Кіріспе

Шахмат ашылуы

Нимзо үнді қорғанысы – шахмат ашылуы, мына қозғалыстармен сипатталатын:
1. d4 Nf6
2. c4 e6
3. Nc3 Bb4

Басқа қозғалыс тізбектері, мысалы 1. c4 e6 2. Nc3 Nf6 3. d4 Bb4, де мүмкін. Шахмат ашылулары энциклопедиясында Нимзо үнді қорғанысы E20–E59 ретінде жіктеледі. Бұл гипермодернистік ашылуды Арон Нимзович 20 ғасырдың басында шеберлік деңгейіндегі шахматқа енгізді. Көптеген үнділік ашылулардан айырмашылығы, Нимзо үнді қорғанысы бірден фианкеттоны қамтымайды, бірақ қаралар көбінесе b6 және Bb7 қозғалыстарын жасайды. Ақтардың жылқысын байланыстыру арқылы, қаралар 4. e4 қауіптілігін болдырмай, ақтарға екі пешканы бір қатарға орналастыруға тырысады. Ақтар қаралардың позициясына шабуыл жасауға дайындық үшін өздерінің фигураларын дамытуға және құруға тырысады. Қаралардың пешка құрылымын қабылдауды кейінге қалдыруы Нимзо үнді қорғанысын (кейде жай ғана "Нимзо" деп аталады) 1. d4-ке қарсы өте икемді қорғанысқа айналдырады. Ол сондай-ақ патшайымның гамбиті немесе патшайымның үнді қорғанысының варианттарына көшуге мүмкіндік береді. Нимзо үнді қорғанысы 1. d4-ке қарсы өте беделді қорғаныс болып саналады, ол барлық деңгейде ойналады және Капабланкадан бері барлық әлем чемпиондары ойнаған. Ақтар көбінесе 3. g3 немесе 3. Nf3 қозғалыстарын жасайды, Нимзо үнді қорғанысынан аулақ болу үшін, сонда олар 3... Nf3 Bb4+ (Бого үнді қорғанысы) кездесуіне 4. Bd2 немесе 4. Nbd2 жауабын бере алады, 4. Nc3 орнына.

Жалпы ескертулер

Нимзо үндісінде қаралар көбінесе Bxc3 ойнау арқылы піл жұбын беруге дайын тұрады. Олар динамикалық өтемақы ретінде ақтардың c пілдерін екілеп, статикалық әлсіздік құрады, және ақтардың Bxc3 соңынан бір фигурамен қайта басып алу мүмкіндігі болған жағдайларда да, орталықтағы d5 және e4 жарық алаңдарына қарсы ойын жасайды. Пілді патшаға тіреу арқылы қаралар орталықты тікелей бақыламай, e4 жүруін шектейді. Қаралар ақ пілдерінің мүмкіндіктерін азайту үшін позицияны жабуға тырысады. Осы мақсатта, қаралар ақ пілдерін алға жылжудан тоқтатып, ақтардың шабуыл мүмкіндіктерін бейтараптандыруы керек. Мысал ретінде, 1948 жылғы Әлем Чемпионатындағы Михаил Ботвинник – Самуил Решевский ойыны, ақтардың 24-ші жүрісінен кейін диаграммадағы позицияға жетті. Ойын барысында Решевский Nf6–e8 және f7–f5 жүрістері арқылы ақтардың патшалық қанатындағы шабуылын тоқтата алды. Енді ақтардың екі пілі қорғануға кетеді, ал ақ патшайымы a2 алаңында пассивті болып, a3 және c4 пілдерін қорғайды. Қарсы ойынға мүмкіндік жоқ болғандықтан, ақтардың ойыны стратегиялық тұрғыдан бейшара болып табылады, және қаралар соңында патшайымдарды алмастырып, эндшпейльде жеңіске жетеді.

