Кіріспе

Британдық балалар телесериалы

«Телетраббилер» — Энн Вуд пен Эндрю Давенпорттың BBC үшін жасаған британдық балалар телесериалы. Бағдарлама төрт түрлі түсті кейіпкерге — «Телетраббилер» деп аталатындарға назар аударады, олардың аттары құрсақтарындағы телеэкрандардан алынған. Әр кейіпкердің басынан шығып тұратын ерекше антеннасымен танымал, «Телетраббилер» жаңылмалы тілмен сөйлейді және кішкентай балаларға ұқсау үшін жасалған. Сериал Ұлыбританияда және шетелде коммерциялық сәттілікке жетті. Ол бірнеше BAFTA сыйлығын жеңіп алды және көрсетілім барысында екі Daytime Emmy жүлдесіне ие болды. Шоудың тақырыптық әніне негізделген сингл 1997 жылдың желтоқсанында Ұлыбританияның сингл тізімінде бірінші орынға шықты және 32 апта бойы топ 75-ке кірді, миллионнан астам данасы сатылды. 2000 жылдың қазанына қарай франшиза тауар сатудан 1 миллиард фунттан астам табыс тапты. Түпнұсқа серия 2001 жылы аяқталғанмен, 2014 жылы жаңадан түсірілген серия жарық көрді. Жаңадан түсірілген серияны Ұлыбританияда CBeebies және АҚШ-та Nick Jr арналары көрсетті. Жаңадан түсірілген серия 120 бөлімнен тұрады, соңғы бөлімі 2018 жылдың 17 тамызында Nick Jr арнасында көрсетілді. Түпнұсқа серия 2016 жылдың 25 мамырында АҚШ-қа оралды, барлық бөлімдері Noggin стриминг-сервісіне қосылды. Ол топтың ең үлкені және ең көнесі, сонымен қатар алғашқы «Телетрабби». Оның денесі күлгін түсті матамен жабылған, басында үшбұрышты антеннасы бар. Ол көбінесе қызыл сөмке алып жүреді. Дипси (түпнұсқа серияда Джон Симмит, жаңадан түсірілген серияда Ник Келлингтон ойнады) — екінші «Телетрабби». Ол жасыл түсті және оның антеннасы өлшеу таяқшасына ұқсағандықтан осылай аталған. Дипси — «Телетраббилердің» ең жауырыны, кейде басқалардың пікірімен келіспейді. Оның беті қалған «Телетраббилерге» қарағанда қараңғырақ, және жасаушылар оның қара терілі екенін мәлімдеді. Ол көбінесе қара-ақ өрнекпен әшекейленген үлкен бас киім киеді. Лаа-Лаа (түпнұсқа серияда Никки Смедли, жаңадан түсірілген серияда Ребекка Хайланд ойнады) — «Телетраббилердің» қамқоршысы және үй шаруасын жүргізуші. Ол Tubbytronic Superdome-дан сирек шығады, көбінесе ішінде қалып, сорғыдай мұрнымен тазалайды. Ол шулап, сорып алу арқылы сөйлейді. Ол кейде жаман мінез-құлық танытады және тосттан бастап жамылғыларға дейін барлық нәрсені сорып алады, бұл «Телетраббилерді» оны «Нақты Ноо-Ноо» деп айғайлап, қууға мәжбүр етеді. Түпнұсқа серияда ол көк түсті болса, жаңадан түсірілген серияда қызғылт, сары және ақ жолақтары бар. Дауыс беруші кернейлер (түпнұсқа серияда Эрик Сайкс, Тоя Уиллкокс, Джон Симмит, Гэри Стивенсон, Алекс Хогг, Алекс Паскалл, Тим Уитналл және Рудольф Уокер, PBS-тен АҚШ сериясында Сандра Дикинсон, Тони Барри, Рейчел Лиллис және Джон Шваб, жаңадан түсірілген серияда Фэрне Коттон, Джим Бродбент, Антония Томас, Тереза Галлахер, Дэвид Уоллиамс және Рошель Хьюмс) — жерден көтеріліп, «Телетраббилермен» өзара әрекеттесетін, көбінесе олармен ойын ойнайтын және бақылаушылардың қызметін атқаратын перископқа ұқсас бірнеше құрылғылар. Олар — «Телетраббилендтің» толық сөйлемдермен сөйлейтін жалғыз тұрғындары. Күн сәбиі (түпнұсқа серияда Джесс Смит, жаңадан түсірілген серияда Берри (тегі белгісіз) ойнады) әр бөлімнің басында және соңында пайда болады. Ол «Телетраббилерді» ояту үшін шақыруды орындайды. «Телетраббилендте» көптеген қояндар кездеседі, олар фламандтық алып қояндармен бейнеленген. «Телетраббилер» олардың секіріп ойнағанын көруді ұнатады. Қояндар — жерде кездесетін жалғыз жануарлар, олар қоян тесіктерінде және бұталарда тұрады. Олар «Арыстан мен аюдан» басқа, сиқырлы оқиғаларда көрінбейді (қосымша сурет). Tubby Phone (Джейн Хоррокс дауыстаған). 2018 жылы «Tiddlytubbies» өзінің анимациялық веб-сериалын шығарады.

