Кіріспе

Француз актері Жан Пьер Лео, ComM (ʒɑ̃pjɛʁ le. o; 28 мамыр 1944 жылы туған) – Франсуа Трюффоның «400 соққы» фильмінен басталган фильмдер сериясындағы Антуан Дуэнель рөлімен әйгілі француз актері. Лео француз жаңа толқынының маңызды өкілі, сонымен қатар Жан-Люк Годар, Аньес Варда және Жак Риветтпен, ал одан бөлек Жан Кокто, Пьер Паоло Пазолини, Бернардо Бертолуччи, Катрин Брейлат, Ежи Сколимовски және Аки Каурисмяки сияқты танымал режиссерлермен де жұмыс істеген.

Ерте өмір

Парижде туған Лео 14 жасында француз режиссері Франсуа Трюффоның өмірлік оқиғаларына негізделген жартылай автобиографиялық кейіпкер Антуан Дуэнел рөлінде дебют жасады, ол «400 соққы» фильмінде ойнады. Антуан Дуэнел және оның қылмыстағы серіктесі Рене Бижи рөліне актерлерді іріктеу үшін Трюффо France Soir газетінде хабарлама жариялады және 1958 жылдың қыркүйек және қазан айларында бірнеше жүз баладан кастинг өткізді. Cahiers du cinéma журналының сыншысы Жан Домарши бұрын сценарийшінің көмекшісі Пьер Лео мен актриса Жаклин Пьерроның ұлын ұсынған еді. Рене рөліне Патрик Оффеи бекітілді. Трюффо бірден он төрт жасар Леоға қызығушылық танытты, ол Жорж Лампеннің «La Tour, prends garde!» (1958) фильмінде Жан Маремен бірге түскен еді. Ол екеуінің де ортақ белгілерін байқады: «Мысалы, отбасыға қатысты белгілі бір қайғы, бірақ осы маңызды айырмашылықпен: екеуміз де бүлікші болғанымен, біз бүлікшілігімізді әртүрлі көрсеттік. Мен жасырып, жалған айтуды қаладым. Ал Жан-Пьер керісінше, ренжітуге, дүрбілетуге және оны білдіруге тырысты. Неліктен? Өйткені ол бағынбайтын, ал мен ашкөз едім. Оның қозғырғыштығы оқиғалардың оған орын беруін қажет етеді, ал егер олар жеткілікті жылдам болмаса, ол оларды тудырады». Жан-Пьер Лео, сол кезде Понтиньидегі жеке мектептің сегізінші сыныбында оқыған, үлгілі оқушы емес еді. Мектеп директоры Трюффоға былай деп жазды: «Жан-Пьердің көбірек «басқарылмайтын» болып бара жатқанын айтуға өкініш білдіремін. Безуайылық, мақтаншылдық, тұрақты қарсылық, тәртіпсіздіктің барлық түрлері. Ол екі рет жатақханада порнографиялық суреттер қарап отырғаны үшін ұсталды. Ол эмоционалдық тұрғыдан денсаулығы нашарлап барады». Фильм жасаушының қазасынан кейін актер Трюффоға алғаш рет құрмет көрсеткен адам екенін еске алды және ол «балалармен ересектердей сөйлесетін» еді. Ол балалардың ересектерге қарағанда жақсырақ түсінетінін түсінді. Ол таза интуитивті болды. Біз бір-бірімізге сенім артатынбыз».

