Айға тұрған тышқандар отбасының хикаясы

Кіріспе

Телевизиондық сериал

Әрбір бөлімі 10 минуттан (1969–1972, 1974)
Әрбір бөлімі 11 минуттан (2015–2020) – британдық тоқтату анимациялық балалар телесериалы, кішкентай ай тәрізді планетада және ішінде өмір сүретін егеуқырлы жаратылыстар отбасы туралы қысқа фильмдерден тұрады. Олар тек үскірік тілінде сөйлейді және жасыл сорпа (Сорпа Аждаһасы жеткізеді) және көк жіптен жасалған пудинг жейді. Бағдарламалар алғаш рет 1969–1972 жылдар аралығында BBC1 арнасында көрсетілді, содан кейін 1974 жылы арнайы бөлім көрсетілді. Сериалды Оливер Постгейт (шоудың авторы, аниматоры және баяндаушысы) және Питер Фирмин (модельдеуші және иллюстратор) құрған Smallfilms компаниясы жасаған. Фирмин кейіпкерлерді жобалады, ал оның әйелі Джоан Фирмин оларды тігіп, киімдерін жасады. Музыканы, көбінесе оқиғаның бір бөлігін Вернон Эллиотт ұсынды. Монти Пайтон актері Майкл Пейлин баяндаған үшінші серия 2015 жылдың маусым айында Ұлыбританияда BBC-дің CBeebies телеарнасында көрсетілді, бұл сол жылдың басында BBC көрсеткен қысқаша арнайы бағдарламадан кейін үлкен сәттілікке ие болды. Жаңа бағдарламалар әлі де тоқтату анимациясы арқылы жасалады (басқа балалар шоуларының жаңаруларындағы бастапқы тоқтату анимациясын ауыстырған компьютерлік графиканың орнына), мысалы, Fireman Sam, Thomas & Friends және The Wombles. 2017 және 2019 жылдары тағы да жаңа сериялар жасалды. Clangers 2015 жылы мектепке дейінгі анимация номинациясында Британ академиясының балалар сыйлығын жеңіп алды.

Өмірбаян

The Clangers - бұл Smallfilms-тің тағы бір туындысы, Noggin the Nog атты балалар кітаптарының сериясынан пайда болды. Басшылар Кей және Уорд Ноггин Ног телешоуының эпизодтарына негізделген кітаптар сериясын жасады, ол кейіннен балаларды оқуға үйрету мақсатындағы Ноггин Бірінші Оқырман деп аталатын серияға ұзартылды. 1967 жылы жарық көрген "Ногогин және Ай тышқаны" атты кітапта Солтүстік Елдердегі қаланың ортасына жаңа суару алаңы орнатылды. Ғарыш кемесі құлап түсіп, ішіне сыйып, үстіңгі бөлігі бұралып ашылды, содан ірі, тышқанға ұқсас, дуffel пальто киген, ғарыш кемесіне отын қажетті жаратылыс шықты. Ол Нұқаға және балаларға өзіне сірке су және сабын ұнтақтары керек екенін көрсетті, сондықтан олар шар тәрізді кеменің отын багын толтырды, содан кейін ол "сірке су және сабын ұнтақтарының иісімен үлкен бұлт құрап ұшып кетті, қаланы көпіршіктермен жапты". 1969 жылы (НАСА-ның Айға алғаш рет қонған жылы) BBC Smallfilms-тен түсті теледидар үшін жаңа серия жасауды сұрады, бірақ сюжеттің қандай болуын көрсетпеді. Постгейт жаңа серияның ғарышта өтуі керек деп шешті (Айға нақты қонудан шабыт алып, Питер Фирмин Айға өте ұқсайтын декорация жасады). Постгейт 1967 жылғы оқиғадан Ай тышқанын құйрығын алып тастау арқылы бейімдеді ("өйткені ол әрдайым сорпаға түсіп қалатын").

