Кіріспе
Кент, Англияның халықтық әдет-ғұрпы Худингинг (/ʊ//d//.//ɛ//n//ɪ//ŋ/), сонымен қатар ходингинг және oodening деп те жазылады, Кент қаласында, Оңтүстік-Шығыс Англияда орналасқан халықтық әдет-ғұрпы. Бұл дәстүрде ағаштан жасалған құшақпен жасалған жылқы қолданылады. Оны бағанаға орнатып, бір адам матамен жасырып алып жүреді. Бастапқыда бұл дәстүр Шығыс Кент аймағымен шектелген, бірақ ХХ ғасырда көршілес Батыс Кентке тарады. Бұл Британия мен Ирландияда әртүрлі формада кездесетін "бас киімді жануар" дәстүрінің аймақтық нұсқасы болып табылады. ХVІІІ ғасырдан ХХ ғасырдың басына дейінгі жазбаларда көрсетілгендей, худингинг – Рождествода ауыл шаруашылығы жұмысшыларының тобы орындаған дәстүр. Олар жергілікті жерлерде саяхат жасағанда құшақпен жасалған жылқыны алып жүретін топтар құрады. Мұндай топтардың құрамы әртүрлі болғанымен, әдетте жылқыны көтеріп жүретін адам, жетекші, "Молли" деп аталатын әйел киімін киген адам және бірнеше музыканттар кіретін. Содан кейін олар құшақпен жасалған жылқыны жергілікті үйлерге, дүкендерге алып барып, олардың көрінуі үшін ақы сұрайтын. Бұл дәстүр қазір жойылған, бірақ қазіргі уақытта құшақпен жасалған жылқы жылдың әртүрлі уақыттарында өтетін Кенттік мюмерлер мен Моррис билеріне енгізілген. Худингинг дәстүрінің шығу тегі және "худен" сөзінің бастапқы мағынасы академиялық пікірталас нысаны болып табылады. Алғашқы ұсыныстар бойынша, "худен" англосаксондық христиандыққа дейінгі Woden (Один) құдайымен байланысты, және бұл дәстүр Кент Корольдігінің ерте ортағасырлық дәуіріндегі діни практикалардан бастау алған. Алайда, бұл идея тарихшылар мен фольклоршылар тарапынан қолдау таппады. Ғалымдардың арасында кеңінен қабылданған түсінік – "худен" сөзі "жабық" деген мағынаны білдіреді, ол жылқыны көтеріп жүретін адам киген матаға сілтеме жасайды. Ортағасырлық дәуірден кейінгі жазбалардың жоқтығы және Ұлыбританиядағы әртүрлі бас киімді жануарлар дәстүрлерінің – Оңтүстік Уэльстің Мари Льюиді, Котсуолдстың Броды және Солтүстік Англияның Ескі Доп, Ескі Тоқты және Ескі Жылқысы – географиялық таралуы олардың XVI және XVII ғасырлардағы әлеуметтік элита арасындағы құшақпен жасалған жылқыға деген сүйіспеншіліктің аймақтық танымалдығынан туындағанын көрсетеді. Худингинг дәстүрі туралы ең алғашқы жазбалық дерек XVIII ғасырдың бірінші жартысынан басталады. Келесі бір жарым ғасыр бойы оған қатысты шашыраңқы сілтемелер пайда болды, олардың көпшілігі оны Кенттің көптеген аймақтарында жойылған дәстүр деп есептеді. Бұл құлдырауды сезінген ХХ ғасырдың басында фольклоршы және тарихшы Перси Мейлам дәстүрдің сақталған бөлігін құжаттап, оның тарихи құжаттардағы көрінісін анықтады және 1909 жылы "Құшақпен жасалған жылқы" атты еңбегін жариялады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде жойылған деп есептелгенмен, бұл дәстүр ХХ ғасырдың ортасында өзгертілген түрінде қайта жаңғырды, құшақпен жасалған жылқы кейбір қазіргі заманғы Кенттік халықтық дәстүрлерге енгізілді.
