды ірі жануарларды тасымалдауға мүмкіндік берді. Армстронг Уитворт Аргоси ұшақтары оларды алмастырғанға дейін Чатэм аралдары мен Жаңа Зеландияның материгі арасындағы маңызды байланыс құралы болды. SAFE Air осы рейстердегі жолаушыларға арналған ұшақтың жартысын қамтитын дыбыс өткізбейтін "контейнер" жасады. Бристоль 170 ұшақтары 1970 жылдардың соңына дейін SAFE компаниясында коммерциялық пайдалануда болды. Trans Australian Airlines Пәкістан Әуе Күштерінен төрт MK31 немесе MK32 ұшағын сатып алды. Олардың екеуі Сиднейге (Австралия) қайтарылып, қайта құрылып, содан кейін Жаңа Гвинеяға TAA-ның Sunbird қызметі үшін жіберілді, олар Жаңа Гвинеяның таулы аймақтарына жүк тасымалдады. Бір ұшақ Австралияның Брисбен қаласындағы Арчерфилд әуежайына жеткізіліп, Тасманиядан омар (Crayfish) тасымалдауға пайдаланылды.

Әскери мақсаттарда

Әскери қызметте Бристоль фрахтерлері Аргентина, Австралия, Бирма, Канада, Ирак, Пәкістан және Жаңа Зеландия әуе күштері қолданысқа алынды.

Апаттар мен оқиғалар

Салынған 214 жүк кемесінің 68-і апаттарда жойылды немесе экономикалық тұрғыдан жөндеуге келмейтіндей зақымдалды. Олардың кем дегенде 45-і адам өліміне әкеп соқты, нәтижесінде кем дегенде 385 жолаушы мен экипаж мерт болды.