Кіріспе
Майк Лидің пьесасы «Абигейлдің кеші» – 1977 жылы Майк Ли жасаған және қойған сахна мен теледидарға арналған пьеса. Бұл – қалалық тұрғындардың әдеп-ғайыбын сатиралық тұрғыдан көрсететін комедия, сонымен қатар 1970-ші жылдары Ұлыбританияда пайда болған жаңа орта таптың армандары мен талғамдарын сынап көрсетеді. Пьеса актерлермен бірге кейіпкерлерді зерттеу үшін ұзақ импровизациялар арқылы дамыды, бірақ Майк Ли пьесада болатын оқиғаларды әрдайым толық ашпады. Алғашқы қойылым 1977 жылдың сәуір айында Хэмпстед театрында өтті, ал 1977 жылдың жазында 104 рет қайта қойылды. «Бүгінгі ойын» аясында Би-Би-Си-де жазу тіркелді, оны Маргарет Мэтисон BBC Шотландиясы үшін өндірді және 1977 жылдың қараша айында көрсетілді.
Abigail's Party is a play for stage and television, devised and directed in 1977 by Mike Leigh. It is a suburban situation comedy of manners, and a satire on the aspirations and tastes of the new middle class that emerged in Britain in the 1970s. The play developed in lengthy improvisations during which Mike Leigh explored the characters with the actors, but did not always reveal the incidents that would occur during the play. The production opened in April 1977 at the Hampstead Theatre, and returned after its initial run in the summer of 1977, for 104 performances in all. A recording was arranged at the BBC as a Play for Today, produced by Margaret Matheson for BBC Scotland and transmitted in November 1977.
Бастапқы актерлер
Бастапқы қойылымда Беверли рөлінде Элисон Стьэдман, ал оның күйеуі Лоренс рөлінде Тим Стерн ойнады. Олар жаңа көршілері Анжела (Жанин Дувицки) мен оның күйеуі Тони (Джон Солтхаус) үшін коктейльдық кеш өткізеді. Олар тағы бір көршісі Сюзанды (Телма Уайтли) шақырады. Әбигел есімді кейіпкер көрінбейді – ол Сюзанның 15 жасар қызы, көрші үйінде алғашқы жасөспірімдер кешін ұйымдастырып жатыр. Телевизиялық нұсқасында бастапқы актерлер рөлдерін қайта ойнады, бірақ Тельма Уайтли орнына Харриет Рейнольдс келді. Бастапқы актерлердің әрқайсысы өз кейіпкерлерінің өміріне қатысты мәліметтерді дербес ойлап тапты. Джон Солтхаус футболшы ретіндегі алғашқы мансабын, "Кристалл Пэлас" клубындағы өтеуін Тони кейіпкеріне енгізді. Лийдің сөзіне сүйенсек, импровизациялық репетицияларда Беверли есімінің үшінші "е" әрпін қосу керек пе, жоқ па деген мәселе талқыланды. Анжела мен Тони арасындағы қарым-қатынас ең күрделі болып саналды. Бұл туралы әңгімеде көп айтылмаса да, Анжела Сьюға, содан кейін ауыр халдегі Лоренске көмектескенде оның бір бөлігі аңғарылады, соның салдарынан олардың арасындағы билік тепе-теңдігі айқын түрде өзгере бастайды.
