Кіріспе
Hägar the Horrible) – американдық комикс, карикатурашы Дик Браун жасаған және King Features Syndicate синдикаты таратқан американдық комиксінің атауы және басты кейіпкері. Ол алғаш рет 1973 жылдың 4 ақпанында (жексенбі газеттерінде) және келесі күні күнделікті газеттерде жарияланып, бірден үлкен сәттілікке ие болды. 2010 жылға дейін Hägar 56 елдегі 1900 газетке таратылып, 12 тілге аударылды. Бұл комикс – викинг дәуіріндегі скандинавиялық өмірді еркін бейнелеу арқылы АҚШ-тағы қазіргі өмірге сатиралық тұрғыдан баға беретін карикатура.
Hägar the Horrible is the title and main character of an American comic strip created by cartoonist Dik Browne and syndicated by King Features Syndicate. It first appeared on February 4, 1973 (in Sunday papers) and the next day in daily newspapers, and was an immediate success. as of 2010, Hägar is distributed to 1,900 newspapers in 56 countries and translated into 12 languages. The strip is a caricature commenting on modern day life in the United States through a loose interpretation of Viking Age Scandinavian life.
Шолу
"Құйрықлы Хагар" - марқұм Дик Браунға оның ұлдары берген лақап есім; Браун осы есімді "Қорқынышты Хагар" деп өзгертіп, дыбыстық үйлесімділікті сақтады. Дик Браунның қайтысынан кейін оның ұлдары комикстің атауын Дик Браунның "Қорқынышты Хагары" деп өзгертіп, құрмет көрсетті. Хагар (кейде "Хагар" деп жазылады) - шалаң, шалаң, семіз, қызыл сақалды викинг. Ол Англияға, кейде Францияға үнемі шабуыл жасайды. Анимация саласының жазушысы Теренс Дж. Сакс Хагарды оқырманға жағымды ететін қарама-қарсы ерекшеліктердің үйлесімін атап өтті: "Хагардың мүйізді бас киімі, қалың сақалы және шала тігілген киімі оны үңгір адамына немесе опера викингіне ұқсатады, бірақ Хагардың кейде жұмсақ жағы бар екенін де білесіз". Хагардан бұрын Браун өзінің серіктесі Морт Уокермен бірге "Hi and Lois" комиксін жасағандығымен танымал болды, Морт Уокер "Бейл" комиксінің авторы. Браунның өзі "Бейл" комиксіндегі Платон кейіпкерінің прототипі болғаны айтылады.
Кейіпкерлер құрамы
Дик Браун кейіпкерлерді өз отбасынан шығарған. Оның ұлы Крис былай деді: "Ол да мен сияқты алып еді. Оның салмағы үш жүз фунт, алты фут екі дюйм және жалындап тұрған қызыл сақалы бар еді." Хагар Жарамсыз: шала-жанды, тойған викингтің басты кейіпкері. Хагар – қатал жауынгер де, отбасылық қадір-қасиетін сақтайтын адам да, қазіргі заманғы қала тұрғыны сияқты мәселелерге тап болады. Бір қызықты жайт, оның жеке гигиенасы нашарлығын көрсету арқылы, оның жыл сайынғы моншасы (14 шілде) – ұлттық қуаныш пен тойдың символына айналған. Тағы бір күлкілі жағдай – Хагардың қарапайым, балаша беймәлімдігі, ол көбінесе ақылды отбасы мүшелерімен келіспеушілікке ұшырайды. Хагардың ренішін тудыратыны, ол ересек мінез-құлық танытқанда (мысалы, Хельгаға күнделікті істерде көмектесу немесе ашкөздігін бақылау), басқа кейіпкерлер көбінесе дайындықсыз болады, себебі олар оның ойсыз және балағат мінез-құлқына үйренген. Ең айқын мысал – Хельга Хагардан бір рет болса да шындықты айтуын талап