Шығару

1997 жылдың 31 наурызында Teletubbies-тің алғашқы эпизоды CBBC бағдарламалық блогында BBC2 арнасында көрсетілді. Ол бұрын Playdays бағдарламасының орнында болған уақытты толтырды. Бұл өзгеріске ата-аналар наразылық білдірді, бірақ бағдарлама орын ауыстырылмады. Бағдарламаның ерекше форматы бұқаралық ақпарат құралдарының назарын тез тартып, тамыз айына қарай әр эпизодқа екі миллион көрермен жинала бастады. 1998 жылдың ақпан айында "Сидней Морнинг Геральд" газеті оның эфирде болған бір жыл ішінде "культ деңгейіне жеткенін" жазды. Teletubbies 120-дан астам елде 45 түрлі тілде көрсетілді. АҚШ-та сериал Nickelodeon арнасының серік арнасы – Nick Jr. арнасында көрсетіледі. Эпизодтар Nick Jr. мобильдік қосымшасы және сұраныс бойынша қызметтер арқылы да таратылды. Бастапқы сериал Солтүстік Америкада Noggin төлемақы қызметінің бөлігі ретінде қолжетімді. Ол АҚШ-та PBS Kids арнасында 1998 жылдың 6 сәуірінен 2008 жылдың 29 тамызына дейін көрсетілді. BBC Studios арналары Африканың, Азияның және Польшаның көп бөлігінде осы сериалды көрсетеді. Испанияда Clan арнасында испан тіліндегі дубляж көрсетіледі. Грекияда сериал Nickelodeon Greece арнасында көрсетіледі. НПО Zappelin Нидерландыда, ал MTVA Венгрияда осы бағдарламаны көрсетеді. Сондай-ақ ABC Kids арнасында да көрсетіледі. JimJam-нің Бенилюкс аймағындағы арнасы сериалды, ал Ultra Сербияда көрсетеді.

Өндіріс

Шоу Энн Вуд және Эндрю Давенпорт мектепке дейінгі балаларға арналған шоу үшін BBC олардың ұсынысын сұрағаннан кейін жасалды. Давенпорттың ғарышкерлерге, әсіресе Аполлон 11 және Айға алғашқы қонуға деген қызығушылығы, сондай-ақ "1990-шы жылдардың соңындағы үдей түскен технологиялық ортаға балалардың қалай ден қойып жатқандығы" туралы алаңдаушылық осы екеуінің BBC қабылдаған ұсынысын жасауына себеп болды. Түсірілім орнын табу қиын болды, себебі олар түсірілімдерді ашық ауада түсіргісі келді, бірақ "қоюы бар, шұңқыр сияқты" жер таба алмады. Нәтижесінде олар Уорвикширдегі Уимпстон фермасында түсірілімдерді жүзеге асырды. 2022 жылы Хиллстің жесірі Люси BBC-нің "Antiques Roadshow" бағдарламасында түпнұсқа суреттер жинағынан үлгі көрсетті. Сарапшы Марк Хилл бұл жинақтың құнын 80 000 фунт стерлингке дейін бағалады.

Тауарлар сату

Golden Bear Toys телетуббилердің алғашқы топтамасын бағдарламаның тұсаукесерінен кейін көп ұзамай таратты. Олар халықаралық деңгейде сатылды, сөйлейтін ойыншықтар бірнеше тілде қол жетімді болды. 1998 жылы Hasbro компаниясы жаңа өнімдер қатарын әзірлеуге келісім шақты. 1999 жылы Microsoft UK кейіпкерлерге негізделген интерактивті "ActiMates" ойыншықтарын шығарды. Раста Импоста компаниясы сол жылы балалар мен ересектерге арналған Teletubbies костюмдерін ұсынды. Сериалдың көрсетілу барысында кейіпкерлерді бейнелейтін екі оқулық видео ойын да жарық көрді. 1997 жылы ең көп сатылған Рождестволық ойыншық – телетубби қуыршақтары болды. Көптеген сауда орындарында сұраныс ұсыныстан асып, көптеген дүкендер оларды бір клиентке бір данадан ғана сатуға мәжбүр болды. Кейде адамдар телетубби тауарларын сатып алу үшін дүкендердің алдында түні бойы күтіп отырды. Ойыншықтар үшін ата-аналар мен коллекционерлер арасында кейде жанжалдар туды. Сол жылдың 25 желтоқсанына дейін Ұлыбританияда бір миллионнан астам қуыршақ сатылды, ал Golden Bear өкілдері жеткізілім жеткілікті болғанда сату үш миллионға жетер еді деп есептейді. 1998 жылы Британдық ойыншық сатушылар қауымдастығы бұл ойыншықты "Жылдың ойыншығы" деп атады. Солтүстік Америкадағы фаст-фуд мекемелерінде балаларға арналған тамақпен бірге телетуббилерге байланысты акциялар ұйымдастырылды. 1999 жылдың мамыр айында Burger King алты телетубби плюш ойыншығын таратты. Сонымен қатар, олар қысқа мерзімге менюде кейіпкерлерге ұқсас тауық наггеттерін қосты. 2000 жылдың сәуір айында McDonald's-та кейіпкерлердің үлгісіндегі кілт сақиналарын алуға болады. Бұл акциялар ересектер арасында дау тудырды, олардың пікірінше, бұл шаралар кішкентай балаларды майлы тағамға тартуға бағытталған. Психиатр Альвин Фрэнсис Пуссен бұл келісімдерді "алаңдатарлық" деп санады. Ол бұл мәселе бойынша өз пікірін ашық білдірді, бірақ компанияларға қарсы шаралар қолданбады. Jolly Roger компаниясы кейіпкерлерді бейнелейтін екі балаларға арналған аттракцион жасады. Олар кейбір ойын-сауық парктерінде және аркадаларда, мысалы Chuck E. Cheese's және Fantasy Island-та қол жетімді болды. 1990 жылдары шетелде телетубби тауарларының сатылуы BBC-ге 136 миллион еуро пайда әкелді. Бағдарлама тоқтатылар кезде телетубби ойыншықтары тек қана оның серіктесі Энн Вудқа 200 миллион фунт стерлингтен астам кіріс әкелді. 2005 жылы The Daily Telegraph газетінде Крис Хейстингс пен Бен Джонс телетуббилерді "BBC телеарнасының тарихындағы ең табысты шоу" деп атады. 2021 жылы телетубби брендінің иесі WildBrain телетубби Pride Collection-ді ұсынды, акциядан түскен қаражат ЛГБТҚ бейнелерін кеңейту және балалар мен отбасылық бағдарламаларға қосуға бағытталды.