Hoodening (/ʊ//d//.//ɛ//n//ɪ//ŋ/), also spelled hodening and oodening, is a folk custom found in Kent, a county in South East England. The tradition entails the use of a wooden hobby horse known as a hooden horse that is mounted on a pole and carried by a person hidden under a sackcloth. Originally, the tradition was restricted to the area of East Kent, although in the twentieth century it spread into neighbouring West Kent. It represents a regional variation of a "hooded animal" tradition that appears in various forms throughout Britain and Ireland. As recorded from the eighteenth to the early twentieth centuries, hoodening was a tradition performed at Christmas time by groups of farm labourers. They would form into teams to accompany the hooden horse on its travels around the local area, and although the makeup of such groups varied, they typically included someone to carry the horse, a leader, a man in female clothing known as a "Mollie", and several musicians. The team would then carry the hooden horse to local houses and shops, where they would expect payment for their appearance. Although this practice is extinct, in the present the hooden horse is incorporated into various Kentish mummers plays and Morris dances that take place at different times of the year. The origins of the hoodening tradition, and the original derivation of the term hooden, remain subject to academic debate. An early suggestion was that hooden was related to the Anglo Saxon pre Christian god Woden (Odin), and that the tradition therefore originated with pre Christian religious practices in the early medieval Kingdom of Kent. This idea has not found support from historians or folklorists studying the tradition. A more widely accepted explanation among scholars is that the term hooden relates to hooded, a reference to the sackcloth worn by the person carrying the horse. The absence of late medieval references to such practices and the geographic dispersal of the various British hooded animal traditions—among them the Mari Lwyd of south Wales, the Broad of the Cotswolds, and the Old Ball, Old Tup, and Old Horse of northern England—have led to suggestions that they derive from the regionalised popularisation of the sixteenth and seventeenth century fashion for hobby horses among the social elite. The earliest textual reference to the hoodening tradition comes from the first half of the eighteenth century. Scattered references to it appeared over the next century and a half, many of which considered it to be a declining tradition that had died out in many parts of Kent. Aware of this decline, in the early twentieth century the folklorist and historian Percy Maylam documented what survived of the tradition and traced its appearances in historical documents, publishing his findings as The Hooden Horse in 1909. Although deemed extinct at the time of the First World War, the custom was revived in an altered form during the mid twentieth century, when the use of the hooden horse was incorporated into some modern Kentish folk traditions.
Сипаттама
Қалған дереккөздер Шығыс Кенттің әртүрлі аймақтарындағы адамдар арасында капотаж дәстүрінде кейбір айырмашылықтар болғанын, бірақ оның "көбінесе керемет біркелкі" болғанын көрсетеді. Дәстүрдің ортасы болған қақпақ аттың басы әдетте төрт фут шамасындағы тіреуге бекітілген ағаштан жасалатын, ал иілмелі жауырыны жіп арқылы қозғалатын. Бұл атты қара матаға орап, бір адам көтеріп жүретін. Капотаж салтының бір бөлігі ретінде төрттен сегіз адамнан тұратын "капотажшылар" тобы атты көшелермен алып жүретін. Бұл топқа атты жүргізуші, "Күйеу", "Жүргізуші" немесе "Арбагер" (қамшы алып, атты жетектеуші), "Жокей" (атқа мінуге тырысатын), "Молли" (әйел киіміндегі ер адам) және бір-екі музыкант кіретін. Бұл адамдардың барлығы шаруалар болып, көбінесе жылқымен жұмыс істегендер еді. Топ Рождество уақытында, әдетте Рождество қарсаңында осы дәстүрді орындап, үйлерге келіп, кіргізбей тұрып ән айтатын. Үйге кірген соң, ат шабысып, жауырынын қағатын, ал Жокей оған мінуге тырысатын, ал Молли еденді сыпырып, барлық қыздарды қуатын. Кейде олар тағы да ән-күйлер орындайтын. Ақы алған соң, топ келесі үйге барып, осы процесті қайталап жасайтын.
Өңірлік үлестірілуі
Тарихшылар ХХ ғасырдың қайта жаңғыруына дейін Кентте капуста салтының 33 тіркелген мысалын тізімдеді. Бұл мысалдар графтықтың шығыс және солтүстік жағалауларында жарты ай пішінде жинақталған, және барлығы тарихи түрде Шығыс Кент деп белгіленген аймақта кездескен, ал көршілес Батыс Кентте бұл дәстүр белгісіз болған. Атап айтқанда, фольклоршы Перси Мейлам Годмершемнің батысында осы дәстүрдің тіркелген жазбаларының жоқтығын көрсетті. Бұл аймақ капотеньдердің белсенді болған кезеңінде "қоныстанған жер" болды, және Мейлам дәстүр табылған барлық аймақтарда Шығыс Кент диалектісінің қолданылғанын атап өтті. Фольклоршы Э. К. Каутт капотеньдердің тарихи таралуын талдап, оның Кенттегі ерте англосаксон қоныстарының аймақтарымен және графтықтың көмір өндіру аймақтарымен сәйкес келмейтінін анықтады. Ол «бұл әдет-ғұрыптың одан әрі таралуына ешқандай түсінікті себеп жоқ» деген қорытындыға келді. Капотеньдердің салты, Каутттың пікірінше, Ұлыбританияның әртүрлі аймақтарында әртүрлі формада кездесетін «капотталған жануарлар» дәстүрінің бір бөлігі болды. Осы салт-дәстүрлерге ортақ ерекшеліктер: аттың бейнесі, Рождествода орындалуы, төлем сұраған ән немесе сөз, және әйел киімін киген адамнан тұратын топты пайдалану. Оңтүстік Уэльсте Мари Льюд дәстүрінде Рождество маусымында үйлерге қағып, аттың бейнесімен келетін ерлер тобы болды. Дербишир мен Йоркширдің шекарасындағы аймақтағы Олд Тюп дәстүрінде Рождество қарсаңында есіктерді қағып, ешкінің басы бар аттың бейнесін ұстаған топтар болды. Фольклоршы Кристина Хоул капотеньдерді Дорсет пен Глостерширде тіркелген Рождестволық бұқа дәстүрімен салыстырды. Оңтүстік-батыс Англияда екі аттың бейнесін қолданатын дәстүр бар – Пэдстоу 'Обби 'Осс фестивалі және Майнхед аттың бейнесі, олар Рождествода емес, мамыр айында өтеді. Бұл дәстүрлердің бастауы нақты белгісіз болғанымен, осы тәжірибелерге қатысты ортағасырлық жазбалардың жоқтығы олардың он алтыншы және он жетінші ғасырларда аттың бейнесіне деген элиталық сұраныстан пайда болғанын көрсетеді. Осы тұрғыдан алғанда, капотталған жануарлар дәстүрі Англияның Моррис биі дәстүрімен салыстырылуы мүмкін, ол он алтыншы және он жетінші ғасырларда «жалпыға білінетін құмарлыққа» айналып, кейін «айқын аймақтық дәстүрлер жиынтығына» дамыды.
