Кіріспе

Қысқа, цифрлық хабарламаны жазу және жіберу амалы, жалпы әңгімелесу

Мәтіндік хабарлама – екі немесе одан көп пайдаланушының ұялы құрылғылары, десктоптар/ноутбуктер немесе басқа да үйлесімді компьютерлер арқылы әдетте әліпби және сандық таңбалардан тұратын электрондық хабарламаларды құрастырып, жіберу амалы. Мәтіндік хабарламалар ұялы байланыс желісі арқылы немесе спутник немесе интернет байланысы арқылы жіберілуі мүмкін. Бұл термин бастапқыда Қысқа хабарламалар қызметі (SMS) арқылы жіберілетін хабарламаларды білдірген. Ол әліпби-сандық мәтіннен асып, Мултимедиалық хабарламалар қызметі (MMS) және Бай байланыс қызметтері (RCS) арқылы мультимедиалық хабарламаларды қамтиды, онда цифрлық суреттер, бейнелер және дыбыстық контент, сондай-ақ эмодзи деп аталатын идеограммалар (күлімдеген, ренжіген және басқа да белгілер) және жылдам хабар алмасу қолданбалары (әдетте бұл термин ұялы құрылғыларда қолданылады) болады. Мәтіндік хабарламалар жеке, отбасылық, іскерлік және әлеуметтік мақсаттар үшін қолданылады. Үкіметтік және үкіметтік емес ұйымдар әріптестер арасында байланыс үшін мәтіндік хабарламаларды пайдаланады. 2010 жылдары қысқа, бейресми хабарламалар жіберу көптеген мәдениеттерде қалыпты жағдайға айналды, бұрын электрондық поштамен болғандай. Бұл мәтіндік хабарламаны достарыңызбен, отбасыңызбен және әріптестеріңізбен жылдам және оңай байланысудың жолына айналдырды, тіпті қоңырау шалу әдепсіз немесе қолайсыз жағдайларда (мысалы, түнгі уақытта шалу немесе екінші адамның отбасылық немесе жұмыстық істермен айналысатынын білгенде). Электрондық пошта мен дауыстық пошта сияқты, қоңырау шалудан айырмашылығы (қоңырау шалушы алушымен тікелей сөйлесуді күтеді), мәтіндік хабарлама шалушы мен алушының бір уақытта бос болуын қажет етпейді; бұл тіпті бос емес адамдардың арасында да байланысқа мүмкіндік береді. Мәтіндік хабарламалар автоматтандырылған жүйелермен өзара әрекеттесу үшін де қолданылуы мүмкін, мысалы, электрондық коммерция сайттарынан өнімдер мен қызметтерді тапсырыс беру немесе онлайн конкурстарға қатысу үшін. Жарнама берушілер мен қызмет провайдерлері тікелей мәтіндік маркетингті ұялы телефон пайдаланушыларына акциялар, төлем мерзімі және басқа да хабарламалар туралы хабарлау үшін пошта, электрондық пошта немесе дауыстық поштаның орнына пайдаланады.

Терминология

Қызметтің атауы аймаққа қарай әртүрлі сөйлеу тілінде айтылады. Солтүстік Америкада, Ұлыбританияда, Австралияда, Жаңа Зеландияда және Филиппинде оны жай ғана "хабарлама" деп атайды; Еуропаның көп бөлігінде "SMS"; ал Таяу Шығыста, Африкада және Азияда "MMS" немесе "SMS" деп атайды. Хабарлама жіберушіні көбінесе "хабарлаушы" деп атайды.

Тарих

Электр телеграф жүйесі, 19 ғасырдың басында жасалған, мәтіндік хабарламаларды жіберу үшін электр сигналдарын пайдаланды. 19 ғасырдың соңында радио толқындарын қолдана отырып, сымсыз телеграф құрылды. 1933 жылы Германияның Рейхпоштасы (Рейхтік пошта қызметі) алғашқы «телекс» қызметін енгізді. Гавайи университеті 1971 жылдан бастап ALOHAnet желісі арқылы радио арқылы цифрлық ақпаратты жіберуді қолданды. Фридхельм Хиллебранд 1984 жылы Deutsche Telekom компаниясында жұмыс істеген кезде SMS тұжырымын жасады. Үйдегі теріске отырып, Хиллебранд кездейсоқ сөйлемдерді теріп, әр әріпті, санды, тыныс белгісін және бос орынды санады. Көбінесе хабарламалар 160 таңбадан аспады, осылайша мәтіндік хабарлама арқылы жіберуге болатын шекке негіз салды. France Télécom компаниясының Бернар Гийебармен бірге 1985 жылдың ақпанында Ослода өткен GSM (Groupe Spécial Mobile) жиналысына ұсыныс жасады. Бірінші техникалық шешім Финн Тросби басшылығымен GSM кіші тобында жасалды. Кевин Холли мен Ян Харрис басшылығымен одан әрі дамытылды (Қысқа хабарлама қызметіне қараңыз). SMS – Сигналдау жүйесінің 7 (SS7) ажырамас бөлігі. SS7 бойынша, бұл 160 таңбалық деректердің «күйі», ITU T «T.56» мәтіндік форматында кодталған, әртүрлі тіл кодтарын анықтау үшін «тізбек басқаруы» бар және мысалы, қарапайым графиктерді мәтін ретінде жіберуге мүмкіндік беретін арнайы таңба кодтары болуы мүмкін. Бұл ISDN (Integrated Services Digital Network) құрамына кірді, ал GSM осыған негізделгендіктен, ол ұялы телефонға жол ашты. ISDN телефондарында хабарламаларды жіберуге және қабылдауға болады, ал олар кез келген GSM телефонына SMS жібере алады. Бір нәрсені жасау мүмкіндігі – бір жақ, оны іске асыру – басқа жақ, бірақ 1988 жылы ұялы телефонға SMS хабарламаларын жіберуге қабілетті жүйелер болды (ND NOTIS-пен салыстырыңыз). SMS хабарламалары алғаш рет 1992 жылдың 3 желтоқсанында Беркширдің Рединг қаласындағы «Үш Тунс» қоғамдық үйінде жіберілді, онда Ұлыбританиядағы Sema Group (қазір Airwide Solutions) компаниясының 22 жастағы сынақ инженері Нил Папворт Vodafone желісі арқылы «Merry Christmas» мәтіндік хабарламасын Ричард Джарвистің телефонына жіберді. Бұл шараны тойлау үшін Ньюбериде, Беркширде ұйымдастырылған кеште Джарвис болды. Қазіргі SMS хабарламалары көбінесе бір ұялы телефоннан екіншісіне жіберіледі. Finnish Radiolinja 1994 жылы жеке тұлғаға SMS хабарламаларын жіберуге арналған коммерциялық қызметті ұсынған алғашқы желі болды. 1995 жылы Radiolinja-ның отандық бәсекелесі Telecom Finland (қазір TeliaSonera құрамында) SMS хабарламаларын іске қосқанда және екі желі желілер аралық SMS функционалдығын ұсынғанда, Финляндия SMS хабарламаларын бәсекелестік және коммерциялық негізде ұсынған алғашқы ел болды. GSM АҚШ-та рұқсат етілді, бірақ радио жиіліктері бұғатталды және АҚШ технологиясын пайдалану үшін АҚШ «Операторларына» берілді, бұл АҚШ-та ұялы хабарлау қызметтерінің дамуын шектеді. АҚШ-тағы GSM жеке байланыс қызметтеріне (PCS) бөлінген жиілікті пайдалануға мәжбүр болды, бұл ITU жиілік режимі DECT (Digital Enhanced Cordless Telecommunications) үшін бұғаттаған, бірақ 1000 фут қашықтықтағы пикоожаны құрады. Америкадағы алғашқы GSM операторы American Personal Communications (APC) АҚШ-та алғашқы мәтіндік хабарлама қызметін ұсынды. Sprint Telecommunications Venture компаниясы, Sprint Corp. және үш ірі кабельді теледидар компаниясының серіктестігі, APC-нің 49 пайызына ие болды. 2005 жылы PCS лицензиялары үшін 7,7 миллиард доллар жинаған үкімет жүргізген спектр аукционында Sprint компаниясы ең ірі сатып алушы болды. APC Sprint Spectrum брендімен жұмыс істеді және өз қызметін 1995 жылдың 15 қарашасында Вашингтон, округ Колумбия және Балтимор, Мэриленд қалаларында іске қосты. Вице-президент Аль Гор Вашингтонда желіні іске қосу үшін алғашқы телефон арқылы Балтимор қаласының мэрі Курт Шмокке қоңырау шалды. Әлемде мәтіндік хабарламалардың бастапқы өсуі баяу болды, 1995 жылы GSM клиенттеріне айына орташа есеппен 0,4 хабарлама жіберілді. SMS-ті пайдаланудың баяу болуының бір себебі операторлардың ақы төлеу жүйесін, әсіресе алдын ала төлем жасайтын абоненттер үшін, орнатуда және есеп айырысу алаяқтығын жоюда баяу болуы болды, бұл басқа операторлардың SMSC-ін пайдалану үшін жеке телефондардағы SMSC параметрлерін өзгерту арқылы мүмкін болды. Уақыт өте келе бұл мәселе SMSC-де есеп айырысудың орнына коммутатормен есеп айырысу арқылы және SMSC-де шетелдік ұялы телефон пайдаланушыларының олар арқылы хабарлама жіберуін тоқтатуға мүмкіндік беретін жаңа мүмкіндіктер арқылы шешілді. SMS 3G желілерін қоса алғанда, көптеген желілерде қол жетімді. Алайда, барлық мәтіндік хабарламалар жүйелері SMS-ті қолдамайды; тұжырымдаманың кейбір баламалы іске асырылуларына J Phone-ның SkyMail және NTT Docomo-ның Short Mail-і кіреді, екеуі де Жапонияда. Телефоннан электрондық пошта жіберу, NTT Docomo-ның i mode және RIM BlackBerry қызметтерімен танымал болған, әдетте SMTP сияқты стандартты пошта протоколдарын TCP/IP арқылы пайдаланады. 2007 жылдың соңында әлемдегі барлық ұялы телефон пайдаланушыларының 74 пайызы, яғни 3,3 миллиард абоненттің 2,4 миллиарды, Ұзын хабарлама қызметінің белсенді пайдаланушылары болды. Финляндия, Швеция және Норвегия сияқты елдерде халықтың 85 пайызынан астамы SMS пайдаланды. Еуропалық орташа көрсеткіш шамамен 80 пайызды құрады, ал Солтүстік Америка SMS-ті белсенді пайдаланушылардың 60 пайызынан астамымен қарқынды түрде жақындап келе жатыр. Ұялы телефон абоненттері арасында қызметті пайдаланудың ең жоғары орташа көрсеткіші Филиппинде байқалды, бір абонент күніне орташа есеппен 27 мәтіндік хабарлама жіберді.

