Кіріспе

Британдық ханшайым

Шлезвиг-Гольштейннің ханшайымы Елена Виктория (Виктория Луиза София Августа Амелия Хелена; 3 мамыр 1870 – 13 наурыз 1948) – Ұлыбритания королевасы Викторияның немере қызы. 1917 жылдан бастап ол жай ғана ханшайым Елена Виктория деп аталды.

Ерте өмір

Принцесса Елена Виктория (отбасында Тора деп белгілі) Виндзор қамалының жанындағы Фрогмор үйінде дүниеге келді. Оның әкесі – Шлезвиг-Гольштейн-Зондербург-Аугустенбургтың ханзадасы Кристиан, Аугустенбург герцогы Кристианның және графесса Луиза Даннескьольд-Самсөнің үшінші ұлы. Оның анасы – ханшайым Елена, патшайым Виктория мен Саксен-Кобург және Гота ханзадасы Альберттің бесінші баласы және үшінші қызы. Оның ата-анасы некелескеннен бастап Ұлыбританияда тұрды. Ол 1870 жылғы 20 маусымда Виндзор қамалындағы жеке капеллада крещение рәсімінен өтті. Оның крещение аталары – патшайым Виктория, Кембридж герцогинясы, ханшайым Луиза, ханзада Артур, ханзада Леопольд, Дания ханзадасы Вальдемар, Саксен-Веймар ханзадасы Эдвард, Шлезвиг-Гольштейн ханшайымы Луиза Августа және Шлезвиг-Гольштейн ханшайымы Каролина Амелия (соңғы екеуі Роксбург герцогинясы арқылы өкілдік етті). Ол 1885 жылы анасының қарындасы ханшайым Беатристің ханзада Генрих Баттенбергке және 1893 жылы өз туыстары Йорк герцогы мен герцогинясының (болашақ Георг V және королева Мария) үйлену тойында гүл қызы болды. Ол балалық шағының көп бөлігін әкесі Виндзор Ұлы саябағының рейнджері болған Камберленд Лоджда өткізді. Отбасында "Тора" деп, кейде оның сүйкімді сырт келбетіне байланысты "Снайп" деп аталды, ол ресми түрде берілген алты есімінен "Елена Виктория" есімін қолданды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1917 жылы шілдеде король Георг V британдық патшалық отбасының атын Виндзорлар әулеті деп өзгертті. Ол сондай-ақ өзінің және көптеген британдық туыстарының атынан неміс титулдарынан, стильдерінен және тегінен бас тартты. Принцесса Елена Виктория мен оның кіші әпкесі, принцесса Мари Луиза, осыдан кейін «Шлезвиг-Гольштейн-Зондербург-Аугустенбург» деген аумақтық атауын қолдануды тоқтатты. Олар енді тек «Его Ұлылығы Принцесса Елена Виктория» және «Его Ұлылығы Принцесса Мари Луиза» деп аталды. Екеуінің де неміс титулдары болғанымен, олардың тәрбиесі мен тұрғын жері толығымен ағылшын болды.

Кейінгі өмірі

Елена Виктория ешқашан үйленбеген. Ол анасының үлгісімен, түрлі қайырымдылық ұйымдарында, әсіресе YMCA, Young Women's Christian Association (YWCA) және Виндзордағы Принцесса Кристианның медбикелік үйінде жұмыс істеді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол YWCA әйелдерінің көмекші жасағын құрды. Оның президенті ретінде ол Франциядағы британдық әскерлерді аралап, соғыс хатшысы лорд Киченерден олар үшін ойын-сауықтар ұйымдастыруға рұқсат алды. Екі дүниежүзілік соғыс арасында ол және оның әпкесі, ханшайым Мари Луиза, Лондондағы Шомберг үйінде музыканы ынталы түрде қолдады. 1924 жылы жарық көрген бір басылымда «Принцесса Елена Виктория әрдайым, қарындасы ханшайым Мари Луизамен бірге, барлық ханшайымдардың ең еңбекқорларының бірі болды» деп жазылған. 1940 жылы неміс авиациясының шабуылынан үй зардап шеккеннен кейін екі ханшайым Беркли алаңындағы Фицморис-плейске көшіп өтті. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін денсаулығы нашарлап, мүгедектер коляскасына отырған Елена Виктория 1947 жылдың 20 қарашасындағы туысы Елизаветаның Грекия және Данияның принці Филиппен некелесуіне қатысып, соңғы маңызды іс-шараларының бірін өткізді. Принцесса Елена Виктория 1948 жылдың 13 наурызында Беркли алаңындағы Фицморис-плейсте қайтыс болды. Ол 77 жасында қайтыс болды, оның анасы, ханшайым Елена да осы жаста көз жұмған. Ханшайымның жерлеу рәсімі 1948 жылдың 17 наурызында сағат 11:30-да Виндзордағы Сент-Джордж капелласында өтті. Оның табыты Ұлыбритания туымен жабылған, ал оның әпкесі ханшайым Мари Луизадан келген нарцисс және көктем гүлдерінен, сондай-ақ король Георг VI және королева Елизаветадан келген сары раушан гүлдері мен лала гүлдерінен жасалған гүл шоғына оранған. Қайғырып отырғандардың арасында оның әпкесі ханшайым Мари Луиза, Георг VI, королева Елизавета, ханшайым Елизавета және Эдинбург герцогы болды. Корольдік отбасының өкілдері ретінде Глостер герцогинясы Әлиса, Кент герцогинясы Марина, Карисбрук графы Александр Маунтбеттен, Милфорд-Хейвен графы Дэвид Маунтбеттен, леди Патрисия Рамзи және оның ұлы капитан Александр Рамзи де қатысты. Музыкалық қойылымға 121-ші псалмның «Көзімді көтеремін» әні, сондай-ақ «Уақыттың тасы» және «Құдай менің басымда болсын» гимндері енді. Сарайдан аза тұту туралы жарлық шығарылмады, бірақ король және королева, сондай-ақ олардың үй шаруашылықтарының мүшелері бір апта бойы отбасылық аза тұтуды сақтады. Ханшайымның мүлігіне қатысты іс 1948 жылдың 20 мамырында Лондонда қаралып, оның құны 52 435 фунт стерлинг (2022 жылғы бағамы бойынша 1,3 миллион фунт стерлинг) деп бағаланды.