Этимологиясы мен шығу тегі
Мейлам атап көрсетті, он тоғызыншы ғасырдың көптеген деректерінде осы дәстүрді сипаттағанда сөз «ходен» деп жазылған, бірақ ол «худен» нұсқасын ұсынады, себебі ол сөздің ұзақ дауыстымен дұрыс айтылуын жақсы көрсетеді. Ол былай қосты: «'Худен' сөзі 'wooden' сөзімен айналады, ал кейбір авторлардың ойынша 'sodden' сөзімен емес». Осы айтылу ескеріліп, Кауте дәстүр атауы үшін «oodening» жазуының жақсырақ болатынын ұсынды. Мейлам сондай-ақ, ол сөйлескен худеншілердің бірі де терминнің этимологиясын білмейтінін, тіпті дәстүрдің тарихи бастауын да білмейтінін айтты. Осылайша, худендеу терминінің шығу тегі белгісіз. Худеннің пайда болуына қатысты бір мүмкін түсінік – бұл ағаш жылқыны білдіретін «wooden» сөзінің бұрмалануы. Мейлам бұл идеяны сынға алды, мұндай бұрмалау Кент диалектісінде пайда болуы екіталай екенін айтты. Екінші мүмкіндік – жылқыны көтеріп жүрген адамның киген бас киіміне сілтеме жасау. Тарихшы Рональд Хаттон осы нұсқаны «ең қарапайым» деп санады, ал фольклоршылар Кауте мен Шарлотта София Берн де оны ең ықтимал түсіндірме деп есептеді. Мейлам осы пікірге де қарсы болды, оның ойынша, көтерілген адамды жасырған мата тым үлкен болғандықтан, оны бас киім деп санауға болмайды. «Кент тарихы» атты еңбегінде антиквар Альфред Джон Дункин «Ходенинг» сөзінің «Хобенінг» сөзінің бұрмалануы екенін, ал ол сөздің шығу тегі гот тіліндегі «hopp» – жылқы деген сөзден басталатынын айтты. Мейлам Дункиннің аргументін «ескеруге болмайды» деп мәлімдеді, себебі ол «Ходенинг» сөзі қысқа дауыстымен басталады деген қате болжамға негізделген. Мейлам худендеу дәстүрінің Моррис биінің бір түрінің «қалдықтары» екеніне тоқталды. Ортағасырлық Моррис билеушілері өздерінің салтына ағылшын халық қаһарманы Робин Гудқа арналған ойындарды қосып, худендеу бастапқыда Робин Гудқа сілтеме болуы мүмкін екенін айтты. Бұл идеяны Берн сынға алды, ол Робин Гудты аңыздарында әрқашан садақшы ретінде, жылқыға мініп жүрген емес деп суреттегенін атап өтті, осылайша оның худен жылқысымен қалай байланысты болғанын күмәндандырды. Ол сондай-ақ Робин Гудқа арналған ортағасырлық ойындардың барлығы Рождествода емес, мамыр айында өткенін қосты. Кауте де Мейламның аргументін сынға алды, Кентте ХХ ғасырға дейін Моррис билеуінің дәлелі жоқ екенін, сондай-ақ худендеудің не Робин Гудтың Моррис биімен тығыз байланысы болмағанын атап өтті.
