Кристина де Пизанның 1405 ж. жазылған «Әйелдер қаласы» кітабы – әйелдерге қарсы пікірлерге жауап, әйелдердің беделін қорғау мақсатындағы аллегориялық туынды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1405 жылы Кристин де Пизанның кітабы
1405 book by Christine de Pizan
«Ханымдар қаласының кітабы» немесе «Le Livre de la Cité des Dames» – Кристин де Пизанның 1405 жылға дейін аяқтаған кітабы. Пизанның ең танымал әдеби туындысы, оның екінші ұзын прозалық жұмысы. Пизан кітапты француз тілінде жазады, бірақ француз прозасында латын стиліндегі синтаксис пен қағидаларды жиі қолданады. Бұл кітап Жан де Мённың танымал «Роман де ла Роза» туындысына ресми жауап ретінде қызмет етеді. Пизан Мённың әйелдер туралы айтқандарына қарсы әйелдердің аллегориялық қаласын құру арқылы күреседі. Ол әйелдерді тарихтан белгілі әйелдердің көптеген мысалдарын жинау арқылы қорғайды. Бұл әйелдер «Ханымдар қаласына» орналастырылады, ол кітаптың өзі. Пизан қаласын салғанда, әрбір танымал әйелді қаланың қабырғалары мен үйлерін салу үшін ғана емес, сонымен қатар өзінің тезисін құру үшін де құрылыс материалы ретінде пайдаланады. Қалаға таныстырылған әрбір әйел Пизанның әйелдердің қоғамда бағалы мүшелер екені туралы ойын нығайтады. Ол сонымен қатар әйелдерге білім беруді де қолдайды. Кристин де Пизан 1405 жылға дейін «Ханымдар қаласының қазынасы» (Le trésor de la cité des dames de degré en degré, сондай-ақ «Үш ізгілік кітабы» деп те аталады) атты оқу құралын аяқтады. Бұл кітаптың мақсаты – барлық әйелдерді біліммен қамту. Соңғысы күйеуі бар әйелдерге былай дейді: «Егер ол ақылмен әрекет етіп, әлемнің де, күйеуінің де мақтауына ие болғысы келсе, ол әрқашан күйеуіне қуанышпен қарауы тиіс». Оның ең танымал еңбектері – «Кітап» және «Асыл қазына», сонымен қатар «Дити де Жеханна Д’Арк» поэмасы.
The Book of the City of Ladies, or Le Livre de la Cité des Dames, is a book written by Christine de Pizan believed to have been finished by 1405. Perhaps Pizan's most famous literary work, it is her second work of lengthy prose. Pizan uses the vernacular French language to compose the book, but she often uses Latin style syntax and conventions within her French prose. The book serves as her formal response to Jean de Meun's popular Roman de la Rose. Pizan combats Meun's statements about women by creating an allegorical city of ladies. She defends women by collecting a wide array of famous women throughout history. These women are "housed" in the City of Ladies, which is actually the book. As Pizan builds her city, she uses each famous woman as a building block for not only the walls and houses of the city, but also as building blocks for her thesis. Each woman introduced to the city adds to Pizan's argument towards women as valued participants in society. She also advocates in favour of education for women. Christine de Pizan also finished by 1405 The Treasure of the City of Ladies (Le tresor de la cité des dames de degré en degré, also known The Book of the Three Virtues), a manual of education, dedicated to Princess Margaret of Burgundy. This aims to educate women of all estates, the latter telling women who have husbands: "If she wants to act prudently and have the praise of both the world and her husband, she will be cheerful to him all the time". Her Book and Treasure are her two best known works, along with the poem Ditie de Jehanne D'Arc.