Өндіріс

26 эпизодтың біріншісі (әрқайсысы 13 бағдарламадан тұратын екі серия ретінде көрсетілді) 1969 жылдың 16 қарашасынан бастап BBC1 арнасында эфирге шықты. Екінші серияның соңғы бағдарламасы 1972 жылдың 10 қарашасында көрсетілді. Бірақ, тағы бір соңғы бағдарлама болды – жеті минуттық сайлауға арналған "Froglet үшін дауыс беріңіз" атты арнайы бағдарлама, ол 1974 жылдың 10 қазанында (жалпы сайлау күні) эфирге шықты. Оливер Постгейт 2005 жылғы сұхбатында 1974 жылғы арнайы бағдарламаның әлі де сақталғанына көзі жетпейтінін айтты. Шындығында, бүкіл эпизод Ұлыбританиялық кино институтынан қолжетімді. Алғашқы Ана Клэнгер қуыршағы 1972 жылы ұрланды. Бүгінде Майор Клэнгер және екінші Ана Клэнгер Руперт Аю музейінде қойылған. "Тас жинаушы" эпизодында Фирминге Action Man модель фигурасын пайдалануға мүмкіндік беру үшін The Clangers бірінші және соңғы эпизодтар арасында үлкейтілді, ал баяндауды марқұм Оливер Постгейттің орнына Майкл Пэлин жүргізді. Американдық мектепке дейінгі Sprout арнасы ірі демеушілер мен сопродюсерлер болды, олар Уильям Шатнердің баяндауымен BBC-мен бірге сериалды тапсырыс берді. 2015 жылдың қараша айында The Clangers BAFTА сыйлығында "Ең үздік мектепке дейінгі анимация" номинациясын жеңіп алды.

Басқа тұрғындары

Шұба Аждаһасы: Жасыл шұбаға құмар, игі тіршілік иесі. Суп Аждаһасы Клэнгерлер планетасындағы суп құдықтарында мекендейді. Ол көбінесе кішкентай, белсенді емес жанартауларға ұқсайтын жерлерге соққанда шақырылады; қақпағын артқа жылғатады, содан кейін (әдетте) Кішкентай Клэнгерден ыдыс алып, оны олар жеу үшін толтырады. Ол пайда болғанда астында жасыл жарқырау көрінеді, бұл жасыл шұңқырдың үлкен көлінің бар екенін көрсетеді. Сәби Шұба Аждаһасы: Шұба Аждаһасының баласы, Сәби Шұба Аждаһасы, Шұба Аждаһасының көкшіл болғаннан кейін Клэнгерлер әлеміне келді, бұл Клэнгерлер шұба ала алмайтындығын білдірді. Кішкентай Клэнгер кеңес алу үшін Темір Тауықты радио арқылы шақырды, ол кішкентайға планета бетінде қалдырған жұмыртқаны алып, оны ингредиенттермен толтыруды айтты. Содан кейін олар шұңқырдан алыс емес жерде макарон таяқшаларынан ұя жасап, жұмыртқаны ортасына қойды. Темір Тауық Клэнгерлерге қашықтап тұруға бұйырды, ол темір жұмыртқаны ұясынан сәулемен атып жіберді: бұл әсер етті, ал Шұба Аждаһасы жұмыртқаны көріп, сәуле сөндірілгеннен кейін бірден инстинктивті түрде оның үстіне отырды. Содан кейін Шұба Аждаһасы сескеніп, жұмыртқаның жарылғанын және Сәби Шұба Аждаһасының туғанын көрді. Froglets: Қара түсті, сабақ тәрізді аяқтары мен үлкен көздері бар, жоғары шапқынмен жүретін шағын апельсин түсті шетелдіктер. 2015 жылғы серияда олар түсі сары және көк (және бір рет жасыл) түске өзгеруі мүмкін. "Медаль" сериясында, қайта жаңғыртылған серияның 3-ші эпизодында 6 froglet бірге көрінеді, ал 2-ші серияда бір эпизодта 4-еуі бар, оның ішінде жасылы да. Бұлт: Планета бетінен аспанға көтеріліп жүзетін мамық бұлт, музыкалық жаңбыр тамшыларын шығарады. 2015 жылғы серияда ол пішінін өзгерту қабілетін көрсетеді. Музыкалық ағаштар: Екі шағын Музыкалық ағаш Клэнгерлер планетасының бетінде тұрақты орналасқан. Олар жер бетіндегі кішкентай ойыста отырады (2015 жылғы серияда олар кішкентай төбе басында отырады) және Клэнгерлер оларды жиі музыкалық ноталар үшін жинайды, бірақ Клэнгерлер әрқашан ағаштардан әдепті түрде сұрайды, содан кейін ағаштар өз ноталарының бір бөлігін жерге төгеді, бұл қандай да бір сананың бар екенін көрсетеді. Жарық шырақтар: Клэнгерлердің үңгірлерінің маңында, "Жарақ бал" толтыратын араларда тұратын шам тәрізді жаратылыстар. Олар Кішкентай Клэнгерге гүлдер үңгірінен шығу жолын табуға көмектесті, бірде ол олардың артынан барып, "Жарақ балдың" қайдан келгенін білді. Жарық шырақтар жаңа серияда цифрлық түрде көрсетілген. Темір Тауық: Металл қоқыстан жасалған "құс" (Меканодан үлгіленген), ол металл қоқыстан жасалған орбиталық ұяда тұрады. Бұл бөлшектер Smallfilms студиясының айналасынан табылған. Темір Тауықтың баласы: Темір Тауықтың баласы, ол 2-ші серияның екі эпизодында және 2015 жылғы серияда пайда болды. Аспан сиырлары: Бірнеше эпизодтарда пайда болатын ірі, ұшатын, көк сиыр тәрізді жаратылыстар. Олар үнемі аш, бұл пайдалы болуы мүмкін. Әнші гүлдер: 2015 жылғы серияда таныстырылған әнші гүлдер жұбы, олар Кішкентай Клэнгердің достары.

