Кіріспе
Куопио – Финляндиядағы қала және Солтүстік Саво аймағының астанасы. Ол Финляндияның көлдер аймағында орналасқан. Куопионың халқы шамамен , ал аймақтың халқы шамамен . Бұл Финляндиядағы ең көп халқы бар муниципалитет және елдің ең көп халқы бар жетінші қалалық аймағы. Куопионың жалпы ауданы , оның ішінде су жайылымдары құрайды. Бұл Куопионы Финляндиядағы халық тығыздығы бойынша екінші қалаға айналдырады. 2018 жылдың соңында қалалық ауданында шамамен 90 000 адам тұрады. Жоэнсу қаласымен бірге Куопио Шығыс Финляндияның ірі қалалық, экономикалық және мәдени орталықтарының бірі болып табылады. Куопио бүкіл елдегі ең маңызды оқу орталықтарының бірі және тартымдылық пен өсу орталығы ретінде танымал. Қала тарихы 1969 жылдан бері бірнеше муниципалитеттердің бірігуімен сипатталады. Осының нәтижесінде Куопио қазір көптеген ауылдық жерлерді қамтиды. 2013 жылдың басында Нильсия қаласы Куопиоға қосылғанда, қала халқы 100 000-нан асты. 2015 жылдың басында Маанинка қаласы Куопиоға қосылған кезде, Куопио Финляндиядағы ең ірі сүт өндіруші аймағына және екінші ірі ет өндіруші аймағына айналды. Сонымен қатар, 2010 жылдардың соңында Куопио көптеген ірі жобалармен танымал болды, олар Хельсинки агломерациясынан кейін елдегі ең ірі жобалар болып табылады. Тахковуоридегі ірі туристік орталықтың арқасында Куопио да маңызды туристік қалаға айналды. Силиньярви муниципалитетінде орналасқан Куопио әуежайы – Финляндиядағы ең көп жолаушы тасымалдайтын бесінші әуежай, 2017 жылы 235 000-нан астам жолаушыны қабылдады. Kuntarating 2017 сауалнамасы бойынша, Куопио 20 ірі қаланың ішінде ең қанағаттанған тұрғындары бар қала болып танылды, ал 2018 жылғы сауалнама бойынша Куопио жылжымайтын мүлікке инвестиция салатын адамдар үшін ең жақсы қала болып саналады. Kuntien imago 2018 зерттеуінде Куопио Оңтүстік Остроботнияның Сейньяйоки қаласынан кейін Финляндияның ірі қалалары арасында екінші орында тұр. T Media-ның 2021, 2022 және 2023 жылдардағы ең ірі қалалардың тартымдылығы мен ықпалы жөніндегі зерттеуі бойынша Куопио Финляндиядағы ең тартымды қалалардың екіншісі, ал Тампере бірінші орынды иеленді. Куопио 2020 жылы Еуропалық гастрономия аймағы болып танылды. Бұл қала Савонияның дәстүрлі тағамы – калакукконың отаны ретінде де белгілі, сондықтан Куопио "калакукконың уәде етілген жері" деген лақап атымен де танымал. Бұл түсінік ең ықтимал деп саналады және Финляндия тілдері институты оны қолдайды. Геральдика Куопионың гербі 1823 жылы қала кеңесшісі Карл Хард немесе оның суретші ұлы Адольф Хард салған сурет негізінде жасалған. Герб 1823 жылы Ресей императоры Александр I бұйрығымен Куопио магистраты бекітті. Гербте бейнеленген ғимарат, Куопио соборы, жиі Куопио қалалық әкімшілігі деп қате түсініледі, ол 1886 жылы аяқталды. Тарих 1550 жылдары Микаэль Агриколаның ықпалымен Куопионниемиде шіркеу мен приход құрылды. Губернатор Пер Брахе Кенже 1653 жылы Куопио қаласын құрды, бірақ ресми күні 1775 жылғы 17 қарашада Швеция королі Густав III қаланың ресми құрылуын бұйырды. Ресей билігі кезеңінде (1809–1917 жж.) Шығыс Финляндияда көлік инфрақұрылымы айтарлықтай дамыды. Сайма каналы (1856) Балтық теңізіне жазғы маршрут ашты, ал Савония темір жолы (1889) қысқы көлікті жақсартты. және тегін мектеп тамақтарын ұсыну (кедейлер оны 1902 жылдан бері Куопиода алып келді). 