Мүмкін ерте ортағасырлық шығу тегі
1807 жылы анонимді бақылаушы ходен терминінің англосаксон құдайы Воденмен байланысты екенін, ал дәстүрдің «саксон тайпаларының Танетке қонғандығын еске алу фестивалінің қалдығы болуы мүмкін» деген болжам жасады. 1891 жылы бұл әдет-ғұрыптың бұрын «Одининг» деп аталғаны, яғни ерте ортағасырлық скандинавиялық Один құдайына сілтеме жасалғаны айтылды. Бұл идеяның авторы дәстүрдің Одинге құрбандық шалынған жылқының терілерін кию ритуалынан бастау алғанын, немесе мұндай Одинге қатысты амалдарды ерте христиандықтардың пародиясын жасауы мүмкін деп ұсынды. Мейлам бастапқыда ходенінг терминінің Воденнен шыққандығына қызығушылық танытқанын, оны көне норвег тіліндегі Одинге қарағанда көне ағылшын тіліндегі атаудың ықтимал көзі деп ойлағанын, бірақ бұл мүмкіндікті зерттегенде «жеткілікті дәлел таба алмағанын» атап өтті. Ол Кент диалектісінде Водендегі W әрпінің жоғалуының ықтимал еместігін, Woodnesborough ауылының мысалын келтіріп, оның аты Воденмен байланыстырылып, W әрпін сақтайтынын айтты. Ол «теорияның негізі үшін жеткілікті емес негіздер мен салыстыруларға құрылғаны сезіледі» деген қорытындыға келді. Дәстүрді Воденмен байланыстыру идеясы Бёрн мен Коутте де ықтимал емес деп есептелді. Фольклоршы Джефф Доел дәстүрдің ең ерте жазбаша нұсқаларынан бұрын пайда болған болуы мүмкін екенін айтты және оның өсімдіктерді қайта жандандыру мақсатында қысқы ритуал ретінде пайда болғанын болжады. Бұл пікірін дәлелдеу үшін Доел басқа ағылшын қысқы халықтық әдет-ғұрыптары, мысалы, Apple Wassail да осылай түсіндірілетінін атап өтті. Ол сондай-ақ дәстүрдегі жылқының қолданылуы Кент символы ретінде ақ жылқымен және Кент патшалығының ерте ортағасырлық мифтеріндегі маңызды тұлғалар Хенгист пен Хорсамен («айғыр» және «ат» деген мағынадағы көне ағылшын тіліндегі сөздер) байланысты болуы мүмкін деп болжады. Алайда, ақ жылқы Кентпен 18 ғасырдың басына дейін байланысты болған жоқ, ал Джеймс Ллойд ежелгі байланыс туралы кез келген ұсынысты «қалаулы ойлау және барлық тарихи дәлелдерге қайшы келетін нәрсе» деп санайды.
Ертедегі мәтіндік сілтемелер
Ең ерте белгілі жазбаша сілтеме худенингке қатысты, ол Кенттік әдебиеттер алфавитінде кездеседі – Сэмюэл Пегге жазған қолжазба, ол 1731-1751 жылдар аралығында Кенттегі Годмершемнің викариі болған. Пегге қайтыс болғаннан кейін қолжазбаны палеограф сэр Фредерик Мэдден алды, ал ол қайтыс болғаннан кейін 1876 жылы оны жариялаған Англия диалектілік қоғамы сатып алды. Бұл қолжазбада Пегге жай ғана «Худенинг (huod. ing) – бұл Рождество уақытындағы ауылдық маскарад», – деп, оны мюмингпен және Дербиширдің Винстер Гвизерлерімен салыстырды. Дәстүрдің ең ерте мәтіндік сипаттамасы 1807 жылдың мамыр айында «Еуропалық журналда» жарияланған хаттан алынған. Анонимді түрде жазылған хатта Кенттің Танеттегі Рамсгейт қаласына сапар барысында худенерлермен кездесу туралы айтылған: «Олар Рождество мерекесін ерекше шерумен бастайды: жастардың тобы төрт фут ұзындықтағы бағанаға бекітілген өлген жылқының басын алады; төменгі жақ сүйегіне жіп бекітіледі; ат жамылғысы да тұтас бекітіледі, оның астына біреуі кіреді, және жіпті жиі тартып, қатты дыбыс шығарады, және қалғандары әзіл-қалжыңмен киінген күйде, қоңыраулармен бірге жүреді; олар үйден-үйге барып, қоңырау шалып, колядкалар мен әндер айтады; олар әдетте сыра мен тортпен, немесе ақшамен қуанышқа бөленеді. Бұл аймақта Ходенинг деп аталады». Кейіннен бұл дереккөзге түсініктеме беріп, Мейлам оның авторы Кенттен емес екенін және олардың сөздерін пайдалануынан оған жергілікті тұрғындар дәстүр туралы айтқан, бірақ оны өз көзімен көрмеген сияқты көрінеді деп атап өтті. Осылайша, Мейлам автордың Рамсгейт дәстүрінде жылқының бас сүйегін пайдалануды сипаттауында қателік жасаған болуы мүмкін деп болжады, өйткені кейінгі деректер мен оның замандастарының худенерлерінің барлығы жылқының ағаштан жасалған моделін қолданған. Сонымен қатар, Мейлам жылқының бас сүйегін пайдалану да мүмкін емес емес екенін атап өтті, өйткені мұндай бас сүйектері Ұлыбританияның басқа аймақтарындағы ат міну дәстүрінде де қолданылған. Анонимді авторлық есеп келесі онжылдықтарда басқа басылымдарда сөзбе-сөз қайталанды, оның сипаттамасы кеңінен танылды. Жылқының ағаштан жасалған басы туралы алғашқы басылған сілтеме 1859 жылы жарық көрген Маккензи Уолкотттың «Кент жағалауына арналған нұсқаулық» кітабында келтірілген, онда ол Рамсгейтте «қызықты әдет [бұрын болған]» деп атады. Кейінірек Мейлам Рамсгейттегі худенерлер дәстүрі 1807-1838 жылдар аралығында жойылғанын болжады, өйткені ол жиырмасыншы ғасырдың басында қарт қала тұрғындарымен сұхбаттасқан және бірнешеуі оның қалада болғанын білгенімен, ешқайсысы оны өз өмірінде көргенін еске түсіре алмады.
