Кіріспе

Аргилл және Бют, Шотландиядағы бұрынғы Корольдік әуе күштері станциясы
әуежайдың азаматтық қолданылуы

Корольдік әуе күштері Махриханиш немесе RAF Махриханиш (бұрынғы) – Шотландиядағы Кинтайр түбегіндегі Махриханиш қаласына жақын және Кемпбелтаунның батысында орналасқан бұрынғы Корольдік әуе күштері станциясы. Махриханиш деп аталатын екі әуеайлақ болды, біріншісі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде пайдаланылды және Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін жабылар алдында Корольдік әскери-теңіз әуе қызметі мен RAF қолданды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде салынған екінші әуеайлақ соғыс жылдары Флоттың әуе күштерімен кеңінен пайдаланылды. 1960 жылдары ол қайта жаңартылып, RAF станциясы болды және АҚШ Әскери-теңіз флотына ядролық қару сақтау орны және АҚШ Әскери-теңіз флотының ТМК-ның 2-тобы Әскери-теңіз арнайы операциялар тобы үшін база ретінде берілді. Суық соғыс аяқталғаннан кейін Еуропадағы АҚШ әскери күштерінің қысқартылуы нәтижесінде АҚШ Әскери-теңіз флоты Махриханишты тастап, 1995 жылдың 30 маусымында өз нысандарын Қорғаныс министрлігіне (ҚҚМ) қайтарды, содан кейін станция ҚҚМ Махриханиш болып қайта аталды және күтім мен техникалық қызмет көрсету режимінде сақталды. 2012 жылдың мамыр айында станция Machrihanish Airbase Community Company (MACC) компаниясына сатып алу құқығы арқылы сатылды. MACC қазір бұл жерді бизнес-парк ретінде пайдаланады, ал әуеайлақтың бір бөлігі Кемпбелтаун әуежайын қамтиды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңында Кампбелтауннан батысқа қарай 3 км жерде Махриханиш әуеайлағы құрылды. Махриханиш әуежайы және теңізге тікелей қосылу станциясы деп аталған бұл жерде ағаштан жасалған және кенептен құралған Бессоно ангарлары мен Армстронг үйшіктері орналасқан. Ол Royal Naval Air Service (RNAS) қызметкерлерімен Странраер қаласының жанында, оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 80 км жерде орналасқан Люс-Бей әуе кемелері станциясының қосалқы станциясы ретінде пайдаланылды. Махриханиш салыстырмалы түрде ашық болғандықтан және орманнан қорғаныш болмағандықтан, әуеайлақ әуе кемелері үшін аз қолданылған деп есептеледі. 1918 жылдың 1 сәуірінде Махриханиш жаңадан құрылған Корольдік әуе күштерінің (RAF) бақылауына өтті, RNAS армияның Корольдік ұшу корпусымен біріктірілді. Әуеайлақ No. 25 (Операциялар) тобының құрамына кірді, ал No. 272 эскадрильясы 1918 жылдың 25 шілдесінде құрылды, Клайд шығанағындағы суасты қайықтарына қарсы патрульдеу үшін он сегіз Airco DH.6 ұшағын пайдаланды. 1930 жылдары ол Islay, Renfrew және Белфастқа бағытталған Midland & Scottish Air Ferries рейстерін жүзеге асыру үшін пайдаланылды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Әуеайлақ 1940 жылы Флот Әуе Армиясы (FAA) реквизициялады және 1941 жылдың сәуірінде ол Корольдік Әуе Теңіз Станицасы (RNAS) Махриханиш немесе HMS Landrail деп аталды. Осы кезеңде, Бернард Санли & Sons компаниясы FAA үшін қазіргі әуеайлақтың солтүстік-батысында жаңа әуеайлақ салды. Жаңа әуеайлақ 1941 жылдың 15 маусымында ашылды және 1941 жылдың жазына дейін RNAS Strabane деп аталды, содан кейін RNAS Machrihanish және HMS Landrail атауларын алды. Бастапқы әуеайлақ жаңа әуеайлақтың серік станциясы болып, HMS Landrail II деп аталды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Махриханиш FAA және RAF ұшақтарының кең ауқымында оқу-жаттығулар үшін және ұшақ тасымалдаушылардан түскен эскадрильялар үшін база ретінде кеңінен пайдаланылды. Әуеайлақ сонымен қатар суасты қайықтарына қарсы патрульдеу және конвойды сүйемелдеу міндеттері үшін де қолданылды, ол Ұлыбританиядағы ең жұқтырылған үш станцияның бірі болды. Соғыс аяқталғаннан кейін, станция 1946 жылдың 16 сәуірінде жабылды. Сол уақытта HMS Landrail II жабылып, жері ауыл шаруашылығына қайтарылды. НАТО қаржысымен 1960 жылдардың басында станция кең ауқымды қайта құрылымдаудан өтті, онда жеті шаруашылық және алты шағын шаруашылыққа тиесілі жерлер алынды. 1963 жылдың 27 мамырында Махрихаништің басқаруы Әскери-әуе министрлігіне берілді. Операциялық станса болмаса да және онда ұшатын эскадрильялар болмаса да, ол НАТО-ның Еуропадағы Бас Одақтас Қолбасшысына, Кеңес Одағымен соғыс жағдайында алдыңғы операциялық база ретінде пайдалану үшін берілді.

