Кіріспе

Куопио – Финляндиядағы қала және Солтүстік Саво аймағының астанасы. Ол Финляндияның көлдер аймағында орналасқан. Куопионың халқы шамамен , ал аймақтың халқы шамамен . Бұл Финляндиядағы ең көп халқы бар муниципалитет және елдің ең көп халқы бар жетінші қалалық аймағы. Куопионың жалпы ауданы , оның ішінде су жайылымдары құрайды. Бұл Куопионы Финляндиядағы халық тығыздығы бойынша екінші қалаға айналдырады. 2018 жылдың соңында қалалық ауданында шамамен 90 000 адам тұрады. Жоэнсу қаласымен бірге Куопио Шығыс Финляндияның ірі қалалық, экономикалық және мәдени орталықтарының бірі болып табылады. Куопио бүкіл елдегі ең маңызды оқу орталықтарының бірі және тартымдылық пен өсу орталығы ретінде танымал. Қала тарихы 1969 жылдан бері бірнеше муниципалитеттердің бірігуімен сипатталады. Осының нәтижесінде Куопио қазір көптеген ауылдық жерлерді қамтиды. 2013 жылдың басында Нильсия қаласы Куопиоға қосылғанда, қала халқы 100 000-нан асты. 2015 жылдың басында Маанинка қаласы Куопиоға қосылған кезде, Куопио Финляндиядағы ең ірі сүт өндіруші аймағына және екінші ірі ет өндіруші аймағына айналды. Сонымен қатар, 2010 жылдардың соңында Куопио көптеген ірі жобалармен танымал болды, олар Хельсинки агломерациясынан кейін елдегі ең ірі жобалар болып табылады. Тахковуоридегі ірі туристік орталықтың арқасында Куопио да маңызды туристік қалаға айналды. Силиньярви муниципалитетінде орналасқан Куопио әуежайы – Финляндиядағы ең көп жолаушы тасымалдайтын бесінші әуежай, 2017 жылы 235 000-нан астам жолаушыны қабылдады. Kuntarating 2017 сауалнамасы бойынша, Куопио 20 ірі қаланың ішінде ең қанағаттанған тұрғындары бар қала болып танылды, ал 2018 жылғы сауалнама бойынша Куопио жылжымайтын мүлікке инвестиция салатын адамдар үшін ең жақсы қала болып саналады. Kuntien imago 2018 зерттеуінде Куопио Оңтүстік Остроботнияның Сейньяйоки қаласынан кейін Финляндияның ірі қалалары арасында екінші орында тұр. T Media-ның 2021, 2022 және 2023 жылдардағы ең ірі қалалардың тартымдылығы мен ықпалы жөніндегі зерттеуі бойынша Куопио Финляндиядағы ең тартымды қалалардың екіншісі, ал Тампере бірінші орынды иеленді. Куопио 2020 жылы Еуропалық гастрономия аймағы болып танылды. Бұл қала Савонияның дәстүрлі тағамы – калакукконың отаны ретінде де белгілі, сондықтан Куопио "калакукконың уәде етілген жері" деген лақап атымен де танымал. Бұл түсінік ең ықтимал деп саналады және Финляндия тілдері институты оны қолдайды. Геральдика Куопионың гербі 1823 жылы қала кеңесшісі Карл Хард немесе оның суретші ұлы Адольф Хард салған сурет негізінде жасалған. Герб 1823 жылы Ресей императоры Александр I бұйрығымен Куопио магистраты бекітті. Гербте бейнеленген ғимарат, Куопио соборы, жиі Куопио қалалық әкімшілігі деп қате түсініледі, ол 1886 жылы аяқталды. Тарих 1550 жылдары Микаэль Агриколаның ықпалымен Куопионниемиде шіркеу мен приход құрылды. Губернатор Пер Брахе Кенже 1653 жылы Куопио қаласын құрды, бірақ ресми күні 1775 жылғы 17 қарашада Швеция королі Густав III қаланың ресми құрылуын бұйырды. Ресей билігі кезеңінде (1809–1917 жж.) Шығыс Финляндияда көлік инфрақұрылымы айтарлықтай дамыды. Сайма каналы (1856) Балтық теңізіне жазғы маршрут ашты, ал Савония темір жолы (1889) қысқы көлікті жақсартты. және тегін мектеп тамақтарын ұсыну (кедейлер оны 1902 жылдан бері Куопиода алып келді). 1960 жылдары Пюйжонлааксо деген нақты қала маңындағы алғашқы құрылыс басталды. Содан бері жаңа аудандар кезекпен өсті: 1960 жылдары Пуййонлааксо және Тихотар (Саарийярвидің бөлігі ретінде); 1970 жылдары Саарийярви, Келлониеми және Левенен; 1980 жылдары Йинкки және Неуламаки. Маанинка муниципалитеті 2015 жылы, Нильсия қаласы 2013 жылы, Картула 2011 жылы, Вемерсальми 2005 жылы, Рииставеси 1973 жылы және Куопион ауылдық муниципалитеті 1969 жылы Куопио қаласына қосылды. Оның бірнеше бөлігі аралдарда салынған. Каллавеси көлінің ауданы шақырымды құрайды және ол Финляндиядағы ең үлкен көлдердің он біріншісі болып табылады. Вейхсельдік