Қолданылуы

Мәтіндік хабарламалар көбінесе жеке ұялы телефон пайдаланушыларының арасында, дауыс байланысы мүмкін емес немесе ыңғайсыз жағдайларда (мысалы, мектептегі сабақта немесе жұмыс кездесуінде) дауыс қоңырауларының орнына қолданылады. Сондай-ақ, SMS арқылы өте қысқа хабарламалар жіберуге болады. Мысалы, біреуге кешігіп бара жатқаныңызды хабарлау немесе досқа немесе әріптесіңізге кездесуді еске түсіру үшін. Электрондық пошта сияқты, мәтіндік хабарламалардағы бейресмилік пен қысқалық та қалыпты жағдай. Кейбір мәтіндік хабарламалар, мысалы SMS, үй шаруалық техникасын қашықтан басқару үшін де пайдаланылуы мүмкін. Олар үйді автоматтандыру жүйелерінде кеңінен қолданылады. Кейбір әуесқойлар өздерінің құрылғыларын SMS арқылы басқаруға арналған жүйелерді жасады. Флэш SMS – бұл пайдаланушының араласуынсыз тікелей негізгі экранда пайда болатын және автоматты түрде түсімдік жәшігіне сақталмайтын мәтіндік хабарлама түрі. Бұл төтенше жағдайларда (мысалы, өрт сигнализациясы) немесе құпиялылықты сақтау қажет болғанда (мысалы, бір реттік пароль) пайдалы болуы мүмкін. SMS Еуропа, Азияда (Жапонияны қоспағанда), АҚШ, Австралия және Жаңа Зеландияда тарихи түрде танымал болды, сонымен қатар Африкада да таралуда. SMS-хабарламалардың кең таралғандығына байланысты, «мәтіндесу» термині (ұялы телефон пайдаланушыларының қысқа хабарламаларды алмасуын білдіретін етістік ретінде) кеңінен қолданылатын лексикаға енді. 2012 жылы Азия жастары SMS-ті ең танымал ұялы телефон қолданбасы деп санайтын. Сол жылы американдық жасөспірімдердің 50 пайызы күніне 50 немесе одан да көп SMS жіберіп, бұл олардың ең көп қолданылатын байланыс құралы болды. 2004 жылы Қытайда SMS өте танымал болды және қызмет провайдерлеріне айтарлықтай пайда әкелді (2001 жылы 18 миллиард қысқа хабарлама жіберілді). Филиппинде бұл өте ықпалды және қуатты құрал болды, 2008 жылы орташа пайдаланушы күніне 10-12 мәтіндік хабарлама жіберді. Сол жылы Филиппиннің өзі күніне 1 миллиардтан астам SMS жіберді, бұл Еуропа елдерінің, тіпті Қытай мен Үндістанның орташа жылдық SMS көлемінен де көп. SMS Үндістанда да өте танымал болды, онда жастар көбінесе көптеген мәтіндік хабарламалар алмасады, ал компаниялар ескертулер, ойын-сауық ақпараты, жаңалықтар, крикет ойындарының нәтижелері, теміржол/әуе билеттерін брондау, ұялы телефон шоттары және SMS арқылы банк қызметтерін ұсынады. Сол сияқты, 2008 жылы мәтіндік хабарламалар Детройт қаласының бұрынғы мэрі Кваме Килпатриктің SMS-пен жыныстық қатынасқа тарту ісіне қатысуына себеп болды. Қысқа хабарламалар, әсіресе жас қала тұрғындары арасында танымал. Көптеген нарықтарда бұл қызмет салыстырмалы түрде арзан. Мысалы, Австралияда хабарлама жіберу әдетте 0,20-ден 0,25 долларға дейін тұрады (кейбір алдын ала төлем қызметтері өздерінің телефондары арасында 0,01 доллардан төлейді), ал дауыс қоңырауы минутына 0,40-тан 2,00 долларға дейін тұрады (әдетте жарты минуттық кезеңдермен есептеледі). Бұл қызмет провайдерлер үшін өте пайдалы. Тек 190 байт (протоколдық үстеме шығындарды қоса алғанда) ұзындығымен, минутына 350-ден астам осындай хабарламалар әдеттегі дауыс қоңырауымен (9 кбит/с) бірдей деректер жылдамдығымен берілуі мүмкін. Сондай-ақ, Интернетке қосылған компьютерден SMS жіберуге және қабылдауға мүмкіндік беретін, көбінесе демеушілікпен қамтамасыз етілетін тегін SMS қызметтері де бар. Жаңа Зеландиядағы One NZ және Spark New Zealand сияқты ұялы байланыс провайдерлері айына 10 NZ$-ға 2000 SMS-хабарлама ұсынды. Осы тарифтік жоспарларды пайдаланатын пайдаланушылар айына орташа есеппен 1500 SMS-хабарлама жіберді. Мәтіндік хабарламалар соншалықты танымал болды, жарнама агенттіктері мен жарнама берушілер де осы бизнеске енді. Көпшілікке бірнеше хабарламаларды бірден жіберуді қамтамасыз ететін қызметтер клубтар, қауымдастықтар және жарнама берушілер үшін абоненттер тобына жылдам жетудің танымал тәсілі болып табылады. 2013 жылы жүргізілген зерттеулер көрсеткендей, Интернетке негізделген ұялы хабарлау 2013 жылдың соңына қарай SMS-тің танымалдығына жетеді, әр технология арқылы шамамен 10 триллион хабарлама жіберіледі. Facebook Messenger, Snapchat, WhatsApp және Viber сияқты қызметтер әлемнің кейбір аймақтарында SMS қолданудың төмендеуіне әкелді.

Микроблогерлік

Көптеген смс трендтерінің арасында микроблоггинг деп аталатын жүйе пайда болды, ол адамдардың күнделікті ойларын қысқаша жазып, оларды интернетке жариялауға бейімділігінен шабыттанған миниатюралық блогтан тұрады. Оған X (бұрынғы Twitter) және оның қытайлық әріқтасы Weibo (微博) сияқты сайттар жатады. 2016 жылы американдық ересектердің 21%-ы Twitter қолданған, ал 2017 жылы Weibo-да 340 миллион белсенді пайдаланушы тіркелген.

Тез жәрдем қызметі

Кейбір елдерде шұғыл жағдай қызметтерімен байланыс орнату үшін мәтіндік хабарламаларды қолдануға болады. Ұлыбританияда шұғыл жағдай қызметтерін шақыру үшін тек шұғыл жағдайға арналған SMS сервисіне тіркелгеннен кейін ғана мәтіндік хабарламаларды пайдалануға болады. Бұл қызмет, ең алдымен, мүмкіндігі шектеулі болғандықтан дауыстық қоңырау шалуға келмейтін адамдарға арналған. Жақында, бұл жаяу жүргіншілер мен альпинистерге сигналдың нашар болуына байланысты дауыстық байланыс мүмкін емес аймақтардан шұғыл жағдай қызметтерін шақыру құралы ретінде ұсынылды. АҚШ-та дәстүрлі операторлар мен қосымша хабарлау провайдерлерін 911 нөміріне SMS жіберуді қолдауға міндеттеу бойынша жұмыстар жүргізілуде. Азияда SMS цунами туралы ескертулер үшін, ал Еуропада жедел апаттар туралы хабарлау үшін қолданылады. Телефонның орналасқан жері белгілі болғандықтан, жүйелер аймақтағы барлық адамдарды оқиғалардың салдарынан өту мүмкін емес екендігі туралы ескерте алады, мысалы, қар көшкіні. Австралияда да осындай жүйе қолданылады, ол апаттар туралы хабарлау үшін SMS хабарламалары мен стационарлық телефондар арқылы хабарлайды. Бұл хабарламалар телефонның орналасқан жеріне немесе телефон тіркелген мекенжайға сүйеніп жіберіледі. 2020 жылдардың басында құрылғы өндірушілер спутниктік байланыс және спутниктік шұғыл жағдай қызметтерін қалыпты ұялы телефондарға интеграциялауды бастады, бұл алыс аймақтарда, сенімді жер үстіндегі ұялы желі болмағанда пайдалануға арналған.

Дәрігерге баруды еске салу

Кейбір елдерде медициналық кездесулерді еске түсіру үшін SMS-хабарламалар қолданылады. Амбулаториялық емханаларға бармаған науқастар Ұлттық денсаулық сақтау қызметіне (Англия) жылына 600 миллион фунт стерлингтен астам (980 миллион доллар) шығын келтіреді. SMS-хабарламалар хаттарға қарағанда тиімдірек, жылдам жеткізіледі және тез жауап алу ықтималдығы жоғары деп есептеледі. 2012 жылы Симс және әріптестері Оңтүстік-Шығыс Лондондағы психикалық денсаулық сақтау қызметтерінде жоспарланған 24 709 амбулаториялық кездесудің нәтижелерін зерттеді. Зерттеу көрсеткендей, SMS-хабарлама арқылы психиатриялық емге бармауды 25-28 пайызға азайтуға болады, бұл жылдық 150 миллион фунт стерлингтен астам үнемдеуге мүмкіндік береді. COVID-19 пандемиясына байланысты АҚШ-тағы медициналық мекемелер кездесу процесін үйлестіру үшін, соның ішінде еске түсірулер, кездесуді тоқтату және қауіпсіз тіркелу үшін мәтіндік хабарламаларды пайдалануда. АҚШ-та орналасқан бұлтты радиологиялық ақпараттық жүйелер жеткізушісі AbbaDox бұл мүмкіндікті пациенттермен өзара әрекеттесу қызметтеріне қосады.

Қысқа кодтар

Қысқа кодтар – ұялы немесе стационарлық телефондардан SMS және MMS хабарламаларын жолдауға арналған, толық телефон нөмірлерінен қысқарақ арнайы телефон нөмірлері. Қысқа кодтардың екі түрі бар: қоңырау шалу және хабарлама жіберу.

Мәтіндік хабарлама шлюзін жеткізушілер

SMS шлюз провайдерлері бизнестер мен мобильді абоненттер арасындағы SMS трафигін қамтамасыз етеді, негізінен маңызды хабарларды жеткізуге, кәсіпорындарға арналған SMS-хабарларды, контент жеткізу және SMS-хабарларды қолданатын ойын-сауық қызметтерін (мысалы, теледидарлық дауыс беру) жүзеге асыруға жауапты. SMS-хабарламалардың тиімділігі мен құны, сондай-ақ мәтіндік хабарлау қызметтерінің сапасын ескере отырып, SMS шлюз провайдерлерін екі түрге бөлуге болады: басқа провайдердің SMSC-сінің мәтіндік хабарлау мүмкіндіктерін қайта сатушылар немесе SS7 желісімен өз SMSC-сін басқаратын операторлар. SMS-хабарлама шлюз провайдерлері мобильді терминалға (MT) бағытталған қызметтерге шлюз ұсына алады. Кейбір жеткізушілер мобильді шлюзге (MO) бағытталған қызметтерді де ұсынады. Көптеген провайдерлер қысқа нөмірлер немесе ұялы нөмірлер диапазонында мәтіндік қызметтерді іске қосады, ал басқалары географиялық нөмірлерді қолданады, бұл әдетте төмен құнмен байланысты.