Тікелей эфирлік оқиғалар

"Телетубби" сериалының тұсаукесерінің он жылдығын атап өту мақсатында 2007 жылдың наурыз-сәуір айларында бірқатар шаралар өтті. 2007 жылдың 21 наурызында Лондон қаласында шақырылғандар ғана қатыса алатын іс-шарада басты рөлдерді олар сомдады. Олар Нью-Йорктің Таймс-сквері, Гранд-Централь вокзалы және Аполлон театрында өнер көрсетті. Сонымен қатар, олар NBC телеарнасының "The Today Show" бағдарламасында актерлердің костюмдерінсіз алғаш рет теледидарға шығуы көрсетілген эпизодта сұхбат берді. Исаак Мизрахимен серіктестік құрылып, Мизрахи қайырымдылық ұйымдарына көмектесу үшін аукционға қойылатын "Телетубби" суреттері салынған сөмкелерді жасады. Pop Up Shop және басқа да арнайы дүкендерде киімнің жаңа коллекциясы ұсынылды. Нью-Йорк қаласының мэрі Майк Блумберг 2007 жылдың 28 наурызын "Телетубби күні" деп жариялап, қаланың кілтін "Телетуббиге" тапсырды. Нью-Йорктегі көрсетілімнен кейін "Телетубби" алғаш рет Еуропалық гастрольдік сапарына шықты, Лондон, Париж, Бремен, Дармштадт, Галле, Гамбург, Кёльн және Ганновер қалаларында өнер көрсетті. 2016 жылдың қаңтар айында костюмді "Телетубби" кейіпкерлері Америка халықаралық ойыншық жәрмеңкесіне қатысты. 2016 жылдың сәуір айында Грекияның Nickelodeon арнасындағы сериалдың тұсаукесері Афина қаласының сауда орталықтарында "Телетубби" кейіпкерлерінің қатысуымен жарнамаланды. Бұл 16 сәуірде Avenue Mall сауда орталығында өткен тікелей эфирдегі көрсетіліммен басталды, онда "Телетубби" және арнадан келген жүргізуші қатысты. 2016 жылдың мамыр айында кейіпкерлер АҚШ-тағы Nick Jr. арнасындағы жаңа сериалдың тұсаукесерін насихаттау үшін әртүрлі таңғы телешоуларға қатысты.