Soup Dragon: a benign, female creature with a penchant for Green Soup. The Soup Dragon dwells in the soup wells within the Clangers' planet. She is often summoned by tapping on the top of what look like small inactive volcanoes; she slides the lid back, and then takes a jug from (usually) Small Clanger, which she fills for them to eat. A green glow is visible beneath her when she emerges, suggesting the presence of a substantial lake of green soup. Baby Soup Dragon: the Soup Dragon's son, Baby Soup Dragon was brought into the Clangers' world when the Soup Dragon became broody, which meant the Clangers could not get any soup. Tiny Clanger called the Iron Chicken by radio, for advice, and she told Tiny to get the egg which she had left on the surface of the planet and to fill it with ingredients. Then they made a nest with macaroni sticks, not far from the soup wells, and placed the egg in the middle. The Iron Chicken asked the Clangers to stand back while she shot the iron egg with a beam from her nest: this had an effect, and the Soup Dragon saw the egg and instinctively sat upon it, moments after the beam was shut off. Then the Soup Dragon was startled and leapt up to find that the egg was hatched and she had a Baby Soup Dragon. Froglets: a trio of small orange aliens with black, stalk like legs and large eyes, who travel around in a top hat. In the 2015 series, they can change colour to yellow and blue (and, on one occasion, Green). In "The Medal", a series 3 episode of the revived series, 6 froglets can be seen together, and in series 2, one episode has 4, including the green one. The Cloud: a cotton wool cloud that floats over the surface of the planet, releasing musical raindrops. In the 2015 series, it displays the ability to change its shape. Music Trees: the two small Music Trees are a permanent fixture on the surface of the Clangers' planet. They sit in a small divot on the surface (in the 2015 series, they sit atop a small hill) and are often harvested by the Clangers for their musical notes, although the Clangers always politely ask the trees first, after which the trees release some of their notes onto the ground, suggesting some form of sentience. Glow Buzzers: lightbulb like creatures which live around the Clangers' caves, in hives that they fill with "Glow Honey". They helped Small Clanger find his way out of the flower caves when he followed them one time to find out where they got the Glow Honey from. The Glow Buzzers are rendered digitally in the new series. Iron Chicken: a "bird" made of scrap metal (modelled from Meccano), which lives in an orbiting nest made of metallic junk. The pieces were found around the Smallfilms studio. Iron Chick: the Iron Chicken's chick, who appeared in two episodes of series 2, and in the 2015 series. Sky Moos: large, flying, blue cow like creatures that appear in several episodes. They are always hungry, which can come in handy. Singing Flowers: a pair of singing flowers introduced in the 2015 series who are friends of Tiny Clanger.