Кейіпкерлер
Беверли Мосс Бұрын косметика дүкенінде жұмыс істеген, "квантам косметолог", ол үш рет жүргізушілікті емтиханнан өтпеген. Пьеса барысында ол Тонимен флирт жасайды және әрқашан қонақтарға әсер қалдыруға тырысады. Ол өзінің музыка (Хосе Фелисиано / Демис Руссос, Том Джонс) және өнер (китч эротика) дәмі күйеуінің дәміне тең деп санайды. Ол үйіне өте мақтанады, алайда ол ас үйіндегі құрылғыларды пайдалана алмайтынын мойындайды. Кеш бойы Беверли қонақтарына ішімдіктер мен темекі ұсынады (Тони мен Анджела жақында тастағандарына қарамастан), олар әдетте бас тартады, бірақ жауап ретінде "жоқ" деп қабылдай алмайтындықтан, ақырында қабылдайды. Беверли қонақтарын көпшілік тақырыптарда, мысалы, қандай музыка тыңдауға тиіс екендігі немесе зәйтүнді ұсыну керектігі туралы, әр жағдайда күйеуімен ұпай жинауға олардың көзге көрінетін келісімін қолдана отырып, онымен келісуге мәжбүрлейді. Оның "салт-дәстүрлі" дәмі мен мұқият дайындалған сыртқы келбетіне қарамастан, Алан Беннетт оны "құтқарушы сияқты иықтары және оған сәйкес жүруі" деп сипаттады. Сыншы Майкл Ковенидің айтуынша, "Беверли сөзсіз жәндік. Бәрінен бұрын, Беверлидің баласыздығы, оның сыртынан көрініп тұрған сұмдық, ішкі күйзелістің маскасы екені туралы айтылады". 2012 жылы сұхбаттасқанда Стьэдман пьеса туралы: "Бұл шығарма бір түннің ішінде өте күшті болды. Олар өте мықты, танымал кейіпкерлер еді. Біз оларға күліп: "Ойбай, мен сол адамды танимын, мен ондай емеспін" дейміз. Ал сіз бұған ренжійсіз, бірақ олардың шындық екенін білесіз. Біз қонақ бөлмелерімізде немесе театрларда отырып, күлкіге толы боламыз. Бірақ бәріміздің бойымызда Беверлидің бір бөлшегі бар шығар". 2017 жылы The Guardian үшін жазған мақаласында Ли Беверлиді "көрініске қатты қызығушылық танытатын және мінез-құлық пен дәм туралы түсініктер алған жұмысшы таптың қызығып жүрген қызы" деп сипаттады. Бір-біріне қарама-қайшылықтар жинағы, ол адамдардың өздерін еркін рақаттану идеясын қолдайды, бірақ әркімді өздері рақаттанады деп ойлаған немесе оларға жақсы болады деп ойлаған нәрселерді жасауға мәжбүрлейді. Бірақ, ол қорқынышты болып көрінсе де, шын мәнінде ол осал, қауіпсіз емес және қайғылы". Лоренс Мосс "Уибли Уэбб" компаниясының агенті. Лоренс Беверлидің күйеуі, екеуі жиі дау-дамай жасайды. Ол өмірдегі ең жақсы нәрселерге ұмтылады: былғарыға байланған Шекспир (ол оны "оқылмайды" деп санайды), Ван Гог пен Лоури суреттерінің басып шығарылғандары және Бетховен, ол қонақтарына бақытсыз сәттерде мәжбүрлейді. Ол Беверлидің жарқын тұлғасымен бәсекелесуге күші жетпеген сияқты, және оның әйелі бірнеше рет атап өткендей, тым көп жұмыс істеу арқылы өтемақы береді. Ол биден кейін қол алысуды дұрыс әдеп деп санайды. Лоуренс той кезінде қалыпты жүріс-тұрысты бастаса, әйелі оны жиі ұрып-соғып, невротикалық түрде әрекет ете бастайды, ол қонақтарына да ренжітуші болады. Беверли аймақтың "космополитизмін" мойындаса, Лоренс бұлай емес. Тони Купер Тони компьютер саласында жұмыс істейді, оның әйелі екі рет айтып өтті. Ол "Кристалл Пэлас" клубында кәсіби футбол ойнаған, бірақ "осылай болмады". Тони ойынның көп бөлігінде тыныш, әдетте алаңдаулы болып көрінеді және бір сөзбен жауап береді, бірақ аяғына қарай ол біршама ашулы және тез ашулы болады, әсіресе әйеліне. Беверли