1960 жылдары Пюйжонлааксо деген нақты қала маңындағы алғашқы құрылыс басталды. Содан бері жаңа аудандар кезекпен өсті: 1960 жылдары Пуййонлааксо және Тихотар (Саарийярвидің бөлігі ретінде); 1970 жылдары Саарийярви, Келлониеми және Левенен; 1980 жылдары Йинкки және Неуламаки. Маанинка муниципалитеті 2015 жылы, Нильсия қаласы 2013 жылы, Картула 2011 жылы, Вемерсальми 2005 жылы, Рииставеси 1973 жылы және Куопион ауылдық муниципалитеті 1969 жылы Куопио қаласына қосылды. Оның бірнеше бөлігі аралдарда салынған. Каллавеси көлінің ауданы шақырымды құрайды және ол Финляндиядағы ең үлкен көлдердің он біріншісі болып табылады. Вейхсельдік мұз басудан кейін және Балтық теңізі пайда болғанға дейін пайда болған Йолдия теңізінің салдарынан қазіргі теңіз деңгейінен 140 метр биіктікте ежелгі жағалаулар бар, олардың ішінде қазіргі Каллавеси көлі теңіз деңгейінен 82 метр биіктікте орналасқан. Куопионың кең жағалаулары мен аралдары Сааристокаупунки (лит. Архипелаг қаласы) жобасында қолданылады, қазіргі уақытта Финляндияда салынып жатқан ең ірі тұрғын үй ауданы. Сааристокаупункиде 2015 жылы барлығы 14 000 тұрғынға арналған пәтерлер салынуы жоспарланған. Барлық үйлер ең жақын көл жағалауынан метрден аспауы тиіс. Куопио базар алаңы – қаланың даусыз орталығы. Қаланың ортасы ерекшеленеді; жағалау бойындағы орталықтың беткейі соншалықты өзгергіш, сондықтан тегіс жер участағысы – ізделіс сирек кездесетін жағдай. Қаланың жаңа аудандары қоғамдық көлікке ыңғайлы және үнемді болу үшін тығыз және сирек орналасқан "саусақ" моделі бойынша кеңейді, ал жаңа аудандар бірден муниципалдық шешімдермен салынады. Мысалы, Сааристокаупункиге бұрынғы 25 жыл бойына құрылысқа тыйым салынған, және Куопионың осындай аудандастыру дәстүрі ұзақ тарихқа ие. Қоршаған көлдердің арқасында Куопионың жағалау сызығы 4760 шақырымды құрайды. Жер бедері де мол ормандармен сипатталады, ал Куопионың қарағай ормандарының орталық бөлігі негізінен Куопио, Нильсия және Силиньярви аудандары арасында орналасқан. Финляндия муниципалитеттерінің ішінде Куопиода жазғы коттедждер мен демалыс үйлерінің саны екінші орында тұр. 2013 жылы жазғы коттедждердің саны 8684 болды. Муниципалдық бірлестіктердің арқасында Куопиодағы демалыс үйлерінің саны соңғы жылдары артты. Су көздерінің көптігіне байланысты Куопионың климаты да ендік градусына қарағанда жағымдырақ. Жылдық тиімді температураның жиынтығы Куопиода Тампере және Лахти сияқты оңтүстікте орналасқан жерлерге шамамен тең. Бөлімшелер Куопиода 50-ден астам аудан мен ауыл бар. FMI (1940-1961 жылдар аралығындағы рекордтық ең жоғары және ең төмен температуралар) |date=2011 қаңтар Демография Халқы Куопио қаласының халқы , бұл Финляндиядағы ең көп халқы бар муниципалитет. Куопио аймағы Финляндиядағы жетінші ірі аймақ, Хельсинки, Тампере, Турку, Оулу, Ювяскюля және Лахти аймақтарынан кейін. Куопио халқы Финляндия халқының 2%-ын құрайды. Халқының 5,8%-ы шетелдік текті, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен төмен. Тілдер Куопио Тампере, Оулу және Ювяскюлядан кейін Финляндиядағы төртінші ірі монотілді фин тілінде сөйлейтін муниципалитет. Халқының көп бөлігі адамдар немесе фин тілін ана тілі ретінде қолданады. Куопиода адам, немесе халқының сы швед тілінде сөйлейді. Куопио халқының ана тілі фин немесе швед тілі емес. |group=note 2017 жылғы мәліметтер бойынша, 6973 тұрғын шетелде туған, бұл халықтың 5,6%-ын құрайды. Куопиодағы шетел азаматтарының саны 4785. Финляндиядағы ең ірі лютеран шіркеуі Куопиода диоцезі бар, оны епископ Яри Йолкконен басқарады. Қаланың ең маңызды лютеран шіркеулерінің бірі – 1816 жылы аяқталған Куопио соборы. Куопио Финляндиялық православие шіркеуінің орталығы болып табылады, онда Карелия және бүкіл Финляндия митрополиті Лео (Макконен) отыр. Бұл Константинополь патриархатына қарасты автономиялық юрисдикция. Бұл Латын күнімен Пасханы тойлайтын жалғыз православие фракциясы. Кейінгі митрополит Павел халықтық теология әдебиетін жазуда сәтті болды. Қала сонымен қатар RIISA – Финляндия православие шіркеуінің мұражайына да ие. Куопиода сонымен қатар Ислам мешіті бар. Куопиода әртүрлі елдерден келген мұсылмандар және белгілі бір фин мұсылмандары тұрады. Қала Финляндиядағы бірінші Бирма буддалық монастыріна да ие, ол Будда Дхамма Рамси монастырі деп аталады. Экономика Куопионың экономикалық құрылымы өте әртүрлі. 2008 жылы Куопиода 4200-ге жуық кәсіпорын болды, олардың шамамен 180-і экспорттық компаниялар. Бұл...
