Сауда блоктары және экономикалық интеграция

Кіріспе

Үкіметаралық ашық сауда тобы
Сауда блогы – қатысушы мемлекеттер арасында саудаға кедергілердің (тарифтер және басқалары) азайтылуы немесе жойылуы көзделген үкіметаралық келісімнің бір түрі, көбінесе өңірлік үкіметаралық ұйымның құрамында болады. Сауда блоктары бірнеше мемлекет арасындағы дербес келісімдер (мысалы, USMCA) немесе өңірлік ұйымның бөлігі (мысалы, Еуропалық одақ) болуы мүмкін. Экономикалық интеграция деңгейіне қарай сауда блоктары артықшылықты сауда аймақтары, еркін сауда аймақтары, кедендік одақтар, ортақ нарықтар немесе экономикалық және валюталық одақтар ретінде жіктелуі мүмкін.

Қолдану

Тарихи сауда блоктарына 12-17 ғасырлар аралығында Солтүстік Еуропаның экономикалық одағы болған Ханза лигасы және 1871 жылдан бастап Германия Конфедерациясы негізінде, кейін Германия империясы құрылып, дамыған Неміс кеден одағы жатады. Сауда блоктарының құрылуы 1960 және 1970 жылдары, сондай-ақ 1990 жылдары коммунизм құлағаннан кейін қарқын алды. 1997 жылы әлемдік сауданың 50%-дан астамы аймақтық сауда блоктары шеңберінде жүзеге асырылды. Халықаралық экономика институтының экономисі Джеффри Дж. Шотт сәтті сауда блоктарының мүшелері әдетте төрт ортақ белгіге ие екенін атап көрсетті: жан басына шаққандағы жалкі табыстың (ЖЖТ) шамалас деңгейі, географиялық жақындық, ұқсас немесе үйлесімді сауда тәртібі және аймақтық ұйымға саяси ұмтылыс. Жаһандық еркін сауданы жақтаушылардың кейбіреулері сауда блоктарына қарсы. Олардың пікірінше, сауда блоктары әлемдік еркін сауда есебінен аймақтық еркін сауданы ынталандырады. Оны қолдаушылар жаһандық еркін сауданың барлық елдердің мүддесіне сай екенін айтады, себебі ол жергілікті ресурстарды қазіргі және болашақта тұтынушыларға қажетті тауарлар мен қызметтерге айналдыру мүмкіндіктерін арттырады. Дегенмен, ғалымдар мен экономистер аймақтық сауда блоктары әлемдік экономиканы фрагменттеуге (бөлшектеуге) әкеле ме, әлде қолданыстағы жаһандық көпжақты сауда жүйесін кеңейтуге көмектесе ме деген мәселені талқылауда.

Терминология

Ортақ нарық экономикалық одаққа немесе біртұтас нарыққа қарай экономикалық интеграцияның бір кезеңі ретінде қарастырылады. Біртұтас нарық – бұл сауда блогының бір түрі, онда көптеген сауда кедергілері (тауарлар үшін) жойылған, өнімдерді реттеу саласында ортақ саясаттар бар, сондай-ақ өндіріс факторларының (капитал және еңбек), кәсіпкерлік және қызметтердің еркін қозғалысы қамтамасыз етілген.