Рубинштейн жүйесі: 4.e3

Рубинштейн жүйесі (Акиба Рубинштейннің атымен аталған) – Ақ фигуралардың Нимзо үнді қорғанысына қарсы ең көп қолданылатын тәсілі. Светозар Глигорич пен Лайош Портиш мансаптарында осы бағыттың теориясы мен практикасына үлкен үлес қосты. Ақ фигуралар нақты жоспарға белсенбей, дамуларын жалғастырады. Қара фигуралар жауап ретінде үш негізгі мүмкіндікке ие: 4…0-0, 4…c5 және 4…b6. Сонымен қатар, қаралар кейде 4…d5 немесе 4…Nc6 ойнайды. 4…d5 жүрісі 4…0-0-ден туындайтын позицияларға көшуге мүмкіндік береді, бірақ Ақ фигуралардың қосымша 5.a3 мүмкіндігі бар (Ботвинник вариациясы деп аталады). Бұл қараны слонды e7-ге қайтаруға немесе c3-дегі ұстауға мәжбүр етеді, бұл Самиш вариациясының позициясына көшеді, ол ұзақ уақыттан бері Ақ фигуралар үшін жақсы деп есептеледі, себебі олар кейін cxd5 жүрісі арқылы c4-тегі әлсіз пешканы жойып, e4 пешкасын бұзуға дайындық жасайды, бұл слондар жұбымен қолдалады (кей жағдайларда f3-пен, себебі ат әлі сол алаңға бекітілмеген), соның нәтижесінде ашық позицияда күш алады. 4…Nc6 – бұл Тайманов вариациясы, ол ресейлік гроссмейстер Марк Таймановтың атымен аталады. Қара фигуралар e5 ойнауға дайындалады, бұған d5 және dxc4 немесе d6 жүрістері қадамдары ілеседі. Бұл вариацияны жас Бобби Фишер бірнеше рет сынап көрді, және ол ұзақ жылдар бойы гроссмейстер Нухим Рашковскийдің сүйіктісі болды.

4...0-0 Негізгі жол: 4.e3 0-0 5.Bd3 d5 6.Nf3 c5 7.0-0

Қаралардың ең икемді және жиі ойналатын жауабы — 4…0-0. Негізгі желі жалғасады: 5. Bd3 d5 6. Nf3 c5 7. 0-0, диаграммадағы позицияға жетіледі. Ақ патша жағынан дамып, қаралар орталықтың үлесін иеленді. Осы сәттегі ең маңызды жалғасулар:

7…dxc4 8. Bxc4 Nbd7 (Парма вариациясы)
7…dxc4 8. Bxc4 cxd4 9. exd4 b6 (Карпов вариациясы)
7…dxc4 8. Bxc4 Nc6 9. a3 Ba5 (Ларсен вариациясы)
7…Nc6 8. a3 Bxc3 9. bxc3 dxc4 10. Bxc4 Qc7 (Негізгі вариация)
7…Nc6 8. a3 Bxc3 9. bxc3 Qc7 (Хасин вариациясы)
7…Nbd7 (Авербах вариациясы)