The coat of arms of Kuopio was designed in 1823 based on a drawing by the town councilor Karl Hårdh or possibly his artist son, Adolf Hårdh. The coat of arms was approved for use in 1823 by the Kuopio Magistrate in accordance with the order of Alexander I of Russia. The coat of arms building, which represents Kuopio Cathedral, has often been mistakenly considered to be Kuopio City Hall, completed in 1886. History
In the 1550s, under the influence of Mikael Agricola, a church and a parish were founded in Kuopionniemi. Governor Per Brahe the Younger founded the city of Kuopio in 1653, but the official date is recognized as 17 November 1775, when King Gustav III of Sweden ordered the formal establishment of the city. The period of Russian rule (1809–1917) brought notable transportation development within Eastern Finland. The Saimaa Canal (1856) opened up a summer route towards the Baltic Sea, and the Savonia railway (1889) improved transport in winter. and the provision of free school meals (the poor people had received it in Kuopio since 1902). In the 1960s, the first construction of the actual suburb, Puijonlaakso, began. Since then, the new areas have each grown in turn: in the 1960s, Puijonlaakso and Tiihotar (as part of Saarijärvi); In the 1970s Saarijärvi, Kelloniemi and Levänen; In the 1980s, Jynkkä and Neulamäki. The municipality of Maaninka joined the city of Kuopio in 2015, the town of Nilsiä in 2013, and Karttula in 2011, as did Vehmersalmi in 2005, Riistavesi in 1973, and Kuopion maalaiskunta in 1969. and several parts of it are built on islands. With an area of Lake Kallavesi is the tenth largest lake in Finland. In the wake of the Yoldia Sea, which followed the Weichselian glaciation and preceded the Baltic Sea, there are ancient beaches up to 140 m above the current sea level, of which the current Lake Kallavesi is 82 m above sea level. Kuopio's ample waterfronts and islands are also used in the Saaristokaupunki (lit. Archipelago city) project, the biggest residential area currently being built in Finland. Saaristokaupunki will accommodate a total of 14,000 inhabitants in 2015. All houses will be situated no more than from the nearest lakeshore. Kuopio Market Square is the undisputed center of the city The environment of the city is quite distinctive; the surface shapes of the waterfront lined center are so variable that a flat property is a desired rarity. The settlement has spread outside the center of Kuopio according to a dense and sparse finger model that is affordable for public transport, and the new districts have been built in a municipal drive at once; for example, the Saaristokaupunki was banned for building for the previous 25 years, and this Kuopio zoning tradition has a long history. With the surrounding lakes, the shoreline in Kuopio is 4,760 kilometers. The terrain is also characterized by rich forests, and the clear center of the Kuopio's lund forest is mainly located in the area between Kuopio, Nilsiä and Siilinjärvi. Of the Finnish municipalities, Kuopio has the second largest number of summer cottages and holiday homes. In 2013, the number of summer cottages was 8,684. The number of summer homes in Kuopio has increased in recent years due to municipal associations. Due to the abundance of water bodies, Kuopio also has a remarkably favorable climate compared to the latitude. The annual sum of the effective temperature is about as high in Kuopio as in places further south than it, for example, Tampere and Lahti. Subdivisions
There are more than 50 districts and villages in Kuopio. FMI(record highs and lows 1940 1961)
|date=January 2011
Demographics
Population
The city of Kuopio has inhabitants, making it the most populous municipality in Finland. The region of Kuopio is the 7th largest in Finland, after the regions of Helsinki, Tampere, Turku, Oulu, Jyväskylä and Lahti. Kuopio is home to 2% of Finland's population. 5.8% of the population has a foreign background, which is below the national average. Languages