Актерлік мансап

Лео Дюнельдің өмірін бейнелейтін тағы төрт Труфо фильмінде, 20 жылдық кезеңде, 1962 жылғы «Антуан мен Колетт» қысқа фильмінен кейін, актриса Клод Жейдпен бірге оның сүйіктісі, кейін әйелі Кристин рөлін ойнады. Бұл фильмдер — «Ұрланған сүйіспеншіліктер» (1968), «Жатақ және тамақ үстелі» (1970) және «Қашқан махаббат» (1979). Труфо Леоның Антуан Дюнель кейіпкеріне шабыт бергенін және «Мен кейбір сахналарды оның оларда көңілді болатынын білгендіктен ғана жасадым — кем дегенде, мен оны ойлағанда жазу кезінде күлдім» деп мәлімдеді. Лео француз жаңа толқынының киноқозғалысымен байланысты ең танымал және белгілі актерлердің бірі. Труфомен жұмыс істеуден бөлек, Жан-Люк Годармен (тоғыз фильм), Жан Эсташпен, Жак Риветтпен және Аньес Вардамен де бірлесіп жұмыс істеді. 1970-ші жылдардың басы оның кәсіби мансабының шыңы болды, ол үш сыншылар тарапынан жоғары бағаланған фильмде ойнады: Бертолуччидің «Париждегі соңғы танго» (1972), Труфоның «Американдық түн» және Эусташтың «Ана мен жезөкше» (екеуі де 1973). Бертолуччи фильмінде Лео өзінің кумирі Марлон Брандомен бірге түсті, бірақ екеуі ешқашан кездеспеді, себебі Леоның барлық сахналары сенбі күні түсірілді, ал Брандо сенбі күні жұмыс істеуден бас тартты. 1966 жылдың наурыз айында Лео Жан-Люк Годардың «Masculin, féminin» фильміндегі рөлі үшін 16-шы Берлин халықаралық кинофестивалінде «Үздік актер» номинациясы бойынша күміс аю сыйлығын жеңіп алды. Ол 1988 жылы «Лес Кёф» фильмі үшін «Сезар» сыйлығына «Үздік қосалқы актер» номинациясына ұсынылды және 2000 жылы өмірінің жетістіктері үшін құрметті «Сезар» сыйлығымен марапатталды. Лео Пьер Паоло Пазолини, Джерзи Сколимовский, Аки Каурисмяки, Оливье Ассаяс және Цай Мин Лян сияқты басқа да ықпалды режиссерлердің фильмдерінде ойнады.

Жеке өмір

Ол француз актрисасы Брижит Дювивьеге үйленген.