text=I found they begin the festivities of Christmas by a curious procession: a party of young people procure the head of a dead horse, which is affixed to a pole about four feet in length; a string is affixed to the lower jaw; a horse cloth is also attached to the whole, under which one of the parts gets, and by frequently pulling the string, keeps up a loud snapping noise, and is accompanied by the rest of the party, grotesquely habited, with hand bells; they thus proceed from house to house, ringing their bells, and singing carols and songs; they are commonly gratified with beer and cake, or perhaps with money. This is called, provincially, a Hodening. Later commenting on this source, Maylam highlighted that its author did not appear to be from Kent and that, from their use of wording, it appeared that they had been told about the tradition by locals but had not actually witnessed it first hand. As such, Maylam suggested that the author may have been wrong in describing the use of a horse's skull in the Ramsgate tradition, given that both later sources and the hoodeners of his own time all used a wooden model of a horse's head. At the same time, Maylam noted that the use of a horse's skull was not impossible, for such skulls had also been used in the hobby horse traditions of other parts of Britain. The anonymously authored account was repeated almost verbatim in a range of other publications in the coming decades, giving its description far wider exposure. The first printed reference to the hooden horse having a wooden head appeared in Mackenzie E. C. Walcott's Guide to the Coast of Kent, published in 1859, where he referred to a "curious custom [which] used to prevail" in Ramsgate. Maylam later suggested that the Ramsgate hooden horse tradition died out between 1807 and 1838, for he had interviewed elderly town residents in the early twentieth century and while several were aware that it had once taken place in the town, none could recall it happening in their own lifetime.
ХІХ ғасырдың аяғында
Көп жылдар өткен соң, Кент антиквары Дж. Медоус Купер 1855 жылы Бокс күні Маргейт шетіндегі пабта отырғанда, ғимаратқа кірген капоттан жасалған жылқыны алып келе жатқан топқа кездескенін айтты. Жергілікті тұрғын, Эдвард Томлин ханым, бала кезінде Маргейтке жақын жердегі Апдаун деген үйінде тұрғанын және 1850 жылдардан бастап 1865 жылға дейін Рождествода оларға капоттан жасалған жылқы келгенін есінде сақтайтынын айтты. Мейламның зерттеулері сондай-ақ Херне мен Свалеклифте пайда болған, бірақ 1860 жылдары тоқтатылған, 1850 жылдары Харблдаундағы Уингейт фермасында белсенді болған және Эвингтонда белсенді болған, бірақ 1860 жылдары тоқтатылған капоттан жасалған жылқы туралы естеліктерді тапты. Ол сондай-ақ, кем дегенде 1850 жылдардан бастап Генри Брейзер басшылығымен белсенді болған, Төменгі Хардрестегі бір жылқыны тапты; кейін оны ұлы Джон басқарды, ал дәстүр 1892 жылы жергілікті деңгейде аяқталды. 1868 жылдың қаңтар айындағы «Кентіш Гәзет» газетінде анонимді автор 1867 жылдың Рождество қарсаңында Минстерде (Суаль) капотпен қаптау болғанын жазды. Автордың айтуынша, дәстүрге ән салу және қоңыраулар соғылу, сонымен қатар капоттан жасалған жылқының пайда болуы кірген; олар осы соңғы оқиғаға таңғалды, өйткені жылқының «мегатериум сияқты жойылғанын» ойлаған. 1888 жылғы Кент диалектісінің сөздігінде У.Д. Пэриш және У.