Жоғары сапалы мазмұн

SMS жаңалықтар, қаржылық ақпарат, суреттер, GIF-тер, логотиптер және қоңырау үні сияқты цифрлық мазмұнды жеткізу үшін кеңінен қолданылады. Мұндай хабарламалар премиумдық қысқа хабарламалар (PSMS) деп те аталады. Абоненттер осы премиум-мазмұнды алу үшін қосымша төлем төлейді, ал сома әдетте ұялы байланыс операторы мен қосылған құн қызметін ұсынатын провайдер (VASP) арасында кірісті бөлісу немесе белгілі бір тасымалдау ақысы арқылы бөліседі. 82ASK және Any Question Answered сияқты қызметтер PSMS моделін пайдаланып, мобильді тұтынушылардың сұрақтарына жылдам жауап беруге мүмкіндік берді, олар үшін сарапшылар мен зерттеушілердің тобы жұмыс істеді. 2013 жылдың қараша айында есепшоттардағы сұралмаған төлемдерге байланысты шағымдар көбейген кезде, АҚШ-тағы ірі ұялы байланыс операторлары 45 штатта PSMS үшін төлем қабылдауды тоқтатуға келісті, бұл АҚШ-та оның қолданылуын тоқтатты. АҚШ-тан тыс елдерде премиумдық қысқа хабарламалар «нақты өмірдегі» қызметтер үшін қолданылды. Мысалы, кейбір сату автоматтары енді тауар құнын пайдаланушының телефон шоттарына қосып немесе алдын ала төленген шоттарынан шегеріп, премиумдық қысқа хабарлама жіберу арқылы төлем қабылдайды. Жақында тұтынушылар тобы премиумдық хабарламалар компанияларына қарсы наразылық білдірді, себебі көптеген тұтынушылардың телефон шоттарына үлкен сомалар түсті. Тексттік қызметтер веб-сайттарының пайда болуымен тегін немесе гибридтік премиум-мазмұнның жаңа түрі пайда болды. Бұл сайттар тіркелген пайдаланушыларға оларға қызық болған тауарлар сатылымға шыққанда немесе жаңа тауарлар ұсынылғанда тегін мәтіндік хабарламалар алуға мүмкіндік береді. Кіріс SMS-ке балама ретінде ұзын нөмірлер (халықаралық ұялы телефон нөмірінің форматы, мысалы, +44 7624 805000) немесе дауыс пен SMS-ті қабылдай алатын географиялық нөмірлер (мысалы, 01133203040) өнімдерді жарнамалау және науқандар үшін қолданылады. Ұзын нөмірлер халықаралық деңгейде қолжетімді, сонымен қатар көптеген брендтер арасында ортақ пайдаланылатын қысқа кодтардың орнына бизнеске өз нөмірін алуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, ұзын нөмірлер – ақысыз кіріс нөмірлері.

Жұмыс орындарында

Жұмыс орындарында мәтіндік хабарламаларды қолдану 2000 жылдардың ортасында едәуір өсті. Компаниялар бәсекелестік артықшылықтарды іздегендіктен, көптеген қызметкерлер жаңа технологияларды, ынтымақтастық қолданбаларды және команда мүшелерімен, клиенттермен байланысу үшін SMS, жылдам хабар алмасу және ұялы байланыс сияқты нақты уақыт хабарламаларын пайдаланды. Мәтіндік хабарламаларды қолданудың практикалық мысалдарына жеткізілгенін растау, қызмет провайдері мен клиент арасындағы (мысалы, төлем картасы компаниясы мен тұтынушы) жылдам байланыс және ескертулерді жіберу кіреді. Бірнеше университет студенттер мен оқытушыларға кампус жаңалықтарын жіберу жүйесін енгізді. Мұндай мысалдың бірі – Пенсильвания штаты. Мәтіндік хабарламалар бизнесте кеңінен тарағандықтан, оларды пайдалануды реттейтін ережелер де көбейді. Акциялар, облигациялар және бағалы қағаздар саудасымен айналысатын қаржы мекемелерінде мәтіндік хабарламаларды пайдалануды реттейтін бір ереже – 2007 жылғы желтоқсандағы 07-59 нормативтік құжат, «Электрондық коммуникацияларды қадағалау», оны Қаржы индустриясын реттеуші орган (FINRA) мүшелік фирмаларға жіберді. FINRA 07-59 нормативтік құжатында «электрондық коммуникация», «электрондық пошта» және «электрондық хат алмасу» терминдерінің мағынасы бірдей екенін және оларға жылдам хабар алмасу және мәтіндік хабарламалар сияқты электрондық хабарламалардың түрлері кіретінін атап өтті. Кәсіпорындар қызметкерлерінің мәтіндік хабарламаларын сақтауға мүмкіндік беретін жаңа технологияларды әзірлеуге тура келді. SMS-тің қауіпсіздігі, құпиялылығы, сенімділігі және жылдамдығы – қаржы қызметтері, энергия және шикізат саудасы, денсаулық сақтау және кәсіпорындар өздерінің маңызды процестерінде талап ететін ең маңызды кепілдіктердің бірі болып табылады. Мұндай мәтіндік хабарламалар сапасын қамтамасыз етудің бір жолы – IT келісімшарттарында жиі кездесетін SLA (Қызмет деңгейі туралы келісім) енгізу. Өлшенетін SLA ұсыну арқылы корпорациялар сенімділік параметрлерін анықтап, қызметтерінің жоғары сапасын қамтамасыз ете алады. Қаржылық қызметтер саласында өте танымал және сәтті болған SMS қолданбаларының бірі – мобильді түбіртектер. 2009 жылдың қаңтар айында Мобильді маркетинг қауымдастығы (MMA) қаржы институттары үшін «Мобильді банкинг шолуы» жариялады, онда SMS (Қысқа хабарламалар қызметі), Мобильді веб, Мобильді клиенттік қолданбалар, SMS және Мобильді веб, сондай-ақ Қауіпсіз SMS сияқты мобильді арналар платформаларының артықшылықтары мен кемшіліктері талқыланды. Мобильді байланыс қызметтері – SMS-ті бизнес коммуникациясында пайдаланудың баламалы тәсілі, оның сенімділігі жоғары. Типик бизнес-бизнес қолданбалары – телематика және машинадан машинаға (M2M) байланыс, онда екі қолданба бір-бірімен автоматты түрде байланысады. Оқиға туралы ескертулер де жиі кездеседі, ал қызметкерлермен байланыс B2B сценарийлерінің тағы бір қолданылуы болып табылады. Кәсіпорындар SMS-ті уақытқа сезімтал ескертулер, жаңартулар, еске салғыштар, мобильді кампаниялар, контент және ойын-сауық қолданбалары үшін пайдалана алады. Мобильді өзара әрекеттесуді тұтынушы мен бизнес арасындағы (мысалы, медиа дауыс беру және конкурстар) және тұтынушы мен тұтынушы арасындағы (мысалы, мобильді әлеуметтік желілер, чат және танысу) өзара әрекеттесу үшін де пайдалануға болады. Мәтіндік хабарламалар бизнес ортасында кеңінен қолданылады, сонымен қатар мемлекеттік және коммерциялық емес ұйымдардың көптеген жұмыс орындарында қолданылады. АҚШ және Канаданың мемлекеттік қызметтері 2000 жылдары BlackBerry смартфондарын қабылдады.

Топтық мәтіндер

Топтық мәтіндер екінен астам пайдаланушыны қамтиды. Олар көбінесе көптеген адамдарға бірден хабар жіберуге ыңғайлы жағдайларда қолданылады, мысалы, бірнеше адамды шараға шақыру немесе топтарды құру үшін. Бизнесте олар маркетингтік мақсаттарда, клиенттерге хабарлау және компания ішіндегі байланыс үшін де пайдаланылады. Топтық мәтіндер көбінесе MMS хабарламалары түрінде жіберіледі, сондықтан жіберушінің SMS-хабарламалар пакетін пайдаланудың орнына интернет қосылысы қажет.

Еуропа

2003 жылы SMS қолданысының танымал болуы тұрғысынан Еуропа Азиядан кейін екінші орында келді. Сол жылы айына орта есеппен 16 миллиард хабарлама жіберілді. Испанияда 2003 жылы пайдаланушылар айына шамамен 50-ден астам хабарлама жіберген. Италияда, Германияда және Ұлыбританияда бұл көрсеткіш айына 35-40 SMS хабарламаны құрады. Бұл елдердің әрқайсысында SMS хабарлама жіберу құны төлем жоспарына қарай 0,04 – 0,23 евроны құрады (көптеген келісімшарттық жоспарларда барлық немесе бірнеше хабарлама тегін беріледі). Ұлыбританияда мәтіндік хабарлама үшін 0,05–0,12 фунт стерлинг төленеді. Қызығы, Франция SMS-ті сол деңгейде қабылдамады, бір пайдаланушыға айына орта есеппен 20-дан аз хабарлама жіберілді. Францияның GSM технологиясы басқа еуропалық елдермен бірдей болғандықтан, енгізуге техникалық кедергілер жоқ. Ирландия Республикасында 2012 жылы әр тоқсан сайын 1,5 миллиард хабарлама жіберілді, яғни бір адамға айына орташа есеппен 114 хабарлама. 2012 жылы Ұлыбританияда аптасына 1 миллиардтан астам SMS хабарлама жіберілді. 2002 жылы «Евровидение» ән байқауы дауыс беру жүйесінің бір бөлігі ретінде SMS арқылы алғашқы жалпыеуропалық дауыс беруді ұйымдастырды (қазіргі кездегі телефон желілері арқылы да дауыс беру жүргізілді). 2005 жылы «Евровидение» ән байқауында ең ірі теледауыс беру ұйымдастырылды (SMS және телефон арқылы дауыс беру). Роуминг кезінде (пайдаланушы өзінің елінен басқа елдегі басқа желіге қосылғанда) бағалар жоғары болуы мүмкін, бірақ 2009 жылдың шілдесінде бұл бағаны 0,11 евроға дейін шектейтін ЕО заңнамасы күшіне енді. Финляндиядағы ұялы байланыс операторлары пайдаланушыларға айына 1000 мәтіндік хабарламаны 10 евроға жіберу мүмкіндігін ұсынды. Ұялы телефон иелерінің саны өте жоғары Финляндияда кейбір телеарналар «SMS чат» бастады, ол телефон нөміріне қысқа хабарламалар жіберуді білдіреді, ал хабарламалар теледидарда көрсетілді. Чаттар әрқашан модерацияланады, бұл пайдаланушылардың арнаға қарапайым емес материалдар жіберуіне жол бермейді. Бұл құмарлық тесттер мен стратегиялық ойындарға, содан кейін теледидар мен SMS басқаруына арналған жылдам ойындарға айналды. Ойындар пайдаланушылардан өздерінің лақап аттарын тіркеп, экрандағы кейіпкерді басқару үшін қысқа хабарламалар жіберуді қажет етеді. Хабарламалар әдетте 0,05 – 0,86 евро тұрады, ал ойындар ойыншыдан ондаған хабарлама жіберуді талап етеді. 2003 жылдың желтоқсан айында MTV3 атты фин телеарнасы Санта Клаустың кейіпкерін эфирге шығарды, ол көрермендер жіберген мәтіндік хабарламаларды оқыды. 2004 жылдың 12 наурызында Финляндияда VIISI атты алғашқы «интерактивті» телеарна жұмыс істей бастады. Алайда, SBS Finland Oy 2004 жылдың қарашасында арнаны сатып алып, оны The Voice деп аталатын музыка арнасына айналдырды. 2006 жылы Финляндияның премьер-министрі Матти Ванханен қызымен SMS арқылы ажырасып кеткені туралы хабарлар тарады. 2007 жылы тек мәтіндік хабарламалармен жазылған алғашқы кітап, Viimeiset viestit (Соңғы хабарламалар) фин жазушысы Ханну Лунтияла жарық көрді. Ол Еуропа мен Үндістанды аралап саяхаттайтын басшы туралы.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-та мәтіндік хабарламалар өте танымал; 2009 жылдың желтоқсанында CTIA хабарлағандай, АҚШ-тың 286 миллион абоненті айына 152,7 миллиард мәтіндік хабарлама жіберді, бұл айына бір абонентке орташа есеппен 534 хабарлама. 2010 жылдың мамыр айында Pew Research Center зерттеу орталығы АҚШ-тағы ересектер арасында ұялы телефон пайдаланушылардың 72% -ы мәтіндік хабарламаларды жібереді және алады деп анықтады. CTIA 2022 жылы хабарлағандай, 2021 жылы АҚШ-та 2 триллион SMS және MMS жіберілді, бұл технологияның танымалдылығын сақтап қалғанын көрсетеді. АҚШ-та SMS-ке жіберуші де, алушы да ақы төлейді, бірақ телефон қоңырауларынан айырмасы, оны қабылдаудан бас тартуға немесе жобауға болмайды. Басқа елдермен салыстырғанда қолдану деңгейінің төмен болуының себептері әртүрлі. Көптеген пайдаланушылардың "ұялыдан ұялыға" минуттары шексіз, ай сайынғы минуттары жоғары немесе қызметі шексіз. Сонымен қатар, "бір түртумен сөйлеу" қызметтері SMS жылдамдығымен тең байланыс ұсынады және көбінесе шексіз болады. Желілер арасында мәтіндік хабарлама алмасу үшін қажетті бәсекелес провайдерлер мен технологиялардың интеграциясы бастапқыда қолжетімді болған жоқ. Кейбір провайдерлер бастапқыда мәтіндік хабарламалар үшін қосымша ақы алды, бұл оның тартымдылығын азайтты. 2006 жылдың үшінші тоқсанында AT&T желісі арқылы кем дегенде 12 миллиард мәтіндік хабарлама жіберілді, бұл алдыңғы тоқсанмен салыстырғанда шамамен 15% көп. Мәтіндік хабарламалар көбінесе 13-22 жас аралығындағы адамдарға танымал, бірақ ересектер мен бизнес қолданушылар арасында да оның саны артып келеді. Балалардың алғашқы ұялы телефонын алатын жасы да төмендеді, нәтижесінде мәтіндік хабарламалар арқылы байланыс кең таралды. АҚШ-та жіберілген мәтіндік хабарламалардың саны жылдар бойы өсті, себебі бағасы жіберілген және алынған мәтіндік хабарлама үшін орташа есеппен 0,10 долларға дейін төмендеді. Көбірек клиенттерді шексіз мәтіндік хабарламалар жоспарларын сатып алуға көндіру үшін, кейбір ірі ұялы телефон провайдерлері мәтіндік хабарламаларды жіберу және алу бағасын бір хабарлама үшін 15 доллардан 20 долларға дейін көтерді. Бұл 1 мегабайт үшін 1300 доллардан астам тұрады. Көптеген провайдерлер шексіз жоспарларды ұсынады, бұл жеткілікті көлемде мәтіндік хабарлама жіберілген жағдайда, мәтіндік хабарлама бағасын төмендетуі мүмкін.