АҚШ әскери-теңіз флотының пайдалануы

1960 жылдардың ортасында әуежай АҚШ Әскери-теңіз күштерінің қолданысына берілді. Кейіннен оларға АҚШ Атлантикалық флотының құрамындағы жарылғыш заттарды залалсыздандыру (EOD) тобының бөлімшесі қосылды. 1974 жылы АҚШ Теңіз жаяу әскерлерінің бір бөлімшесі келді, олардың міндеті – ядролық қарудың қауіпсіздігін қамтамасыз ету болды, бұл жұмысқа дейін АҚШ ТЖК қызметкерлері жауапты болған. Әуежайдың оңтүстік-батыс бөлігінде SEAL-дердің пайдалануы үшін жаңа ғимараттар салынды. Басты ғимаратта кеңселер, брифингтер өткізілетін бөлмелер, қару-жарақ қоймасы, дыбыс өткізбейтін бөлме, ішкі 25 метрлік атыс полигоны және гараж орналасқан. Жеке ғимаратта парашюттерді кептіру мұнарасы және ірі көліктердің тікелей көлік ұшағынан ғимаратқа кіруіне мүмкіндік беретін үлкен зал болды. Сондай-ақ, Гейдон типіндегі ангар салынды. 1981 жылдан бастап RAF Machrihanish ғарыш кемесінің трансокеандық апат жағдайындағы қону алаңы ретінде сертификатталды. 1990 мен 1995 жылдар аралығында Қорғаныс министрлігі және НАТО осы станцияның құрылысына тиісінше 16 миллион және 39,9 миллион фунт стерлинг жұмсады.

Әскери күштерді азайту

Суық соғыс аяқталғаннан кейін АҚШ әскери күштерінің Еуропадан шығарылуы нәтижесінде, АҚШ Әскери-теңіз күштері 1995 жылғы 30 маусымда Махриханишты тастап, өз нысандарын Қорғаныс министрлігіне (ҚМ) қайтарды. АҚШ Әскери-теңіз күштерінің кетуінен кейін станция Қорғаныс министрлігінің (ҚМ) Махриханиш бөлімшесі болып қайта аталды және күтімге алу және техникалық қызмет көрсету режиміне қойылды, яғни ол енді белсенді қолданыста болмаса да, оны оңтайлы уақыт ішінде қайта іске қосуға болатын жағдайда сақтау қаралды. Әуе алаңы әскери жаттығулар мен әуе шараларын жүргізу үшін уақыт-уақыт пайдаланыла берді. 1996 жылғы наурыз айында Азаматтық авиация басқармасы Highlands and Islands Airports Ltd. (HIAL) компаниясына әуежай лицензиясын берді, бұл әуе алаңынан коммерциялық рейстерді орындауға мүмкіндік берді. Осылайша ол Кемпбелтаун әуежайы деп аталды. 2005 жылы Қорғаныс министрлігі әлі де әуе алаңын қайта іске қосуды қарастырып жатқаны туралы хабарланды.

Жабылу және әскери қызметтен кейінгі пайдалану

Станцияның әскери болашағы болмағандықтан, 2008 жылдың наурыз айында жергілікті қоғамдастықтың мүшелері Махриханиш әуе базасының қоғамдық компаниясын (MACC) құрды. Олар бұл жерді сол аймақта тұратын және жұмыс істейтін адамдардың мүддесі үшін пайдалануды қалады. 2008 жылдың 6 қазанында Махрихаништің қорғанысқа қажеттіліктен артық екені және сатылатындығы туралы ресми түрде жарияланды. 2009 жылдың 14 мамырында сайт сатуға шығарылды, сонда МО әлеуетті жеке сектор инвесторларын анықтау үшін қызығушылық білдіру туралы өтініштерді қабылдады. Бұл қадам сынға ұшырады, жергілікті қоғамдастықтың өкілдері олармен кеңеспегендеріне және қоғамдық сатып алу мүмкіндігі ескерілмегеніне алаңдаушылық білдірді. Қоғамдық сатып алу құқығы арқылы жүзеге асырылатын сатып алу жоспарлары 2010 жылдың тамызында Шотландия үкіметінің ұсыныстардың тиімділігіне қатысты алаңдаушылықтарына байланысты жергілікті қоғамдастықтың дауыс беру нәтижесі қабылданбауынан кешікті. Алайда, қосымша дауыс беруден кейін, MACC 2012 жылдың 11 мамырында МОД-дан 1 фунт стерлингке сайтты сәтті сатып алды. Highlands & Island Enterprise, Шотландия үкіметі және Аргилл және Бьют кеңесінің қолдауымен MACC Кампбелтаун аймағының тұрақты болашағын құру мақсатында сайттың бір бөлігін коммерциялық пайдалануға берді. Campbeltown әуежайы, оның жер учаскесінің ұзақ мерзімге жалға алынған бөлігі HIAL компаниясымен жұмыс істеуін жалғастыруда. Глазго әуежайына жоспарлы рейстерді Loganair компаниясы орындайды.

Мұралық

1975 жылы табыс етілген Махриханиш станциясының нышанында Клеймор деп аталатын күміс шотландтық қылышы бейнеленген. Қылышы төрт толқынның фонында көрсетілген, ол теңізді символдайды. Нышан станцияның теңіз операцияларына қатысты алдыңғы база ретінде қолданылуын көрсетеді. Станцияның ұраны (Airm a dhìonadh na fairgeachan) шотланд гаэль тілінде жазылған және «теңізді қорғауға қару» деп аударылады, бұл станцияның теңіздегі маңызды рөлін тағы да растайды.