I бөлім
Бірінші бөлім Кристиннің Матфеолусдің "Жақтанулары" деген шығармасын оқуымен басталады. Бұл шығарма он үшінші ғасырда жазылған, некеге және әйелдердің ер адамдардың өмірін қиындыққа толы етуі туралы айтады. Осы сөздерді оқыған Кристин қатты ренжіп, әйел екеніне ұялады: "Бұл ой менде осыншама зәрдап пен қайғы тудырды, мен өзімді және бүкіл әйел затын табиғаттағы қателік деп санала бастадым". Содан кейін үш ізгілік Кристинге көрінеді, әрқайсысы оған Әйелдер қаласын салудағы оның рөлін түсіндіреді. Кристин өзінің кітабы үшін жасаған Ақыл-Ой ізгілігі бірінші болып оған қосылып, қаланың сыртқы қабырғаларын салуға көмектеседі. Ол Кристиннің кейбір ер адамдардың әйелдерді жамандауына қатысты сұрақтарына жауап береді, қала салынатын жерді дайындауға көмектеседі. Ол Кристинге: "Өзіңнің зердеңнің қазығын алып, терең қазба жасап, қаланың айналасына ор қаз [сонда Ақыл-Ой саған] жерді иығыңа арқалап алып кетуге көмектеседі", - дейді. Бұл "жер" – Кристиннің бұрынғы сенімдері. Мәтіннің басында Кристин әйелдердің жаман болуы мүмкін деп ойлады, себебі ол "әйел затына шабуыл жасамаған автордың моральдық еңбегін таба алмады. [Сондықтан ол] осы авторлардың әйелдерге қатысты жағымсыз пікірлерін қабылдауға мәжбүр болды, өйткені осындай зор ақыл-оймен және барлық нәрсені түсіну қабілетімен жаратылған көптеген білімді ер адамдардың осыншалықты көп жағдайда жалған айтуы мүмкін емес еді". Кристин әйелдердің артықшылықтарын анықтау үшін ақыл-ойына жүгінбейді. Ол оқығандарына сенеді, әйелдердің жасаған барлық ұлы істерін тізімдемейді. Кристинге ақыл-ойына келуіне көмектесу үшін Ақыл-Ой ханым келіп, оған сабақ береді. Ол Кристинге өзіне сенімді болуға және бұрынғы жазушылардың жағымсыз ойларын жоюға көмектеседі. Ақыл-Ой ханымды жасау арқылы Кристин өзінің аллегориялық бейнесін ғана емес, сонымен қатар оқырмандарын да тәрбиелейді. Ол тек өзіне ғана емес, оқырмандарына және әйелдерге әйелдердің жаман немесе пайдасыз емес, қоғамда маңызды орынға ие екендігіне сенуге мүмкіндік береді.
Part I opens with Christine reading from Matheolus's Lamentations, a work from the thirteenth century that addresses marriage and argues that women make men's lives miserable. Upon reading these words, Christine becomes upset and feels ashamed to be a woman: "This thought inspired such a great sense of disgust and sadness in me that I began to despise myself and the whole of my sex as an aberration in nature". The three Virtues then appear to Christine, and each lady tells Christine what her role will be in helping her build the City of Ladies. Lady Reason, a virtue developed by Christine for the purpose of her book, is the first to join Christine and helps her build the external walls of the city. She answers Christine's questions about why some men slander women, helping Christine to prepare the ground on which the city will be built. She tells Christine to "take the spade of [her] intelligence and dig deep to make a trench all around [the city] [and Reason will] help to carry away the hods of earth on [her] shoulders." These "hods of earth" are the past beliefs Christine has held. Christine, in the beginning of the text, believed that women must truly be bad because she "could scarcely find a moral work by any author which didn't devote some chapter or paragraph to attacking the female sex. [Therefore she] had to accept [these authors] unfavourable opinion[s] of women since it was unlikely that so many learned men, who seemed to be endowed with such great intelligence and insight into all things, could possibly have lied on so many different occasions." Christine is not using reason to discover the merits of women. She believes all that she reads instead of putting her mind to listing all the great deeds women have accomplished. To help Christine see reason, Lady Reason comes and teaches Christine. She helps Christine dispel her own self consciousness and the negative thoughts of past writers. By creating Lady Reason, Christine not only teaches her own allegorical self, but also her readers. She gives not only herself reason, but also gives readers, and women, reason to believe that women are not evil or useless creatures but instead have a significant place within society.