Жапония

Жапония қысқа хабарламаларды кеңінен қабылдаған алғашқы елдердің бірі болды, оның ішінде J Phone SkyMail және NTT Docomo Short Mail сияқты GSM емес қызметтердің негізін қалаушылар болды. Жапондық жасөспірімдер алғаш рет мәтіндік хабарламалар жіберуге кірісті, себебі бұл қолжетімді басқа түрлерге қарағанда арзан байланыс құралы еді. Осыған байланысты, жапондық теоретиктер ұялы телефондар жастардың әлеуметтік желілерін өзгерте алады деп мәлімдеп, таңдаулы жеке қарым-қатынас теориясын жасады (13-30 жас аралығындағылар). Олардың теориясы бойынша, бұл жас тобының достарымен кең, бірақ сапасы төмен қарым-қатынасы болған, ал ұялы телефонды пайдалану олардың қарым-қатынасының сапасын жақсартуға мүмкіндік беруі мүмкін. Олар бұл жас тобының "жағдайға қарай белгілі бір, ішінара, бірақ мазмұнды қарым-қатынастарды сақтайтын таңдаулы жеке қарым-қатынастарды" ұнататынына тоқтады. Сол зерттеулерде қатысушылар бетпе-бет және мәтіндік хабарлама арқылы байланысқан достарының, тек бетпе-бет байланысқан достарынан гөрі жақын екенін бағалаған. Бұл қатысушылардың бастапқыда бетпе-бет байланыс арқылы жаңа қарым-қатынас жасайтынын, бірақ кейін қарым-қатынасты күшейту үшін мәтіндік хабарламаларды қолданатынын көрсетеді. Қатысушылар арасындағы қарым-қатынас тығыздаған сайын, мәтіндік хабарламалардың жиілігі де артқан. Дегенмен, қысқа хабарламалар ұялы интернет электрондық поштаның кең таралғандығынан қазірде көнеріп қалды, оны кез келген электрондық пошта мекенжайына, мобильді мекенжай болсын, басқа мекенжай болсын, жіберуге және алуға болады. Алайда, пайдаланушыға әдетте бірыңғай "пошта" қызметі ретінде ұсынылса да (және көптеген пайдаланушылар бұл айырмашылықты білмейді), операторлар мазмұнды қысқа хабарлама ретінде ішкі жүйеде тасымалдауды жалғастыруы мүмкін, әсіресе мақсаттық абонент сол желіде болса.

Қытай

Қытайда мәтіндік хабарламалар тарихи түрде танымал және арзан болған. 2007 жылы шамамен 700 миллиард хабарлама жіберілді. Қытайда мәтіндік хабарламаларға байланысты спам да мәселе болып келген. 2007 жылы 353,8 миллиард спам хабарламасы жіберілді, бұл өткен жылға қарағанда 93%-ға көп. Бұл шамамен әр адамға аптасына 12,44 хабарламадан келеді. 2010 жылы Қытай Халық Республикасы үкіметі ел бойынша мәтіндік хабарламаларды заңға қарсы мазмұнға қарай тексеріп отырды. Білімі аз қытай жұмысшылары мәтіндік хабарлама жібергенде, көбінесе SMS нұсқаулықтарын пайдаланады. Бұл нұсқаулықтар қалташадан кішкентай, арзан кітапшалар түрінде шығарылады және хабарлама ретінде қолдануға болатын түрлі тілдік фразаларды ұсынады.

Филиппин

SMS 1995 жылы Филиппиндегі таңдалған нарықтарда қолданысқа енгізілді. 1998 жылы Филиппиннің ұялы байланыс операторлары SMS-ті ел бойынша кеңінен іске қосты, алғашқы телеарналық жарнамалық кампаниялар есту қабілеті бұзылған пайдаланушыларға бағытталды. Бастапқыда қызмет тегін болды, бірақ филиппиндіктер бұл мүмкіндікті тез пайдаланып, ақы төленетін дауыстық қоңыраулардың орнына тегін хабар алмасуды жөн көрді. Телефон компаниялары бұл тенденцияны байқағаннан кейін SMS үшін ақы алуды бастады. Желілер бойынша тариф 1 песо (шамамен 0,023 АҚШ доллары) құрады. SMS үшін ақы алынғаннан кейін де, ол бұрынғыдан арзан болды – дауыстық қоңырау бағасының оннан бір бөлігі. Осы төмен бағаның арқасында 2001 жылға қарай шамамен бес миллион филиппиндік ұялы телефон иесі болды. Бұл филиппиндіктер үшін мәселелерді жариялау немесе сынға алу құралына айналды және 2001 жылғы EDSA II төңкерісінде маңызды рөл атқарды, нәтижесінде жемқорлыққа қатысы бар деген айыппен президент Джозеф Эстрада қызметтен алынды. 2009 жылғы статистика бойынша, 72 миллионға жуық ұялы байланыс абоненті (филиппин халқының шамамен 80%) тіркелді, ал күніне шамамен 1,39 миллиард SMS хабарлама жіберілді. Көптеген мәтіндік хабарламалардың арқасында Филиппин 1990-шы жылдардың соңынан 2000-шы жылдардың басына дейін «әлемнің мәтіндік астанасы» ретінде танылды. Vodafone 1999 жылы алғашқы мәтіндік хабарламалар қызметін іске қосты және SafeTXT және CallMe сияқты инновациялық TXT қызметтерін ұсынды. 2degrees Mobile Ltd 2009 жылдың тамызында іске қосылды. 2005 жылы ересектердің шамамен 85%-ы ұялы телефонмен қамтамасыз етілді. Жалпы, телефон арқылы қоңырау шалуға қарағанда, мәтіндік хабар алмасу көбірек танымал, себебі ол бұрынғысынан кем intrusive және осылайша, әдептірек деп есептеледі.

Сахарадан оңтүстікке қарай Африка

2009 жылы мәтіндік хабарламалар Африкадағы ұялы байланыс операторлары үшін келесі екі жылда маңызды табыс көзіне айналады деп болжанды. Бүгінде мәтіндік хабарламалар Африка нарығында бірте-бірте ықпалын күшейтіп келеді. Солардың бірі мәтіндік хабарламалар арқылы ВИЧ және ЖИТС туралы ақпарат таратуға қол жеткізді. 2009 жылдың қыркүйегінде Африкадағы бірнеше елдегі кампания мәтіндік хабарламалар көмегімен мемлекеттік денсаулық сақтау орталықтарындағы қажетті дәрі-дәрмектердің жетіспеуін жария етті және үкіметтерге осы мәселені шешу үшін қысым жасады.

Әлеуметтік әсерлері

Мәтіндік хабарламалардың пайда болуы бұрын мүмкін болмаған жаңа қарым-қатынас формаларын ашты. Адам басқа қолданушымен қысқа мерзімде жауап беруді күтпей және әңгімелесуге арнайы уақыт бөлудің қажеті болмай, сөйлесе алады. Дауыстық қоңырау шалу үшін екі қатысушы да бір уақытта бос болуы керек. Ұялы телефон пайдаланушылары дауыстық қоңыраудың қолайсыз, мүмкін емес немесе қабылдауға болмайтын жағдайларда, мысалы, сабақта немесе жұмыс жиналысында байланысты сақтай алады. Мәтіндік хабарламалар қатысушылық мәдениетке мүмкіндік берді, оның арқасында көрермендер онлайн және теледидардағы дауыс беруге қатыса алады, сондай-ақ, жол жүргенде ақпарат ала алады. Мәтіндік хабарламалар адамдарды біріктіріп, "ақылды топтар" немесе "желілік соғыс" арқылы халық күшіне негіделген қауымдастық сезімін қалыптастырады.

