Кіріспе

Британдық тоқтау анимациялық телесериал (1974)

Bagpuss – Питер Фирмин мен Оливер Постгейт өздерінің Smallfilms компаниясы арқылы жасаған британдық анимациялық балалар телесериалы. Он үш эпизодтан тұратын серия алғаш рет 1974 жылдың 12 ақпанынан 7 мамырына дейін көрсетілді. Басты кейіпкер – "салбыраған, ескі матадан тігілген мысық, кең және тігістерінен сәл жарылған". Тек он үш эпизод түсіріліп, көрсетілсе де, бағдарлама жақсы есте қалды және Ұлыбританияда 1986 жылға дейін жиі қайталанды. 1999 жылдың басында Bagpuss Ұлыбританияның ең сүйікті балалар телебағдарламасы үшін BBC жүргізген сауалнамада жеңіске жетті.

Кейіпкерлер

Багпусс – "Бүкіл кең әлемдегі ең маңызды, ең әдемі, ең сиқырлы, ең серулі ескі мата мысық" деп аталатын, матадан тігілген мысық. "Тышқан органның" (музыка ойнайтын кішкентай механикалық құбырлы орган) қабырғасында бейнеленген алты тышқан оянып, биік үндермен ән салады. Алты тышқанның аттары: Чарли Тышқан, Дженни Тышқан, Жейни Тышқан, Лиззи Тышқан, Эдди Тышқан және Вилли Тышқан, алайда олардың үшеуі ғана есімдерімен аталады; ал қалған үшеуі тек сериямен бірге шығатын кітаптарда есімделген. Қалдықтардан жасалған Мадлен атты қуыршақ, тоқылған креслода отыр. Габриэль бақасы, көптеген Smallfilms кейіпкерлерінен өзгеше, тоқтау анимациясын қолданбай, арнайы құрылғының көмегімен өз дененің астынан қозғала алады. Ағаштан жасалған тоқылған құс кітап тірегі құрғақ ғылыми профессор Яффл (Постгейт бір кезде танысқан философ Бертран Расселге негізделген) болды.

Дауыстар мен музыка

Сандра Керр мен Джон Фолкнер Мадлен және Габриэль рөліндегі дауыстарды сомдады, сондай-ақ барлық халық әндерін жасап, орындады. Баяндаушының дауысын қоса, қалған кейіпкерлердің дауыстарын жазушы Оливер Постгейт орындады.

Өндіріс

Бағдарламалар тоқтау-кадрлық анимация арқылы жасалды. Багпасс – нағыз матадан тігілген мысық, бірақ ол электрлі қызғылт түс емес еді. Фирминнің сөздерімен айтқанда: «Ол жеміс мармелады түсті мысық болуы керек еді, бірақ Фолькстондағы материалды бояу компаниясы қателік жіберіп, ол қызғылт және қаймақты түске боялды. Бұл менің өмірімдегі ең жақсы жағдай болды». Мадлен – Ферминнің әйелі Джоан жасаған шүберек қуыршақ, бірақ Постгейт Джоаннан кейіпкерлердің бірі ретінде жаңа нұсқа жасауды өтінді. Габриэль Жабайы – сериядағы тоқтау-кадрлық анимация қолданбастан еркін қозғала алатын жалғыз кейіпкер. Оның банжо тартып, ән шырқаған көріністерін тоқтау әдісімен түсірсе, көп уақыт кететін еді, сондықтан Питер Фирмин Габриельді қораптың тесігі арқылы басқаруға көмектесетін механизм ойлап тапты. Бұл кейіпкер Питер мен Джоан Твикенхемде, Темза өзенінің жанында жалға алған пәтердің жертөлесінде тұрған нағыз жабайы жабайыға негізделген. Габриэль (The Archers радио драмасындағы Уолтер Габриэльдің құрметіне аталған) бастапқыда Фирминнің ITV бағдарламасы The Musical Box үшін жасалған. Постгейт оны Багпасс кейіпкерлерінің бірі ретінде таңдады және ол жаңа, сәл үлкен нұсқаға айналды. Профессор Яффл – «фактілерге» қол жеткізе алатын кітап тірегі ретінде ойластырылды. BBC алғашқы кейіпкерді ұнатып көрмеді, ол қара ирландтық қара шұңқыр еменнен жасалған цилиндрлі шапан киген «Профессор Богвуд» есімді адам еді. Олар оның тым қорқынышты екенін ойлады және оның орнына адам емес нәрсе сұрады. Сериалда қолданылған көптеген әңгімелер мен әндер әлемнің түкпір-түкпірінен алынған халық әндері мен ертегілерге негізделген.