Парма вариациясы (7…dxc4 8. Bxc4 Nbd7) словен гроссмейстері Бруно Парманың есімімен аталады және d4-тегі піштер алмасылса, Карпов вариациясына көшуі мүмкін. Ақ әдетте 9. Qe2-мен жалғастырады, d1-ді мұнара үшін босатып, d пішінің алға жылжуына көмектеседі. Содан кейін қара маңызды шешімге келеді. Олар 9…b6 ойнауы мүмкін, кейіннен cxd4 ойнау ниетімен, d пішін оқшауланып, блокадалау үшін, немесе c3-те де айырбасталып, оқшауланған c3–d4 пішін жұбына қарсы ойнау үшін. Немесе, олар b5-пен кеңістік алу үшін 9…a6 қарастыруы мүмкін. Бұл жағдайда қаралар әдетте өздерін сақтайды. 7…dxc4 8. Bxc4 кейін, қараның сегізінші жүрісінде екі сирек баламасын атап өткен жөн: 8…Qe7, Rd8 ниетімен – бұрынғы әлем чемпионы Василий Смыслов ойлап тапқан Смыслов вариациясы, ал 8…Bd7, содан кейін Bc6 – екі мәрте әлем чемпионатының финалисі Дэвид Бронштейннің идеясы – Бронштейн вариациясы. Карпов вариациясы (7…dxc4 8. Bxc4 cxd4 9. exd4 b6) бұрынғы әлем чемпионы Анатолий Карповтың есімімен аталады және қараның Рубинштейн жүйесіне қарсы ең сенімді қорғаныстарының бірі. Қазіргі уақытта ақтың d қатарында оқшауланған піші бар, алайда қаралар Bxc3 ойнауды жоспарлап, Bb7, Nbd7, R(a)c8 және Qc7 арқылы ақтың c және d піштерін шектеуге тырысады. 7…dxc4 8. Bxc4 cxd4 9. exd4 b6 кейін ойын әдетте 10. Bg5 Bb7, 11. Ne5, 11. Re1, 11. Rc1 және 11. Qe2-мен жалғасады – ақ үшін жақсы жүрістер. Ларсен вариациясына (GM Bent Larsen есімімен) 7…dxc4 8. Bxc4 Nc6 9. a3 Ba5 немесе 7…Nc6 8. a3 dxc4 9. Bxc4 Ba5 арқылы жетуге болады, бірақ соңғы жүріс тәртібі аққа 9. axb4 қосымша мүмкіндік береді. Идея – ақ dxc5 ойнағанша күтіп, содан кейін Bxc3 ойнау. Егер ақ осыны жасамаса, қаралар Bb6 ойнап, d пішіне қысым көрсетеді. dxc4-ті Ba5 алдында енгізудің мақсаты – аққа cxd5 ойнау арқылы қараға жекешеленген хан пішін (IQP) салуына жол бермеу. Негізгі вариация 1950-ші жылдары өте танымал болды, бірақ содан бері бұл атау орынсыз болып кетті. Бұл қара үшін жаман емес, керісінше, қара барлық вариацияларда теңеседі, бірақ ақ таңдау үшін көптеген жүрістерге ие, ал қара олардың барлығын білуі керек. 7…Nc6 8. a3 Bxc3 9. bxc3 dxc4 10. Bxc4 Qc7 кейін, ақ 11. Be2, 11. Bd3, 11. Ba2, 11. Bb2, 11. Bb5 (бишопты кері қайтқанға дейін a6-ны қоздыруға тырысу), 11. h3, 11. a4, 11. Re1, 11. Qc2 және 11. Qe2 сынады. Қандай жүріс таңдалғанына қарамастан, негізгі стратегиялық идеялар бірдей: қаралар d4-ке қысым көрсету үшін жылдам e5 ойнайды. Егер ақтың d3-те бишопы болса, қаралар e4 ойнап, f3-тегі атты шатастыруға қауіптендіреді. Ақ орталық піштерін жылжытып, бишоптарын босатуға тырысады: c4, d5 және f3, содан кейін e4 мүмкін. Егер қаралар ақтың бұл мақсатына жетуіне кедергі келтірсе, олар жақсы позицияға ие болады. Жоғарыда келтірілгеннен басқа, негізгі вариацияға жету үшін бірнеше жүріс тәртібі бар; 4. e3 0-0 5. Bd3 d5 6. a3 Bxc3+ 7. bxc3 dxc4 8. Bxc4 c5 9. Nf3 Nc6 10. 0-0 – атап өту керек, өйткені ақ 9. Ne2 сынауы мүмкін. 7…Nc6 8. a3 Bxc3 9. bxc3 Qc7 – Хасин вариациясы, Халықаралық шебер Абрам Хасиннің есімімен аталған. 10. cxd5 exd5 әдеттегі жалғасы. Ақ f3 және e4 арқылы күшті орталық құруға тырысады немесе f3 және g4 арқылы патша жағына шабуыл жасауға тырысады. Қаралар ақтың ортасын мүмкіндігінше шектеуге тырысады, идеалды жағдайда блокадалайды, содан кейін королевалар жағындағы піштерін жұмылдырады. Авербах вариациясы (7…Nbd7) GM Вьячеслав Рагозин және Юрий Авербах танымал етті. Идея – c4 және d4 піштерін алмастырып, содан кейін d7 атты b6 және d5-ке жеткізу. Сол ат патшаны қорғау үшін f8-ге де көше алады. Бұл позиция 1960 жылдан бері GM Svetozar Gligorić-тің гамбит идеясының арқасында сәннен шықты: 8. cxd5 exd5 9. a3 Ba5 10. b4 cxb4 11. Nb5! королевалар жағындағы қатарлар бойынша қысыммен және d6-да ат үшін ықтимал орынмен.

4...0-0: Не2 бар желілер

Жалпы алғанда, Рубинштейннің негізгі бағыты қара үшін өте тиімді болды, сондықтан 1980-жылдардан бері ақтар басымдыққа ие болу мүмкіндіктерін іздеуді бастады. Рубинштейнде ақтар кейде Nf3 емес, Ne2 ойнауға көшеді, осылайша c3-дегі атпен қайта ұруға мүмкіндік алып, екі пешканың қалыптасуын болдырмайды. 4. e3 0-0 жүргеннен кейін ақтардың екі бағыты:

5. Ne2 (Решевский вариациясы)
5. Bd3 d5 6. Ne2 (Қазіргі заманғы вариация)

Решевский вариациясы – GM Сэмюэл Решевскийдің арнайылығы болды. Ақтар алдымен a3 ойнап, пілді ығыстырады, содан кейін e2-дегі атын белсенді алаңға жылжытады. Негізгі бағыт 5...d5 6. a3 Be7 7. cxd5 жүреді, мұнда 7...exd5 және 7...Nxd5 екеуі де мүмкін, соңғысы белсенді ойынға алып келеді. GM Михаил Гуревич қазіргі уақытта Решевский вариациясы бойынша ең білікті сарапшы. 5. Bd3 d5 6. Ne2 және оған жақын 5. Bd3 d5 6. cxd5 exd5 7. Ne2 вариациялары FM Carsten Hansen-нің «Рубинштейн Ниццо-Һиндиялық» кітабында «Қазіргі заманғы вариация» деп аталды. Ақтар қайтадан екі пешканың қалыптасуын болдырмайды, бірақ алдымен пілін d3-ке дамытады, осылайша ол e2-дегі атпен тоқтатылмайды. Қара әдетте 6...c5 жалғастырады, ақтардың ортасына күш түсіреді. 7. a3 және 7. 0-0 ойнауға болады, бірақ негізгі бағыт 7. cxd5 cxd4 8. exd4 Nxd5 9. 0-0 Nc6, нәтижесінде ақтардың аты f3 емес, e2-де орналасқан IQP позициясы туады. Бұл қараға ортаны толығымен ашу үшін белгілі бір сәтте e5 ойнау мүмкіндігін береді, бірақ нәтижесіндегі позициялар көбінесе тең болады. Ақтардың оншы жүрісіндегі негізгі мүмкіндіктері – 10. a3, пілге сұрақ қою және 10. Bc2, h7-ге шабуылмен 11. Qd3 жасау.

4...c5

Қара d4-ке қысым жасайды және d5 немесе d6 және e5 ойнау мүмкіндігін қалдырады. Ойын әлі де жоғарыда аталған негізгі желіге 5...Bd3 d5 6. Nf3 0-0 7. O-0 соққыларынан кейін ауыса алады, бірақ 4...c5-ке қатысты екі маңызды айырмашылық бар:

5. Bd3 Nc6 6. Nf3 (6. Ne2 қазіргі заманғы вариацияға көшуі мүмкін) 6...Bxc3+ 7. bxc3 d6 – бұл Хюбнер вариациясы, 1960 және 70-жылдардың соңында GM Роберт Хюбнер танымал еткен, ал Боби Фишер 1972 жылы Борис Спасскиймен әлем чемпионатында 5-ші партияда үлкен нәтижемен қолданған. Бұл сәл ерекше, себебі қаралар ақтардың a3 ойнауын күтпей c3-ке шабады, бірақ бұл қаралар бірден d6 және e5 арқылы қараңғы алаңдарда блокада құруды ниеттенгендіктен. Бұл мүмкін, өйткені ақтардың жылқысы f3-те; егер ол e2-де болса (Sämisch-тің кейбір түрінде), ақтар патшалық қанатындағы пиядаларын жылдам жылжыта алады, бірақ қазіргі позицияда жылқыны алдымен жылжыту керек. Позицияны жауып, қаралар өздерінің жылқыларын ақтардың пілдерінен басым етуге және екі еселенген c пиядалары ақтарға ханшайым қанатында пиядалық бұзуға мүмкіндік бермейді. Осы вариацияның табысы ақ ойыншыларды екі еселенген пиядалардан аулақ болатын жүрістерді таңдауға итермеледі. Егер олар осы позицияға кірсе, ақтардың екі негізгі құрылымы бар: олар бірден 8. e4 e5 9. d5 Ne7 ойнап ортаны жауып тастауы мүмкін, немесе 8. O-0 e5 9. Nd2 O-0 ойнап икемдірек болуы мүмкін, бірақ екі жағдайда да қаралар толық теңдікке ие. 5. Ne2 – Рубинштейн вариациясы (осы себепті 4. e3 дұрыс түрде Рубинштейн «жүйесі» немесе «кешені» деп аталады, шатасуды болдырмау үшін). Бұл вариация Решевский вариациясына ұқсас: ақ қаралардың пиядаларын екі еселеуіне кедергі келтіреді. 5. Ne2 соңынан 5...cxd4 6. exd4, содан кейін қаралар 6...d5 немесе 6...O-0 арасында таңдайды. 6...d5 7. c5 мүмкіндігін береді, ал типтік жалғасы 7...Ne4 8. Bd2 Nxd2 9. Qxd2 a5 10. a3 Bxc3 11. Nxc3 a4. Ақтардың c4–c5 итерілісі ханшайым қанатында пиядалық басымдық құрды, ал қаралар a7–a5–a4 ойнап оны бейтараптандырды. Енді қаралар b6 немесе e5 ойнап ақтардың қалған пиядалық құрылымын бұзуға тырысады, ал ақтар дамудағы артықшылығын пайдаланып патшалық қанатында шабуыл мүмкіндіктерін жасауға тырысады. Баламасы – 6...O-0 7. a3 Be7. Бұл жерде Каспаров мансабының басында бірнеше рет 8. d5 exd5 9. cxd5 ойнады, кеңістіктегі артықшылығын одан әрі арттырды, бірақ дамудан қалып қойды. Ақтар үшін қауіпсіз жүріс – 8. Nf4.