Тілге әсері

Телефонның кішкентай пернетақтасы және әдеттегі мәтіндік хабарлама алмасудың жылдамдығы көптеген орфографиялық қысқартуларға әкеп соқты: мысалы, "txt msg", "u" ("сен" деген қысқарту), "HMU" ("маған хабарласыңдар"; яғни, маған қоңырау шалыңыз) немесе "ThisIsVeryLame" сияқты түйе жазу тәсілінің қолданылуы. Кирилл немесе грек әріптерін пайдалану арқылы хабардың ұзындығы одан да шектеулі болуын болдырмау үшін, осы әліпбилерде жазылатын тілдерді сөйлейтін адамдар өз тілдері үшін латын әліпбиін жиі қолданады. Поляк тілі сияқты диакритикалық белгілерді пайдаланатын тілдерде SMS технологиясы жазу тілінің жаңа түрін жасады: әдетте диакритикалық белгілермен жазылатын әріптер (мысалы, поляк тілінде ą, ę, ś, ż) енді оларсыз жазылады (a, e, s, z), бұл поляк әліпбиінсіз ұялы телефонды пайдалануға немесе Unicode хабарламаларында орынды үнемдеуге мүмкіндік береді. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл тіл хабарландыру тақталары жүйелерінде және кейіннен интернет чаттарында қолданылатын стенографиядан пайда болды, онда пайдаланушылар жауапты жылдам жазу үшін кейбір сөздерді қысқартатын, бірақ үнемделген уақыт көбінесе маңызды болмайтын. Алайда, бұл SMS-те одан да айқын байқалады, онда ұялы телефон пайдаланушыларында сандық пернетақта (ескі ұялы телефондарда) немесе кішкентай QWERTY пернетақтасы (2010 жылдардағы смартфондарда) болады, сондықтан әр әріпті жазу үшін көбірек күш жұмсалады және жіберілетін әріптер саны шектелуі мүмкін. Мандарин тілінде сөздердің орнына оларға ұқсас дыбыстайтын сандар қолданылады. Мысалы, қытай тілінде 520 саны (wǔ èr líng) "Мен сені жақсы көремін" (wǒ ài nǐ) деген сөздерге ұқсайды. 748 (qī sì bā) "тозаққа бар" (qù sǐ ba) деген қарғысқа ұқсайды. Сөздерді (Tegic-тің T9 және iTap) немесе әріптерді (Eatoni-дің LetterWise) болжауға тырысатын болжамды мәтіндік бағдарламалық қамтамасыз ету, уақытты қажет ететін енгізудің еңбегін азайтады. Бұл қысқартуларды ғана емес, бағдарламалық қамтамасыз ету сөздігіндегі кәдімгі сөздерге қарағанда жазуды баяулатады. Алайда, бұл хабарламаларды ұзартады, сондықтан көбінесе мәтіндік хабарламаны бірнеше бөлікке жіберу қажет болады, демек, оны жіберуге көбірек ақша жұмсалады. Мәтіндік хабарламаны пайдалану адамдардың сөйлеу және эссе жазу тәсілдерін өзгертті, кейбіреулер оны зиянды деп санайды. Бүгінгі балалар сегіз жасында ұялы телефон алады, екінші және үшінші сыныптағы балалардың 35 пайызының өз ұялы телефоны бар. Осыған байланысты, мәтіндік тіл оқушылардың ойлау қабілетіне одан бұрынғыдан да ертерек кіріктіріледі. 2006 жылдың қарашасында Жаңа Зеландияның біліктілік басқармасы орта мектеп оқушыларына жыл соңындағы емтихан қағаздарында ұялы телефон мәтінін пайдалануға рұқсат беру туралы шешімді мақұлдады. 2002 жылдан бастап мектептегі тапсырмаларда мәтіндік тілдің қолданылуы туралы көпшілікке мәлім болған хабарлар кейбіреулерді жазудағы қарым-қатынас сапасының төмендеуіне алаңдаушылық тудырды. Француз және эфиопия тілдеріндегі символдар сияқты диакритикалық белгілерді қолдану кейбір тілдерде жойылды. Дэвид Кристал өзінің "Txtng: the Gr8 Db8" ("Текстеу: Ұлы пікірталас") кітабында он бір тілдегі текстерде "lol" ("қайқайқайда күліп"), "u", "brb" ("тезірек қайтып келемін") және "gr8" ("керемет") сияқты ағылшын тіліндегі қысқартулардың қолданылатынын мәлімдейді. Пиктограммалар мен логограммаларды мәтіндерде қолдану барлық тілдерде кездеседі. Олар сөздерді немесе сөздің буындарын білдіру үшін символдарды пайдалану арқылы сөздерді қысқартады, мысалы, 2day немесе b4. Бұл басқа тілдерде де жиі қолданылады. Кристал бірнеше тілде мысалдар келтіреді, мысалы, итальян тілінде sei, "алты", sei, "сен" үшін қолданылады. Мысалы: dv6 = dove sei ("сен қайдасың") және француз k7 = кассета ("кассета таспасы"). Сөздің бірнеше буынын алмастыру және сандарды пайдалану арқылы бүтін сөз тіркестерін құру үшін сандар тізбегін де пайдалануға болады. Мысалы, француз тілінде a12c4 "à un de ces quatres" ("бұрынғы төрт күннің бірінде") деп айтылуы мүмкін. СМС-ке және ағылшын тілінен қарыз алуға арналған символдарды қолданудың мысалы - @ пайдалану. Текстерде қолданылған кезде, оның мақсатты қолданылуы ағылшын тіліндегі айтылумен бірге. Кристал @F-да @ қолданылуын мысалға келтіреді, атау "ataf" деп айтылады, яғни "маған". Қытай және жапон тілдеріндегі таңбаларға негізделген тілдерде сандарға, кейде санның ағылшын тіліндегі айтылуының қысқартылған түріне негізделген иілмелер беріледі. Осылайша, сандар ғана бүкіл үзінділерді жеткізу үшін пайдаланылуы мүмкін, мысалы, қытай тілінде "8807701314520" (bào bao nǐ qīng qing nǐ yīshēng yìshì wǒ ài nǐ) "Хуш, сені құшақтаймын, сені сүйемін, өмір бойы, өмір бойы сені жақсы көремін" деп аударылады. Ағылшын тілі әлемдік текстеуге әртүрлі әсер етеді, бірақ тілдердің жеке ерекшеліктерімен де үйлеседі. Американдық халық мәдениеті де қысқартуларда танылады. Мысалы, Гомер Симпсон: ~( 8^(|). Кристал сондай-ақ текстеу ағылшын тілінде шығармашылыққа көбірек мүмкіндік береді, адамдарға өз сленгтерін, эмоцияларын, қысқартуларын, аббревиатураларын жасауға мүмкіндік береді дейді. Жеке бастың сезімі және бостандық текстеуді одан да танымал және тиімді коммуникация құралы етеді. Кристал "Логикалық әлемде мәтіндік хабарламалар тірі қалуға тиіс емес" деген сөздерін де айтқан. Бірақ мәтіндік хабарламалар ештен келгендей пайда болған жоқ. Ол бастапқыда төтенше жағдай туралы ақпаратты жіберуге арналған хабарламалар жүйесі ретінде пайда болды. Бірақ ол бірден халыққа ұнады. Одан кейін бүгін біз көріп отырған SMS пайда болды, бұл адамдар арасында ақпаратты жылдам және тиімді бөлісудің өте жылдам және тиімді тәсілі. Ричард Лингтің жұмысы текстеудің гендерлік өлшемге ие екенін және оның жасөспірімдердің жеке басын қалыптастыруға қатысатынын көрсетті. Сонымен қатар, біз өте аз адамдарға мәтін жазамыз. Көптеген адамдар үшін, олардың жазған мәтіндік хабарламаларының жартысы 3–5 басқа адамға жіберіледі. Розен және басқалардың (2009) зерттеуі күнделікті жазуда көбірек тілге негізделген текстизмдерді (LOL, 2nite сияқты қысқартулар) қолданған жасөспірімдердің ресми жазуы одан аз тілдік текстизмдерді қолданған жасөспірімдерге қарағанда нашар екенін көрсетті. Алайда, бейресми жазу үшін дәл керісінше болды. Бұл, текстеуді пайдалану сөздерді қысқарту арқылы жасөспірімдердің бейресми жазуын жақсартуға көмектеседі дегенді білдіреді. Мәтіндік хабарламалардың арқасында жасөспірімдер көбірек жазады және кейбір мұғалімдер осы тілмен жұмыс істеудің жазушыларды жақсартуға көмектесетінін көреді. Осы жаңа коммуникация түрі студенттерді өз ойлары мен сезімдерін сөздерге қоюға ынталандыруы мүмкін, бұл оларды ресми жазуға қызығушылық танытуға көмектеседі. Джоан Х. Ли өзінің "Txting 2 language-дың 2 әсері: хабарламаларға және баспа медиасына қатысты қабылдау шектеулері" (2011) деген диссертациясында мәтіндік хабарламаларға қатысты қабылдау шектеулеріне көбірек назар аударуды байланыстырады. Диссертация мәтіндік хабарламалардың сөзге жақын, Generation Text тіліне көбірек назар аудару сөздерді қабылдауға төмендеуге әкелетінін көрсетеді. Керісінше, Ли кітаптар мен журналдар сияқты дәстүрлі баспа медиасына көбірек назар аударатын студенттердің нақты және ойдан туған сөздерді қабылдауға көбірек бейім екенін анықтады. Халықаралық БАҚ назарына іліккен диссертация сонымен қатар мәтіндік хабарламалардың тілге тигізетін әсері туралы академиялық әдебиеттерге шолу ұсынады. Текстеу сауаттылыққа әсер етпеген немесе оны жақсартқан деп көрсетілген. Плестер, Вуд және Джоши және олардың 88 британдық 10–12 жастағы балалардың мәтіндік хабарламалар туралы білімін зерттеудегі зерттеулері "текстизмдер негізінен фонетикалық аббревиатуралардың түрлері" екенін көрсетті, олардың жасалуы және оқылуы баланың фонетикалық (және орфографиялық) біліміне қажеттілік тудырады.

Жүргізуші жолда СМС-хабарлама жібереді

Көлік жүргізу кезінде хабарлама тастау рульге отырған адамның назарын алаңдатып, жол-көлік оқиғасының қаупін арттырады. 2006 жылы Liberty Mutual Insurance Group компаниясы бүкіл ел бойынша 26 жоғары мектептің 900-ден астам жасөспірімін қамтитын сауалнама жүргізді. Сауалнама нәтижесінде студенттердің 87%-ы хабарлама тастаудың "өте" немесе "қатты" алаңдататынын айтты. AAA жүргізген зерттеуде жасөспірімдердің 46%-ы хабарлама тастау салдарынан рульде алаңдағанын мойындады. Назардың ауысуының бір мысалы – 2008 жылғы Чатсворттағы пойыз соқтығысы, оның салдарынан 25 жолаушы қаза тапты. Пойыз машинисі пойызды басқарып жатқанда 45 хабарлама жіберген. 2009 жылы Car and Driver редакторы Эдди Альтерменмен бірге өткізілген тәжірибе (қауіпсіздік үшін далалық полигонда өткізілді) хабарлама тастауды мас күйде көлік жүргізумен салыстырды. Тәжірибе көрсеткендей, көлік жүргізу кезінде хабарлама тастау мас күйде жүргізуден де қауіпті. Мас күйде болғанда тоқтау қашықтығы 4 футқа ұзарады, ал телефоннан электрондық пошта оқу 36 футқа (11 метр), хабарлама тастау 70 футқа (21 метр) ұзартады. 2009 жылы Вирджиния Техникалық институты 18 айлық зерттеу нәтижелерін жариялады. Зерттеу аясында 100-ден астам қашықтықтан жүретін жүк көліктеріне камералар орнатылып, жүргізушілердің жалпы жүріп өткен 3 миллион шақырымы тіркелді. Зерттеу соңында жүргізушілер хабарлама тастап отырғанда апатқа ұшырау қаупі 23 есе артатыны анықталды.