Ф. Шоу Ходенингті Кентте ән айтумен байланысты дәстүрді білдіретін термин деп көрсетті, бірақ бұрын Худенинг «маскарад немесе көрініс» деп аталған. Олар 1876 жылы Уэйдтегі Сент-Николастың пасторы Х. Беннетт Смиттен осы ескі дәстүр туралы ақпарат алғандарын, ол өз кезегінде өзінің қауымындағы зейнеткер фермерден «фермер жыл сайын көршілес елді мекендерге ең жақсы жылқыны вагоншының басқаруымен жіберетін, ал кейін ер адам жылқыны бейнелейтін, оған құйрық, жылқының басын бейнелейтін ағаш фигура және жалаңаяқ үшін жылқы шашы берілетін» екенін білген. Пэриш және Шоу дәстүрдің қай уақытта және қай географиялық жерде болғанын көрсетпеді. Олар жылқыны алып жүрген адамды жасырған қап туралы да ештеңе айтпады. Доел Пэриш пен Шоудың ешқашан капоттан жасалған жылқыны көрмегенін және олардың ақпараты ескі жазба деректерге негізделгенін ойлады. Ол сондай-ақ олар дәстүрді өткен шақта сипаттағанын, осылайша олар оны өлі немесе өліп бара жатқан деп есептегенін атап өтті. Мейлам дәстүрдің құлдырауы туралы ақпараттың дұрыс емес екенін сенді, өйткені ХХ ғасырдың басында Уэйдтегі Сент-Николаста әлі де белсенді болды және сол кездегі аймақта тұратын көптеген жергілікті тұрғындар оны 1840 жылдарға дейін аймақта өткізілгенін есіне алады. 1889 жылдың желтоқсан айында Бромли журналында Сент-Лоуренс тұрғыны Чарльз Дж. Сондерс жариялаған хатта ол Танеттің көптеген қарт тұрғындарымен капот салу туралы әңгімелескенін және олар оған осыдан елу жыл бұрын дәстүр тоқтатылғанын, Бродстейстегі әйел капоттан қорқып қайтыс болғаннан кейін айтқан. Ол «жылқы бас сүйегін табу қиын болғандықтан» жылқы бас сүйегін сирек қолданғанын және ағаш бас әдетте оның орнына қолданылғанын айтты. Ол капотпен қаптау тобында әдетте «жоки» болып, жылқыны алып жүрген адамның артына отырып, оны құлатқысы келген көрермендердің зорлық-зомбылық жасағанын айтты. Жылқы мен жокиге екі әнші, екі көмекші және «қарт әйел» киіміндегі адам ілесіп жүрді; компания есік қағып, қарт әйел тұрғындардың аяқтарын сыпырып, ақша немесе сыбаға алғанша қыздарды қуатын. Ол дәстүр Танет аралымен ғана шектелгенін ойлады, жергілікті тұрғындар оның Рамсгейт, Сент-Лоуренс, Минстер, Сент-Николас, Акол, Монктон және Бирчингтон қалаларында орындалғанын айтты. Бұл туралы 1891 жылдың қаңтарында Church Times газетінде жарияланған бірнеше хаттар дәлелдеді, олар Deal және Walmer қалаларында капоттан жасалған жылқы дәстүрі жалғасып жатқанын растады.
Перси Мейламның зерттеулері
Перси Мейлам 1865 жылы Плюклидегі Пивингтон фермасында шаруа отбасында дүниеге келді және 1890 жылы Кентербериде заңгер болып жұмыс істеместен бұрын Жоғарғы соттың адвокаты болды. Майлам белсенді крикет ойыншысы және монета коллекционері болғандықтан, сонымен қатар әуесқой тарихшы ретінде 1892 жылы Кент археологиялық қоғамына қосылды. 1880-ші жылдары Мейлам капот салтымен кездесіп, оны зерттеуді бастады, кітаптарда, мерзімді басылымдарда және газеттердегі дәстүрге қатысты мәтіндік сілтемелер іздеді, сондай-ақ Уэйдтегі Сент-Николас, Уолмер және Дилдегі үш қолданыстағы дәстүрге қатысы бар адамдармен сұхбаттасты. Ол «Бұл күндері Кентте осы сияқты нағыз халықтық әдет-ғұрыптар соншалық аз қалды, сондықтан әлі де барларын ешбір бейжайлыққа ұшыратуға болмайды. Осыдан менің осы әдетті біз үшін толығымен жоғалып кетпес бұрын жазуға тырысуымның себебі туындайды» деген пікірін білдірді. Мейлам зерттеулерін жүргізген кезеңде Ұлыбританияның ауылдық фольклорын жазуға қызығушылық күшейді, әсіресе Майламның өзі мүшесі болған кәсіби топтардың өкілдері, мұндай дәстүрлердің тез жойылып бара жатыр деген қорқыныштан туындаған қызығушылықтары артып, осы мәселеге көңіл бөлді. Мұндай фольклорлық жинақтарды Майламның өзі қатысқан Фольклор қоғамы және антрополог Джеймс Фрейзердің «Алтын тармақ» атты кеңінен танымал еңбегі, салыстырмалы фольклорлық зерттеулерге арналған жұмысы ынталандырды. Мейлам өзінің зерттеулерін 1909 жылы «Капоттан жасалған жылқы» деген атпен