4...b6

Нимзовичтің ұнататыны, 4 b6 – бұл Нимзо үндісінің рухына сай келетін жүріс: Қаралар e4-ке бақылауын күшейту үшін ашық түсті өрісіндегі пілді фианкеттейді. Ақтар көбінесе 5. Ne2, екі пешканы қатар қоймау үшін, немесе 5. Bd3, дамуын жалғастыру үшін (5. Nf3 көбінесе 5. Bd3-ке ауысады) жүреді. Осы нұсқалардың негізгі айырмашылықтары:

5. Ne2 Ba6 (Фишер нұсқасы)
5. Ne2 c5 (Романишин–Псахис нұсқасы)
5. Ne2 Ne4 (Америкалық нұсқасы)
5. Ne2 Bb7
5. Bd3 Bb7 6. Nf3 0-0 7. O-O d5 (Классикалық фианкетто нұсқасы немесе Таль нұсқасы)
5. Bd3 Bb7 6. Nf3 0-0 7. O-O c5 (Керес нұсқасы)
5. Bd3 Bb7 6. Nf3 Ne4 (Голланд нұсқасы)

Фишер нұсқасы (5. Ne2 Ba6) d5 соңында ашық түсті пілдерді алмастырып, қаралардың ашық өрістерде ойнауына мүмкіндік береді. Керес, Бронштейн және Смыслов осы сызықтың теориясына ертерек үлес қосты, ал Фишер оны бірнеше рет сәтті қолданды. Ақтар 6. a3 жүруі мүмкін, бұл Ботвинник ұнатқан, b4-тегі пілдің ниетін анықтауды сұрайтын жүріс, немесе 6. Ng3, бұл Решевский ойлап тапқан және e4-ке дайындық жасайтын жүріс. 5. Ne2 c5 6. a3 Ba5 Карстен Хансеннің Романишин–Псахис нұсқасы деп атаған, ал «Қазіргі шахмат ашылулары» (MCO) осы нұсқаны 4 c5-ке қарсы негізгі проблема деп көрсетеді. Дегенмен, Крамник сияқты ойыншылар Каспаров сияқты ойыншыларға қарсы осы сызықтың қара жағын қорғауға дайын. 4 d5 – орталыққа бірден шабуыл жасайтын тағы бір жүріс, және Михаил Ботвинниктің сүйіктісі болған. 5. cxd5 кейін қаралар патшайыммен немесе пешкамен қайтарып ала алады. 5 Qxd5 – Олег Романиннің есімімен аталған Романин жүйесі: идеясы 6. Nf3 Qf5 7. Qxf5 exf5 соңында қаралар e4-ке бақылауын күшейтеді және пілге e6 орнын босатады, бұл теңдікке жеткілікті. Ақтар 6. e3 арқылы бұған жол бермеуі мүмкін, сонда 6...Qf5 7. Bd3 арқылы жауап беруге болады, бірақ e3 пешкасы ақтардың c1 пілін тоқтатады. Ескі нұсқасы 5 exd5 6. Bg5 h6, бұл өте өткір сызық. 4 d5 кейін ақтар 5. a3 Bxc3+ 6. Qxc3 Ne4 7. Qc2 жүруі мүмкін, онда қаралар 7...c5 немесе 7...Nc6, e5 ойнауға ниеттеніп жүруі мүмкін. Ақтар екі пілге ие болғанына қарамастан, қаралар дамудағы артықшылықтарын пайдалану үшін позицияны жылдам ашуға тырысады. Әдетте бұл динамикалық тепе-теңдікке әкеледі. 4 Nc6 – Цюрих немесе Милнер Барри нұсқасы (британдық шахматшы Стюарт Милнер Барридің есімімен аталған). Қаралар қараңғы өрісті пілден бас тартып, орталық пешкаларын d6 және e5-ке орналастырады, сонда олардың қалған пілі кедергісіз қалады. Патшайымын жылжытудан аулақ болу үшін ақтар Bd2 жүреді, сонда қаралар атты алса, ақтар пілмен қайтарып алады. 4 Nc6 сәннен шықты, өйткені көптеген ойыншылар c пешкасын тоқтатудан аулақ болуды жөн көреді. Актуальды сызық 1. d4 Nf6 2. c4 e6 3. Nc3 Bb4 4. Qc2 Nc6 5. Nf3 (5. e3-ден жақсы) d6, e5 ойнау идеясымен. Қаралар көбінесе бұны рокировкамен және Re8 немесе Qe7 ойнату арқылы дайындайды. Қаралар e5 ойнағаннан кейін, ақтар көбінесе d5 арқылы жауап береді. Қаралар уақыт жоғалтып, атты b8-ге (немесе көбінесе жақсырақ e7-ге) қайтаруға дайын, өйткені позиция жабық. Бұл нұсқада ақтар көбінесе ханшайым жағында ойнайды, ал қаралар f5 арқылы патша жағында ойнауға тырысады және ақтардың d5 жүрісінен кейін c6 атты патша жағына көшіреді. Бүгінде бұл сызық «Қара аттар тангосынан» көшу арқылы жиі пайда болады, мысалы 1. d4 Nf6 2. c4 Nc6 3. Nf3 e6 4. Nc3 Bb4 5. Qc2.