Жүре жүріп SMS-хабарлама жіберу

Жүру кезінде смартфон қолданбаларының көбеюіне байланысты, "жүріп тұрып хабар алмасу" немесе "wexting" – адамдардың жүріп бара жатқанда ұялы құрылғысына толыққанды беріліп, жеке экранынан басқа жаққа қарамауының жиілейтін үрдісі. Бұл термин алғаш рет 2015 жылы Нью-Йоркте Rentrak компаниясының бас клиенттік офицері медиамен өткізілген уақыт пен медиа қолдану көрсеткіштерін талқылағанда қолданылды. Жаяу жүргіншілердің мәтіндік хабар алмасуы танымдық жүктемелілік пен жағдайды бағалау қабілетінің төмендеуіне, сондай-ақ жарақаттану мен өлімге әкелуі мүмкін қауіпті мінез-құлықтың артуына соқтырады. Олар баяу жүреді, жүріс-тұрысы өзгеріп, көшеден өту кезінде қауіптілік артады. Ламберг пен Муратори екі бірдей тапсырманы атқару, мысалы, жүріп тұрып хабар алмасу, жұмыс жадының жұмысына кедергі келтіріп, қателерге алып келуі мүмкін деп санайды. Licence және авторлар тобы осы тұжырымды қолдайтын ұқсас зерттеу жүргізді. Бұл нәтижелер когнитивтік ресурстарды жұмылдыруды талап ететін тапсырмалардың, тіпті тапсырманың өзі қатысушылардың назарын аударуын талап етпесе де, визуалды назарға әсер етуі мүмкін екенін көрсетеді. Хабар алмасудың өзі жаяу жүргіншілердің визуалды қабылдауын нашарлатады. Хабар алмасуға байланысты туындайтын алаңдату – танымдық және визуалды қабылдаудың жиынтығынан тұрады. Немесе виртуалды ақ таяқ ретінде ультрадыбыстық телефон қабығын, немесе құрылғыдағы камераны қолданып, кедергілерді анықтау үшін суреттер ағынын алгоритмдік түрде талдау, ал Ван және авторлар кірме көліктерді анықтау үшін машиналық оқытуды пайдалануды ұсынды.

Секстинг

Секстинг – бұл SMS немесе ұялы телефон арқылы жыныстық сипаттағы немесе ұсыныс жасайтын мазмұнды жіберу. Ол жыныстық қызығушылықты тудыратын мәтін, сурет немесе бейне түрінде болуы мүмкін. Секстинг туралы алғаш рет 2005 жылы The Sunday Telegraph Magazine журналында хабарланған, бұл SMS-тің шығармашылық қолданылуы арқылы күндіз бойы әртүрлі ұсыныстар жіберіп, бір адамды қызықтыру тренді құрады. Секстинг көбінесе екі адамның өзара келісімімен жүзеге асса да, мазмұнының нысаны болған адамның қалауына қарсы да болуы мүмкін. 2008 жылы Жасөспірімдер мен жоспарланбаған жүктіліктің алдын алу жөніндегі ұлттық науқан мен CosmoGirl.com сайты жүргізген сауалнама жасөспірімдер арасында сексинг пен басқа да әсерлі онлайн мазмұнның оңай таралуын көрсетті. Сауалнамаға қатысқан жасөспірім қыздардың бесіден бірі (22%) және 13-16 жас аралығындағы қыздардың 11 пайызы өздерінің жалаңаш немесе жартылай жалаңаш суреттерін электронды түрде жібергенін немесе интернетке жариялағанын айтты. Жасөспірім ұлдардың үштен бірі (33%) және қыздардың төрттен бірі (25%) жеке жалаңаш немесе жартылай жалаңаш суреттер көргенін мәлімдеді. Сауалнамаға сәйкес, жыныстық сипаттағы хабарламалар (мәтін, электрондық пошта және жедел хабар алмасу) суреттерге қарағанда көбірек кездеседі, жасөспірімдердің 39 пайызы осындай хабарламаларды жіберген немесе жариялаған, ал жартысы (50%) оларды алған. 2012 жылы Юта университетінің Психология факультетінде Дональд С. Страсберг, Райан Келли Маккиннон, Майкл Сустаита және Джордан Рулло жүргізген зерттеуге халықаралық БАҚ кеңінен назар аударды. Олар 14-18 жас аралығындағы 606 жасөспірімді сауалнама жүргізіп, студенттердің шамамен 20 пайызы жыныстық сипаттағы суретін ұялы телефон арқылы жібергенін, ал екі есе көп студент жыныстық сурет алғанын айтты. Осындай сурет алғандардың 25 пайызынан астамы оны басқаларға жібергенін хабарлады. Сонымен қатар, жыныстық сурет жібергендердің үштен бірі ұсталған жағдайда заңдық және басқа да ауыр салдарлар болатынына қарамастан, осылай істегенін мойындады. Ұялы телефон арқылы сурет жіберген студенттер бұл әрекетті қабылдауға бейімділігі жоғары болды. Авторлар былай деп қорытындылады: "Бұл нәтижелер жастарға ұялы телефонның қауіпсіздігі туралы кеңінен түсіндіру, сабақтардағы білім беру, оқытушыларды оқыту сияқты білім беру шараларын қажет етеді, бұл жастар арасында сексингтің салдары туралы хабардарлықты арттыруға бағытталған". Секстингке қатысқан жасөспірімдер (18 жасқа толмағандар) үшін бұл заңдық мәселе болып табылады, өйткені олар жіберген жалаңаш суреттер алушылардың қолына бала порнографиясын жеткізеді.

Мектептерде

Мәтіндік хабарламалар студенттердің оқу үлгеріміне әсер етіп, емтиханды жауып алудың оңай жолын жасады. 2002 жылдың желтоқсан айында онға жуық студент есеп бойынша емтиханда ұялы телефондары арқылы мәтіндік хабарламалар жіберіп, алдағаны анықталды. 2002 жылдың желтоқсан айында Жапониядағы Хитоцубаси университеті 26 студентті ұялы телефондарына электрондық пошта арқылы келген емтихан жауаптарын алғаны үшін емтиханнан сүріншікті деп тапты. Соңғы жылдары емтиханда алдау үшін ұялы телефондарды қолданған студенттердің саны күрт өсті. Окаданың (2005) сөзінше, жапондық ұялы телефондардың көпшілігі 250-ден 3000 таңбаға дейінгі ұзын мәтіндік хабарламаларды графикалық, бейне, аудио және веб-сілтемелермен бірге жіберуге мүмкіндік береді. 2004 жылы Англияда 287 мектеп және колледж студенті емтихан кезінде ұялы телефон қолданғаны үшін емтиханнан шеттетілді. Кейбір мұғалімдер мен профессорлар кеңейтілген мәтіндік хабарлама мүмкіндіктері студенттердің емтиханда алдауына ықпал етуі мүмкін деп санайды. Жоғары сыныптар мен колледж студенттері лекция кезінде мәтіндік хабарламаларды жіберу және алуға жиі көшіп отырады. Бұдан әрі, жарияланған зерттеулер колледж лекциялары кезінде мәтіндік хабарлама жіберген студенттердің лекция материалдарын есте сақтау қабілетінің нашарлағанын көрсетті. Мысалы, бір зерттеуде даму психологиясы тақырыбындағы лекция кезінде жіберілген және алынған маңызсыз мәтіндік хабарламалардың саны студенттердің лекцияны есте сақтау деңгейімен байланысты болды.

Қиындықтар

Адамдар арасында қаңқу мен әңгіме тарату, мәтіндік хабарламалар арқылы біреуді қорлау немесе ар-намысқа тиетін мазмұны бар мәтіндік хабарламаларды жіберу ата-аналар мен мектептерді қатты алаңдатады. Осындай "мәтіндік қорлық" адамдарды күйзеліске түсіріп, беделін жоғалтуына себеп болуы мүмкін. Кейбір жағдайларда, желіде қорлық көрген адамдар өз-өзіне қол жұмсаған. Хардинг пен Розенберг (2005) мәтіндік хабарламаларды жіберуге қарсы тұру қиын екенін айтады, оларды "қауіпті қару" деп сипаттайды. Apple-дің Messages қосымшасы, басқа iMessage қолданушыларына хабарлама жіберу үшін Apple-дің интернетке негізделген iMessage қызметін пайдаланады, ал деректер байланысы болмағанда немесе iMessage қолданушысы емес адамға хабарлама жібергенде SMS-ті қосымша ретінде қолданады. Ол қолданылған технологияға байланысты хабарламалардың түсін өзгертеді. Бұл iMessage қолданушыларының iPhone-ы жоқ адамдарды қорлау жағдайларына әкеп соқты.

Оқушының түсінігіне әсер ету

Оқушы мәтіндік хабарламада жиі кездесетін фонетикалық қысқартулар мен аббревиатураларды (мысалы, "great" орнына "gr8") қамтитын электрондық хат жібергенде, бұл оқушының кейінге қарай бағалануына әсер етуі мүмкін. Левандовски мен Харрингтонның (2006) зерттеуінде қатысушылар студенттің профессорға жіберген электрондық поштасын оқыды, онда мәтіндік хабарламалардың қысқартулары (gr8, How R U?) немесе стандартты ағылшын тіліндегі параллель мәтін (жақсы, Қалайсыз? ) болды, содан кейін жіберуші туралы пікір білдірді. Электрондық поштасында қысқартуларды қолданған студенттерге жағымсыз мінез-құлық таныту және электрондық поштамен бірге тапсырған эссеге аз күш салу сияқты әсер етті. Атап айтқанда, қысқартуларды қолданушылар ақылды, жауапты, ынталы, еңбекқор, сенімді және жақсы жұмыс істейтін деп саналды. Бұл зерттеулер студенттердің электрондық пошта арқылы қарым-қатынас жасауы өзгелердің студентті және оның жұмысын қалай қабылдауына әсер етуі мүмкін екенін көрсетеді. Алайда, студенттер бұл мәтіндік әдістер мен бейімделулерді қолдану олардың кәсіби беделіне кері әсер етуі мүмкін екенін түсінеді. Друин мен Дэвис 2009 жылы американдық студенттерді зерттеу жүргізді және қатысушылардың төрттен үш бөлігі мәтіндік сөздерді ресми хабарлау мен жазуда орынды емес деп санайды. Грейс және тағы басқалар жүргізген зерттеу (2013) 150 студенттен текстизмдерді қолданудың орындылығын 1-ден 5-ке дейінгі шкала бойынша бағалауды сұрады, мұнда 5 – толығымен орынды, ал 1 – мүлдем орынсыз. Полиция қылмыстарды шешуде көмек ретінде өшірілген мәтіндік хабарламаларды да тауып алды. Мысалы, швед полициясы культ мүшесінің өшірілген хаттарын тауып алды, ол алған хаттарға негізделген қос кісі өлтірді деп мәлімдеді. Нидерландының Тильбург қаласында полиция SMS арқылы хабарландыру бағдарламасын іске қосты, оның арқасында олар азаматтарға ұрлық жасайтын адам немесе көршілес аймақта жоғалған бала туралы хабарлауға мүмкіндік берді. Бірнеше ұры ұсталды және балалар SMS ескертулері арқылы табылды. Қызмет басқа қалаларға да таралуда. Малайзиялық-австралиялық компания көп деңгейлі SMS қауіпсіздік бағдарламасын шығарды. Бостон полициясы қылмысты тоқтату үшін мәтіндік хабарламаға жүгінеді. Бостон полициясы азаматтардан қылмыстар туралы анонимді хабарлар алу үшін SMS хабарламалар жіберуді сұрайды. Шариғат заңдарының кейбір түсіндірмелері бойынша күйеулер әйелдерін талақ арқылы ажырастыра алады. 2003 жылы Малайзияның соты SMS арқылы жіберілген ажырасу туралы шешімді қолдады. Массачусетс штатының Жоғарғы соты 2017 жылы штат конституциясына сәйкес полицияға келісімсіз мәтіндік хабарламаларға қол жеткізу үшін ордер қажет деп шешті.