Музыка және дыбыс эффекттері

Ең көзге түсетін ерекшеліктердің бірі – Вернон Эллиотттың Постгейттің тапсырмасы бойынша жасаған дыбыс эффекттерін пайдалануы болды. Эпизодтар сценарий бойынша жазылғанмен, екі серияда қолданылған музыканың көп бөлігі Постгейт аудармасында «музыкалық эскиздер» немесе Эллиотт үшін салған сызбалар түрінде жазылды, ол сызбаларды музыкалық нотаға айналдырды. Содан кейін музыканы екеуі, басқа музыканттармен бірге – «Clangers Ensemble» деп аталған ауылдық клубта жазды, онда олар жиі терезелерді ашық қалдыратын, соның салдарынан кейбір жазбаларда сырттағы құстардың дыбыстарын естіп табатын. Музыканың көп бөлігі Эллиоттың фаготында орындалды, сондай-ақ арфа, кларнет, глокеншпиль және қоңыраулар да қолданылды. Клэнгерлердің суық сыбызғыда орындалған ерекше үскіріктері кейіпкерлердің өзі сияқты танымал болды және көрермендер оны жиі еліктеді. Сериалдың авторлары Клэнгерлер вакуумде өмір сүргендіктен, дыбыс арқылы емес, ядролық-магниттік резонанс арқылы қарым-қатынас жасады дейді, ол адамдарға естілетін үскіріктерге аударылды. Бұл үскіріктер ағылшын тіліндегі сценарийдің ырғағы мен интонациясына сәйкес келетін. Оқиғаны Постгейт дауысымен баяндады. Бірақ, серияны әңгімесіз шетелдік студенттер тобына көрсеткенде, олардың көпшілігі Клэнгерлер өздерінің тілінде сөйлеп тұр деп ойлады. Постгейт еске алды: «Би-Би-Си сценарийді алғанда, маған қоңырау шалып: "Үшінші эпизодтың басында есіктер жабысып қалғанда майор Клэнгер: "Ай, жарайды, бұл қанды зат тағы да ілігіп қалды". - Жарайды, жаным, балалар теледидарында мұндай сөздерді айтуға болмайды ғой. Мен "Бұл айтылмайды, тек үскірікпен беріледі" дедім, бірақ олар "Бірақ адамдар түсінеді!" деді. Мен "Жоқ" дедім, егер олардың ақылы болса, "Ойбай, бұл ақымақ зат дұрыс жұмыс істемейді" деп ойлар еді. Эпизодты көріңіз, ракета ұшып, темір тауықты атып түсіргенде майор Клэнгер есікті тепкілеп, оны іске қосады, ал оның алғашқы сөзі: "Ай, жарайды, бұл қанды зат тағы да ілігіп қалды". Жылдар өткен соң, тауарлар сатылымға шыққанда, "Алтын аю" компаниясы Клэнгердің суретін және оның сөзін қалап, оны қысып жібергенде "Ай, жарайды, бұл қанды зат тағы да ілігіп қалды!" деп айтуын сұрады. Джон Дю През, Монти Пайтонның музыкасының бір бөлігін жазған (басқа шоуда Майкл Пейлин де ойнаған) 2015 жылғы серияға музыка жазды.

One of the most noted aspects was the use of sound effects, with a score composed by Vernon Elliott under instructions from Postgate. Although the episodes were scripted, most of the music used in the two series was written in translation by Postgate in the form of "musical sketches" or graphs that he drew for Elliott, who converted the drawings into a musical score. The music was then recorded by the two, along with other musicians – dubbed the Clangers Ensemble – in a village hall, where they would often leave the windows open, leading to the sounds of birds outside being heard on some recordings. Much of the score was performed on Elliott's bassoon, and also included harp, clarinet, glockenspiel and bells. The distinctive whistles made by the Clangers, performed on swanee whistles, have become as identifiable as the characters themselves, much imitated by viewers. The series creators have said that the Clangers, living in vacuum, did not communicate by sound, but rather by a type of nuclear magnetic resonance, which was translated to audible whistles for the human audience. These whistles followed the rhythm and intonation of a script in English. The action was also narrated by a voice over from Postgate. However, when the series was shown without narration to a group of overseas students, many of them felt that the Clangers were speaking their particular language. Postgate recounted: "When the BBC got the script, [they] rang me up and said "At the beginning of episode three, where the doors get stuck, Major Clanger says 'sod it, the bloody thing’s stuck again'. Well, darling, you can't say that on children's television, you know, I mean you just can't". I said "It's not going to be said, it's going to be whistled", but [they] just said "But people will know!" I said no, that if they had nice minds, they'd think "Oh dear, the silly thing's not working properly". If you watch the episode, the one where the rocket goes up and shoots down the Iron Chicken, Major Clanger kicks the door to make it work and his first words are "Sod it, the bloody thing's stuck again". Years later, when the merchandising took off, the Golden Bear company wanted a Clanger and a Clanger phrase for it to make when you squeezed it, they got "Sod it, the bloody thing’s stuck again"!" John Du Prez, who wrote some of the music for Monty Python (another show Michael Palin was in) composed the score for the 2015 series.

1-ші серия (1969-1970 жылдар)