Каспаровтың вариациясы: 4.Nf3

4. Nf3 позициясы Каспаров вариациясы деп аталады, себебі Гарри Каспаров 1985 жылғы әлем чемпионатында Анатолий Карповқа қарсы оны тиімді пайдаланды. Каспаров 4. Nf3-ті алты рет ойнап, үш жеңіс және үш тең нәтижеге қол жеткізді. Бүгінде ақ түспен ойнағанда, бұл GM Алексей Барсов пен бұрынғы әйелдер чемпионы Нона Гаприндашвилидің сүйікті қаруы. Ол кейде жай ғана сипаттамалық Үш атты вариациясы деп те аталады. Ақ түспен ойнаушы атты табиғи позицияға шығарып, қараның жауабын күтеді. 4...d5 Рагозин қорғанысына (Queen's Gambit Declined) өтеді, ал 4...b6 5. Bg5 Bb7 Нимзо/Королева Үнді гибридтік позициясына ауысады, сондықтан 4...c5 – Нимзо Үнді позициясында қалатын ең көп таралған қозғалыс. Енді 5. e3 Рубинштейн жүйесіне өтеді, бірақ басты қозғалыс 5. g3, ол Фианкетто вариациясында да кездесетін позицияға әкеледі. 5. g3 cxd4 6. Nxd4 0-0 7. Bg2 d5 8. cxd5 Nxd5 негізгі бағыт деп есептелуі мүмкін. Қара ақтың ортасын бұзды, бірақ g2-дегі епископ қараның патшалық қанатына қысым жасайды, оны ақ 9. Qb3 арқылы күшейтуі мүмкін. Бұл позиция Бого Үнді қорғанысынан да (1. d4 Nf6 2. c4 e6 3. Nf3 Bb4+) пайда болуы мүмкін, егер ақ 4. Nc3 арқылы шабуылды тоқтатар болса.