Әлеуметтік тәртіпсіздіктер

Көптеген жағдайларда, SMS-хабарламалардың қолданылуы үлкен, агрессивті топтардың жиналуына себеп болды. 2005 жылғы Кронулла толқуына SMS-хабарламалар Сиднейдегі Кронулла жағажайына адамдарды тартты. Тек Сидней облысында ғана емес, басқа штаттарда да SMS-хабарламалар тарады (Daily Telegraph). Толқудан кейін мұндай мәтіндік хабарламалар мен электрондық поштаның саны да артты. 5000 адамнан тұратын топ кейбір этникалық топтарға зорлық көрсетті. Сазерленд округінің әкімі наразылықтардың себебін SMS-хабарламалардың кең таралуымен байланыстырды. Жаңа Оңтүстік Уэльс полициясы адамдарды SMS-хабарлама жібергені үшін жауапкершілікке тарту мүмкіндігін қарастырды. Жауап ретінде де SMS-хабарламалар қолданылды. 2008 жылдың қаңтар айында Австралиядағы Нарре Уорренде 500-ге жуық адам қатысқан кеш көтеріліске ұшырады, бұл SMS және Myspace арқылы тараған ақпараттың нәтижесі болды. Оқиғадан кейін полиция комиссары жастарға SMS және Интернеттің күші туралы ескерту жазылған ашық хат жолдады. Гонконгтағы үкімет өкілдері SMS-хабарламалардың қоғамдық байланысқа көмектесетінін атап өтті, себебі олар бірнеше хабарламаны бірден көп адамға жібере алады. Ресми тұлғалардың айтуынша, бұл қоғамдық жиналыстар мен іс-шараларға шақырудың оңай тәсілі. 2009 жылғы Иран сайлауы кезіндегі наразылықтарды үйлестіру үшін SMS-хабарламалар пайдаланылды. 2009 және 2012 жылдар аралығында АҚШ кубалықтар үшін Twitter-ге ұқсас ZunZuneo атты қызмет құрып, қаржыландырды, ол бастапқыда ұялы телефон арқылы мәтіндік хабарламаларға негізделген, ал кейін интернет интерфейсімен жабдықталды. Бұл қызметті АҚШ-тың Халықаралық даму агенттігі Транзициялық бастамалар кеңсесі арқылы қаржыландырды, сондай-ақ Каймана аралдарындағы, Испаниядағы және Ирландиядағы мердігерлер мен номиналды компанияларды пайдаланды. Басты мақсат – «мемлекет пен қоғам арасындағы билік тепе-теңдігін қайта қарастыруға» қабілетті «ақылды топтарды» ұйымдастыру болды. Абоненттер туралы деректер базасы құрылды, онда олардың жынысы, жасы және «саяси көзқарастары» көрсетілді. ZunZuneo-ның ең жоғары деңгейінде 40 000 кубалық пайдаланушы болды, бірақ АҚШ қаржыландыруы тоқтатылғаннан кейін қызмет қаржылық тұрғыдан тұрақсыздыққа ұшырап, жабылды.

Саясатта

СМС-хабарламалар саяси әлемге әсер етті. Америкалық үгітшілер сайлаушыларға жету үшін есіктен-есікке қарағанда, мәтіндік хабарламалар жіберудің әлдеқайда оңай және арзан екенін анықтады. 2006 жылы Мексиканың сол кездегі президенттікке үміткері Фелипе Кальдерон Андрес Мануэль Лопес Обрадордан тар үлкен жеңіске жеткенге дейін бірнеше күн бұрын миллиондаған СМС-хабарлама жіберді. 2001 жылдың қаңтарында Джозеф Эстрада Филиппин президенті лауазымынан кетуге мәжбүр болды. Оған қарсы науқан SMS-тізбекті хаттар арқылы ұйымдастырылғаны туралы кеңінен хабарланды. 2004 жылғы Румыния президенттік сайлауының соңғы күні Адриан Нэстасеге қарсы хабарлама кеңінен таратылып, сол күні үгіт жүргізуге тыйым салған заңдарды бұзды. СМС-хабарламалар үгіт науқанын насихаттау арқылы саясатқа көмектесті. 2001 жылдың 20 қаңтарында Филиппин президенті Джозеф Эстрада тарихта алғаш рет билікті "ақылды топқа" жоғалтқан мемлекет басшысы болды. 1986 жылы Маркос режимін құлатқан халық билігінің бейбіт демонстрациялары өткен Манилаға бір миллионнан астам тұрғын жиналды. Бұл адамдар өздерін ұйымдастырып, СМС-хабарламалар арқылы әрекеттерін үйлестірді. Олар қару-жарақсыз, зорлық-зомбылықсыз үкіметті құлатты. СМС-хабарламалар арқылы олардың жоспарлары мен идеялары басқаларға жеткізіліп, сәтті іске асырылды. Бұл әрекет сонымен қатар әскерилерді режимді қолдаудан бас тартуға ынталандырды, нәтижесінде Эстрада үкіметі құлады. Жақында жүргізілген жүйелі шолу және 3779 қатысушының жеке деректерінен жасалған мета-талдау, ұялы телефон арқылы жіберілген СМС-хабарламалардың қан қысымын және дене салмағының индексін жақсартуға көмектесетінін көрсетті. 2-типті қант диабетімен ауыратын адамдармен жүргізілген тағы бір зерттеуде қатысушылар стандартты күтімге қосымша қант диабетіне арналған СМС-хабарламалар бағдарламасын алу үшін шамалы сома төлеуге дайын екендіктерін көрсетті. "Бір сауалнамаға сәйкес, дәрігерлердің 73% -ы жұмыс туралы басқа дәрігерлерге СМС-хабарлама жібереді, бұл жалпы халықтың көрсеткішімен салыстырылады". 2006 жылы 1-типті қант диабетімен ауыратын балалар мен жасөспірімдерге ескерту хабарламалары жіберілген зерттеуде емделуге ұмтылудың жақсарғаны байқалды. Бұл дәрігерлердің Медициналық сақтандырудың жеңілдігі мен жауапкершілігі туралы заңды бұзу қаупі бар. Хабарламаларды телефонға шексіз сақтау мүмкіндігі болғандықтан, пациент туралы ақпарат ұрлануы немесе жоғалуы мүмкін, сондай-ақ басқа рұқсатсыз тұлғалар оны көруі мүмкін. HIPAA құпиялылық ережесі медициналық шешімге қатысты кез келген СМС-хабарламаның пациентке қолжетімді болуын талап етеді, яғни EMR жүйесінде тіркелмеген кез келген хабарлама HIPAA-ны бұзуға әкелуі мүмкін.

Медициналық мәселелер

Ұялы құрылғыларда пернелерді басу үшін бас бармақты шамадан тыс пайдалану "BlackBerry thumb" деп аталатын қайталанатын жарақат түрінің жоғары деңгейіне алып келді (бұл атау ескі Blackberry құрылғыларында пайда болған жағдайға қатысты болғанымен, сол телефондардың жанында айналмалы дөңгелегі болған). Ұдайы түрде мәтіндік хабарлама жіберуден бас бармақтың сіңірлерінің қабынуы "мәтіндік хабарлама жіберушінің бас бармағы" немесе "мәтіндік хабарлама жіберудің теносиновиті" деп аталады. Мәтіндік хабарламалар жіберу көптеген жол апаттарының қосымша себебі болып табылады, полиция ұялы телефон тіркелмелерін тексергенде, көптеген жүргізушілердің хабарлама жіберу немесе алу әрекеттері кезінде көліктерін басқаруды жоғалтқандығы анықталды. Интернетке тәуелділіктің өсуі де қазір мәтіндік хабарламалармен байланысты, себебі ұялы телефондарда мәтіндік хабарлама жіберуге қосымша электрондық пошта мен интернетке қол жеткізу мүмкіндігі де бар.

Етіктік

Жазысқандағы әдеп – бұл жазысқанда дұрыс мінез-құлыққа қатысты талаптар. Бұл күтулер әртүрлі мәселелерді қамтуы мүмкін, мысалы, хабар жіберілген және алынған/оқылған жағдай, қатысушылар хабарлама жіберген немесе алған/оқылған кезде кіммен бірге болған, немесе әдепсіз хабарламалар қандай болады. Эмили Пост институтының сайтында жазысқандар тақырыбына арналған бірнеше мақала жарияланған, онда осы жаңа байланыс түріне қатысты "не істеу керек және нені істемеу керек" туралы кеңестер берілген. Мысалы: "Хабарыңызды қысқа етіңіз. Ешкім сізбен телефон арқылы сөйлесудің орнына, жазысып әңгімелескімі келмейді". Тағы бір мысал: "Барлық әріптерді үлкен етіп жазбаңыз. Хабарламаны үлкен әріптермен жазу – сіз қарсыласыңызға айқайлап жатқандай көрінеді, сондықтан мұндайдан аулақ болу керек". Әдеп талаптары әртүрлі факторларға байланысты өзгеруі мүмкін. Мысалы, АҚШ пен Үндістанда дұрыс мінез-құлыққа қатысты күтулердің айқын ерекшеліктері бар екені анықталды. Сол зерттеуде білім саласындағы жұмыскерлердің 33% жазысқандарды жұмыстағы табыс пен өнімділік үшін маңызды деп санайды.

Типпен танысу көрсеткіштері

Кейбір мәтіндік хабар алмасу бағдарламаларында, әңгімелесуші әріптерді теріп жатқанда, үш нүкте көрсетіледі. Бұл мүмкіндік "теріп жатқанды хабарлау индикаторы" деп аталады, және оған 1990-шы жылдардан бері патенттер тіркелген.