Сыни қабылдау

Common Sense Media-дан Эмили Эшби «шоудағы өзара ойнау, таңғалу және қарапайым қуаныш мысалдары жұмсақ әрі жағымды болғанымен, кейіпкерлер ата-аналарға аздап жалықтыруы мүмкін» деген қорытынды жасады. The New York Times газетінің журналисі Карин Джеймс шолуында «бұл эпизодтар тартымды үйлесімді ұсынады: сүйкімді және сәл түссіз» деді. Шоу жарық көрген кезде кейбір сыншылар кейіпкерлердің толық сөйлемдердің орнына діңгек тілінде сөйлеуі жас көрермендердің қарым-қатынас дағдыларына кері әсер етеді деп қорқып қалды. 1997 жылы The Daily Mirror газеті көптеген ата-аналардың «шоудың еліктеу стиліне» қарсы болғанын және «шоудың балаларына жаман әсер еткенін» айтқандарын жазды. 2007 жылы Wake Forest университетінің коммуникация профессоры Марина Кркмар сұхбат берушілерге «кішкентай балалар Teletubbies сияқты бағдарламадан гөрі ересектерден көбірек біледі» деді. Алайда, The Independent газетінің Пол Макканн шоудың бұл жағын қорғап, «Teletubbies прогрессивті және шығармашылық оқытудың сәнді әуесқойлық екенін ойлағандарды ренжітеді. Олар білім берудің 18 айлық бала үшін де қатаң және функционалды болуы керек деп санайды. Әйеңіз, Teletubbies олар үшін емес. Ол балалар үшін». 1999 жылы ол Джерри Фалвеллдің қызығушылығын оятып, Фалвелл кейіпкерді «гомосексуалдық ролі үлгісі» деп айыптады. Фалвелл өзінің National Liberty Journal журналында шабуыл жасап, Washington Post газетінің «In/out» бағанына сілтеме жасады, онда лесбиянка комедия актрисасы Эллен ДеДженерес ұлттық гомосексуалдық өкіл ретінде «сыртқа» шыққан, ал трендтік Тинки Винки «ішке» кірген. Ол ата-аналарды Тинки Винкидің жасырын гомосексуалдық символы болуы мүмкін екені туралы ескертті, өйткені «оның түсі күлгін, гомосексуалдық мақтаныш түсі, ал оның антеннасы үшбұрыш тәрізді: гомосексуалдық мақтаныш символы». BBC ресми жауап беріп, «Тинки Винки – әдемі сөмкесі бар, жай ғана тәтті, технологиялық бала» деп түсіндірді. Itsy Bitsy Entertainment компаниясының Кен Висман: «Ол гомосексуал емес. Ол гетеросексуал емес. Ол жай ғана балалар сериалының кейіпкері». 2007 жылдың мамыр айында Польшаның балалар жөніндегі омбудсмені Ева Совинска мәселені қайта қарап, тергеу тапсыруды жоспарлады. «Мен оның әйелдің сөмкесін ұстағанын байқадым, бірақ оның ұл екенін түсінбедім», - деді Совинска. Ол кеңсесінің психологтарынан бұл айыптауларды тексеруді сұрады. 2007 жылдың соңында зерттеу жүргізгеннен кейін ол былай деді: «Бұл сериалдың бала психологиясына ешқандай кері әсері жоқ деп айтқан жетекші сексологтың пікірі өте сенімді. Сондықтан мен басқа психологтардың пікірін сұрау қажеттігінен бас тартамын». Қарсылықтарға қарамастан, Independent on Sundays редакторы 2008 жылы «Бақытты тізімге» Тинки Винкиді жалғыз ойдан туған кейіпкер ретінде енгізді, ал Ұлыбританияны жақсырақ және бақыттырақ орынға айналдырғаны үшін танылған 99 нақты ересек адамдармен бірге қосты. Бұл дауға жауап ретінде гомосексуалдық қауымдастық Teletubbies-ті қабылдады, Тинки Винки мақтаныш шерулерін бастап, мейрамханалар менюлерінде тақырыптық тағамдарды ұсынды. 2021 жылы Teletubbies брендінің иесі WildBrain ЛГБТҚ+ қауымдастығын қолдайтынын «Teletubbies Love Pride» мәлімдемесімен жариялады. Компания GLAAD-ты қолдауға арналған тауарлардың шектеулі коллекциясын шығарды. WildBrain мәлімдемесінде: «Teletubbies әрқашан өзінің ерекше ерекшеліктерін және стильдік сезімін ұстанып келеді. Осы Мақтаныш айында біз «өзіңді сүй» рухын біздің коллекциямыз арқылы тойлаймыз, ол Тинки Винки, Дипси, Лаа Лаа және Поны мақтан тұтады». Бұдан кейін 2022 жылғы Мақтаныш айына арналған 30 даналық ересектерге арналған гендерлік бейтарап киім коллекциясы жарық көрді.

Арыстан мен аю туралы дау

1997 жылдың сәуірінде "See Saw" (1 маусым) атты эпизод эфирге шықты, онда Эрик Сайкс дауыстаған қағаздан қиылған арыстан, Пенелопа Кит дауыстаған қағаздан қиылған аюды қуатын эскиз көрсетілді. Эскиздің түсірілім жұмысы, музыкасы және кейіпкерлердің дизайны алаңдатарлықтай деп сынға алынып, балаларға жарамайтындықтан тыйым салынды. Кейіннен бірнеше елде көрсетілуіне шектеу қойылды. 2000 жылы эскиздің қайта өңделген нұсқасы, атмосфераны жақсарту үшін монтаждалуы, дыбыс дизайны және дауыстау өңделген күйі көрсетілді; екі нұсқасы да бірнеше рет интернетке жарияланды.