ІІ бөлім
Екінші бөлімде Леди Ректитуд Кристинге "Ледис қаласының қабырғалары ішіндегі үйлер мен ғимараттарды салуға" және оны "үлкен даңққа ие батыл әйелдермен" толтыруға көмектесетінін айтады. Боккаччо қыздарды "бала кезінен әкелерінің үйінде жақсы тәрбиелеп, адалдық пен ізгілікке үйрету керек. Содан кейін олар өсіп, не істеп жатқанын толық білгенде" дейді.
In Part II, Lady Rectitude says she will help Christine "construct the houses and buildings inside the walls of the City of Ladies" and fill it with inhabitants who are "valiant ladies of great renown". Boccaccio states that girls should be "well brought up from childhood in their father's home and taught honesty and virtuous behavior. Then when they are grown and know full well what they are doing"
Боккаччоның мәтіні негізінен кітаптың I және II бөлімдері үшін қолданылады, ал III бөлімі Жан де Виньедің 1333 жылғы тарихи "Айнасына" көбірек сүйенеді. Бұл мәтін – Винсент де Боведің 1240 жылдан кейін жазыла бастаған "Speculum Maius" энциклопедиясының тарихи бөлімінің француз тіліне аудармасы.
Boccaccio's text is mainly used for Parts I and II of the book, while Part III is more reliant upon Jean de Vignay's Miroir historical (1333). This text is the French translation of the historical portions of Speculum Maius, an encyclopedia by Vincent of Beauvais that was begun after 1240.
Тақырыптар
"Ханымдар қаласы кітабы" – рулы тегінен емес, рухымен асыл әйел ретінде "ханым" сөзінің мағынасын ашатын аллегориялық қоғам. Кітапта, яғни осы қалада, ежелгі заманнан бергі әйелдер бейнеленген: бұтқа табынушылар, ежелгі яһудилер, ортағасырлық христиан қасиеттері және тағы басқалары. Кітапта Кристина де Пизан мен оған қала салуға көмектесу үшін жіберілген үш әйел қасиеті – Ақыл, Ұқыптылық және Әділдік арасындағы әңгімелер келтірілген. Осы қасиеттер Кристинаға қаланың негізін салуға, үйлерін тұрғызуға және Ханымдар қаласына қоныстанатын әйелдерді таңдауға көмектеседі. Қасиеттер таңдаған әрбір әйел басқа әйелдерге оң үлгі болып табылады. Бұл әйелдер қоғамға әсер еткен әйелдердің жақсы қасиеттерін көрсетеді. Кристина қасиеттерден ерлерге үйреткендей әйелдерді де білімге баулу керек пе және неліктен кейбір ерлер әйелдерді білімді етуге қарсы екендерін сұрайды. Сондай-ақ, зорлаудың қылмыс екендігі, әйелдердің білім алуға деген табиғи құштарлығы және олардың басқару қабілеттері туралы мәселелер де қарастырылады.
The Book of the City of Ladies is an allegorical society in which the word "lady" is defined as a woman of noble spirit, instead of noble birth. The book, and therefore the city, contains women of past eras, ranging from pagans to ancient Jews to medieval Christian saints. The book includes discussion between Christine de Pizan and the three female Virtues which are sent to aid Christine build the city. These Virtues – Reason, Rectitude, and Justice – help Christine build the foundations and houses of the city, as well as pick the women who will reside in the city of ladies. Each woman chosen by the Virtues to live in the city acts as a positive example for other women to follow. These women are also examples of the positive influences women have had on society. Christine asks the virtues if women should be taught as men are and why some men think women should not be educated. Other questions that are explored are: the criminality of rape, the natural affinity in women to learn, and their talent for government.