Роско Хилленкоттер: Американ адмиралы және барлау қызметінің тарихы

Кіріспе

Американдық адмирал (1897–1982)

Роско Генри Хилленкоттер (8 мамыр 1897 – 18 маусым 1982) – Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі АҚШ Орталық барлау тобының (CIG) үшінші директоры, Орталық барлау қызметінің (DCI) үшінші директоры және 1947 жылғы Ұлттық қауіпсіздік заңымен құрылған Орталық барлау агенттігінің (CIA) бірінші директоры. Ол 1947 жылдың 1 мамырынан 1950 жылдың 7 қазанына дейін CIG және CIA директоры, сондай-ақ DCI қызметін атқарды. АҚШ Әскери-теңіз күштерінен зейнетке шыққаннан кейін 1957 жылдан 1962 жылға дейін Әуе құбылыстары жөніндегі ұлттық зерттеу комитетінің (NICAP) басқарма мүшесі болды.

Білім және әскери мансап

1897 жылы 8 мамырда Миссури штатының Сент-Луис қаласында дүниеге келген Хилленкоттер 1919 жылы Мэриленд штатының Аннаполис қаласындағы АҚШ Әскери-теңіз академиясын бітірді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Атлантика флотында қызмет етті және 1933 жылы Теңіздік барлау басқармасына кірді. Ол бірнеше рет теңіздік барлауда қызмет етті, соның ішінде Франция, Испания және Португалиядағы әскери-теңіз атташесінің көмекшісі болып. Испания азамат соғысы кезінде ол елден американдықтарды эвакуациялауды үйлестірді. Германия Францияға басып кіргеннен кейін Хилленкоттер Виши Франциясына кіріп, астыртын қозғалысқа көмектесті. "Батыс Вирджиния" кемесінің аға офицері ретінде ол Перл-Харборға шабуыл кезінде жараланды, ал кейін 1943 жылға дейін Честер В. Нимицтің Тынық мұхиты флоты штабында барлау жөніндегі офицер болды. 1944 жылы Теңіз қызметкерлері бюросына өтуге дейін USS Dixie эсминецінің командирі қызметін атқарды. Соғыстан кейін, 1946 жылы "Миссури" кемесінің капитаны болған Хилленкоттер 1947 жылы мамыр айында Орталық барлау тобының (CIG) басшысы болар алдында Париждегі әскери атташе қызметіне қайта оралды.