мұз басудан кейін және Балтық теңізі пайда болғанға дейін пайда болған Йолдия теңізінің салдарынан қазіргі теңіз деңгейінен 140 метр биіктікте ежелгі жағалаулар бар, олардың ішінде қазіргі Каллавеси көлі теңіз деңгейінен 82 метр биіктікте орналасқан. Куопионың кең жағалаулары мен аралдары Сааристокаупунки (лит. Архипелаг қаласы) жобасында қолданылады, қазіргі уақытта Финляндияда салынып жатқан ең ірі тұрғын үй ауданы. Сааристокаупункиде 2015 жылы барлығы 14 000 тұрғынға арналған пәтерлер салынуы жоспарланған. Барлық үйлер ең жақын көл жағалауынан метрден аспауы тиіс. Куопио базар алаңы – қаланың даусыз орталығы. Қаланың ортасы ерекшеленеді; жағалау бойындағы орталықтың беткейі соншалықты өзгергіш, сондықтан тегіс жер участағысы – ізделіс сирек кездесетін жағдай. Қаланың жаңа аудандары қоғамдық көлікке ыңғайлы және үнемді болу үшін тығыз және сирек орналасқан "саусақ" моделі бойынша кеңейді, ал жаңа аудандар бірден муниципалдық шешімдермен салынады. Мысалы, Сааристокаупункиге бұрынғы 25 жыл бойына құрылысқа тыйым салынған, және Куопионың осындай аудандастыру дәстүрі ұзақ тарихқа ие. Қоршаған көлдердің арқасында Куопионың жағалау сызығы 4760 шақырымды құрайды. Жер бедері де мол ормандармен сипатталады, ал Куопионың қарағай ормандарының орталық бөлігі негізінен Куопио, Нильсия және Силиньярви аудандары арасында орналасқан. Финляндия муниципалитеттерінің ішінде Куопиода жазғы коттедждер мен демалыс үйлерінің саны екінші орында тұр. 2013 жылы жазғы коттедждердің саны 8684 болды. Муниципалдық бірлестіктердің арқасында Куопиодағы демалыс үйлерінің саны соңғы жылдары артты. Су көздерінің көптігіне байланысты Куопионың климаты да ендік градусына қарағанда жағымдырақ. Жылдық тиімді температураның жиынтығы Куопиода Тампере және Лахти сияқты оңтүстікте орналасқан жерлерге шамамен тең. Бөлімшелер Куопиода 50-ден астам аудан мен ауыл бар. FMI (1940-1961 жылдар аралығындағы рекордтық ең жоғары және ең төмен температуралар) |date=2011 қаңтар Демография Халқы Куопио қаласының халқы , бұл Финляндиядағы ең көп халқы бар муниципалитет. Куопио аймағы Финляндиядағы жетінші ірі аймақ, Хельсинки, Тампере, Турку, Оулу, Ювяскюля және Лахти аймақтарынан кейін. Куопио халқы Финляндия халқының 2%-ын құрайды. Халқының 5,8%-ы шетелдік текті, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен төмен. Тілдер Куопио Тампере, Оулу және Ювяскюлядан кейін Финляндиядағы төртінші ірі монотілді фин тілінде сөйлейтін муниципалитет. Халқының көп бөлігі адамдар немесе фин тілін ана тілі ретінде қолданады. Куопиода адам, немесе халқының сы швед тілінде сөйлейді. Куопио халқының ана тілі фин немесе швед тілі емес. |group=note 2017 жылғы мәліметтер бойынша, 6973 тұрғын шетелде туған, бұл халықтың 5,6%-ын құрайды. Куопиодағы шетел азаматтарының саны 4785. Финляндиядағы ең ірі лютеран шіркеуі Куопиода диоцезі бар, оны епископ Яри Йолкконен басқарады. Қаланың ең маңызды лютеран шіркеулерінің бірі – 1816 жылы аяқталған Куопио соборы. Куопио Финляндиялық православие шіркеуінің орталығы болып табылады, онда Карелия және бүкіл Финляндия митрополиті Лео (Макконен) отыр. Бұл Константинополь патриархатына қарасты автономиялық юрисдикция. Бұл Латын күнімен Пасханы тойлайтын жалғыз православие фракциясы. Кейінгі митрополит Павел халықтық теология әдебиетін жазуда сәтті болды. Қала сонымен қатар RIISA – Финляндия православие шіркеуінің мұражайына да ие. Куопиода сонымен қатар Ислам мешіті бар. Куопиода әртүрлі елдерден келген мұсылмандар және белгілі бір фин мұсылмандары тұрады. Қала Финляндиядағы бірінші Бирма буддалық монастыріна да ие, ол Будда Дхамма Рамси монастырі деп аталады. Экономика Куопионың экономикалық құрылымы өте әртүрлі. 2008 жылы Куопиода 4200-ге жуық кәсіпорын болды, олардың шамамен 180-і экспорттық компаниялар. Бұл...

Халықаралық қатынастар

Куопио әлемнің 15 қаласымен байланыс орнатып, әріптес. Сонымен қатар, оның бір туысқан облысы бар, Лääне-Виру облысы, Эстония.