жариялады, басылым 303 данамен шектелді. Кітабы «Фольклор» журналында «жақсы жасалған, мұқият, қарапайым және өзіне толық» деп мақталып бағаланды. Кейінірек Каут оны «көзге жарасатын жақсы» деп сипаттады, ал Фрэн мен Джефф Доэл оны «Эдвард дәуіріндегі фольклорлық зерттеулердің өте озық үлгісі» деп атады. Мейлам сол кезде Танетте әлі де қолданыста болған бір ғана капоттан жасалған жылқы бар екенін анықтады, ол Уэйдтегі Сент-Николастағы Хейл фермасында сақталып, әр Рождествода Сарр, Бирчингтон және Уэйдтегі Сент-Николасқа көрсетілетін еді. Оның процессиясына әйел киімін киген адам, Молли кіретінін атап өтті, бірақ бұл біраз уақыттан бері жасалмағанын және Мейламның игілігі үшін қайта жаңартылғанын қосты. Мейлам кітабында 1905 жылы Саррда түсірілген жылқының суретін жариялады. 1906 жылғы Рождество қарсаңында Мейлам екінші капоттан жасалған жылқымен Уолмерде кездесті. Бұл жылқы кешкі сағат 18:30 шамасында жергілікті қонақ үйдің шайханасына кірді, оны екі музыкант – біреуі домбыра, екіншісі концертті ойнап, Роберт Лэминг есімді адам алып келді. Олар қарапайым киім киген, бірақ бұрын дәстүрдің бір бөлігі ретінде шым кигендерін Мейламға айтты. Оларда Молли болған жоқ, ал процессияға қатысушылар Моллидің олардың дәстүрінің бөлігі болғанын есіне түсіре алмады. Мекеме иесінің қызы жылқының аузына сыйлық салды, содан кейін труппа жергілікті дүкендерге барып, онда да осылай сыйлық алды. Мейлам труппамен дәстүр туралы сөйлесіп, 1907 жылғы наурыз айында Уолмер жылқысы мен онымен бірге жүретіндердің суретін түсіруді ұйымдастырды. Мейлам сондай-ақ 1909 жылдың жазында Дилдегі капот салтымен айналысқан адамдармен сұхбаттасты. Роберт Скардон есімді қарт кісі әкесі бір кезде қалалық капот труппасын басқарғанын, өзі басты, әкесі барабанды, «Джон Бинни ағасы» скрипканы, ал «қарт Гарри Чорнер» пикколоны ойнағанын айтты. Көптеген жылдар бойы олар әйел киімін киген адамды «Молли» емес, «Дейзи» деп атаған, бірақ бұл әдет тоқтатылған. Скардон бұл дәстүрден көп бұрын бас тартқан, ал капоттан жасалған жылқы Ұлы Монгехамның Элбридж Боулз иелігіне өтіп, ол жыл сайын Рождестводан кейін капот труппасын басқарып, Дилге, сондай-ақ көршілес ауылдарға – Финглшем, Риппл, Тильманстоун, Эстри және Беттшенгерге баратын. Мейламға сондай-ақ Ұлыбританияның Екінші Бур соғысы кезінде жылқы әскери жабдықтармен безендірілгені туралы хабарланды. Мейлам тапқан төртінші капоттан жасалған жылқы Джордж Гудсонның фермасында жұмыс істейтін адамдарға тиесілі еді. Олар оны Кливтегі (Монктон) шаруа қожалығының жұмысшысы жасағанын, кейін Кливтегі шаруа қожалығының бір жұмысшысы Уордқа көшіп келгенде, оны Уордқа әкелгенін айтты. Мейлам бұл әдет – «халықтың табиғи және өздігінен туындаған сақталуы» – жойылып бара жатыр деп сенді, сонымен қатар капоттан жасалған жылқыларды Кент мұражайларында сақтап, оларды арнайы ұйымдастырылған қоғамдық шерулерге шығарып, Кент мәдениетіндегі орнын сақтап қалуға үміттенді. Өмірінің соңғы жылдары Мейлам өзінің отбасы тарихын зерттеуге көңіл бөлді, 1932 жылы «Мейлам отбасының тарихы» деген жеке басылым шығарды, ал 1939 жылы қайтыс болды. Оның қайтыс болғаннан кейінгі бір ғасырда Мейламның капот туралы кітабын алу қиынға соқты және оны сатып алу қымбат болды, сондықтан 2009 жылы кітаптың жарық көрген күнінің 100 жылдығына орай «The History Press» баспасы «Кент капоттан жасалған жылқысы» деген өзгертілген атаумен қайта басылым шығарды. Кітаптың екінші басылымына кіріспе мақала жазған Доэл, Кент фольклоры саласындағы маман, Мейламның кітабын «классикалық зерттеу» деп бағалап, «дәстүрдің шығу тегі мен мағынасына қатысты болжамдардан фактілерді ажыратудағы шеберлігімен таң қалдырады» деді.
