Кіріспе

Мексиканың Юкатан штатындағы шағын қала Мотул (майя тілінен: Mutul: топонимикалық, «мут» құсы; сондай-ақ «түйін» деген мағынаны да білдіреді), ресми түрде Мотул де Каррильо Пуэрто, Мексиканың Юкатан штатының орталық жағалау аймағында орналасқан Мотул муниципалитетінің орталығы. Мерида қаласынан солтүстік-шығысқа қарай шамамен 45 шақырым қашықтықта жатыр. INEGI 2020 жылы жүргізген халық санауы бойынша, қалада 26 мыңнан астам тұрғын бар. Қала Юкатан асханасының дәстүрлі тағамы – мотуленос жұмыртқасының туған жері ретінде белгілі. Қаланың ресми атауы Мотул қаласынан шыққан бұрынғы губернатор Фелипе Каррильо Пуэртоға құрмет көрсетіп, ол 20 ғасырдың басында майя халқының қанаушылығына қарсы күресімен мемлекет үшін маңызды тұлға болды.

Тарих

Мотул – Колумбияға дейінгі майя өркениетінің орны, 11 ғасырда Зак Мутул есімді дін қызметкері құрған деген дерек бар. Қала Печ әулетімен басқарылды. 1440 жылдары Маяпанның орталық үкіметі құлағаннан кейін Печтер Мотул астанасы болған Чепеч аймақтық патшалығын құрды. Юкатанды испан жаулап алғаннан кейін, конкистадор Франсиско де Монтехо Мотулды испан отарлық қаласына айналдырды. Мотулда испан отарлық дәуірінен қалған Францискан монастыры және қызықты фрескалар бар. Мотул 1872 жылғы 22 ақпанда қала мәртебесін алды. Мотул – 1924 жылы қаза тапқан Юкатанның бұрынғы губернаторы Фелипе Каррильо Пуэртоның туған жері. Оның құрметіне қаланың ресми атауы Мотул де Каррильо Пуэрто деп өзгертілді. Мотул – танымал мотуленос жұмыртқасы (мотуль стиліндегі жұмыртқа) тағамының шыққан жері ретінде белгілі.

Орналасқан жері

Мотул штаттың орталық аймағында орналасқан және солтүстігінде Тельчач Пуэбло және Дземул муниципалитеттерімен, оңтүстігінде Какалченмен, шығысында Кансахабпен және батысында Бакамен шектеседі. Қала Юкатанның хенекен аймағы деп белгілі аймақтың орталық жерінде орналасқан. Кордемекс атты мемлекеттік компанияның қызметін шоғырландырған өткен ғасырдың соңында, осы қалада хенекен агроөнеркәсіпінің маңызды өндіріс орталықтары болған.

Муниципалитетке қарасты жерлер

Муниципалдық юрисдикцияға, астанадан басқа, маңызды деп есептелетін 8 қала кіреді: Кини, Месатунич, Сакапуч, Тимуль, Учи. Тұрғындары аз болғанымен, тағы да бірнеше елді мекендер бар: Камбул, Канкабал, Камкапчен, Комчен Мартинес, Коптэ, Рохелио Чале, Сабакнах, Сакола, Сан-Антонио Дзина, Сан-Педро Камера, Сан-Педро Чакабал, Сан-Рафаэль, Сан-Антонио, Сан-Роке, Санта-Крус Пахон, Санта-Тереза, Танья, Текал, Тексан Эспехо, Тикопо Гутьеррес, Уитзил, Хасе, Хасиенда Марко және Ранчо Камкапчен.