Kuopio is the fourth largest monolingual Finnish speaking municipality in Finland after Tampere, Oulu and Jyväskylä. The majority of the population people or speak Finnish as their first language. In Kuopio, people, or of the population, speak Swedish. of the population of Kuopio have a mother tongue other than Finnish or Swedish.|group=note There are 6,973 residents who were born abroad, which makes up 5.6% of the population. The number of foreign citizens in Kuopio is 4,785. The largest church denomination in Finland, Lutheran Church has a diocese in Kuopio, which is shepherded by bishop Jari Jolkkonen. One of the most significant Lutheran churches in the city is the Kuopio Cathedral, completed in 1816. Kuopio is home of the Finnish Orthodox Church where its primate, archbishop of Karelia and all Finland Leo (Makkonen) is seated. This is an autonomous jurisdiction affiliated with the Patriarchate of Constantinople. It is the only mainstream Orthodox faction to celebrate Easter on the Latin date. The late Archbishop Paul had been successful in producing literature of popular theology. The city is also the location of RIISA Orthodox Church Museum of Finland. Kuopio also has an Islamic mosque. Muslims from various parts of the world and certain Finnish Muslims live in Kuopio. The town is also home to the first Burmese Buddhist monastery in Finland, named the Buddha Dhamma Ramsi Monastery. Economy
Kuopio's economic structure is very diverse. In 2008, there were about 4,200 enterprises in Kuopio, of which approximately 180 were export companies. These provided about 45,000 jobs. Tourism is of great importance to Kuopio's business life; the Rauhalahti camping site is one indication of Kuopio's expertise, as it is the only five star camping site in Finland. A significant industrial player is also Savon Sello company in Sorsasalo, which is currently owned by Powerflute Oyj. One of the biggest projects and investments of recent years is the preparation of the construction of Finnpulp's largest and most modern softwood pulp mill in Kuopio. The most significant retail investments are the Prisma hypermarket completed in December 2007 and the Päiväranta's K Citymarket completed in August 2008. A hardware store Kodin Terra was opened in Pitkälahti, as well as the Ikano Group's Matkus Shopping Center in the Hiltulanlahti area in November 2012 and an IKEA department store in May 2013. Culture
Kuopio is known as the cultural center of Eastern Finland. One of Kuopio's most important cultural venues are the Kuopio Museum, the Kuopio Art Museum and the Kuopio City Theatre in the city center. A wide range of musical (from kindergarten to doctorate level studies) and dance education is available and the cultural life is active. Notable events include ANTI – Contemporary Art Festival, Kuopio Dance Festival, Kuopio Rockcock, Kuopio Wine Festival, Kuopio Marathon and Finland Ice Marathon in winter. A notable place, however, to enjoy the local flavor of Kuopio life and food is Sampo, a fish restaurant loved by locals and tourists as well. Kuopio is known for its association with a national delicacy, Finnish fish pastry (Kalakukko), and the dialect of Savo, as well as the hill of Puijo and the Puijo tower. During the 2000s, Kuopio has placed very well in a number of image, popularity and city attractiveness surveys. In 2007 it was placed third, behind Tampere and Oulu. Sports
Kuopio bid for the 2012 Winter Youth Olympics, a youth sports festival in the tradition of the Olympics. It became a finalist in November 2008, but ultimately lost to Innsbruck, Austria. Kuopio's image as a small city with a large University and many active young people was considered a model of what the International Olympic Committee seeks for the Games. KalPa (ice hockey) so called "rännikatu" (derived from the Swedish gränd'', alley). These streets provide pedestrians a calm environment away from vehicular traffic. This setup dates back to Kuopio's first town plan by Pehr Kjellman in 1776. Originally, rännikadut were created as a fire barrier to prevent a possible fire escalating in a mainly wood constructed city. Two Finnish highways cross Kuopio: Finnish national road 5 (Vt 5; part of E63 in the northern side of city), which extends south to Helsinki and north to Sodankylä, and Finnish national road 9 (Vt 9; part of E63 in the western side of city), which extends west to Turku and east to the Niirala checkpoint on the Finnish Russian border. The Blue Highway passes through Kuopio. It is an international tourist route from Mo i Rana, Norway to Pudozh, Russia via Sweden and Finland. Long distance transport connections from Kuopio include Pendolino and InterCity trains from Kuopio railway station to several destinations around Finland, operated by VR, as well as multiple daily departures from Kuopio Airport on Finnair to Helsinki. The passenger harbour of the port of Kuopio, located on the shore of Lake Kallavesi, is the busiest port for passenger traffic in the Vuoksi drainage basin and the Finnish Lakeland.
Халықаралық қатынастар
Куопио әлемнің 15 қаласымен байланыс орнатып, әріптес. Сонымен қатар, оның бір туысқан облысы бар, Лääне-Виру облысы, Эстония.