ХХ ғасырдағы қайта өрлеу
1967 жылы фольклоршы Барнетт Филд Мейламның кітабы жарық көргеннен кейін, капотпен кию дәстүрінің "жойылғанын" айтты. "Аттар сарайларға ілінді, ал тракторлар келгенде, оларды алып шығып, оттыққа лақтырып жіберді". Кейінірек Доел мен Доел бұл дәстүрдің бірінші дүниежүзілік соғыстың салдарынан тоқтағанын болжады. Филдтің айтуынша, соғыстан кейін бұл әдет-ғұрыптың алғашқы қайта жаңғыруы 1936 жылы Айлсфордтағы Кент округінің халық биі фестивалінде болды. Бұл фестиваль үшін арнайы жаңа жылқы жасалды, ол Саррда қолданылған ескі үлгіге негізделген. Әуесқойлық жылқының бұған дейін Моррис биімен ешқандай байланысы болмаған, бірақ екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бірнеше Моррис топтарының тотемі ретінде қабылданды. Жылқыны қолданудың қайта жаңғыруы Майламның кітабының ықпалымен болды. Айлсфорд жылқысын 1947 жылы Батыс Кенттегі Кестон ауылында орналасқан Моррис труппасы – Равенсборн Моррис Мэн қабылдады. Равенсборн Морристің капот салты – бұл Батыс Кенттегі салт-дәстүрдің ең ерте белгілі түрі, бірақ 1930 жылдары Батыс Кенттің Беккенхам қаласындағы Балгован мектебінде капоттан жасалған жылқының болғаны туралы мәліметтер бар. 1945 жылы Ұлыбританияның екінші дүниежүзілік соғыстағы жеңісін тойлау кезінде Аколда жылқы шығарылды; бұл жағдай "дәстүр мен қайта жаңғыру арасындағы байланыс" ретінде сипатталды, өйткені жылқы 1920 жылдардың ортасына дейін тарихи капот салтының бөлігі ретінде қолданылған. Барнетт Филд (1912–2000) Ашдаун орманындағы Уайч-Кроста дүниеге келді және кейіннен Тунбридж-Уэллсте білім алды. Ол 1979 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Вестминстер банкінің Хайт және Фолкстоун филиалдарының менеджері болып жұмыс істегенге дейін банкир болып оқыған. Филд пен оның әйелі Олив Ридли халық билеріне қызығушылық танытты; ол 1950 жылы Фолкстоун Ұлттық халық би тобын құрды, ал ол 1953 жылы Шығыс Кент Моррис ерлерін құрды. Филд топ үшін Майламның кітабында суреттелген Дил атты негізге ала отырып, үлкен бөлігінде пайдалану үшін капоттан жасалған жылқы жасады және оны 1953 жылдың маусым айында Елизавета II-нің таққа отырғызу салтанатында көрсетті. Осыдан кейін оны Шығыс Кент Моррис ерлері де, Фолкстоун ауданының ұлттық би тобының қоңырау шалушылары да қолданды. Олар оны Аустрия, Нидерланды, Югославия, Швеция және Чехословакия сияқты Еуропаның әртүрлі елдерінде өнер көрсету үшін алып кетті, соның нәтижесінде "қоңырау шалушылардың капотпен киюі" пайда болды. Қоңырау шалушылар да жылқыны әкеліп, Рождествода қайырымдылыққа ақша жинау үшін халық арасында жүрді. 1954 жылдан бастап жылқыны Уитсон мерекесінде де көрсетіп, оны Чарингтен Уайдағы ауылдың жасыл желектеріне дейін парадтады. Чарлинг шіркеуінде арнайы қызмет өткізілді, онда Моррис ерлері ғибадатханада және жолақта би биледі, ал викарий жылқының бауырына жетек салды. Жылқы 1956 жылдың шілдесінде Уикхамбреодағы "The Swan Inn" пабының атын "The Hooden Horse" деп ресми түрде өзгерту рәсімінде де пайда болды; осы шараға Шығыс Кент Моррис ерлері, қоңырау шалушылар және Равенсборн Моррис ерлері қатысты. Бұл бастама топтардың жаңа халықтық әдет-ғұрыпты – "хоп-хаудингті" орнатуына әкелді, ол Велд аймағында табылған ескі шөп жинау рәсімінен алынған. Олардың жаңа әдет-ғұрыптары әртүрлі топтардың Шығыс Кент ауылдарын аралап, Кантербери соборынан басталып, Рамсгейт, Клифтонвилл және Херн шығанағы арқылы өтіп, Уикхамбреодағы қора биінде аяқталуына қатысты. 1957 жылдың қазан айында Филд Уолмердің Джек Ламингімен танысты, ол бала кезінде ғасырдың басында капотпен ойнаған труппада өнер көрсеткен. Ламинг Филдке тарихи капот салты туралы көбірек білді, олар бірге Уолмердің Колдблоу фермасында сақталған ескі капот атты тауып алды; бұл артефакт кейіннен Диль теңіз және жергілікті тарих мұражайында қойылды. 1961 жылдың маусым айында Филд әйелімен бірге халықтық әдет-ғұрыптарды екі жылда бір рет тойлау үшін алғашқы Фолькстоун халықаралық фольклорлық фестивалін құрды; ол 28 жыл бойы жалғасты. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан бері, капот атты қолдану Уитстелде қайта жаңғырды, онда ол әр мамыр айында Жасыл шапандағы Джек фестиваліне шығарылады және оның иесі деп аталатын топқа тиесілі Қасиетті капотшылар тобына тиесілі. 1981 жылдан бастап Тонбридж Маммерлері мен Худенерлері атты пайдаланып, оны Доел мен Ник Миллер арнайы жазған пьесаға енгізді. Сондай-ақ, жыл сайынғы худенерлер конференциясы құрылды; бастапқыда ол Герн шығанағына жақын Marsh Gate Inn-де өтті, кейіннен ол Кентербериядағы Simple Simon-ға көшті. Уэйд худенерлерінің мүшесі Бен Джонс бұл дәстүрге арналған веб-сайт құрды. 2014 жылдың желтоқсанында жергілікті тұрғындардың тілегімен Бродстерстегі Хейн Роуд пен Нэш Роуд бұрышындағы жаңа Hungry Horse мекемесіне халықтық әдет-ғұрып атынан берілді – The Hooden Horse. Кенттегі капотпен киюдің қайта жаңғыруына қатысты пікір білдірген Хаттон бұл табыстың себебі Кент халқының көршілес Лондоннан өзгешеленуге деген ұмтылысынан туындайтынын айтты.