пьесаның екінші жартысында онымен флирт жасайды, бұл Лоренстің ашуын туғызады. Бір кезде Беверли Анжеладан өзінің қатыгез екенін сұрайды. "Жоқ, ол қатыгез емес. Тек аздап жаман. Өткен күні ол маған аузымды таспаға түсіргісі келетінін айтты. Бұл жақсы емес пе?" "Әрине, ол емес, Андже!" деп жауап береді Беверли. Кейінірек Ли Тонидің агрессиясын ұялшақтық пен өзін-өзі танумен байланыстырады. Беверли Мосс жаңа көршілерін, екі апта бұрын көшеге көшіп келген Анжела мен Тониді, ішімдікке шақырады. Ол сондай-ақ үш жыл бұрын ажырасқан көршісі Сьюзаны (Сью) шақырды, оның он бес жасар қызы Әбигел үйінде қонақ үй ұйымдастырды. Беверлидің күйеуі Лоренс жұмыстан кеш оралады, қонақтар келгенге дейін. Жиналыс қатты түрде басталады, өйткені бейтаныс адамдар жиналады, Беверли мен Лоренс бір-біріне шабуыл жасай бастайды. Беверли көбірек ішімдіктер беріп, алкоголь әсерін тигізіп, Беверли Тонимен ашық флирт жасайды, ал Лоренс импотентті түрде отырады. Берли өзінің Китш-жазуы "Сүйіспеншіліктің қанаттары" атты шығармасын көрсетуді талап еткен кезде, Лоренс өлімге әкелетін жүрек соғысына ұшырайды.
Сынып
Беверли, Тони және Анжеланың барлығы Эссекс немесе Эстуари ағылшын тілінде сөйлейді. Лоренстің акценті, көбірек бейтарап және аймақтық емес, оны сәл білімдірек етіп көрсетеді, ал Сьюдің акценті Қабылдау тіліне жақын. Сью – орта таптың өкілі, ол архитектордың бұрынғы әйелі және көшедегі ескі үйлердің бірінде тұрады. Ол бір бөтелке шарап әкеледі және әлі тамақтанбаған, бұл оның кешкі ас күтіп отырғанын көрсетеді, ал емес, ұзаққа созылған ішімдікке. Қалғандары бұрыннан "шай" ішіп қойған. Беверли мен Лоренс – жоғары көтерілуге ұмтылған төменгі орта таптың өкілдері, ал Тони мен Анжела – "жаңа келгендер", олар да төменгі орта тапқа жатады, бірақ Тони Лоренстен кем сәтті. Олардың ұқсас өмірлік жағдайына қарамастан, Лоренс өзін Тониден олардың жалпы мәдени деңгейінің айырмашылықтарын көрсету арқылы ерекшелендіруге тырысады және оған, немесе Сьюге арналған бірнеше жоғарыдан қараушылық пікірлер айтады. Мысалы, Лоренс Сьюге былғары мұқабалы Шекспирдің жинағын көрсетеді (біз білетіндей, оны оқымаған), содан кейін Тониге оқып бағатынын сұрайды, оның оқымайтынын меңзеп айтады.
Сыни жауап
Британдық кино институтының 2000 жылы жасаған 100 ең үздік британдық телебағдарламалар тізімінде, саладағы мамандардың дауыс беруімен, «Абигейлдің кеші» 11-орынға ие болды. Ол сондай-ақ 2003 жылдың тамызында жарияланған британдық теледидардағы ең үздік 40 телешоуды анықтау мақсатындағы Radio Times сауалнамасында да көрінді. Кейбір сыншылар, мысалы Том Паулин, «Абигейлдің кеші» орта таптың өзгелердің бақытсыздығына қуануын бейнелейтінін, ал орта таптың жалғыз нағыз өкілі Сью жұптардың қимыл-әрекеттерін жек көрумен қарайтынын айтты. Сол сияқты, Денис Поттер «Санди Таймс» газетінде пьесаны сынға алып, оның «ешқандай ізгілікке негізделмеген, тек уытты жек көруден ғана тұратынын, себебі ол – шын жек көрумен дірілдеп, қорқынышты төменгі орта таптың қорқынышты қалалық талғамдарына ұзақ бойы келемездейтін еді» деді. Ли бұл пікірмен келіспеді, оны «барлық кейіпкерлерге, кемшіліктеріне қарамастан, көңіл жағушы трагикомедия» деп сипаттап, әсіресе Беверлиге ерекше назар бөлді. Пьеса – ессіздік емес, қайғылы толқыны.