Бірінші серия BBC1 арнасында сағат 17:55-те көрсетілді, "Chicken" сериясы сағат 17:50-де көрсетілді, себебі сағат 18:00-де "Балаларға көмек" акциясы өтті. # Атауы Алғашқы көрсетілім Мазмұны 1 "Ұшу" 1969 жылдың 16 қарашасы Майор Клэнгер ұшатын машина жасайды, ал Кішкентай Клэнгер үңгірдің үстінде шармен ілініп қалады. 2 "Қонақ" 23 қараша 1969 Клэнгерлер теледидар табады. 3 "Chicken" 30 қараша 1969 Клэнгерлер фейерверктер жасайды, олардың бірі өтіп бара жатқан Темір Тауыққа соқтығысады. 4 "Музыка" 7 желтоқсан 1969 Кішкентай Клэнгер музыканы жасайды. 5 "Бұзушы" 28 желтоқсан 1969 Айға қондырғы қонады. 6 "Достарға сапар" 4 қаңтар 1970 Кішкентай Клэнгер Темір Тауықты көру үшін тікұшақ жасайды. 7 "Балық аулау" 11 қаңтар 1970 Клэнгерлер ұшатын музыкалық қайық жасайды, ал майор Клэнгер онымен балық аулауға кетеді. 8 "Жоғарғы цилиндр" 18 қаңтар 1970 Клэнгерлер жоғарғы цилиндрде шағын бақаларды табады. 9 "Аждаһа жұмыртқасы" 25 қаңтар 1970 Суп Аждаһасы бала көтереді және ұл туады. 10 "Хут" 1 ақпан 1970 Клэнгерлердің тыныштығын бұзатын шулы металл жаратылыс ғарыштан әкелінеді. 11 "Кездесу" 8 ақпан 1970 Тағы да Хуттар келеді, және бірінші Хут өзгергеніне ренжігендей көрінеді. 12 "Қазына" 15 ақпан 1970 Кішкентай Клэнгер ғарыштан балық аулап жүргенде алтын монеталар салынған қап табады. 13 "Тауарлар" 22 ақпан 1970 Пластмассадан жасалған заттарды шығаратын машина жиналады, бірақ оны тоқтату мүмкін емес.

2-серия (1971-1972 жылдар)

Екінші серияның эпизодтары апта сайын BBC1 арнасында да көрсетілді, бірақ әртүрлі уақыт белдеулерінде. 1-ші және 2-ші эпизодтар сағат 16:50-де, 3-ші, 5-ші және 6-шы эпизодтар сағат 17:05-те, 4-ші және 8-ші эпизодтар сағат 17:00-де, 7-ші эпизод сағат 16:40-та, 9-шы эпизод сағат 17:30-да, ал 10-шы, 11-ші, 12-ші және 13-ші эпизодтар (бір жылдан астам үзілістен кейін 9-шы эпизодтан соң) сағат 16:00-де эфирге шықты. # Атауы Алғашқы көрсетілім Мазмұны 14 "The Tablecloth" 18 сәуір 1971 Клэнгерлер Froglet-терді жылу үшін әртүрлі материалдарды пайдаланады. 15 "Тас жинаушы" 25 сәуір 1971 Ғарышкер тас жинау үшін келеді, бірақ Кішкентай Клэнгер оны қорқытып, сорпаға түсіріп алады. 16 "Жарқыраған бал" 2 мамыр 1971 Кішкентай Клэнгер жарқыраған бал іздеп үңгірлерге кіріп, жоғалып кетеді. 17 "Шәй құмырасы" 9 мамыр 1971 Ғарыштан табылған шай құмырасы Клэнгерлер күткендей пайдалы болмайды. 18 "Бұлт" 16 мамыр 1971 Бұлт Ана Клэнгердің туған күніне шақырылады және Froglet-терге жаңбыр жаудырады. 19 "Тауық жұмыртқасы" 23 мамыр 1971 Темір тауық жұмыртқа салады, ал Клэнгерлер оған күтім жасауға тырысады. 20 "Шу машинасы" 30 мамыр 1971 Клэнгерлер ғарыштан табылған машинаны жинайды, ал темір қозы балада қиындыққа тап болады. 21 "Тұқым" 6 маусым 1971 Клэнгерлер тұқымды өсіреді, көп ұзамай планетасы өсімдіктерге толып кетеді. 22 "Мақтаныш" 13 маусым 1971 Кішкентай Клэнгер айна табады, ал әуескерлік оның кешкі асын қауіпке тігеді. 23 "Сөмкелер" 13 қазан 1972 Клэнгерлер планетасында Глэдстон сөмке пайда болады – және ол жаңа, таңғажайып тіршілік формасы деп қате түсініледі. 24 "Жарқыраған жеміс" 27 қазан 1972 Кішкентай Клэнгер мен Сәби Шұба Аждаһасы реактивті жемістермен ойнағанда проблема тудырады. 25 "Орган" 3 қараша 1972 Соу арбасының дөңгелегі жоғалғанда, майор Клэнгер сорпа сорғысын жасауға тырысады. 26 "Сфералар музыкасы" 10 қараша 1972 Кішкентай Клэнгерді Hoot планетасы кездейсоқ түрде ғарышқа көтереді.