CD бірлік

1997 жылдың желтоқсанында BBC Studios телесерияның тақырыптық әніне негізделген CD-сингл шығарды, ол "Teletubbies say 'Eh oh!'" деп аталды. Бұл Teletubbies-тің жалғыз синглы болды, осы арқылы кейіпкерлер Ұлыбританияда бір ғана хитке ие болды. Әнді Эндрю МакКорори Шэнд және Эндрю Давенпорт жазды, ал продюсерлері МакКорори Шэнд пен Стив Джеймс болды. Сингл 1997 жылдың желтоқсан айында Ұлыбритания сингл чартында 1-орынға көтерілді және шығарылғаннан кейін 32 апта бойы Топ 75-тің ішінде қалды.

Ойындар

1998 жылы BBC Multimedia Microsoft Windows үшін «Teletubbies-пен ойна» ойынын шығарды. Кейін 2000 жылы ол PlayStation платформасына көшірілді, ал кейіннен АҚШ-та Knowledge Adventure компаниясы тарапынан жарық көрді. 2017 жылдың желтоқсанында Built Games компаниясы «Teletubbies Play Time» ойынын мобильді құрылғылар үшін бүкіл әлем бойынша шығарды.

Барлық жерде телетуббилер

Teletubbies Everywhere – Teletubbies сериалының (PBS Kids телеарнасында) бір бөлігі, ол 2002 жылдың 1 шілдесінде CBeebies телеарнасында көрсетілді. АҚШ-та бұл бөлім 2003 жылдың 20 қаңтарында PBS Kids телеарнасында тұңғыш рет көрсетілді, көбінесе эпизодтың бірінші жартысы ретінде беріледі және әдетте Teletubbies эпизодтарының бастапқы жартысын алмастырады. Бұл 10 минуттық эпизодтар түстер, пішіндер, сандар, қарапайым ұғымдар – жоғары мен төмен, үлкен мен кіші, сондай-ақ мәдениет туралы білім береді. Teletubbies Everywhere оқиғасы Телетілшелер елінде өрмейді. Оның орнына, ол сегменттер арасында ауысып отыратын түрлі-түсті фондарда өтеді. Әрбір эпизод кіріспе мен соңы арасында 4-5 сегменттен тұратын бірдей форматты ұстанады.

Tiddlytubbies анимациялық веб-сериалы

2018 жылы ресми Teletubbies YouTube арнасында Tiddlytubbies кейіпкерлерін көрсететін анимациялық веб-сериал дебют жасады. Осы қысқаметражды фильмдерді WildBrain Spark Studios студиясы жасаған, ол WildBrain компаниясының еншілес кәсіпорны болып табылады және WildBrain Spark желісі үшін контент өндіреді.

Дайын, орнықты, жүр!

CGI анимациялық, музыкаға бағытталған «Телетubби: Дайын, тұрақты, басты!» атты спин-оф, WildBrain Spark Studios студиясымен 2021 жылдың қыркүйегінде көрсетілді және кейіннен шетелде сатылды. Бұл серия 2021 жылдың 15 қазанында цифрлық форматта және CD-де шыққан альбоммен байланысты, және франшизаның 25 жылдығына дайындалу мақсатында жасалды. Universal Music Canada және Virgin Music Label & Artist Services альбомның жаһандық тарату құқығын жүзеге асырды.

Телеқұбырлар:

"Телетуббилер: Келеміз!" атты компьютерлік анимациялық туындысын WildBrain 2022 жылдың 15 қыркүйегінде жариялады және сол жылдың қазан айында шоудың YouTube арнасында көрсетілімге түсті. Басқа онлайн туындылары сияқты, оны WildBrain Spark Studios өндірді және 52 бес минуттық қысқаметражды фильмнен тұрады. Бұл туындысы да халықаралық деңгейде алдын ала сатылды, ITV Ұлыбританияда тарату құқығын иеленді.