Жаңғыру
Телевизиялық нұсқасы 1984 жылы VHS форматында, ал 2003 жылы DVD форматында жарық көрді. Пьеса 2003 жылы Лондондағы Вест-Эндте Элизабет Беррингтонның Беверли рөлінде қойылды. Ол 2005 жылы Вулвергемптон қаласындағы Гранд Театрында, ал 2006 жылы Эксетердегі Норткотт Театрында қайта қойылды. 2009 жылы сұхбат берген автор Ли: «Әрине, мен «Абигейлдің кешінің» мәңгілік танымалдығын мойындаймын. Ол әлі де біздің өмір салтымыз туралы маңызды мәселелерді көтеріп тұрады. Бұл көңілді әрі күлкілі пьеса болғанымен, ол шынайы. Бұл біздің өмір сүруіміздің әртүрлі деңгейлерінің шындық көрінісі. Ол – ұмтылыс пен материализм, махаббат пен қарым-қатынас туралы. Менің көптеген туындыларым сияқты, бұл мен «қалыпты жағдай» деп атайтын дерт туралы – яғни, басқалардан кем қалмауға тырысу туралы. Бұл өте күрделі пьеса. Адамдар оның күрделігін талдамайтын шығар, бірақ дәл осы себепті ол осыншалықты танымал». 2012 жылдың наурыз айында Линдсей Познердің режиссерлігімен Лондондағы «Менир шоколад фабрикасында» пьесаның жаңа қойылымы ашылды. Жилл Хафпенни Беверли, Джо Абсолом Тони, Натали Кейси Анджела, Сюзанна Харкер Сью және Энди Найман Лоренс рөлінде ойнады. Кейін спектакль Вест-Эндтегі «Уиндхэм» театрына көшірілді. Кейіпкер туралы пікір білдірген Хафпенни: «Оның ойынша Беверли ешқандай жамандық жасамайды, тіпті оған деген ықылас тудырады. Оның балалық шағы туралы білгенде – оның ата-анасы 20 жылдан бері бір-бірімен сөйлеспегенін естігенде – осындай тәрбиеде өскен және көптеген күмәндермен жүрген әйелдің оларды басқаларға қалай сілтейтінін түсінесіз». 2013 жылдың мамыр айында «Абигейлдің кеші» Сан-Францискодағы «Playhouse» театрында қойылды және жоғары бағаланды. 2017 жылдың наурыз айында пьесаның 40 жылдығына арналған жаңа қойылымы «Театр Рояль Бат» сахнасында ашылды. Басты рөлдерде Аманда Аббингтон Беверли, Сиаран Оуэнс Тони, Шарлотта Миллс Анджела, Роуз Киган Сью және Бен Каплан Лоренс рөлінде ойнады. 2021 жылдың қараша айында «Абигейлдің кешінің» тағы бір жаңа қойылымы Финсбери Парктегі «Парк театрында» ашылды, онда Келли Ширли Беверли, Мэтт Ди Анджело Тони және Райан Эрли Лоренс рөлінде ойнады.
Басқа ақпарат құралдарында қолдану
1985 жылы ABC поп-тобы Beverley-дің пьесасынан әңгіме үзінділерін "Vanity Kills" синглінің 12 дюймдік ремиксінде пайдаланды.