Таңдалған кинографиясы

1958Жыл, «Ат үстіндегі король» (King on Horseback), Жорж Лампен, Пьерро
1959Жыл, «400 соққы» (The 400 Blows), Франсуа Трюффо, Антуан Дуанель
1960Жыл, «Бульвар» (Boulevard), Жюльен Дювиье, Жожо
1960Жыл, «Орфейдің өсиеті» (Testament of Orpheus), Жан Кокто, Даргелос
1962Жыл, «Антуан мен Колетт» (Antoine and Colette), Франсуа Трюффо (2), Антуан Дуанель
1965Жыл, «Ақылсыз Пьерро» (Pierrot le Fou), Жан-Люк Годар, Көрермен
1965Жыл, «Теңіздегі махаббат» (Love at Sea), Ги Гиллес, Камео
1966Жыл, «Көк көзді Санта Клаус» (Le Père Noël a les yeux bleus), Жан Эсташ, Даниел
1966Жыл, «АҚШ-та жасалған» (Made in U. S. A.), Жан-Люк Годар (2), Дональд Сигел
1966Жыл, «Эр және әйел» (Masculin Féminin), Жан-Люк Годар (3), Поль
1966Жыл, «Альфавиль» (Alphaville), Жан-Люк Годар (4), Официант
1967Жыл, «Соңғы демалыс» (Weekend), Жан-Люк Годар (5), Сен-Жюст
1967Жыл, «Қытайқызы» (La Chinoise), Жан-Люк Годар (6), Гийом
1967Жыл, «Кету» (The Departure), Ежи Сколимовски, Марк
1968Жыл, «Ұрланған сүйкімділіктер» (Stolen Kisses), Франсуа Трюффо (3), Антуан Дуанель
1969Жыл, «Тоңкөздік» (Pigsty), Пьер Паоло Пазолини, Джулиан Клотц
1969Жыл, «Оқу қуанышы» (Joy of Learning), Жан-Люк Годар (7), Ле Руссо
1970Жыл, «Төсек және тақта» (Bed and Board), Франсуа Трюффо (4), Антуан Дуанель
1970Жыл, «Жеті басқан арыстан» (The Seven Headed Lion), Глаубер Роша, Преподобный
1971Жыл, «Екі ағылшын қызы» (Two English Girls), Франсуа Трюффо (5), Клод Рок
1971Жыл, «Шығу» (Out 1), Жак Риветт, Колин
1972Жыл, «Париждегі соңғы танго» (Last Tango in Paris), Бернардо Бертолуччи, Том
1973Жыл, «Ана мен бәде» (The Mother and the Whore), Жан Эсташ (2), Александр
1973Жыл, «Түндегі күн» (Day for Night), Франсуа Трюффо (6), Альфонс
1979Жыл, «Қашқан махаббат» (Love on the Run), Франсуа Трюффо (7), Антуан Дуанель
1981Жыл, «Мені армандауға көмектес» (Help Me Dream), Пупи Авати, Марио
1985Жыл, «Қазына аралы» (Treasure Island), Рауль Руис, Мидас
1985Жыл, «Жеке детектив» (Détective), Жан-Люк Годар (8), Инспектор Невё
1987Жыл, «Полиция» (Les keufs), Жозиан Баласко, Комиссар Бульфинч
1988Жыл, «36 Филетта» (36 Fillette), Катрин Брейя, Борис Головине
1989Жыл, «Бункер сарайы қонақ үйі» (Bunker Palace Hôtel), Энки Билал, Солал
1990Жыл, «Мен жалдамалы кісі өлтірушіні жалдадым» (I Hired a Contract Killer), Аки Каурисмяки, Анри Буланже
1992Жыл, «Богемиялық өмір» (La Vie de Bohème), Аки Каурисмяки (2), Бланшерон
1993Жыл, «Махаббаттың тууы» (La Naissance de l'amour), Филипп Гаррель, Маркус
1995Жыл, «Жүз бірінен бір түн» (One Hundred and One Nights), Аньес Варда, Жан-Пьер
1996Жыл, «Менің адамым» (My Man), Бертранд Блие, Месье Клод
1996Жыл, «Ирма Веп» (Irma Vep), Оливье Ассаяс, Рене Видаль
2001Жыл, «Порнограф» (The Pornographer), Бертранд Бонелло, Жак Лоран
2001Жыл, «Сенің қалаңда қай уақыт?» (What Time Is It There?), Цай Мин Лян, Жан-Пьер/Мәйітханадағы адам
2004Жыл, «Ақылға сыймас сұлулық» (Folle embellie), Доминик Кабрера, Фернан
2005Жыл, «Мен Бен Барканың өлтірілуін көрдім» (J'ai vu tuer Ben Barka), Серж Ле Перон және Саид Смихи, Жорж Франжю
2009Жыл, «Жүз» (Face), Цай Мин Лян (2), Антуан/Король Ирод
2011Жыл, «Гавр» (Le Havre), Аки Каурисмяки (3), Ақпарат беруші
2012Жыл, «Камиль қайтадан оқуға түседі» (Camille redouble), Ноэми Львовски, Әшекейші
2014Жыл, «Жинақ: Оттызға толған жазушылар үшін жазу» (La collection: Ecrire pour la trentaine vue par des écrivains) (2014 TV Mini Series), «Роза мистикасы» эпизодында камео
2016Жыл, «XIV Луидің өлімі» (The Death of Louis XIV), Альбер Серра, XIV Луи
2017Жыл, «М. Сара Форестье» (M. Sara Forestier), Лиланың әкесі
2017Жыл, «Арыстан бүгін ұйықтайды» (The Lion Sleeps Tonight), Нобухиро Сува, Жен