Кіріспе

Британдық лейборист саясаткер Чарльз Родуэй Кларк (21 қыркүйек 1950 жылы туған) – британдық Лейборист партиясының саясаткері, 2001 жылдан 2006 жылға дейін премьер-министр Тони Блэр басшылығымен түрлі кабинеттік қызметтерді атқарған, соңғысы 2004 жылдың желтоқсанынан 2006 жылдың мамырына дейін Ішкі істер министрі болды. Кларк 1997 жылдан 2010 жылға дейін Норвич-Оңтүстік сайлау округінің парламент депутаты болды.

Ерте өмір

Чарльз Кларк мемлекеттік қызметтің тұрақты хатшысы сэр Ричард Кларктың ұлы, Лондон қаласында дүниеге келген. Ол ақы төленетін Highgate мектебіне қатысты, онда оқушылардың жетекшісі болды. Содан кейін ол Кембридж университетінің Кингс колледжінде математика және экономиканы оқыды, сонымен қатар Кембридж студенттік одағының президенті қызметін атқарды. "Кең солшыл" фракциясының мүшесі болған Кларк 1975 жылдан 1977 жылға дейін Ұлттық студенттер одағының президенті болды. Кларк сол кезде Лейбористік партияға қосылған және Төртінші бап тобында белсенділік танытқан. 1977-1978 жылдары Кларк Дүниежүзілік жастар фестивалінің (Куба) тұрақты комиссиясында Ұлыбритания өкілі болды.

Жергілікті билік

Ол Лондонның Хакни ауданында жергілікті кеңес мүшесі болып сайланды, 1980 жылдан 1986 жылға дейін оның Тұрғын үй комитетінің төрағасы және экономикалық даму вице-төрағасы қызметін атқарды. 1981 жылдың ақпанынан 1992 жылға дейін Лейборист партиясының жетекшісі Нил Кинноктың зерттеушісі, кейіннен штаб бастығы болып жұмыс істеді. Киннокпен ұзақ байланысы және 1992 жылғы жалпы сайлаудағы жеңіліс оның мансабына кедергі келтіруі мүмкін деп күтілді, бірақ Кларк қайта өркендеді. Ол 1990 жылдардың ортасын ұлттық саясаттан тыс өткізіп, жеке секторда жұмыс істеді – 1992 жылдан 1997 жылға дейін ол Quality Public Affairs компаниясының бас директоры болды, бұл компания қоғамдық істерді басқару бойынша кеңес беретін еді, содан кейін Тони Блэрдің басшылығымен Лейборист партиясында үлкен жетістіктерге қол жеткізді.

Парламент мүшесі

1997 жылы Еңбек партиясының күшті жеңісімен Халық қатарына сайланған Кларк 1998 жылдың шілдесінде білім беру жөніндегі кіші министр ретінде үкіметке кіргенге дейін бір жылдан астам уақыт оппозициялық төсекте отырды. 1999 жылы ол Ішкі істер министрлігіне ауысты, ал 2001 жылғы жалпы сайлаудан кейін Портфелі жоқ министр және партия төрағасы болып Кабинетке қосылды.

Білім министрі

Ол Эстель Морристің отставкасынан кейін 2002 жылдың 24 қазанында Білім беру саласына Мемлекеттік хатшы болып қайта келді. Менің пікірімше, шындықты іздеген ғалымдар қауымының орта ғасырлық түсінігі мемлекеттің оған қаржы жұмсауын өзінен-өзі ақтамайды. Біз, мысалы, қазіргідей қаржының жүзден бір бөлігін жұмсап, орта ғасырлық шындық іздеушілердің біреу ғана университетін құрып, оларды қоғамымыздың көркі ретінде қолдауға болар еді. Бірақ мен университеттерге қазіргідей қаржыландыру деңгейі тек мен сипаттаған сияқты негіздермен ғана сақталады деп ойлаймын. Ол сонымен қатар Ұлыбританияның кейбір аймақтарындағы университеттерге оқу ақысын қосымша төлеуге мүмкіндік беретін заң жобаларын енгізді, бұл Лейбористер партиясының сайлау алды бағдарламасына қайшы болды, себебі олар мұндай ақыны енгізбейтінін мәлімдеген және тіпті "оның алдын алу үшін заң қабылдаған" еді.

Шетелдік тұтқындар туралы даулы оқиға

2006 жылдың 25 сәуірінде 1023 шетелдік тұтқынның депортация қарастырылмай босатылғаны белгілі болды. Олардың арасында балаларға қарсы жыныстық қылмыс жасағаны үшін бес адам, басқа жыныстық қылмыстар үшін жеті адам, зорлық-зомбылық қылмыстары үшін 57 адам және қазақстандық екі адам сотталған. Сонымен қатар, 41 тонаушы, 20 есірткі импорттаушы, 54 адам шабуыл жасағаны үшін және 27 адам арсыздықпен зорлық-зомбылық жасағаны үшін жазасын өтеген. Бұрынғы Ішкі істер министрі Дэвид Бланкетт Кларкты қолдады, бірақ "жауаптылар жазасын алу керек" деді, оның өзі Ішкі істер министрі болған кезінде де осы жағдайлар орын алған. Ішкі істер министрлігі кейіннен 2005 жылдың тамызынан 2006 жылдың наурызына дейін 288 адам түрмеден босатылғанын мәлімдеді, бұл мәселе үкімет назарына жеткеннен кейін де тұтқындар босатыла бергенін көрсетеді.