Басқа өзгерістер

4. f3 – Бұл жолдың жалпыға қабылданған атауы жоқ, сондықтан оны әдетте 4. f3 вариациясы деп атайды. Бұрын оны Георгиу вариациясы деп атаған (Глигорич берген атау), Флорин Георгиудің есімімен аталған, ол оны мансабының басында жиі ойнаған, тіпті Фишерді жеңген, кейде Алексей Шировтың есімімен Широв вариациясы, оны 1990-шы жылдардың басында үлкен табысқа қол жеткізген, кейін ол сызықпен үш ойынды қатарынан жоғалтып, тастап кеткен. Оны Кмох вариациясы деп те атайды. Бұл – e4 бағдарламасын басып алуға тырысудың қарапайым әрекеті, бірақ дамуды кейінге қалдыру есебінен. Қаралардың ең көп тараған жауаптары 4...d5 және 4...c5 болып табылады. 4...d5-тен кейін ең көп таралған жалғасы 5. a3 Bxc3+ 6. bxc3 c5 7. cxd5 Nxd5, бұл позиция да Sämisch Variation-нен қол жеткізіледі. Қаралардың c3 және d4-ке қысымы ақтарды 8. dxc5 ойнауға мәжбүр етеді, бұл екі бишопы үшін позицияны ашуға тырысады. Ақтар e4 арқылы жалғастырады, ал қаралар e5 арқылы қарсы шығады, бұл ақтардың e және f пішіндерін тақтадан жоғары жылжытуына кедергі жасайды. Қаралардың тағы бір тәсілі 4...c5 ойнау болып табылады, содан кейін ақтардың ең көп тараған қозғалысы 5. d5, Benoni стиліндегі позицияға жету үшін, ал қаралардың негізгі жауаптары 5...b5, 5...O-O, 5...Bxc3+ және 5...Nh5. 5. d5 орнына, 5. a3 Bxc3+ 6. bxc3 – төмендегі Sämisch Variation-ға тікелей транспозиция. 4. Bg5 – Ленинград вариациясы өзінің атын алды, өйткені оның теориясын сол қаладан келген ойыншылар, мысалы Борис Спасский кеңінен дамытты. Қара 4...h6 немесе 4...c5 ойнай алады. 4...h6-дан кейін ойын 5. Bh4 c5 6. d5 жүруі мүмкін. Мұнда негізгі сызық 6...d6 7. e3 Bxc3+ 8. bxc3 e5, қара Хюбнер вариациясы сияқты блокадаға қол жеткізген кезде, айырмашылық ақтың қара квадраттық бишопы пешке тізбегінен тыс. f6 атты шынайылық өте қиын, ал қаралар жиі оны g7–g5 ойнату арқылы бұзады, бұл ақтардың f2–f4 бұзылуына кедергі келтіреді. Бұл қадам қараның патша жағын әлсіретеді, сондықтан сол жақтағы қамалдың орнына қара әдетте Kd8 c7 ойнату арқылы патшаны қорғайды. 6...d6 немесе 6...Bxc3+ орнына 6...b5 – 1970 жылдары Михаил Талдың 1973 жылы Таллинде Спаскиді жеңгеннен кейін көп ойналған. 4. a3 – Sämisch вариациясы (Фриц Сэмиштің есімімен аталған) – қараның стратегиялық тұжырымдамасын жоққа шығаруға тікелей әрекет, өйткені ақ бір темптен бас тартып, бішкек жұбын алу үшін екі еселенген c пішіндерін мойындайды. 4...Bxc3+ 5. bxc3 кейін қараның бірнеше мүмкіндігі бар, олардың ең көп тараған түрі – екі еселенген піштерді 5...c5 арқылы блокадалау. Қара c4-тегі пішке b6, Ba6, Nc6–a5 және Rc8 қимылдарымен шабуыл жасайды. Өтемақы ретінде ақ түсті күшті орталықты құрады, бұл жылдам патша жағында шабуыл жасау үшін негіз болуы мүмкін. Sämisch вариациясын Михаил Ботвинник 1960 жылғы әлем чемпионатында Талға қарсы бес рет қолданды, оның нәтижесінде бес рет тең түсті, ал 1961 жылғы реваншта бір рет ақтардың жеңісімен. Кейінгі тәжірибелер ақтардың екі еселенген c піштерді өтеуге жеткілікті патшаның ойынды табуы қиын екенін көрсетті, сондықтан бұл өзгеріске қазір сирек кездеседі. 5...c5 орнына 5...d5 болуы мүмкін, ал ақ 6. e3 ойнаса, Ботвинник вариациясына көшіріледі. 4. g3 – Романин вариациясы немесе Фьянчетто вариациясы Каталондық жүйеге ұқсас, онда ақ түсті фианчет корольдің бишопі орталық жарық алаңдарын басқаруға ие. Қаралар 4...c5 5. Nf3 Каспаров вариациясынан (жоғарыда қараңыз) қол жеткізілген позициямен, бірақ 4...d5 мүмкін. Бұл ең күшті жауап деп саналады, өйткені қара көбінесе пішті c4-те алып, ұстай алады. Бұл әдетте каталан тілінде мүмкін емес, онда ақтардың патшайымның атын c3-тің орнына d2-ге дейін дамытылуы мүмкін, содан кейін c4-те қайтадан қолға түсірілуі мүмкін. 4. Qb3 – Spielmann вариациясы 1929 жылы Карлсбадта ойнаған Рудольф Спильманның есімімен аталған және 1930 жылдардың басында шеберлік деңгейінде ойналған, бірақ көп ұзамай танымалдылығы бойынша 4. Qc2-ге еселенген. Классикалық вариация сияқты 4. Qc2, бұл ақтардың піштерін екі еселеуден сақтайды. Төртіншісінен айырмашылығы. Qc2, b3-дегі патшайым e4-ке билік ете алмайды, оны қаралар, мысалы, 4...c5 5. dxc5 Nc6 6. Nf3 Ne4 ойнап пайдалана алады. Осылайша, GM Владимир Акопиан, Владимир Маланюк және Жерон Пикеттің кез-келген қайта жаңғыруына қарамастан, бұл түрлендіру сирек кездеседі. 4. Bd2 – Бұл қимыл салыстырмалы түрде амбициялық емес, ол жай ғана атты бұғаттаудан босатады. Екі еселенген піштерді жібермей, 4...Bxc3 5. Bxc3 кейін, мысалы, 4...Bxc3 5. Bxc3 Ne4, ақ екі бишопты да ұстай алмайды, ал саудалар әдетте ақтардың мүддесіне жатпайды, өйткені...