Орталық барлау қызметінің директоры

Президент Трумэн көндіріп, қарсылық білдірген Хилленкоттерді, содан кейін контр-адмиралды, Орталық барлау қызметінің директоры (DCI) қызметіне тағайындады және 1947 жылдың қыркүйегінде Орталық барлау тобын басқаруға белгіледі. 1947 жылғы Ұлттық қауіпсіздік заңына сәйкес, ол АҚШ Сенатымен DCI ретінде бекітілді, енді жаңа құрылған Орталық барлау агенттігіне (1947 жылдың желтоқсаны) жетекшілік ететін болды. Бастапқыда, АҚШ Мемлекеттік департаменті ЦРУ-ның жасырын операциялар бөлімін басқарды, ал Джордж Ф. Кеннан Франк Виснерді оның директоры етіп таңдады. Хилленкоттер бір агенттіктің жасырын іс-қимылдар мен барлау талдауын бірдей тиімді жүзеге асыра алмайтынына күмәнданды. DCI ретінде Хилленкоттер мерзімді түрде Конгресс алдында куәлік беруге шақырылатын. Бір жағдай – ЦРУ-ның алғашқы ірі советтік барлаудағы сәтсіздігі, советтердің атом бомбасын сынақтан өткізуін болжамауы (1949 жылдың 29 тамызы). Сынақтан кейінгі апталарда, бірақ ЦРУ оны анықтағанға дейін, Хилленкоттер 1949 жылдың 20 қыркүйегіндегі Ұлттық барлау бағасын (NIE) жариялады, онда «КСРО атом бомбасын 1950 жылдың ортасында жасауы мүмкін ең ерте мерзім, ал 1953 жылдың ортасы – ең ықтимал мерзім» делінген. Хилленкоттер Атом энергиясы жөніндегі бірлескен комитеттің (JCAE) алдына шақырылып, ЦРУ-ның сынақты болжамағанымен қатар, оны өткізілгеннен кейін де анықтамағанын түсіндіруге міндеттелді. JCAE мүшелері ЦРУ-ның мұндай жағдайға дайын болмауына наразылық білдірді. Хилленкоттер нақтырақ жауап бермей, советтерге бомба жасауға шамамен бес жыл қажет екенін білгендерін, бірақ олардың қашан бастағанын дұрыс бағаламағанын айтты: «Біз олардың осымен айналысқанын білдік, біз осы жерден бастадық, және бұл ұйым [ЦРУ] соғыстан кейін құрылды, біз ортасынан бастадық және олар қашан бастағанын білмедік, ал біз оны сол жерден ала алатын нәрседен іздеуіміз керек еді. Менің айтқым келгені – осы бомбаның жарылғаны туралы нақты фактілерді білу бізге бұрынғы жағдайды қайта қарауға көмектесті, сондай-ақ болашақта да көмектеседі. Бірақ сіз оны ауада ұшып келе жатқанда байқадыңыз, біз олардың қашан бастағанын білмедік, мырза». JCAE Хилленкоттердің жауабына қанағаттанбады, және оның және ЦРУ-ның беделі Вашингтондағы үкімет басшылары арасында төмендеді, тіпті баспасөз ЦРУ-ның алғашқы советтік барлаудағы сәтсіздігі туралы жазбаса да. АҚШ үкіметі Солтүстік Кореяның Оңтүстік Кореяға басып кіруі (1950 жылдың 25 маусымы) туралы ешқандай хабарлама алмады. DCI Хилленкоттер Корей түбегіндегі коммунистік мінез-құлықтың болжамын дайындау үшін арнайы топ құрды, ол оның ізбасары оны институционалдық деңгейде бекітті. Солтүстік Кореяның Оңтүстік Кореяға шабуыл жасауынан екі күн бұрын Хилленкоттер Конгресс алдына (Халықтар аралық қатынастар комитеті) барды және ЦРУ-ның Кореяда жақсы дереккөздері бар екенін, осылайша ЦРУ кез келген шабуыл туралы ескерту бере алатынын мәлімдеді. Шабуылдан кейін баспасөз әкімшіліктің осыған дайын болмағанын күдіктенді және Хилленкоттердің қызметтен алынуын күтті. DCI президент Гарри С. Трумэнге үлкен ықпал етпеді, бірақ Хилленкоттер президентке Орталық барлау қызметінің директоры ретінде жағдайды түзету үшін Конгресс алдында куәлік берудің саяси тұрғыдан тиімді болатынын жеткізді. Куәлік бергеннен кейін, кейбір сенаторлар Вашингтон Пост газетіне Хилленкоттер ЦРУ-ның Солтүстік Кореяның қашан шабуыл жасайтындығын болжамағанын түсіндіргенде оларды шатастырғанын айтты, себебі ол ЦРУ-ның жұмысы барлауды талдау емес, оны жоғары деңгейдегі саясаткерлерге жеткізу екенін мәлімдеді. Сенаторлардың көпшілігі Хилленкоттер ЦРУ-ның жұмысын жақсы түсіндірді деп сенсе де, ЦРУ-дағы көптеген адамдар жаңалықтардан ұялғандықтан, тамыздың ортасында Хилленкоттердің қызметтен алынуы туралы хабарлар президент Трумэн генерал Уолтер Беделл «Бителл» Смиттің оны DCI ретінде алмастыратынын жариялаған кезде расталды. Президент Трумэн қазан айында жаңа директор тағайындады. Небраска штатының конгрессмені Говард Баффетт Хилленкоттердің Сенаттың Қарулы күштер комитеті алдындағы құпия куәлігі «Кореядағы оқиғаларға американдық жауапкершілікті анықтағанын» мәлімдеді және оны 1964 жылы қайтыс болғанға дейін құпиядан шығаруға тырысты.

President Truman persuaded a reluctant Hillenkoetter, then a rear admiral, to become Director of Central Intelligence (DCI), and run the Central Intelligence Group (September 1947). Under the National Security Act of 1947 he was nominated and confirmed by the U. S. Senate as DCI, now in charge of the newly established Central Intelligence Agency (December 1947). At first, the U. S. State Department directed the new CIA's covert operations component, and George F. Kennan chose Frank Wisner to be its director. Hillenkoetter expressed doubt that the same agency could be effective at both covert action and intelligence analysis. As DCI, Hillenkoetter was periodically called to testify before Congress. One instance concerned the CIA's first major Soviet intelligence failure, the failure to predict the Soviet atomic bomb test (August 29, 1949). In the weeks following the test, but prior to the CIA's detection of it, Hillenkoetter released the September 20, 1949 National Intelligence Estimate (NIE) stating, "the earliest possible date by which the USSR might be expected to produce an atomic bomb is mid 1950 and the most probable date is mid 1953." Hillenkoetter was called before the Joint Committee on Atomic Energy (JCAE) to explain how the CIA not only failed to predict the test, but also how they did not even detect it after it occurred. JCAE members were steaming that the CIA could be taken by such surprise. Hillenkoetter imprecisely replied that the CIA knew it would take the Soviets approximately five years to build the bomb, but the CIA misjudged when they started:

We knew that they were working on it, and we started here, and this organization [CIA] was set up after the war and we started in the middle and we didn't know when they had started and it had to be picked up from what we could get along there. That is what I say: this thing of getting a fact that you definitely have on the exploding of this bomb has helped us in going back and looking over what we had before, and it will help us in what we get in the future. But you picked up in the mid air on the thing, and we didn't know when they started, sir. The JCAE was not satisfied with Hillenkoetter's answer, and his and the CIA's reputation suffered among government heads in Washington, even though the press did not write about the CIA's first Soviet intelligence failure. The U. S. government had no intelligence warning of North Korea's invasion (June 25, 1950) of South Korea. DCI Hillenkoetter convened an ad hoc group to prepare estimates of likely communist behavior on the Korean peninsula; it worked well enough that his successor institutionalized it. Two days prior to North Korea's invasion of South Korea, Hillenkoetter went before Congress (the House Foreign Affairs Committee) and testified that the CIA had good sources in Korea, implying that the CIA would be able to provide warning before any invasion. Following the invasion, the press suspected the administration was surprised by it, and wondered whether Hillenkoetter would be removed. The DCI was not influential with President Harry S. Truman, but Hillenkoetter insisted to the President that as the Director of Central Intelligence, it would be politically advantageous to testify before Congress to try to remedy the situation. After the testimony, some Senators told the Washington Post that Hillenkoetter confused them when explaining the CIA did not predict when North Korea would invade by saying it was not the CIA's job to analyze intelligence, just to pass it on to high ranking policymakers. Even though most senators believed Hillenkoetter ably explained the CIA's performance, many at the CIA were embarrassed by the news reports, and by mid August the rumors of Hillenkoetter's removal were confirmed when President Truman announced that General Walter Bedell "Beetle" Smith would replace him as DCI. President Truman installed a new DCI in October. Nebraska Congressman Howard Buffett alleged that Hillenkoetter's classified testimony before the Senate Armed Services Committee "established American responsibility for the Korean outbreak," and sought to have it declassified until his death in 1964.

Әскери қызметтің белсенді түрін қайта бастау

Адмирал Хилленкоттер флотқа оралды және 1950 жылдың қазанынан 1951 жылдың тамызына дейін Корея соғысы кезінде Тынық мұхиты флотының крейсерлік-эсминецтер күштерінің 1-ші крейсерлік дивизиясына қолбасшылық етті. Одан кейін 1952 жылдың шілдесінен 1956 жылдың тамызына дейін Нью-Йорк қаласындағы штаб-пәтері орналасқан Үшінші теңіз округінің қолбасшысы болды және 1956 жылдың 9 сәуірінде вице-адмирал шеніне көтерілді. Оның соңғы қызметі 1956 жылдың 1 тамызынан бастап 1957 жылдың 1 мамырында теңіз күштерінен зейнеткерлікке шыққанға дейін Теңіз күштерінің Бас инспекторы болып табылды.

NICAP Басқармасының мүшесі

1956 жылы әуе құбылыстары жөніндегі ұлттық тергеу комитеті құрылды, ал ұйымның корпоративтік жарғысы 24 қазанда бекітілді. Хилленкоттер шамамен 1957 жылдан 1962 жылға дейін NICAP басқару кеңесінің мүшесі болды. NICAP директоры және Хилленкоттердің теңіз академиясындағы сыныптасы Дональд Э. Кейхо, Хилленкоттердің НЛО туралы дәлелдерді жария етуді қалағанын жазды. Хилленкоттердің осы тақырыптағы ең белгілі мәлімдемесі, бәлкім, 1960 жылы Конгреске жазған хатында айтылды, оны "Нью-Йорк Таймс" газеті былай деп хабарлады: "Көрермендер арасында жоғары шенді әскери-әуе күштері офицерлері НЛО туралы шыншылықпен алаңдап отыр. Бірақ ресми құпиялылық пен әжуа арқылы көптеген азаматтар белгісіз ұшатын объектілердің мағынасыз екеніне көндіріледі."

Өлім

Хилленкоттер әскери теңіз күштерінен зейнетке шыққаннан кейін 1982 жылғы 18 маусымда Нью-Йорк қаласындағы Синай тауы ауруханасында қайтыс болғанға дейін Нью-Джерси штатының Уихокен қаласында тұрды.

Көркем шығармаларда

Актер Леон Рассом Хилленкоттерді 1996 жылғы «Dark Skies» телесериалының бір бөлімінде сомдады. Бұл телесериалда НЛО-ға байланысты құпиялар негізіндегі оқиға көрсетілген.