Үкіметтен тыс

Шетелдік тұтқындарға қатысты дау Кларктің отставкаға кетуін көптеген адамдар талап етті, оппозиция ғана емес; Кларк өзі отставкаға кетемін деді, бірақ премьер-министр Тони Блэр оны қабылдаудан бас тартты. Дегенмен, 2006 жылғы 4 мамырдағы жергілікті кеңес сайлауында Лейбористер партиясының үлкен сәтсіздігінен кейін Кларк кабинеттегі ең ірі қайта құру кезінде қызметтен босатылды, бұл Блэр үкіметтері тарихындағы ең үлкен өзгеріс деп есептелді, және оның орнына Қорғаныс министрі Джон Рид тағайындалды. Тони Блэрдің Қорғаныс министрі лауазымын ұсынғанын қабылдамай, Кларк парламент мүшесінің қатарына көшті. 2006 жылғы маусымның соңында ол бірнеше сұхбат берді, онда Джон Ридті Ішкі істер министрлігі "қанағаттандырмайды" деп айыптағаны үшін сынады, сондай-ақ премьер-министр оны алғашқы тағайындалғанда бастаған реформаларын аяқтауға мүмкіндік беру үшін оны қорғауы керек еді деді. Алайда, Тони Блэр мақсатын жоғалтқанын, бірақ Блэрдің премьер-министр болып қала беруін тілегенін айтты. 2006 жылғы қыркүйекте Кларк Лондонның жетекші заң фирмасында кеңесші болып жұмыс істеді, бұл оның саясатқа оралуға ниеттенбегенін көрсетеді.

Еңбек партиясының басшылығы туралы дау

2006 жылдың 8 қыркүйегінде Кларк "Evening Standard" газетіне берген сұхбатында Гордон Браунның Тони Блэрдің орнын басатыны туралы болжамды сынға алды, бұл Лейбористік партия басшылығына қатысты пікір таластарын одан әрі күшейтті. Кларк Браунның басшылық дағдарысына реакциясы туралы: "Көптеген адамдар осыған қатты ренжіді және ашуланды. Бұл толығымен ақымақтық – ақымақтың ақымақтығы еді". Ол Алан Милбернді Браунның орнына премьер-министр болуға лайықты саясаткер деп атады. Кларк келесі күні "The Daily Telegraph" газетіне берген сұхбатында Браунға шабуылын жалғастырып, оны "басқаруға құштар", "өзін алдаған" және "ұжымдық емес" деп айыптады. Кларк Алан Милбернмен бірлесіп, Тони Блэр премьер-министрліктен кеткеннен кейін Лейбористік партияның бағытын талқылау үшін "The 2020 Vision" веб-сайтын құрды. Кейбір сарапшылар бұл Гордон Браунның саяси қарсыластарының оған қарсы бірігудің бір жолы деп қарады. Сайт қазір жабылды. 2008 жылдың 23 наурызында Кларк 7500-ден кем сайлаушы партияны ауыстырса, басқа партияларға осал болатын 35 Лейбористік сайлау округінің тізімін жариялады. Бұл Лейбористік партия басшылығын өзгертуге жасалған әрекет деп көптеген адамдар түсіндірді. 2008 жылдың 4 қыркүйегінде Кларк Гордон Браунның Лейбористік партияның басшысы және премьер-министр ретіндегі жұмысын тағы бір сынап, оның жақсаруына "бірнеше ай" ғана бар екенін немесе басқа жағдайда басшылыққа үміткерлердің сайысы болуы керектігін мәлімдеді. Бірақ, егер ол күшті үміткерлерді анықтау үшін "көлеңкелі ат" рөліне түсе ме деген сұраққа ол жоқ деп жауап берді. 2009 жылдың 1 мамырында Кларк Дэвид Бланкеттпен бірге Гордон Браунның басшылығын сынап, Дэмиан МакБрайдтың жанжалына сілтеме жасап, Лейбористік партия депутаты болғанына "ұялды" деді. 2009 жылдың қыркүйегінде Кларк сөйлеген сөзінде Браунның 2010 жылғы жалпы сайлауда Лейбористік партияның "жеңіліске ұшырауына" жол бермеу үшін премьер-министрліктен кетуі керектігін айтты.

Парламенттен кейінгі өмір

Кларк 2010 жылғы жалпы сайлауда бар болғаны 300 дауыс айырмасымен парламенттік мандатын жоғалтты және енді парламентке қайтадан сайлануға ниеті жоқ екенін мәлімдеді. 2010 жылдың 20 қыркүйегінде Кларк Шығыс Англия университетінің Саяси, әлеуметтік және халықаралық зерттеулер мектебінің қонақ профессоры болып тағайындалғаны жарияланды. Тағайындама жартылай штатты және бастапқыда үш жылға есептелген. 2010 жылдың қарашасынан бері Кларк Ланкастер университетінің Саясат, философия және дін кафедрасында Саясат және Діни сенімдер профессоры болып жұмыс істеп келеді. Ол Еуропалық сыртқы қатынастар кеңесінің мүшесі және Еуропалық көшбасшылық желісінің (ELN) аға желілік мүшесі.

Жеке өмір

Кларк 1984 жылы Лондонның Хакни қаласында Август Мараманың немересі Кэрол Пирсонға үйленді. Олардың екі ұлы бар, екеуі де Хакниде туған: Кристофер Ричард Кларк (1987 жылы туған) және Мэтью Джек Кларк (1990 жылы туған). Бұрын Норвичте тұрған, қазір Кембриджде тұрады. Кларк Куба испан тілінде (Кубамен студенттік байланыстарының нәтижесі), француз және неміс тілдерінде сөйлейді. 2004 жылы ол білім беру саласына қосқан үлесін мойындап, сондай-ақ, статистик болған әкесінің естелігі үшін Корольдік статистикалық қоғамның мүшесі атанды. Кларк – Норвич Сити футбол клубының жанкүйері. 2018 жылдың шілде айында оған Шығыс Англия университетінің құрметті азаматтық құқық докторы (DCL) ғылыми дәрежесі берілді.