еткенде, Хагар келісіп, солай істейді, бұл тіпті Құдайдың өзін де таң қалдырады, ол періштелерге осы "ғажайыпты" тойлау үшін керней соғуын бұйырады. Хельга: Хагардың ірі денелі, басқаруға жарамды әйелі, опералық киім киген, Брунгильда сияқты сары түсті өрімдері мен қалқанмен киінген. Ол – аналық "шектен тыс қамқорлық" көрсететін ананың бейнесін сомдайды. Хельга Хагармен оның жаман әдеттеріне байланысты дауласады, мысалы, тонаудан кейін қолын жууды ұмытуы немесе үйге кірмес бұрын аяғын сүрмеуі. Ол жиі өзінің ескіше құндылықтарын қызы Хониге үйретуге тырысады, бірақ Хони оны толыққанды түсінбейді. Оның сұлу келбеті Вагнердің Валькириясына ұқсас. Бақытты Эдди: Хагардың бірінші серігі, жақын досы және викингтер шабуылындағы лейтенанты. Викингтердің мықты, қайратты жауынгерлер ретінде бейнеленгеніне қарамастан, Эдди – бойы аласа, арық, беті тар, ұялмаған және әлсіз. Ирониялық түрде "Бақытты" Эдди өте бақытсыз, тіпті қаңғып жүрген көкжиек оны басып тастауы мүмкін. Ол қалқанның орнына түтік киеді, оны әрқашан киіп жүреді, себебі ол қасқырлардан қорқады. Хагардан айырмашылығы, Эдди басқа тілдерде оқып, сөйлей алатын білімді, бірақ бұл оған басқа викингтер мен жауларына қарағанда артықшылық бермейді. Гамлет: Хагар мен Хельганың ақылды, таза, мойынсұнғыш және оқуға құштар ұлы, көбінесе кітап оқып отырады. Ол викинг болуға қызығушылық танытпайды. Ол тіс дәрігері болғысы келеді, бұл оны Хагар үшін отбасылық ұятқа қалдырады, бірақ Хельга мен Хони одан да төзімді және оның білімін қолдайды. Хагар оны викингтік дағдыларын жаттықтыруға мәжбүрлегенде де, ол соларға өте нашар екенін көрсетеді. Ол өзінің қыз-жігіті Гернияның қайтарылмайтын махаббатының құрбаны. Хони: Хагар мен Хельганың сүйікті, әдемі, мейірімді, көңілді 16 жасар қызы, қанатты қалқан, металл қалқа және шынжырдан жасалған ұзын көйлек киген жас Валькирия ретінде киінген. Хони Хагардың отбасынан шыққан, бұл оның жігіті Люттің кейде қорқынышты деп санайтын себебі. Ол әкесіндей викинг жауынгері, оның таңдаған қаруы – найза мен қалқан. Алайда, ол дәстүрлі "қыздық" нәрселерді білмейді және тым драмалық болуға бейім. Хельга оны үйлендіруге тырысады, өйткені ол артта қалған қоғамда "қартайған бойжеткен" ретінде қарастырылады. Ол балладашы Люттің алғашқы кезден бері романтикалық қарым-қатынаста болды және оның қорқынышты әнін қабылдай алатын жалғыз адам. Ол Хонидің жігіті, бірақ Хони олардың қарым-қатынасын бақылайды (Хельга мен Хагарға ұқсас); олар әлі күнге дейін үйленбеген болса да, мәңгілікке қосылған. Оның есімі сол есімді саптық аспапты еске салады, оны жиі ойнайды (қалай болса да нашар). Олар жақында ғана ажырасты. Герния: жас, еркекшіл қыз, сезімтал Гамлетке қатты ғашық, бірақ оның махаббаты жауапсыз, көбінесе оның күлкілі мелодрамалық күйзелісіне себеп болады. Снерт: Хагардың иті; Снерт құс/аңшы ит болуы керек, бірақ оқырман көбінесе оның жұмыс істегісі келмейді деген ойға келеді. Снерт Хагардың айтқандарын түсінеді, бірақ әдетте оған құлақ салмайды. Кейде Снерттің "зайыбы" және бірнеше күшігі бар деп суреттелген, бірақ олар комиксте ешқандай рөл атқармайды. Снерт Хагардың үйіндегі барлық адамдар сияқты (минималды) викинг қалқасын киеді, соның ішінде үй жануарлары да. Снерт викингтік акцентпен ("вуф") жағады. Квак: отбасылық неміс қаз. Квак – Хельганың досы және сенімді адамы; ол әдетте Хагарға тыңдап, ол істемейтін нәрсе істеген сайын қатты шыбықтайды, мысалы, "Глог" немесе "Вифлеберри" шарабын ішу, Хагардың жиі ішетін сусындары. Әрине, Хагар Квактан ешқандай жақсылық күтпейді және одан құтылуды қалайды. Неміс қазы болғандықтан, Квак акцентпен "қақ" етеді. Кейінірек, ол қаз балаларын үйге әкелді, оларды Хельга адам немерелері сияқты күтімге алады. Доктор Зук: бетін жабатын, друид сияқты "дәрігер", негізінен тамақтану және психиатриялық кеңес береді, сонымен қатар қауіпті және жалған дәрігер ретінде танымал. Ол бетін жабатын капюшон киеді, одан тек ұзын мұрыны ғана көрінеді. Бірнеше рет оның беті жартылай көрінген. Хельганың әкесі: сақалы еденге жететін, жас әйелдерге құштар қарт викинг. Хельганың анасы: стереотиптік, қырсық қарындас, қалқанында мүйіздері бар. Салық жинаушы: Патшаның өкілі. Мырза Күлімдеу: тұтқындарды күлдіру арқылы азаптайтын пынаушы. Койер заңгер: жағымсыз, бірақ тиімді адвокат. Атқыш: көбінесе салық жинаушымен бірге келеді. Ағайын Олаф: Хагарға күнә туралы түсіндіруге тырысатын монах. Басқа да жиі кездесетін есімдер: аты белгісіз болжамгер немесе көріпкел, Хони мен Хагар оларға жиі кеңес сұрайды, Хельганың сүйікті мейрамханасы "Англия королінде" жұмыс істейтін шашы қысқарған официант, сондай-ақ Хагардың достары мен қарсыластары, мысалы, Лас Дирк және Жаман Макс. Хагардың жақсы ниетін, бірақ беймәлімдігін көрсететін бір комикстің мысалы: Хагар Парижді тонаудан оралғаннан кейін әйелі Хельгаға сыйлық әкеледі. Ол оған сарайдағы ваннадан алғанын айтады. Содан кейін кранды ашып, оны қызығушылықпен қарауға шақырады. Ештеңе болмағанда, Хагар: "Қызық екен, сарайда кранды ашқанда су шықты" дейді. 1981 жылдан 1990-жылдардың ортасына дейін Хагардың суреті Кливлендтік мемлекеттік университеттің "Викингтер" таңбасының символы болды. Ұлыбританияда 1980-жылдардың соңында Хагар және комикстен басқа кейіпкерлер "Skol Lager" сырасын жарнамалау үшін пайдаланылды, ол Ұлыбританияда "Allied Breweries" компаниясымен өндірілді. Хагар билбордтарда және танымал телешоуларда пайда болды. Телешоулар анимациялық және газеттегі комикстер сияқты көбінесе қара-ақ болды, бірақ өнім әрқашан түсті түрінде көрсетілді. 1989 жылдан 1991 жылға дейін Хагар тағы да "Mug Root Beer" сусынын жарнамалау үшін радио және телешоуларда пайда болды, бұл "Sunday Funnies Cola" кампаниясынан гөрі табыстырақ болды. "Mug" сусынын көптеген телешоулары Ұлыбританияда "Skol Lager" үшін түсірілген жарнамалардың өңделген нұсқалары болды, бірақ олар сыра емес, root beer туралы айту үшін қайта түсірілді. 1990-жылдардың басында Хагар IBM RISC System/6000 жұмыс станциясын жарнамалау үшін баспа жарнамаларында пайда болды. "Жарнамалар машинаның бұрын-соңды болмаған қуатын жаулап алушы әскерлердің күшімен теңеді".