ЭКО кодтары

Шахмат ашылу энциклопедиясында Нимзо үнді қорғанысының кодтары E20-ден E59-ға дейін. Барлық кодтар 1. d4 Nf6 2. c4 e6 3. Nc3 Bb4, E20-ді қоспағанда, 3. d5-тен басқа 3. Bb4-ке баламаларды қамтиды (бұл патшайымның гамбиті қабылданбаған жағдай). E20 – 1. d4 Nf6 2. c4 e6 3. Nc3 (4. g3 Романин варианты, 4. f3 Нимзо үндісінің варианты, оның ішінде 4. f3 d5 5. a3 Bxc3+, ол E25 кодында қарастырылады).
E21 – 1. d4 Nf6 2. c4 e6 3. Nc3 Bb4 4. Nf3 (Каспаровтың варианты, 4. c5 5. g3 қоспағанда, ол E20 кодында қарастырылады).
E22 – 4. Qb3 (E22 және E23 кодтары Spielmann вариантына жатады).
E23 – 4. Qb3 c5.
E24 – 4. a3 (E24–E29 кодтары Sämisch вариантына жатады).
E25 – 4. a3 Bxc3+ 5. bxc3 c5.
E26 – 4. a3 Bxc3+ 5. bxc3 c5 6. e3.
E27 – 4. a3 Bxc3+ 5. bxc3 0-0.
E28 – 4. a3 Bxc3+ 5. bxc3 0-0 6. e3.
E29 – 4. a3 Bxc3+ 5. bxc3 0-0 6. e3 c5.
E30 – 4. Bg5 (E30 және E31 кодтары Ленинград вариантына жатады).
E31 – 4. Bg5 h6 5. Bh4 c5 6. d5 d6.
E32 – 4. Qc2 (оның ішінде 4. O-O; E32–E39 кодтары классикалық/Capablanca вариантына жатады).
E33 – 4. Qc2 Nc6 (Zürich/Milner Barry варианты).
E34 – 4. Qc2 d5.
E35 – 4. Qc2 d5 5. cxd5 exd5.
E36 – 4. Qc2 d5 5. a3.
E37 – 4. Qc2 d5 5. a3 Bxc3+ 6. Qxc3 Ne4.
E38 – 4. Qc2 c5.
E39 – 4. Qc2 c5 5. dxc5 0-0.
E40 – 4. e3 (Таймановтың варианты қоса алғанда; E40–E59 кодтары Рубинштейн жүйесіне жатады).
E41 – 4. e3 c5 (Хубнердің варианты қоса алғанда).
E42 – 4. e3 c5 5. Ne2 (Рубинштейн варианты, Романин–Псахис варианты 5. b6 арқылы 6. a3 Ba5).
E43 – 4. e3 b6 (голландтық варианты, Keres варианты қоса алғанда).
E44 – 4. e3 b6 5. Ne2 (америкалық варианты, 5. Bb7 варианты қоса алғанда).
E45 – 4. e3 b6 5. Ne2 Ba6 (Фишер варианты).
E46 – 4. e3 0-0 (Решевский варианты қоса алғанда).
E47 – 4. e3 0-0 5. Bd3.
E48 – 4. e3 0-0 5. Bd3 d5 (заманауи вариант қоса алғанда).
E49 – 4. e3 0-0 5. Bd3 d5 6. a3.
E50 – 4. e3 0-0 5. Nf3.
E51 – 4. e3 0-0 5. Nf3 d5.
E52 – 4. e3 0-0 5. Nf3 d5 6. Bd3 b6 (классикалық фианкетто/Тал варианты).
E53 – 4. e3 0-0 5. Nf3 d5 6. Bd3 c5 (Авербахтың варианты қоса алғанда).
E54 – 4. e3 0-0 5. Nf3 d5 6. Bd3 c5 7. O-O dxc4 8. Bxc4 (Карповтың варианты, Бронштейннің варианты, Смысловтың варианты).
E55 – 4. e3 0-0 5. Nf3 d5 6. Bd3 c5 7. O-O dxc4 8. Bxc4 Nbd7 (Парма варианты).
E56 – 4. e3 0-0 5. Nf3 d5 6. Bd3 c5 7. O-O Nc6 (Ларсеннің варианты қоса алғанда).
E57 – 4. e3 0-0 5. Nf3 d5 6. Bd3 c5 7. O-O Nc6 8. a3 dxc4 9. Bxc4 cxd4.
E58 – 4. e3 0-0 5. Nf3 d5 6. Bd3 c5 7. O-O Nc6 8. a3 Bxc3 9. bxc3 (Khasin варианты қоса алғанда).
E59 – 4. e3 0-0 5. Nf3 d5 6. Bd3 c5 7. O-O Nc6 8. a3 Bxc3 9. bxc3 dxc4 10. Bxc4 (негізгі вариант қоса алғанда).