Спам

2002 жылы ұялы телефон пайдаланушыларына SMS арқылы спам жіберу көбейіп, ұялы байланыс операторлары бұл құбылысқа қарсы шаралар қабылдауға кірісті, одан әрі ол кең таралмас бұрын. 2007 жылдың наурыз айына дейін SMS-ке қатысты ірі спам оқиғалары тіркелмеген, бірақ индустриялық бақылаушылар, оның ішінде Consumer Reports журналы және Utility Consumers' Action Network (UCAN) ұялы телефон спамының бар екенін атап өтті. 2005 жылы UCAN компаниясы Sprint-ке өз клиенттеріне спам жібергені және әр хабарлама үшін 0,10 доллар есептегені үшін сотқа шағымданып, іс қозғады. 2006 жылы бұл мәселе келісіммен шешілді, нәтижесінде Sprint клиенттерге SMS арқылы Sprint жарнамаларын жіберуден бас тартты. SMS бойынша сарапшы Acision (бұрынғы LogicaCMG Telecoms) 2006 жылдың соңында SMS-тің жаңа түрлері пайда болғанын хабарлады, соның ішінде SMiShing (электрондық пошта арқылы фишингке ұқсас) құбылысының алғашқы мысалдары тіркелді. SMiShing-те пайдаланушылар компаниядан келгендей көрінетін SMS-хабарламалар алады, олардың мақсаты – жоғары тарифтік нөмірлерге қоңырау шалуға немесе жеке ақпаратты жіберуге итермелеу. 2012 жылы Ұлыбританиядағы тұтынушылардың құқығын қорғайтын PhonepayPlus ұйымы да осыған ұқсас алаңдаушылықтарды білдірді.

Баға мәселесі

Америка Құрама Штаттарында жоспардан тыс мәтіндік хабарламалардың шамадан тыс қымбаттығына байланысты алаңдаушылық туды. AT&T Mobility және көптеген басқа да қызмет провайдерлері, егер абонентте мәтіндік хабарлама жоспары болмаса немесе берілген мәтіндік хабарламалар саны сақталмаса, әр хабарлама үшін 20 центтен төлеуді талап етеді. SMS-хабарламаның максималды көлемі 160 байтты құрайтындықтан, бұл баға 1310 долларға дейін жетеді. Егер осы трафик бағасы телефон қоңырауларына қолданылса, бір минуттық телефон қоңырауы 120 доллар тұрар еді. Қызмет провайдерлері клиенттер санын арттырып, сыйымдылығын кеңейтуде, сондықтан олардың операциялық шығындары артуы керек емес, азайуы керек. 2005 жылы Gartner компаниясының мәліметінше, мәтіндік хабарламалар 70 миллиард долларлық кіріс әкелді, бұл 2005 жылғы Голливуд кассасының үш еселенген көрсеткіші. Әлемдік статистика бойынша, 2005 жылы бір триллионнан астам SMS-хабарлама жіберілді. Ірі ұялы байланыс операторлары кез келген келісімге келгенін жоққа шығарса да, пакеттен тыс мәтіндік хабарламалардың бағасы 2007 мен 2008 жылдар аралығында АҚШ-та 10 центтен 20 центке дейін екі есеге өсті. 2009 жылдың 16 шілдесінде Сенатта Шерман монополияға қарсы заңын бұзу мүмкіндігін зерттеу үшін тыңдау өтті. Осындай тенденция басқа елдерде де байқалады, бірақ Германиядағы сияқты, кең таралған бірыңғай тарифтік жоспарлар мәтіндік хабарламаларды қолдануды жеңілдетсе де, шетелге жіберілген мәтіндік хабарламалар үшін бағалар жоғары болып қалады.

Бәсекелестіктің күшеюі

Мәтіндік хабарламалар нарығы әлі де дамып келе жатқанмен, дәстүрлі SMS-ке смартфондардағы деректер арқылы қолжетімді баламалы хабарлау қызметтері бәсекелес болып келеді. Бұл қызметтер әлдеқайда арзанға түседі және мультимедиалық мазмұнмен (мысалы, фотосуреттер, бейнелер немесе аудио жазбалармен) алмасу, топтық хабарласу сияқты қосымша мүмкіндіктер ұсынады. Әсіресе батыс елдерінде осы қызметтердің көптегені пайдаланушылардың қызығуын арттыруда. Олардың ішінде Apple-дің iMessage (тек Apple жүйесінде қолданылады) және Google-дің RCS қызметтері айқын мысалдар болып табылады. 2021 жылы әлем бойынша 8,4 триллион SMS хабарлама жіберілсе, WhatsApp арқылы ғана 18,25 триллион хабарлама жіберілді.

Қауіпсіздік мәселелері

Сарапшылар бизнес қолданушыларға құпия ақпарат алмасу үшін жеке тұлғаға арналған SMS-ті пайдаланбауға кеңес береді. Қарапайым SMS-хабарламалардың мазмұны желі операторының жүйелері мен қызметкерлеріне белгілі. Сондықтан, жеке тұлғаға арналған SMS қауіпсіз байланыс құралы ретінде қолайлы емес. Бұл мәселені шешу үшін көптеген компаниялар хабарламаларды бағыттау үшін SS7 байланысына негізделген SMS шлюз провайдерін пайдаланады. Бұл халықаралық терминациялау моделінің артықшылығы – деректерді тікелей SS7 арқылы бағыттау мүмкіндігі, бұл провайдерге SMS-тің толық жолын көруге мүмкіндік береді. Бұл SMS-хабарламаларды басқа ұялы байланыс операторларының SMS орталықтары арқылы өтусіз, тікелей алушыға және алушыдан жіберуге болады дегенді білдіреді. Бұл тәсіл хабарламаны өңдейтін ұялы байланыс операторларының санын азайтады; алайда, сарапшылар оны толыққанды қауіпсіз байланыс деп санамауға кеңес береді, себебі хабарламаның мазмұны SMS шлюз провайдеріне белгілі болады. Балама рет жіберуші және қабылдаушы құрылғыда орнатылған, соңғы нүктелерді қорғайтын бағдарламалық құралды пайдалану болып табылады, онда бастапқы мәтіндік хабарлама шифрланған түрде жеке тұлғаға арналған SMS ретінде жіберіледі. Кілтті ауыстыру арқылы, желі операторының деректерді сақтау заңдарына сәйкес сақталған шифрланған мәтіндік хабарламаларды, тіпті құрылғылардың бірі бұзылған жағдайда да, шифрлау мүмкін емес. Бұл тәсілдің бір қиындығы – байланыс құралы ретінде пайдаланылатын құрылғылардың үйлесімді бағдарламалық құралмен жабдырылуы керек. Алдын ала хабарламасыз ақаулардың болу ықтималдығы операторлар арасында жоғары болуы мүмкін. Халықаралық SMS-хабарламалардың сенімділігі жіберуші елге, қабылдаушы елге және операторларға байланысты өзгеруі мүмкін. Кодтау үшін қолданылатын әріптер жинағының айырмашылығы бір елден екінші елге жіберілген мәтіндік хабарламаны оқылмайтын етеді.

Жазулар мен байқау

Гиннес рекордтар кітабында мәтіндік хабарлама жіберу бойынша әлемдік рекорд тіркелген. Норвегиялық Соня Кристиансен Гиннес анықтаған ресми мәтіндік хабарламаны 37,28 секундта жіберді. Хабарламада: «Серрасалмус және Пигоцентр туыстамаларының қырқа тісті пираниялары әлемдегі ең қатыгез тұщы су балықтары болып саналады. Бірақ шындығында, олар сирек адамға шабуыл жасайды». «Альтернативті рекордтар кітабы» Крис Янгты (Орегон штатының Салем қаласы) алдын ала берілмеген мазмұны бар ең жылдам 160 таңбалық мәтіндік хабарлама жіберген рекордсмен ретінде тіркеді. Оның 62,3 секундтық рекорды 2007 жылдың 23 мамырында жасалды. Жаңа Зеландияның Дунедин қаласынан Эллиот Николз көздері байланған күйде ең жылдам мәтіндік хабарлама жіберу бойынша әлемдік рекордты иеленеді. 2007 жылдың 17 қарашасында көздері байланған күйде 160 әріптен тұратын мәтіндік хабарламаны 45 секундта жіберу рекорды орнатылды, бұл 2006 жылдың қыркүйек айында итальяндық жіберген 1 минут 26 секундтық бұрынғы рекордты жаңартты. Огайо штатының Эндрю Аклин бір айда жіберілген немесе алынған 200 052 смс-хабарлама бойынша рекордты жасады. Оның жетістіктері алдымен Дүниежүзілік рекордтар академиясында, содан кейін Риплидің «Believe It Or Not 2010: Seeing Is Believing» кітабында жарияланды. Ол бір айда ең көп мәтіндік хабарлама жібергені үшін Универсалды рекордтар дерекқорына ие болды; алайда, бұл рекорд екі рет бұзылды және 2010 жылы Фред Линдгрен 566607 хабарлама деп тіркелді. 2010 жылдың қаңтар айында LG Electronics ең жылдам мәтін жазушыларды анықтау үшін LG Mobile World Cup халықаралық жарысына демеушілік етті. Жеңімпаздар Оңтүстік Корея командасы – Ха Мокмин мен Бае Ён Хо болды. 2011 жылдың 6 сәуірінде SKH Apps iTextFast iPhone қосымшасын шығарды, ол тұтынушыларға мәтіндік хабарлама жіберу жылдамдығын тексеруге және Гиннес рекордтар кітабында қолданылатын абзацпен жаттығу жасауға мүмкіндік береді. 2011 жылғы деректер бойынша Game Center-да көрсетілген ең жақсы уақыт – 34,65 секунд.

Морзе коды

Морзе кодының шеберлері мен SMS қолданушылары арасында бірнеше жарыс өткізілді. Көптеген ұялы телефондарда Морзе кодымен қоңырау сигналдары мен хабарламалар бар. Мысалы, көптеген Nokia телефондарында қысқа хабар келгенде "S M S" дегенді Морзе кодымен дыбыстау мүмкіндігі қарастырылған. Ал кейбір телефондар "Nokia" компаниясының "Connecting people" деген слоганын да Морзе кодымен хабарлама тоны ретінде ойната алады. Кейбір ұялы телефондар үшін қысқа хабарларды Морзе кодымен енгізуге мүмкіндік беретін үшінші тарап бағдарламалары қолжетімді.

Аренаның қауіпсіздігі

Көптеген спорт ареналары қазір клиенттерге қауіпсіздік туралы алаңдаушылықтарын, мысалы, мас немесе тәртіпсіз жанкүйерлерді, немесе төгілген заттар сияқты қауіпсіздік мәселелерін SMS арқылы хабарлай алатын нөмір ұсынады. Бұл бағдарламалар клиенттер мен қауіпсіздік қызметкерлері тарапынан дәстүрлі әдістерге қарағанда тиімдірек деп мақталады. Мысалы, көрермен маңызды бір нәрсені хабарлау үшін орыннан тұрып, іс-шараны қалып қоймауы керек. Сонымен қатар, тәртіпсіз жанкүйерлер туралы шамалы жасырын түрде хабар беруге болады. "SMS арқылы шағымдану" қауіпсіздік қызметкерлеріне хабарларды басымдыққа бөлуге көмектесетін пайдалы құрал береді. Мысалы, бір бөлімнен тәртіпсіз жанкүйер туралы түскен жалғыз шағым ыңғайлы уақытта қарастырылуы мүмкін, ал бірнеше көрермендерден бірнеше шағым түскен жағдайда дереу шара қолданылуы керек.