Теледидардағы қонақ
Хагар алғаш рет анимациялық кейіпте 1980 жылғы 15 мамырда CBS телеарнасында көрсетілген "The Fantastic Funnies" арнайы бағдарламасында, оның авторы Дик Браунмен сұхбаттасумен бірге қысқаша эскизде пайда болды. Дауыстық рөлді Скотт Бич (авторлық құқығы көрсетілмеген) орындады, анимацияны Билл Мелендес пен Ли Мендельсон жасады. Хагардың тікелей эфирдегі эскизі 1983 жылғы 8 мамырда NBC телеарнасында көрсетілген "Аналар күніне арналған жексенбілік ойын-сауық" арнайы бағдарламасына қосылды.
Теледидар арнасы
1989 жылы 1 қарашада CBS телеарнасында Хана Барбера студиясы түсірген «Hägar the Horrible: Hägar Knows Best» анимациялық телефильмі көрсетілді, ол 1973 жылғы комикстің алғашқы сюжетіне негіделген. Хагар екі жылдық шайқастардан кейін үйіне оралады және үлкен мәдени өзгеріске тап болады. Оның ұлы Гамлет Викинг академиясынан шығарылған, ал қызы Хони Олаф емес, Лют есімді әншімен кездесіп жүр, себебі Олафтың өзіндік викингтік қасиеттері жоқ. Хагар Хельганы Хонидің Лютпен кездесуіне рұқсат бергені үшін және Гамлеттің кітап оқып, үй жұмысын жасауына келіскені үшін кінәлайды. Хагар Хони мен Лютті айырып, Гамлетке бір күнде садақ ату және басқа викингтік дағдыларды үйретеді. Бірақ балаларының бақытсыздығын және басқа викингтердің Хони мен Гамлетті ерекше деп айтқанын көргеннен кейін, Хагар дереу жағдайды өз қолына алып, бәрін дұрысқа келтіреді, ал Хельга оның үнсіз, бірақ мейірімді қолдаушысы болады. Телефильмде Хагар рөлін Питер Каллен, Хельга рөлін Лайни Казан, Хони рөлін Лидия Корнелл, Гамлет рөлін Джош Родин, Лакки Эдди рөлін Джефф Дюсетт, Лют рөлін Дон Мост, ал Снерт, баяндаушы және Викинг академиясының директоры рөлін Фрэнк Уэлкер сомдады. Оны «Advantage Cartoon Mega Pack» жинағындағы DVD-де табуға болады.
Фильм жобасы
Variety 2003 жылы Abandon Pictures комикстің кино құқығын сатып алғанын және кейіпкер негізінде түсірілген жанды әрекет фильмін шығаруды жоспарлағанын хабарлады. 2014 жылдың соңында Крис Браун Sony Pictures компаниясымен кейіпкерге негізделген фильм жасау туралы келісімге қол жеткізілгенін растады.
Анимациялық комедия
2020 жылдың 10 қарашасында King Features және The Jim Henson Company бірлесіп жасап жатқан CGI анимациялық сериалының дамып жатқаны хабарланды. Сериалды Henson Digital Puppetry Studio анимациялайды.
Бейне ойындар
Хэгар қатыгез, прокруткалы платформалық ойын, 1991 жылы Kingsoft компаниясы Amiga үшін шығарды. Ол Германия нарығы үшін Commodore 64-ке портталды.
Темалық саябақ
Хагар қорқыныштысы Универсал студиясының Флоридадағы ойын-сауық паркі «Әдеміет аралдарында», «Тоун лагунасындағы» «Тоун Экстра» атты аттракционның үстіндегі қайықта көрінеді.