Статистика

Сауда блогыХалықЖампы ішкі өнімМүшелері20062007жылғы адами басына шаққандағы өсімЭкономикалық және валюталық одақтарЭМҰ324,879,19510,685,946,928,31012,225,304,229,68614.41%37,630ЭЭО (ерікті мемлекеттер)593,9053,752,679,5623,998,281,7316.54%6,732ОІІ504,47612,264,278,32914,165,953,20015.51%28,081КККМ6,418,41739,616,485,62343,967,600,76510.98%6,850Кедендік және валюталық одақтарКЕМАК39,278,64551,265,460,68558,519,380,75514.15%1,490УЭМОА90,299,94550,395,629,49458,453,871,28315.99%647Кедендік одақтарКАН96,924,486281,269,141,372334,172,968,64818.81%3,448ШҚО127,107,83849,882,030,44361,345,180,04122.98%483ЕЭКҰ574,602,74515,331,827,900,20217,679,376,474,71915.31%30,768ГҮҰ36,154,528724,460,151,595802,641,302,47710.79%22,200МЕРКОСУР271,304,9461,517,510,000,0001,886,817,000,00012.44%9,757ОАКҰ58,000,0001,499,811,549,1871,848,337,158,28123.24%6,885Артық сауда аймақтары және еркін сауда аймақтарыААНЗФТААСЕАН+32,085,858,84110,216,029,899,76411,323,947,181,80410.84%5,429АЛАДИ499,807,6622,823,198,095,1313,292,088,771,48016.61%6,587АФЗТ553,915,405643,541,709,413739,927,625,27314.98%1,336АПТА2,714,464,0274,868,614,302,7445,828,692,637,76419.72%2,147КАРИФОРУМЕЭКҰОКТ37,388,06387,209,524,88997,718,800,79412.05%2,614СЕФТА27,968,711110,263,802,023135,404,501,03122.80%4,841ТМСҰ272,897,8341,271,909,586,0181,661,429,920,72130.62%6,088ДРКАФТААҚШ356,964,47713,345,469,865,03714,008,686,684,0894.97%39,244ЭКОВАС283,096,250215,999,071,943255,784,634,12818.42%904ЕЭА (ЕО + ЕАСТ)499,620,52114,924,076,504,59217,186,876,431,70915.16%34,400ЕАСТОАКҰ68,199,9911,021,509,931,9181,139,385,636,88811.54%16,707ЭАЭҰ207,033,9901,125,634,333,1171,465,256,182,49830.17%7,077USMCA449,227,67215,337,094,304,21816,189,097,801,3185.56%36,038ТПҰ25,639,622401,810,366,865468,101,167,29416.50%18,257ҮСҰ1,567,187,3731,162,684,650,5441,428,392,756,31222.85%911SPARTECA35,079,659918,557,785,0311,102,745,750,17220.05%31,435Тынық мұхиты альянсы218,649,1151,371,197,216,1401,525,825,175,04511.28%6,978+Бұл тізім Статистикалық бөлімнен алынған деректерге негізделген.

Trade blocPopulationGross domestic productMembers20062007growthper capita Economic and monetary unions EMU324,879,19510,685,946,928,31012,225,304,229,68614.41%37,630 OECS (sovereign states)593,9053,752,679,5623,998,281,7316.54%6,732 OII504,47612,264,278,32914,165,953,20015.51%28,081 CCCM6,418,41739,616,485,62343,967,600,76510.98%6,850 Customs and monetary unions CEMAC39,278,64551,265,460,68558,519,380,75514.15%1,490 UEMOA90,299,94550,395,629,49458,453,871,28315.99%647 Customs unions CAN96,924,486281,269,141,372334,172,968,64818.81%3,448 EAC127,107,83849,882,030,44361,345,180,04122.98%483 EUCU574,602,74515,331,827,900,20217,679,376,474,71915.31%30,768 GCC36,154,528724,460,151,595802,641,302,47710.79%22,200 MERCOSUR271,304,9461,517,510,000,0001,886,817,000,00012.44%9,757 SACU58,000,0001,499,811,549,1871,848,337,158,28123.24%6,885 Preferential trade areas and Free trade areas AANZFTA ASEAN+32,085,858,84110,216,029,899,76411,323,947,181,80410.84%5,429 ALADI499,807,6622,823,198,095,1313,292,088,771,48016.61%6,587 AFTZ553,915,405643,541,709,413739,927,625,27314.98%1,336 APTA2,714,464,0274,868,614,302,7445,828,692,637,76419.72%2,147 CARIFORUM EUCU OCTs592,083,95015,437,771,092,52217,798,283,524,96115.29%30,060 CACM37,388,06387,209,524,88997,718,800,79412.05%2,614 CEFTA27,968,711110,263,802,023135,404,501,03122.80%4,841 CISFTA272,897,8341,271,909,586,0181,661,429,920,72130.62%6,088 DR CAFTA US356,964,47713,345,469,865,03714,008,686,684,0894.97%39,244 ECOWAS283,096,250215,999,071,943255,784,634,12818.42%904 EEA (EU + EFTA) 499,620,52114,924,076,504,59217,186,876,431,70915.16%34,400 EFTA SACU68,199,9911,021,509,931,9181,139,385,636,88811.54%16,707 EAEC207,033,9901,125,634,333,1171,465,256,182,49830.17%7,077 USMCA449,227,67215,337,094,304,21816,189,097,801,3185.56%36,038 TPP25,639,622401,810,366,865468,101,167,29416.50%18,257 SAARC1,567,187,3731,162,684,650,5441,428,392,756,31222.85%911 SPARTECA35,079,659918,557,785,0311,102,745,750,17220.05%31,435 Pacific Alliance218,649,1151,371,197,216,1401,525,825,175,04511.28%6,978+This list is based on the data obtained from Statistics Division.