Мұра

1987 жылы Кент университеті Постгейт пен Фирминге құрметті дипломдар тапсырды. Сөз сөйлеген Постгейт дипломның іс жүзінде Багпусске арналғанын, кейіннен оның академиялық киіммен көрсетілгенін айтты. 1999 жылы Багпусс BBC жүргізген дауыс беруде ұлттық сүйікті балалар бағдарламасы деп танылды. 2001 жылы Channel 4 телеарнасы өткізген «100 ең үздік балалар телешоуы» сайысында төртінші орын алды. 2002 және 2005 жылдары Багпусс әндерінен тұратын сахналық қойылым Ұлыбританияның фольклорлық фестивальдері мен театрларында Сандра Керр мен Джон Фолкнер, Керрдің қызы Нэнси Керр және оның күйеуі Джеймс Фаганның қатысуымен өтті. 2002 жылдың маусым айында «Үмітпен толған емханалар» қайырымдылық қоры Румынияның Брашов қаласындағы емханасында «Багпусс» балалар бөлімін ашты. Бұл бөлімді Постгейт BBC-ден алған авторлық гонорардан қаржыландырды. 2012 жылдың сәуір айында Кенттегі Тунбридж-Уэллс қаласынан Марк Дженнер қайырымдылыққа ақша жинау мақсатымен 7 фут (2 метр) биіктігіндегі Багпусс костюмімен Virgin London марафонында қатысты. Оған бағдарламаның титрлерінде көрінген Эмили Фирмин және Постгейттің отбасы қолдау көрсетті. Radiohead тобының Thom Yorke өзінің осы сериалдың жанкүйері екенін, оны ұлымен бірге көретінін айтты. Сериал 2003 жылғы Hail to the Thief альбомына әсер еткен. Габриэльдің 2-ші эпизодтағы әні альбомның «There There» (алғашқы атауы «The Bony King of Nowhere») трегіне (және бірінші синглға) шабыт бергені анықталды. 2009 жылы Coolabi Багпусске негізделген жаңа контентті әзірлеу және өндіру үшін эксклюзивті опция алғанын мәлімдеді, себебі олар мерчандайзинг және тарату құқықтарына ие болды. Сериалдың авторы Оливер Постгейттің ұлы Дэниел Постгейт CGI анимациясын қолдана отырып, «жеңіл» қайта жасауды қаламайтынын айтты. Оның сөзіне göre, CGI тіпті ең жақсы жағдайда да «сәл жарқырап тұрады». Багпусс 2009 жылы көптеген басқа британдық балалар кейіпкерлерімен бірге BBC Children in Need Medley бағдарламасында пайда болды. 2014 жылдың қаңтар айында Royal Mail классикалық балалар бағдарламаларын тойлау үшін шығарған он екі пошта маркасының бірінде Багпусс бейнеленді. Багпусс Кентерберидегі Руперт Медведь мұражайында Руперт Медведьмен бірге қойылды, ол Кентербери мұражайының бөлігі болды. 2017 жылдың соңында мұражай жабылып, Багпусс және Руперт Медведь Кентерберидегі Бейни өнер және білім үйіне көшірілді. 2014 жылы сериалдың авторы болғандардың аман қалған балалары Эмили Фирмин мен Дэн Постгейт, Оливер Постгейттің айтқан бірнеше қысқа әңгімелері сияқты кеңінен қол жетімді емес мұрағаттық кадрларды бөлісу үшін жаңа аккаунт ашты. BBC-нің «Man Like Mobeen» шоуының алғашқы эпизоды «Багпусс» деп аталды. «The Crown» сериалының төртінші маусымында Багпусс «Fairytale» және «Favourites» эпизодтарында камео түрінде пайда болды, онда принцесса Диананың фантастикалық бейнесі (Эмма Коррин сомдаған) аталған екі эпизодта осы шоуды көреді.

DVD және Blu-ray

Толық серия 2005 жылдың сәуірінде және 2007 жылы DVD форматында жарық көрді. Кейіннен 2015 жылдың сәуірінде қайта шығарылды. Багпустың 50 жылдығына орай, толық серия 2023 жылы Blu-ray және DVD форматында қайта жарық көрді. Бұл шығарылымға қосымша материал ретінде "Питер Фирмин – Багпуспен үйінде" және "Шағын фильмдер тарихы" енгізілді.

BBC iPlayer бағдарламасының

Бүкіл серия алғаш рет 2021 жылдың мамыр айында BBC iPlayer-де 30 күнге жарияланды.

Музыка

1999 жылы түпнұсқа әндерінен тұратын CD жарық көрді. 2018 жылы бұл CD қайта шығарылды, сондай-ақ сериядан алынған түпнұсқа әндерінен винилдік пластинка да жарық көрді.